

D4039

། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་པྲཛྙཱ་ཝརྨྨ་དང་། སུ་རེནྡྲ་བོ་དྷི་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་ཡེ་ཤེས་སྡེ་ལ་སོགས་པས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ། །[་]@#། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་གཞི་བསྡུ་བ་བཞུགས། @##། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་གཞི་བསྡུ་བ། བམ་པོ་དང་པོ། གཞི་བསྡུ་བ་གང་ཞེ་ན། གནས་གསུམ་གྱིས་གཞི་བསྡུ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མདོ་སྡེའི་གཞི་དང་། འདུལ་བའི་གཞི་དང་། མ་མོའི་གཞིའོ། །མདོ་སྡེའི གཞི་གང་ཞེ་ན།གནས་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞིས་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་པོ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ་སྡེ་དང་། གཞིའི་མདོ་སྡེ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་དང་། མ་རྟོགས་པའི་ དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དང་།རྟོགས་པའི་དོན་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་བྱེད་པ་དང་། དུས་ཀྱི་དང་པོར་བྱ་བ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་དང་། ནག་པོའི་ཕྱོགས་བརྗོད་པ་དང་། དཀར་པོའི་ཕྱོགས་བརྗོད་པ་དང་། བཀྲི་བའི་དོན་དང་། ངེས་པའི་དོན་དང་། དོན་མདོར་བསྡུས་ལ་ ཚིག་དང་།ཡི་གེ་རྒྱས་པ་དང་། དོན་རྒྱས་ལ་ཚིག་དང་། ཡི་གེ་མདོར་བསྡུས་པ་དང་། དོན་ཡང་མདོར་བསྡུས་ལ། ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཡང་མདོར་བསྡུས་པ་དང་། དོན་ཡང་རྒྱས་ལ་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཡང་རྒྱས་པ་དང་། དོན་ཟབ་ལ་ཚིག་དང་ཡི་གེ་གསལ་བ་དང་། དོན་ གསལ་ལ་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཟབ་པ་དང་།དོན་ཡང་ཟབ་ལ་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཡང་ཟབ་པ་དང་། དོན་ཡང་གསལ་ལ་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཡང་གསལ་བ་དང་། མ་འོངས་པའི་ཉེས་པ་བསལ་བ་དང་། ཉེ་བར་གནས་པའི་ཉེས་པ་བསལ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་པ་བསལ་བའི་མདོ་སྡེ་ དང་།དམ་པའི་ཆོས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱེད་པའི་མདོ་སྡེའོ། །དེ་ལ་སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ་སྡེ་ནི་གང་ལས་ཉེས་པ་སྡེ་ལྔ་དང་། ཉེས་པ་སྡེ་ལྔ་ལས་དབྱུང་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ། བསླབ་པའི་གཞི་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་གིས་བསྟན་པ་འབྱུང་བ་སྟེ། གང་ཡང་དག་ལ་ ཕན་པར་འདོད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་རྣམས་སློབ་པ་ཡིན་ནོ།།གཞིའི་མདོ་སྡེ་ནི་ལུང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་དང་། བར་མ་དང་། རིང་པོ་དང་། གཅིག་ལས་འཕྲོས་པའོ། །ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་ནི་གང་ལ་ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་སྟེ།དེ་དང་དེར་འདུལ་བ་ལ་གཟིགས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྡོམ་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྦྱར་བས་ཅི་རིགས་པར་གོ་ རིམས་སུ་ཕབ་སྟེ་གཏམ་དུ་སྦྱར་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཟས་དང་བདེན་པ་དང་། ཁམས་དང་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ དང་།དབང་པོ་དང་། སྟོབས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་དང་། དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་དྲན་པ་དང་། བསླབ་པ་རྣམས་དང་། ཤེས་ནས་དད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། འཁོར་བརྒྱད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འཁོར་དང་ལྡན་པའོ། །ཡང་དག་ པར་ལྡན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།གསུམ་གང་ཞེ་ན། སུ་སྟོན་པ་དང་། ཅི་སྟོན་པ་དང་། གང་ལ་སྟོན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་སམ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟོན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་བསྟན་པ་དང་། སངས་ རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་སྡེ་ཚན་ནོ།།གང་ཤེས་པ་དང་གང་གིས་ཤེས་པ་དེ་ནི་བསྟན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རྒྱུ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་དང་། ལམ་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ནོ། །དགེ་སློང་དང་བདུད་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་ དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསྟན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་དག་པར་བརྗོད་པའི་སྡེ་ཚན་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སུ་སྟོན་པ་དང་། ཅི་སྟོན་པ་དང་། གང་ལ་སྟོན་པའོ། །གཞི་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་དེ་ཡང་དག་པར་ ལྡན་པ་ལས་འབྱུང་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།

印度堪布般若瓦尔玛和苏仁陀菩提，以及大译师班智耶喜德等人翻译、校对并审定。


《瑜伽师地论·摄事分》
《瑜伽师地论·摄事分》卷一
什么是摄事分？以三处摄事，即：经藏事、律藏事和摩怛理迦事。
什么是经藏事？以二十四处摄一切经，二十四处是什么？即：别解脱经、事相经、声闻相应经、大乘相应经、令悟未悟义经、令熟已悟义经、初时所作经、令趣胜进经、说黑品经、说白品经、引导义经、决定义经、略义广文经、广义略文经、略义略文经、广义广文经、深义显文经、显义深文经、深义深文经、显义显文经、除未来过失经、除现前过失经、除已生疑惑经、令正法久住经。
其中别解脱经是关于五种过失及从五种过失中出离，宣说一百五十一条学处，是善男子为求利益而学习的。
事相经有四种，即：相应、中、长、增一。相应者，是与蕴、处、缘起相应的，世尊观察其所化而宣说，其后结集者为令教法久住而以偈颂相配，依次编排成文。
同样，与食、谛、界、受相应，与声闻、如来教相应，与念住、正断、神足、根、力、觉支、道支、出入息念、诸学处、信解相应，以及依八众而说的众相应。
这一切相应分都应当从三个方面来理解，哪三个方面？即：谁说、说什么、对谁说。声闻或如来说，即声闻所说和佛所说部分。
所说内容和能说方式即是教法，也就是五取蕴、六处、因缘相应诸品类和道品类。为比丘和魔等众而说，即如在正说品类中所说。
这些都是所谓的一切，即：谁说、说什么、对谁说。由于一切事相的言教都出自相应分，因此称为相应。

།དེ་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་ཉིད་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བར་གྱི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་བར་མ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་པ་གཞན་དུ་རྒྱུད་རིང་པོའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་རིང་པོ་ཞེས་ བྱའོ།།གཅིག་དང་གཉིས་དང་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ནས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་སྡེ་ཚན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་འབྱུང་བས་ན་གཅིག་ལས་འཕྲོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་ནི་ལུང་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སློབ་དཔོན་དང་སློབ་མ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་འོངས་པས་ན་ལུང་ཞེས་བྱའོ། ། འདི་ནི་གཞིའི་མདོ་སྡེའོ། །གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་ཡན་ལག་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་ལྡན་པའོ། །ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་ཡན་ལག་དེ་ཉིད་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡང་སྔ་མ བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།མདོ་སྡེ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ཀྱང་མ་རྟོགས་པའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་པོ་དག་གཞན་དག་ལས་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མདོ་སྡེ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ལས་ལྷག་པར་བཤད་པ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་བརྩམས་ཏེ།མདོ་སྡེའི་མ་མོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་ཤིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན་ལ་བསྔགས་ཤིང་བརྗོད་པའི་གཙུག་ལག་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་མ་མོ་མེད་པའི་ཡི་གེ་རྣམས་གསལ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མ་མོས་ཡོངས་སུ་མ་ཟིན་ པའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ནི་དོན་མི་མངོན་ཞིང་དོན་མི་གསལ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་དོན་གསལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་མ་མོ་ཞེས་བྱའོ། །སྤྱི་སྡོམ་ནི། ཁམས་དང་གདམས་ངག་བསྡུས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་མངོན་ཤེས་འགྱུར། །རྒྱུ་དང་སྤོང་བའི་ཡན་ལག་དང་། ། ཕྱོགས་གཉིས་ཤེས་པ་གཞི་དང་བཅས། །དགྲ་བོ་དང་ནི་ཉེས་དམིགས་མེད། །ཐུགས་ཁྲལ་ཆུང་ངུར་བཞུགས་པའོ། །སྡོམ་ནི། ཁམས་དང་ལེགས་གསུངས་སྔོན་དུ་འགྲོ། །བརྟག་པ་དང་ནི་བྱིས་པའི་རྟགས། །མི་རྟག་ལ་སོགས་ངེས་པ་དང་། །གོ་རིམས་རྣམ་པ་གཉིས སུ་བསྟན།།རྟག་པ་མ་ཡིན་ཆད་པ་མིན། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་རྣམ་པར་བྱང་། །བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་འདུལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་ལོག་པར་མོས་པ་དང་། ལྟ་བ་ལ་གོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་རྣམས་ཡིན་ཏེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་སྲིད་པའི་གནས་སུ་ཁོག་པ་དང་ལུས་ ཐོབ་པ་ན།རྟག་པར་ལྟ་བའི་དབང་གིས་དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཐོས་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་ལྟར་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ལོག་པར་མོས་པ་དང་། ལྟ་བ་ལ་གོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཁམས་ཡིན་ཏེ། རྟག་པར་ལྟ་བ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ།ཆད་པར་ལྟ་བ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ལྟ་བ་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྔོན་གྱི་མོས་པ་ ཡང་བརྟགས་ནས།ཕྱི་མའི་ཁམས་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་ལོག་པར་མོས་པའི་ཁམས་གདུལ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཕལ་ཆེར་འཇུག་པར་མཛད་དོ། །ཡང་ན་དེ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ སྨིན་པ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་བར་བྱ་བའི་བསྟན་པ་འཇུག་པར་མཛད་དོ།།དེ་ལ་ལོག་པའི་ཁམས་དང་པོ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ནི་ལོག་པར་མོས་པའི་ཁམས་དེ་གདུལ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་གོ་ཞེས་འདུ་བྱེད་འཇིག་པའི་ སྒོ་ནས་མི་རྟག་པ་སྟོན་ཏོ།།དེའི་འོག་མ་ཁམས་གཉིས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ནི་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་བས་འདུ་བྱེད་ཀུན་འབྱུང་ངོ་ཞེས་འདུ་བྱེད་འབྱུང་བའི་སྒོ་ནས་མི་རྟག་པ་སྟོན་ཏོ། །དེའི་འོག་མ་ཁམས་གསུམ་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ནི་འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་བའི་སྒོ་ནས་སྟོན་ ཏོ།།དེའི་འོག་མ་ཁམས་བཞི་པ་དང་ལྡན་པ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྟོན་ཏོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ཉིད་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ནི་བདག་མེད་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་འཇུག་གོ།

由于具有这些内容的论述以另一种形式由中等经典宣说，因此称为中等。由于以另一种形式由长篇经典宣说，因此称为长篇。由于从一、二、三等依次以类别方式出现，因此称为从一演生。这些称为四种传承，由于从师徒一代代相传而来，故称为传承。
这是基础经典。在十二分教中，除了方广部分之外的其他部分都是与声闻相应的。方广部分则是与大乘相应的经典，其分类方式也应如前所述理解。
这四种经典的二十种内容，如理解未理解的义理等，应当从其他处了知。为了详细分类经典，从这四种经典中所详细阐述的内容开始，应当阐明如来所说、如来所教导并赞叹宣说的经典总集。
譬如没有总集的文字不清晰一样，没有总集所摄的经典也是意义不显现且不清晰的。与此相反则意义清晰，因此称为总集。
总纲为：界和教诫摄集，想的种类成为神通，因和断除支分，两方面智慧及基础，敌人和过患无，安住于小忧虑。
摄颂为：界和善说为先导，观察及愚者相，无常等决定，次第分为二种示。非常非断，烦恼及清净。
这四种是调伏者们由于前世邪信解和见解熏习而产生的界，是哪四种呢？在前世获得身躯时，由于常见的力量听闻非正法，以及非如理作意的缘故，如是由此因此缘产生邪信解和见解熏习的是界。如同常见一样，断见、现世涅槃见和身见也同样配合。
对此，世尊以种种胜解力和种种界智力观察前世胜解，并随应调伏后世的界，为调伏邪信解界而主要开示四种教法。或者对于其他智慧未成熟者令智慧成熟，对于智慧已成熟者令从烦恼中解脱而开示教法。
对于具有第一种邪界者，为调伏其邪信解界，以'因灭故行灭'从诸行坏灭的角度显示无常。对于具有第二种界者，以'因生故行生'从诸行生起的角度显示无常。对于具有第三种界者，从诸行是苦的角度显示。
对于具有第四种界、执著诸行之外的身见者，从空性的角度显示。对于执著诸行本身的身见者，则从无我的角度开示教法。

།མ་འདྲེས་ པའི་ཡན་ལག་གསུམ་གྱིས་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་བ་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་བསྟན་ཏེ་།དེ་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུའང་འགྲོའོ། །དེ་ལ་ཡན་ལག་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ མཐར་ཐུག་པའི་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་བསྟན་པ་དང་།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཐབས་བསྟན་པ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་རིག་པར་བྱའོ་། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་ཡོངས་སུ་མཐར་ཐུག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ཞེ་ན། བྱ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ།འཇིག་རྟེན་པའི་དང་། སློབ་པའི་དང་། མི་སློབ་པའིའོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ནི་ཕྱིར་ལྡོག་པས་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སློབ་པའི་བྱ་བ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་མཐར་ཐུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་ ནི་གཉི་ག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཐབས་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པ་ཡོད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། མི་རྟག་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པ་བསྒོམ་པ་ ལ་བརྟེན་ནས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཚེ་ཤེས་བྱ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཐོབ་བོ།།ལྟ་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་གནས་པས་གནས་པར་གྱུར་པའི་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་ཡུལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ དྲན་པ་ལ་རྟོག་པའི་སྣང་བ་ཉེ་བར་གནས་པས་དགའ་བ་མེད་པ་དང་།དགའ་བ་མེད་པ་དེའི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་བ་ལ་གནས་པ་ན། ཚོར་བ་དེའི་དམིགས་པའི་ཡུལ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་མེད་དེ། དེ་གང་གི་དོན་དུ་ཡུལ་ལ་ཞེན་པར་འགྱུར་བ་དེའི་དོན་དེ་ཉིད་ཀྱང་མེད་ན་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལྟག་ལ་ཡོད་ དེ།དེ་དེ་ལྟར་གནས་པ་དང་། རྒྱུ་བ་གཉིས་ཀྱི་དགའ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡང་དག་པར་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སེམས་ཀྱིས་གནས་ཤིང་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའི་ལམ་དེ་ཉིད་ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་དེའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་གནས་ངན་ལེན་གྱི་བག་ལ་ཉལ་ བཅོམ་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་ཡོངས་སུ་མཐར་ཐུག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྗེས་སུ་འཐོབ་སྟེ།དེ་ཐོབ་ན་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །སོ་སོར་རིག་པར་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་སློབ་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་གནས། ན་ནི་དེ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རང་གི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ་སོར་རིག་པར་འགྱུར་ཏེ། བདག་གི་ངན་སོང་རྣམས་སུ་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཟད་དོ། །སྐྱེ་བ་བདུན་ནམ་གཉིས་སམ་གཅིག་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་ཟད་དེ་། ། དེ་ཟད་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ཡང་གཏན་དུ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བར་བདག་གིས་བསྟེན་ཏོ་སྙམ་མོ། །གལ་ཏེ་མི་སློབ་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་གནས་ན་ནི་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ནས་སོ་སོར་རིག་པར་འགྱུར་ཏེ། བདག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པར་སྤང་བའི་ཕྱིར བསླབ་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་བྱས་ཟིན་ཏོ།།བདག་གི་སྐྱེ་བ་གཅིག་ཀྱང་མ་ལུས་ན་གཉིས་སམ་བདུན་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་སྙམ་པ་སྟེ། འདོད་ན་གཞན་དག་ལ་ཡང་ལུང་སྟོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སོ་སོ་རང་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་ནི་འདི་གཉིས་ ཡིན་ཏེ།ལྟ་བའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ལམ་གྱི་འབྲས་བུའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའོ། །ལྟ་བའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་དང་། དེའི་ཐབས་དང་། དེའི་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཕ་རོལ་གྱི་སྒྲ་ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་ པ་ལས་བྱུང་བ།དགེ་བ་རིགས་དང་ལྡན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་མ་ཞུགས་པ་ཡང་དག་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ བའོ།

以三种不共支分说明此善说法律是区别于外道的不共之法，这也归入善说之数。其中三种支分是：圆满、究竟一切解脱的宣说，其方便的宣说，以及对此的各别证知。
什么是圆满和究竟一切解脱？有作用和无作用的解脱有三种：世间的、有学的和无学的。其中世间的因为会退失故非圆满。有学的因有作用故非究竟，即非圆满。其余的应知是二者皆具。
什么是方便？依于诸行的如实和尽所有而修习无常想、于无常修习苦想、于苦修习空和无我想，依此在现证谛理时，为了现前所知而获得正见。依于此见，在修道时以对诸行的不顺想安住，与此相应的感受成为远离境，以正念观察显现而近住无喜，依此无喜而安住运行时，于彼感受所缘境无有增上执著。
既然无有为何对境生执著之义，则更无现行执著。如是安住与运行二者的喜与贪缠完全灭尽故，以清净心安住，由多修所得之道的因缘，以其分断除随眠习气，获得圆满究竟解脱。获此时应知心极解脱。
什么是各别证知？应知有四种：若住于有学解脱，则以自智慧各别证知二种：我已尽除恶趣诸行生起，除七生或二生或一生外，其余轮回生起诸行已尽，我已修持永不退失能尽彼等之道。
若住于无学解脱，则唯以二种各别证知：我为断尽一切烦恼已完成一切应学，我连一生也无有，何况二生或七生？若欲则亦为他开示，此即名为各别证知。
彼解脱的前行法有二种：见的前行和道果的前行。见的前行是依于彼解脱、其方便和其各别证知，从他音闻思修所生，具种性的善作意，即未入正确无过者将入正确无过，如实获得出世间正见。

།ལམ་གྱི་འབྲས་བུའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཐོབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དེ་ཡིན་ཏེ། དེ་མ་ཡིན་པའི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ལམ་སྐྱེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ལྷག་མ་སྤོང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའོ། ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་བརྟག་པའི་གཞི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རོ་མྱང་བ་དང་། ཉེས་དམིགས་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་བརྟག་པ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟག་པའི་སྟོབས་དང་། མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི ལམ་བརྟག་པའོ།།དེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རོ་མྱང་བ་ལ་རྟོག་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རོ་མྱང་བ་ལས་རང་གི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་ལ་རྟོག་ན་ཚོར་བ་གསུམ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་གཏོགས་པའི་ཉེས་དམིགས་དེ་ལ་ཉེས་དམིགས་ ཀྱི་སྒོ་ནས་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཏེ།འདི་ལ་མནོག་ནི་ཆུང་ལ་ཉེས་དམིགས་འབའ་ཞིག་མང་བ་དང་རོ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པའི་ཉེས་དམིགས་དང་ཡང་ལྡན་ནོ་སྙམ་དུ་རིག་ནས་རོའི་གནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་བྱུང་ངོ་ཅོག་སེལ་བ་དང་། རྣམ་པར་ གནོན་པའི་སྤོང་བས་སྤངས་པས་ཀུན་ཏུ་མི་སྤྱོད་པར་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།།དེའི་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་དེ་ཀུན་ཏུ་མི་སྤྱོད་པར་སྤངས་པས་དེའི་དངོས་པོའི་སྒོ་ནས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་བག་ལ་ཉལ་ལས་ཡང་དག་ པར་འདས་པས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་ཡང་འགྱུར་ལ་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་ཡང་འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་རྣམ་གྲངས་གཅིག་གོ། །གཞན་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་རྟོག་པ་ན་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པའམ། མི་རྟག་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བའམ། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པར་ལུང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མོས་པ་ཁོ་ནས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་དེ་ལྟར་མངོན་པར་རྟོགས་ནས་དཔྱོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ ཆེས་ཞིབ་པས་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ།།མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ལ་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མའི་ཉེས་དམིགས་ཡང་དག་པར་མཐོང་ནས་སོ་སོར་བརྟག་པའི་སྟོབས་ལ་བརྟེན་པས་བྱུང་ བ་དང་དུ་མི་ལེན་པར་སྤོང་བར་བྱེད་དོ།།དེས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་སོ་སོར་རྟོག་པ་མང་དུ་བྱེད་པའི་རྒྱུས་ཡང་དག་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་གོ། །སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་ནས་གང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་ དེ་དེས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་དང་།མཐོང་བའི་ལམ་གཉིས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་མི་སྤྱོད་པའི་སྤོང་བ་དང་། ཕྱོགས་གཅིག་སྤོང་བས་ཅི་རིགས་པར་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་སྔ་མ་གཉིས་ཁོ་ནས་འདུན་པའི་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་ལ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་ནི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་དོ།།ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་རྟོགས་པས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་ཟད་པ་དང་། དུད་འགྲོ་ རྣམས་ཟད་པ་དང་།ཡི་དགས་རྣམས་ཟད་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལོག་པར་ལྟུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྦྱར་བ་དང་། བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤོང་བའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་རྟོགས་པས་ལུས་ཐ་མ་འཛིན་པའི་དགྲ་བཅོམ་པར་འགྱུར་ཏེ། སྲིད་པ་ གཉིས་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བའོ།།གཞན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ད་ལྟར་གྱི་རྒྱུ་ཅན་མ་འོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་དང་། འདས་པའི་རྒྱུ་ཅན་ད་ལྟར་གྱི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ། །གཞན་ཡང་རྣམ་པ་ གཉིས་ཏེ།སེམས་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ།

道果的前行就是如是获得的正见，它是与生俱来的正思维等以及随后生起的道和断除剩余烦恼的前行。
对于未获得解脱而欲获得解脱，有八种观察基础：观察诸行的过患、过失、出离，以及闻、思、择力、见道和修道。
其中，观察诸行过患时，从诸行的过患中能现证自相。观察彼等过失时，能以过失门遍知三受阶段所摄的过失之共相，了知'此中利少过患众多，且具有贪著过患之过失'后，以断除和对治断除所有生起的贪欲，而不再行持。
由于不再行持彼贪欲，从而从事相上离贪，但非心解脱。由于超越其随眠，既离贪又心解脱，这是一种方式。
复次，瑜伽师观察诸行时，首先以闻所生慧，仅依信解而如教证悟诸行无常，或无常即苦，或苦即空无我。如是证悟后，以与寻伺相应的思所生作意，以更细致的智慧遍知彼性。
通过证悟和遍知之门，如实见到与此相关的烦恼现行之今生来世过患后，依择力而不受用而断。
由于多作证悟、遍知和观察的缘故，趣入无过之正道。入无过后，以修道力而离贪，以择力和见道二者断除不行持断和部分断。以修道离贪。如是仅以前二者离贪欲，以修道令心解脱。
断烦恼的果有二种：见苦灭所断之果，即由证悟而尽地狱、尽畜生、尽饿鬼，成为预流果不堕恶趣法性者，如是广说；修所断断除之果，即由证悟而成为最后有阿罗汉，不再受第二有。
复次，苦灭有二种：灭现在因所生未来苦，及灭过去因所生现在苦。
复次有二种：灭心所生苦，及灭身苦。

།གཞན་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ འགོག་པའོ།།གཞན་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མི་སྡུག་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་དང་། སྡུག་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ། །འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཞི་བ་མཐོང་བ་ནི་ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འཇིགས་པ་ལས་འདས་པ་ཡིན་ མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་མ་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་མ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཐུན་མོང་དུ་གྱུར་པའི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའི་འཇིགས་པ་གང་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེས་འདུན་པ་དྲག་པོ་ནས་དྲན་པ་དང་བག་ཡོད་པའི་བར་དུ་བརྩོན་པར་བྱ་བ་ཡང་ཡོད་དོ།།འདི་གཉིས་ནི་བྱིས་པའི་རྟགས་ཡིན་ཏེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་ལ་མི་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་སྟེ། བྱིས་པ་ཅི་འདོད་ཅེ་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་སྐྲག་ནས་ཕྱི་མ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་མངོན་པར་མི་འགྲུབ་པ་མི་འདོད་དེ་འདུ་བྱེད་རྣམས མངོན་པར་འགྲུབ་པ་འབའ་ཞིག་འདོད་པས་ན་དེ་འདོད་པ་ཡིན་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ན་སྡུག་བསྔལ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་སོ།།མི་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ནི་རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། འདོད་པས་ཕོངས་པ་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་ནི་མི་འདོད་ལ་དེ་འདུ་བྱེད་དེ་རྣམས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ལ་མངོན་པར་མོས་ཤིང་སྐྱེ་བའི་རྩ་བ ཅན་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བས་སྐྱེ་བའི་རྩ་བ་ཅན་གྱི་ལས་རྣམས་བྱས་ཤིང་བསགས་པས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྐྱེ་བའི་རྩ་བ་ཅན་གྱི་རྒ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ ན་མི་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མངོན་པར་འགྲུབ་ཅེས་བྱའོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པ་ནི་བཞི་ཡོད་དེ། མི་རྟག་པར་ངེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བར་ངེས་པ་དང་། སྟོང་པར་ངེས་པ་དང་། བདག་མེད་པར་ངེས་པའོ། །དེ་ལ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་མི་རྟག་པར་རིག་པར་བྱ་ན།ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། མེད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཡོད་པ་དང་། ཡོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་ལྡན་པའོ། །གལ་ཏེ་མ་འོངས་པའི་འདུ་བྱེད་མ་བྱུང་བ་རྣམས་ གཏན་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།མེད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་དེ་དག་མི་རྟག་པར་ངེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ན་གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་སྔ་མ་ནི་མེད་ལ་ཕྱིས་ནི་མེད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཡོད་པར་འགྱུར་བར་སྣང་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་མི་རྟག་པར་ངེས་སོ། །གལ་ཏེ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ འདུ་བྱེད་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ་ཡོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་མེད་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ན་ནི་འདི་དག་མི་རྟག་པར་ངེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ན་གང་གི་ཕྱིར་འདི་དག་སྔ་ན་ནི་ཡོད་ལ་ཕྱིས་ནི་ཡོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བར་སྣང་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་མི་རྟག་པར་ངེས་སོ།། གལ་ཏེ་འདས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་མི་སྣང་ན་ནི་དེ་དག་མི་རྟག་པར་ངེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ན་གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་སྐྱེས་པ་དང་ཞིག་པར་གྱུར་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་མི་རྟག་པར་ངེས་ཏེ། འདི་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་མི་རྟག་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མི་རྟག་པའི འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་སྣང་ལ་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་།འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་སྣང་བ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་བར་ངེས་པ་ཞེས་བྱའོ།

此外还有两种，即灭除变坏苦和苦苦之苦，以及灭除行苦之苦。
此外还有两种，即灭除不善业果之苦，以及灭除善业果之苦。
虽然圣声闻见寂已超越恶趣苦的怖畏，但由于其结缚尚未完全穷尽，故为断除后世与凡夫共同的生老死怖畏，他也应当从强烈的欲求乃至正念正知而精进。
此二为愚者之相，何为二者？所欲求者不能如实了知，而不欲求者却现前成就。愚者欲求何？因畏惧涅槃而不欲后世诸行不成就，唯欲诸行成就，故是欲求，而诸行成就即是苦，却不能如实了知其为苦。
不欲求而现前成就者，即衰老、疾病、死亡、遇不悦、离所爱、贫乏所欲、忧愁、悲叹、痛苦、不悦及烦恼，虽不欲求却于彼等诸行成就深生信解，且于以生为根本的诸行深生欢喜，造作积集以生为根本的诸业而转生，彼不能从生苦及以生为根本的衰老等种种痛苦中解脱，如是称为不欲求者现前成就。
诸行之决定有四：无常决定、苦决定、空决定及无我决定。
其中，过去未来诸行也应以三相了知无常，何况现在诸行。何为三者？以无为先而有，以有为先而无，具生灭性。
若未来诸行未生者唯是完全无，非以无为先而有，则彼等非决定无常，然由于彼等先无后成以无为先而有之相，故彼等决定无常。
若现在诸行已生者唯是有，非以有为先而无，则此等非决定无常，然由于此等先有后成以有为先唯无之相，故此等决定无常。
若过去诸行之生灭不显现，则彼等非决定无常，然由于彼等已生已灭，故彼等决定无常，此即称为诸行之无常决定。
如是于无常诸行中，不仅显现苦苦，且显现变坏苦及行苦，此即称为苦决定。

།དེ་ལྟར་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཚོགས་པ་དེ་དང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུ་དང་ རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་ལ་དབང་ཕྱུག་དང་སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་འདི་ནི་སྟོང་པར་ངེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།བྱེད་པ་མེད་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་འཇུག་པ་ཡོད་ལ་བྱེད་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་མེད་ཅིང་། བདག་དང་བདག་གི་དང་བྲལ་བ་འདི་ནི་འདུ་ བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདས་པའི་དུས་དང་སྦྱར་ན་ནི་ཞིག་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་དང་སྦྱར་ན་ནི་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཕྱིར་ཏེ་དེ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ སྟེ།གཏན་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཕྱིས་བྲལ་བའི་སྟོང་པའོ། །གཏན་མེད་པའི་སྟོང་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་པའོ། །ཕྱིས་བྲལ་བའི་སྟོང་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་སེམས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ ཀྱིས་སྟོང་ཞིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ།།དེ་ལ་བདག་མེད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འདུག་ཅིང་མང་བོའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་རང་དབང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་རྣམ་ པ་བཅུར་ཡང་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་པ་དང་། འགྱུར་བ་དང་། འགྱེས་པ་དང་། མ་བྱུང་བ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་རྣམས་དང་། ཕྲད་པ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་། གྲུབ་པ་དང་། བདེ་བ་མེད་པ་དང་། འབྲལ་བ་དང་། མི་མཐུན་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ ཏེ།སྔར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྐོམས་པ་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ་། །ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་འབྲལ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁམས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྤོང་བའི་ཁམས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཁམས་དང་། འགོག་ པའི་ཁམས་དང་།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཁམས་དང་། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཁམས་སོ། །དེ་ལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་ན་སྤོང་བའི་ཁམས་སོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཁམས་སོ།།དེ་ཉིད་ཕུང་པོ་ཙམ་ཞིག་ལུས་པས་ན་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཁམས་སོ། །དེའི་ཕུང་པོ་འགག་པ་ནི་འགོག་པའི་ཁམས་དང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ ཁམས་སོ།།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བས་ན་ཁམས་ལྔ་བོ་འདི་དག་ལ་འདུ་བྱེད་ཞི་བ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། བདག་གིར་འཛིན་པ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་དང་བྲལ་བས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། ། དེའི་མཚན་མ་དང་བྲལ་བས་ན་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྤོང་བའི་ཁམས་ལ་ཟག་པའི་གནས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྲེད་པ་དང་བྲལ་བས་ན་སྲེད་པ་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཁམས་ལ་འདོད་ཆགས་མེད་པར་གྱུར་པས་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས བྱའོ།།འགོག་པའི་ཁམས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འགོག་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྤོང་བའི་ཁམས་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ ལ་སྐྱོ་བར་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཁམས་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འགོག་པའི་ཁམས་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ འགག་པར་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པ་ཞེས་བྱའོ།

如是无常与痛苦的诸行，依靠各种聚合，由因缘力而生，远离自在天与众生主等因，此即名为决定空性。无作者的诸行虽有运行，却无作者与受者，远离我与我所，此即名为一切诸行无我。
其中诸行无常应当了知有二种：若配合过去时，则因已坏灭；若配合未来与现在时，则因具有坏灭之法性。
其中诸行苦应当了知有二种：具有生等苦法性，以及三苦之故，此亦应如前了知。
其中空性应当了知有二种：本无之空性与后离之空性。本无之空性即是诸行空无我与我所。后离之空性即是已断一切烦恼之心，即是空无一切烦恼而解脱。
其中无我应当了知有二种：因诸行种种安住且为众多自性之故，以及因缘起无自在之故。
此四种相亦应了知有十种相，即：坏灭相、变异相、离散相、未生相、法性相、会遇相、不净相、成就相、无乐相、分离相与不顺相，如前声闻地中出世间道所修习作意中所说。
此五种是离系品界，即：断界、离贪界、灭界、有余涅槃界与无余涅槃界。
其中断除一切见所断诸行故为断界。断除一切修所断诸行故为离贪界。唯余诸蕴故为有余涅槃界。彼蕴灭尽即为灭界与无余涅槃界。
因一切诸行寂灭，故此五界名为诸行寂灭。因远离我执、我所执、我慢、执著与随眠，故名为空性。
因远离其相，故名无所缘。于断界中远离一切漏处法之贪著，故名尽爱。于离贪界中成为无贪，故名离贪。
灭界、有余涅槃与无余涅槃二者，依次称为灭与涅槃。
其中为获得未得之断界而精进，即名为精进于厌离诸行。为获得未得之离贪界而精进，即名为精进于远离诸行贪著。为获得未得之灭界而精进，即名为精进于灭尽诸行。

།སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པ་ལ་གོ་རིམས་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། ཤེས་པའི་གོ་རིམས་དང་། ཤེས་པའི་འབྲས་བུའི་གོ་རིམས་སོ། །ཤེས་པའི་གོ་རིམས་གང་ཞེ་ན། ཐོག་མ་ཁོ་ནར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་སྐྱེ་ བ་དང་འཇིག་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་མི་རྟག་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་གང་ཡིན་པ་འདི་དག་ནི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་། རྒ་བའི་ཆོས་ཉིད་ནས་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་ བསྔལ་ལོ་ཞེས་མི་རྟག་པར་ཤེས་པ་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས།སྡུག་བསྔལ་བར་ཤེས་པ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ནས་འཁྲུག་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་བར་གྱི་འདུ་བྱེད་གང་ཡིན་པ་འདི་དག་ནི་འཆི་འཕོ་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པར་ཞུགས་ པས་རང་དབང་མེད་པའི་རྣམ་པའི་ཚུལ་གྱིས་བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིས་བདག་མེད་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་སྟེ།མི་རྟག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་ཤེས་པའི་ གོ་རིམས་ཡིན་ནོ།།ཤེས་པའི་འབྲས་བུའི་གོ་རིམས་གང་ཞེ་ན། སྐྱོ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་གྲོལ་བའོ། །སྐྱོ་བ་གང་ཞེ་ན། གཉེན་པོ་མངོན་དུ་གྱུར་བ་ན་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་མི་སྤྱོད་པ་ གང་ཡིན་པའོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་གང་ཞེ་ན། སྐྱོ་བས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་སེམས་ཀྱིས་གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་མ་བྱས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཆགས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀུན་ཏུ་མི་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་གནོན་པའི་སྤོང་བའི་དབང་ལས་བྱུང་བའོ། ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་གནོན་པའི་སྤོང་བ་དེ་ཉིད་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་དེའི་བག་ལ་ཉལ་བ་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ནི་རེ་ཞིག་སྐྱོ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཅིག་གོ། །གཞན་ཡང་སྐྱོ་བའི གནས་སྐབས་ནི་སྤོང་བའི་ཁམས་ཡིན་ཏེ།སྐྱོ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་སྐྱོ་བ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་མ་གཏོགས་པར་དེ་མ་ཡིན་པའི་ས་རྣམས་ལ་མི་ཆགས་པ་དང་། ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་གནས་ སྐབས་སོ།།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་བ་ལས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་གནས་སྐབས་སུ་གདགས་ཏེ་འདི་ནི་སྐྱོ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཉིས་པའོ། །ཡོངས་སུ་ གྲོལ་བ་གང་ཞེ་ན།དེ་དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་ལ། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བ་འདི་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདུ་བྱེད་ རྣམས་ལ་སྐྱོ་བ་དང་།སྐྱོ་བའི་རྒྱུས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་རྒྱུས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ཤེས་པའི་འབྲས་བུའི་གོ་རིམས་སོ། །བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ཉེས་པར་བཟུང་བས་ཏེ། བཞི་པོ་གང་ཞེ་ ན།ལྟ་བ་ཉེས་པར་བཟུང་བ་དང་། ང་རྒྱལ་ཉེས་པར་བཟུང་བ་དང་། རང་གི་ཉེས་པར་བཟུང་བ་དང་། གཞན་གྱི་ཚིག་ལས་ཉེས་པར་བཟུང་བའོ། །དེ་ལ་ལྟ་བ་ཉེས་པར་བཟུང་བ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། བདག་གིར་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ལ་ང་རྒྱལ་ཉེས་པར་བཟུང་བ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ངའོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པའོ། །དེ་ལ་ལྟ་བ་ཉེས་པར་བཟུང་བ་ནི་བདེན་པ་རྟོགས་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པའོ། །ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཉེས་པར་བཟུང་བ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤོང་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་རང་གི་ཉེས་པར་བཟུང བ་ནི་གཅིག་པུའི་རྟོག་པ་ངན་པ་ལ་བརྟེན་པ་འདི་ནི་བདག་ཡིན་ནོ་སྙམ་སྟེ་ལྟ་བ་ཉེས་པར་བཟུང་བའམ།ང་རྒྱལ་ཉེས་པར་བཟུང་བའོ།

为了使心获得解脱，精进修行有两种次第：即了知的次第和了知果的次第。
什么是了知的次第？首先，以分别诸行生灭的方式而生起无常的了知。
其后，依靠前面的无常了知，而生起后面的苦的了知，即具有生灭的这些诸行是生法、老法乃至忧恼、烦恼法性故是苦。
从具生法性乃至具烦恼法性的这些诸行，由于死亡和缘起从一个相续到另一个相续，以无自在相的方式，因为无我的缘故，依靠前面的苦的了知而后生起无我的了知。凡是无常的即是苦的，凡是苦的即是无我的，如是，这就是了知的次第。
什么是了知果的次第？即厌离、离贪、解脱和遍解脱。
什么是厌离？当对治现前时，以不相顺想而不行烦恼。
什么是离贪？以厌离所熏习的心，即使未作意对治，对于可贪著的事物也不行贪著，即是从压伏断的力量所生。
什么是解脱？由于多修彼压伏断的因缘，真实断除其随眠，这是暂时的厌离、离贪、解脱的一种差别。
复次，厌离位是断界，因为厌离圆满的缘故。依彼等厌离，除非想非非想处外，对其余诸地不贪著、离贪，是离贪位。从非想非非想处离贪后，安立为解脱位，这是厌离、离贪、解脱的第二种差别。
什么是遍解脱？如是从烦恼杂染解脱，从生等苦杂染遍解脱，这称为遍解脱。
如是依了知的力量，对诸行生起厌离，以厌离为因而离贪，以离贪为因而解脱，成为遍解脱，这是了知果的次第。
这四种是执著过失，什么是四种？即见执过失、慢执过失、自执过失和从他言执过失。
其中见执过失是对诸行执为我和我所。
其中慢执过失是对诸行执为我想。
其中见执过失能障碍证悟真理。我慢执过失能障碍断除修所断。
其中自执过失是依止独自的恶分别，认为'这是我'的见执过失或慢执过失。

།དེ་ལ་གཞན་གྱི་ཚིག་ལས་ཉེས་པ་བཟུང་བ་ནི་གཞན་དག་གི་ཚིག་ལས་མངོན་པར་ཞེན་པར་གྱུར་ཏེ། འདི་ནི་བདག་གི་བདག་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཡང་འདི་ནི་བདག་གི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཏུ་ཉེས་པར་བཟུང་བ་ཡང་ཡིན། རང་གི་ཉེས་པར་བཟུང་བ་ཡང་ཡིན། གཞན་དག་གི་ཚིག་ལས་ཉེས་པར་བཟུང་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འཛིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་གང་ཡིན་ པ་ནི་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཆད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྟག་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་མི་གནས་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པའི་རྒྱུ་མེད་པ་ དང་།མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་ངོ་བོ་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་མི་རྟག་པ་དང་། སྐྱེས་པ་གནས་པའི་རྒྱུ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མ་འོངས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ལ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྒྱུའི་ངོ་བོ་རྣམས་འགག་པས་ན་ཆད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་འདུ་བྱེད་ རྣམས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་འཇུག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ།བཞི་གང་ཞེ་ན། རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དང་། དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏོ། །རྐྱེན་བཞི་པོ་དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཉིད་ནི་རྒྱུ་ ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་གསུམ་ནི་རྐྱེན་ཁོ་ནའོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་གང་ཡིན་པའོ། །མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་འགག་པའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སོ།།དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔའི་ངེས་པའི་ཡུལ་ལྔ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། །དེ་ལ་བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ ཚོགས་ལྔའི་ངེས་པའི་རྟེན་ཏེ།མིག་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་ལུས་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །སྔོན་གྱི་ལས་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ འབྲས་བུ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དེའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོགས་ནི་ལམ་གྱི་བདག་པོའི་རྐྱན་ཡིན་ནོ། །ལམ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་ པར་བྱང་བ་རྟག་པ་ནི་གཞི་གསུམ་དང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། མནོག་ལ་མནོག་གི་སྒོ་ནས་རྟོག་པ་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུར་རྟོག་པ་དང་། ཉེས་དམིགས་ལ་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྟོག་པ་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུར་རྟོག་པ་ དང་།ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒོ་ནས་རྟོག་པ་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བར་རྟོག་པ་འདི་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་རྟག་པའི་གཞི་གསུམ་ཡིན་ནོ། །རྟག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་དང་། ཇི་སྙེད་ཡོད་པའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་མནོག་གང་ཡིན་པ་དང་། ཉེས་དམིགས་གང་ཡིན་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་མནོག་ཇི་སྙེད་པ་དང་། ཉེས་དམིགས་ཇི་སྙེད་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཇི་སྙེད་པའོ། །དེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་བདེ་བ་འབྱུང་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་དེ་དག་གི་མནོག་ཡིན་ལ། མནོག་འདི་དག་ནི་ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱ་བས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འདི་ལྟ་སྟེ། མནོག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ལ་ཉེ་བར་རྟོག་གོ།

对于从他人言语中执取过失，是指从他人言语中产生执著，认为'这是我的我'，进入如是状态。
又所谓'这是我的'，既是我执的过失，也是自我的过失执取，也是从他人言语中的过失执取，应当了知断除这一切执取即是智慧的果。
应当了知诸行以三种方式既非断灭又非常住。何为三种？诸行之因不住，已生者无住因，未来诸因之体性灭故。
其中因无常，已生者住因不可得故非常。未来诸法生时，现在因之体性灭故非断。
此四者是诸行相续流转之缘，何为四？因缘、等无间缘、所缘缘、增上缘。
此四缘又可分为因与缘二者。其中因缘即是因，其余三者唯是缘。
其中因缘是一切诸行之种子。等无间缘是六识身及其相应法的等无间灭的六识身及其相应法。
其中所缘缘是五识身的五种决定境，第六识则是一切法。其中增上缘是五识身的决定所依，即眼等及由此所生的作意，意识的增上缘是四大所成身及由此所生的作意。
应当了知往昔善恶业成就果报者亦是其增上缘。如是资粮是道的增上缘，道是获得涅槃的增上缘。
染污与清净的观察有三种所依和两种方式，即：以功德门观察时，于诸行起染污因之观察；以过患门观察时，于诸行起清净因之观察；以出离门观察时，于诸行起清净之观察，总摄此等即是染污与清净观察的三种所依。
观察有二种，即：如所有性与尽所有性。其中如所有性是诸行的功德、过患及出离。其中尽所有性是诸行的一切功德、一切过患及一切出离。
其中诸行缘起的安乐与喜悦即是其功德，此等功德称为微小，如是以二种方式观察如所有性的功德。

།དེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་དེ་དག་གི་ཉེས་དམིགས་ཡིན་ལ་ཉེས་དམིགས་འདི་ནི་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས འདི་ལྟ་སྟེ།ཉེས་དམིགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ལ་ཉེ་བར་རྟོག་གོ། །དེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་འདུལ་བ་དང་། འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤོང་བ་དང་། འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་དེ་དག་ལས་ངེས་ པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་དེ་ནི་ཞི་བ་དང་བླ་ན་མེད་པ་དང་གཞན་རྫས་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འདི་ལྟ་སྟེ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ལ་ཉེ་བར་རྟོག་གོ། །འདུ་བྱེད་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། ནང་ དང་།ཕྱི་རོལ་རྣམས་དང་། རགས་པ་དང་ཕྲ་བ་རྣམས་དང་། བཟང་པོ་དང་ངན་པ་རྣམས་དང་། རིང་བ་རྣམས་དང་། ཉེ་བ་རྣམས་ལ་འདི་ནི་མནོག་དང་ཉེས་དམིགས་སོ། །འདི་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་དག་གི་མནོག་དང་ཉེས་དམིགས་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ལ་རྟོག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞི་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡོད་པར་བརྡ་སྤྲད་པར་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་གསུམ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་དག་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ རྣམས་དང་།འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་པ་རྣམས་དང་། འདོད་པ་དག་དང་བྲལ་བ་རྣམས་སོ། །གནས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལ་ལྷར་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་དང་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེར་བཅས་པ་དང་། ལྷ་དང་མིར་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ གསུམ་པོ་འདི་དག་ཀྱང་རྒྱུ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་འདོད་པའི་དབང་ཕྱུག་དང་། དགའ་བའི་དབང་ཕྱུག་ཐོབ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བདུད་དུ་བཅས་པ་དང་། ཚངས་པར་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གཉིས་སོ། །དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་ལ་ བརྩོན་པ་ནི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེར་བཅས་པའོ།།ལས་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཁས་ལེན་པ་ནི་ལྷ་དང་མིར་བཅས་པའོ། །གནས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཅི་རིགས་པར་སྤང་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་ལ་ལམ་གཉིས་ཡོད་དེ། མཐོང་བའི་ས་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ ལོག་བཞི་སྤོང་བར་གཏོགས་པའི་སེམས་དང་།གོང་དུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་དེ་ལ་ཤས་ཆེར་གནས་པའོ། །ལམ་རྣམ་པ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་འཆིང་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ བའི་རྣམ་པ་དང་།འདོད་པའི་འདུན་པ་འདུལ་བ་དང་། སྤོང་བ་དང་། ཡང་དག་པར་འདའ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དགུ་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་རྣམ་པའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་ལྟ་བུའི་ རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་བསྟན་ཏོ།

对于诸行，它们是无常的、痛苦的、变异的法性，这就是它们的过患，而这过患是重大的。如是以二种方式，即如实观察所存在的过患。
对于诸行，调伏欲贪、断除欲贪、超越欲贪，这就是从它们出离，而所成就的安乐即是寂静、无上、他物。如是以二种方式，即如实观察所存在的出离。
对于过去、未来、现在诸行，内外诸行，粗细诸行，善恶诸行，远近诸行，思惟'这是功德与过患，这是出离'，应当了知这即是观察它们所有的功德、过患与出离。
应当了知这三种根基所表示的是三种众生群体，即：极为贪著欲望者、远离欲望者、解脱欲望者。
对于这三种处所，包括天人的世间、沙门婆罗门的世间、天人的世间三者都是愚痴的。
应当了知这三种世间也是由三种因缘而安立的，即：获得欲自在与喜自在的，也就是包括魔与梵天的两种世间；为获得此而精进的是包括沙门婆罗门的世间；承认种种业、因、果的是包括天人的世间。
对于这三种处所，随其所应断除与现证，有两种道：入见地时断除四颠倒所摄的心，以及在上修道中多分安住于此。
由这两种道所获得的心解脱果有四种：从贪欲、嗔恚、愚痴的束缚中解脱的形式；调伏欲望、断除欲望、超越欲望、出离的形式；远离九种结缚的形式；从生等苦中解脱的形式。
其中以三种因相的形式显示从烦恼中解脱。

།ཐ་མའི་འབྲས་བུ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་མི་ལ་ལ་ཞིག་བཅིང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཤིང་སྒྲོབ་བམ། རྩཝ་བལ་བ་ཛའི་ཐག་པའམ། ལྕགས་ཐག་ རྣམས་ཀྱིས་བཏགས་ལ་དེ་སྲུང་མའི་མི་གཞན་དག་ཀྱང་བཀོད་ནས་དེ་བཙོན་བྱེད་པ་དེ་ལས་བྲོས་ཏེ་རྒྱང་རིང་དུ་སོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཕྱིར་ཁྲིད་དེ་འོང་བའམ།ཡང་ན་འགུལ་དུ་ཡང་མི་སྟེར་ན། འབྲོས་སུ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་པའམ། གཞན་ཡང་བཙོན་བྱེད་པ་དེ་ལ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ སྣ་ཚོགས་སུ་ཆགས་སུ་རུང་ཞིང་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དག་དང་ལྡན་པར་བྱས་ན་དེ་དག་ལ་སེམས་ཆགས་པས་རང་ཉིད་འབྲོས་པར་མི་སེམས་ཏེ།དེ་ལྟར་མི་དེ་བཅིང་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ལེགས་པར་བསྲུང་བ་དང་། ལེགས་པར་བསྡམས་པའི་བཅིང་བས་དམ་པོར་བཅིངས་པ་ལ་ནི་དགྲས་ འདི་ལྟ་སྟེ།བརྡེག་པ་དང་། གནོད་པར་བྱའམ། ཆད་པས་གཅད་པའམ། ཡང་ན་གཏན་དུ་གསད་པ་ལ་ཅི་དགའ་དགུར་བྱར་ཡོད་ལ། དེ་གང་གི་ཚེ་བཙོན་བྱེད་པ་དེ་ལས་ཤོར་བར་གྱུར་ན། བཅིང་བ་རྣམ་པ་བཞི་ལས་ཤོར་བ་ཞེས་བརྗོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་ གསུམ་པོ་དག་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པའི་སེམས་ཅན་འདི་དག་ཀྱང་བཅིང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འདི་ལྟ་སྟེ།འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་བཅིང་བ་རྣམས་ཀྱིས་བཅིངས་སོ། །དེ་དག་གི་བཙོན་སྲུང་ལྟ་བུ་ནི་རྟོག་པ་ངན་པ་རྣམས་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་མ་ བསལ་བའོ།།དེ་ལ་རྟོག་པ་ངན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འགུལ་དུའང་མི་སྟེར་ན། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བས་འབྲོས་སུ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། བག་ལ་ཉལ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་བྲོས་ཏེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་དུ་སོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཕྱིར་ཁྲིད་དེ་འོང་ངོ་། །དེའི་ ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དགུ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་རང་ཉིད་དགའ་བས་བདག་ཉིད་བཅིངས་པ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་བར་མི་འདོད་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་ལེགས་པར་བསྲུངས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཐབས་ལེགས་པར་དམ་པོར་བཅིངས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་བསྡོམས་ནས་བཅིངས་པ་ཡིན་ཏེ། བདུད་བཞིའི་དགྲ་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བསྒྲུབ་པ་ལ་ཅི་དགའ་དགུར་བྱར་ཡོད་ལ་དེ་དེ་ལས་ཐར་བར་གྱུར་ན་དེ་ཁོ་ན་དང་འདྲ་བར་བཅིང་བ་རྣམ་པ་བཞི་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །སྡོམ ནི།མན་ངག་བསྡུས་དང་མན་ངག་འབྲས། །འཆི་དང་གྲངས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། །ཡོངས་སུ་ཤེས་དང་སྤོང་བ་གསུམ། །འཆིང་དང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ། །ལྟ་དང་ང་རྒྱལ་ཀུན་ཉོན་མོངས། །རྣམ་པར་བྱང་བ་བརྗོད་པའི་གནས། །རབ་ཏུ་དབེན་པ་རྣམ་བཞི་དང་། ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ། །ཉན་ཐོས་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་སྟོན་པ་ལས་གདམས་ངག་བསྡུས་ཏེ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ།

以最终果实般的一种形相宣说解脱痛苦，譬如有一个人被各种绳索、麻绳、铁链所束缚，并且安排其他守卫看管，即便从监狱中逃脱到远处，也会被带回，或者连动都不让动，更何况逃脱。此外，如果那个监狱具有种种广大悦意的感官享受，令人贪著并且全然投入其中，那么由于心被这些所系缚，自己也不会想要逃脱。
如是，那个人被各种束缚善加看管，被紧密束缚，敌人可以任意对其打击、伤害、惩罚，乃至永远杀害。当他从监狱中逃脱时，称为从四种束缚中解脱。同样地，对三处愚痴的这些众生也被各种束缚所系缚，即：贪欲、嗔恨、愚痴的束缚。其守卫如同恶分别念以及未断除的烦恼随眠。
其中，恶分别念连动都不让动，更何况能以离贪而逃脱。随眠则使得即便以世间道逃脱到有顶，也会被带回。其九种结使如同感官享受，由于自己喜爱这些行蕴，不愿从自我束缚中解脱。如是被各种方式善加看管，以极善巧方便紧密束缚，极为约束而束缚，四魔怨敌可以任意造作生等痛苦。若从此解脱，则如前所说称为从四种束缚中解脱。
总结偈：教授摄要与教授果，死亡与数数趣入及，遍知与三种断除法，束缚与究竟解脱及，见解我慢诸烦恼，清净所说之处所，四种极为寂静及，三种圆满功德相。声闻以三种因缘从导师处摄受教授而寻求。

།གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཐོས་པ་ལྷུར་བྱེད་ཅིང་དེ་མ་ཡིན་པའི་ནན་ཏན་དུ་བསྒྲུབ་པ་དག་ལ་མི་ཕྱོགས་པ་རྣམས་ནི་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་ཙམ གྱིས་ཀྱང་རང་གི་དོན་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་ན་ཐོས་པ་ལྷུར་ལེན་པ་དོན་མེད་པ་དང་།ནན་ཏན་དུ་བསྒྲུབ་པ་འབའ་ཞིག་གཅེས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐོས་པ་ལྷུར་ལེན་པ་ལས་མོས་པ་བཟློག་པའི་དོན་དང་། བྱ་བ་མང་པོའམ་སྐྲག་སྟེ་འཇུག་པ་ལ་མི་ཕྱོགས་པ་རྣམས་ ཐབས་ཀྱིས་འཇུག་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་།ཡང་ན་དེ་ཉིད་ཆོས་མང་པོ་ལེགས་པར་ཐོས་ཤིང་ལེགས་པར་བསམས་པ་ཡིན་པས་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་ནི་ཆོས་མང་པོ་ལེགས་པར་ཐོས་ཤིང་ལེགས་པར་བསམས་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་བདག་ཆོས་རྣམས་ཇི་སྙེད་བདག་ གིས་ཐོས་ཤིང་བསམས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་གནས་པའི་དམིགས་པའམ།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་འདོགས་ན་ནི་བདག་གི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་འགྱུར་ལ་སེམས་གནས་པ་ཡང་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ན། རྣམ་ པར་གྲོལ་བར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་སྙམ་སྟེ།ཐོས་པ་དང་བསམས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ལས་གང་ལ་བརྟེན་ན་དམིགས་པ་ལ་སེམས་གནས་པའམ། རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་དང་། མྱུར་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ངེས་པ་མེད་དེ། དེ་དེ་ལྟར་ བདག་ཉིད་ལ་ངེས་པ་མེད་པར་སྟོན་པའམ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་མཁས་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པར་མཐོང་ནས་ཐད་དུ་སོང་སྟེ་གདམས་ངག་བསྡུས་པ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་དག་པའི་གདམས་ངག་གི་འབྲས་བུ་ནི་རང་གི་དོན་ཐོབ་པ་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གང་གི་དོན་དུ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ། ཆ་ལུགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ལས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གནས་གཏོང་ཞིང་ལེན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བླ་ན་མེད་པ འཐོབ་པ་དང་།ཚེ་འདི་ལ་འཐོབ་པ་དང་། བདག་གིས་འཐོབ་པ་དང་། སོ་སོ་རང་རིག་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། །དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་འཆི་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདས་པའི་འཆི་བ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འཆི་བ་དང་། མ་དུལ་བའི་འཆི་བ་དང་། དུལ་བའི་འཆི་ བ་དང་།འདྲ་བའི་འཆི་བ་དང་། མི་འདྲ་བའི་འཆི་བའོ། །དེ་ལ་འདས་པའི་འཆི་བ་ནི་འདས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་འཕོ་བ་ནས། སྲོག་གི་དབང་པོ་འགག་པའི་བར་གྱི་འཆི་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འཆི་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་འཕོ་བ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་འགག་པའི་བར་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་མ་དུལ་བའི་འཆི་བ་ནི་འདས་པའི་དུས་ན་མ་དུལ་ཞིང་མ་ཞི་ལ་བག་ལ་ཉལ་དང་བཅས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་གཅིག་ལ་གཅིག་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། ཐ་སྙད་དུ་གདགས་པའི་སྐྱེས་བུའི་བག་ལ་ཉལ་རྣམས་ཀྱིས་ཤི་ནས་ད་ལྟར་བྱུང་བའི དུས་ན་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ།བག་ལ་ཉལ་དང་བཅས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ལུས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ལ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ན་ཡང་ཚེའི་མཐའ་ཟད་པར་བྱས་ནས་དེ་བཞིན་དུམ་དུལ་ཞིང་རྣམ་པར་མ་དུལ་བ་ནས་རྒྱས་པར་ཤི་ནས་མ་འོངས་པ་ན་ལུས་མངོན་པར་ འགྲུབ་ཅིང་བག་ལ་ཉལ་དང་བཅས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་དག་ཉེ་བར་བླངས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་འཆིང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བཅིངས་སོ། །དེ་ལ་དུལ་བའི་འཆི་བ་ནི་ད་ ལྟར་གྱི་དུས་ན་དུལ་ཞིང་རྣམ་པར་དུལ་ལ་བག་ལ་ཉལ་མེད་པ་ཤི་ནས་མ་འོངས་པ་ན་ལུས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་།བག་ལ་ཉལ་དང་བཅས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཉེ་བར་མི་ལེན་པ་སྟེ། དེ་དག་ཉེ་བར་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་ བསྔལ་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་དང་།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་འཆིང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འདྲ་བའི་འཆི་བ་ནི་གལ་ཏེ་འདས་པའི་དུས་ན་ཇི་ལྟར་མ་དུལ་བ་བཞིན་དུ་ཤི་བ་དེ་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ན་ཡང་འཆི་བ་དེ་ནི་དེ་འདྲ་བའི་འཆི་བ་ཡིན་ ཏེ།མཚུངས་པའི་འཆི་བ་དང་། མཐུན་པའི་འཆི་བ་ཡང་དེ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

什么是三种呢？对于那些专注于听闻而不倾向于精进修持的人来说，仅仅通过听闻简要的法义就能获得自利，因此专注听闻是无意义的。为了使他们理解单纯精进修持才是重要的，应当使其远离专注听闻的意乐。对于那些不倾向于繁多事务或畏惧趣入的人，应当以方便法引导他们趣入。
或者，由于他已经善加听闻并善加思维诸多法义，他这样想：'我已经善加听闻并善加思维诸多法义。如果我依靠所有这些我已听闻和思维的法义，将心安住于止观所缘或解脱所缘，那么我的作意将会散乱，连心的安住也无法获得，更何况解脱呢？'
对于这些已经听闻和思维的法义，依靠哪一个能使心安住于所缘或迅速获得殊胜智慧并迅速出离，这也是不确定的。当他这样认识到自己的不确定时，便会亲自前往寻求佛陀的智者声闻弟子，向其请教简要的教诫。
应当了知正确教诫的果实即获得自利有四种：即为何而出家、如何出家，依靠圆满的威仪、圆满的事业、圆满的发心以及圆满的舍取住处而获得无上果位，现世获得、自己获得以及获得各别自证。
这六种是死亡：即过去的死亡、现在的死亡、未调伏的死亡、已调伏的死亡、相似的死亡和不相似的死亡。其中，过去的死亡是指过去诸行的迁移乃至命根断绝的死亡。现在的死亡是指现在诸行的迁移乃至命根断绝的死亡。
未调伏的死亡是指在过去世未经调伏、未得寂静、具有随眠的诸行相互随眠，以及假名补特伽罗的诸随眠，死后在现在世结生，以具随眠的诸行所执持的身体现前成就，在现在世寿命终尽后，同样未经调伏而死，在未来世现前成就身体并取得具随眠的诸行。
由于取得这些随眠，故为生等种种痛苦以及贪等大束缚所系缚。已调伏的死亡是指现在世已调伏、善调伏、无随眠而死，在未来世不再现前成就身体，不再取得具随眠的诸行。由于不取得这些随眠，故从生等种种痛苦以及贪等大束缚中解脱。
相似的死亡是指如果过去世如何未经调伏而死，现在世也同样死去，这就是相似的死亡，应当了知这也就是等同的死亡、相应的死亡。

།དེ་མ་ཡིན་པ་འདས་པའི་དུས་ན་མ་དུལ་བའི་འཆི་བའི་དུས་བྱས་ལ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ན་དུལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཤི་བ་དེ་ནི་དེའི་མི་འདྲ་བའི་འཆི་བ་ཡིན་ཏེ། མི་མཚུངས་པའི་འཆི་བ་ དང་།མི་མཐུན་པའི་འཆི་བ་ཡང་དེ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་བག་ལ་ཉལ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་བག་ལ་ཉལ་བཞིན་དུ་འཕོ་བ་སྟེ། འདས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འདྲ་བའི་འཆི་བས་འཆི་འཕོ་ཞིང་མཐུན་པར་འཆི་ལ། འདས་པ་ན་ མཐུན་པར་འཆི་བ་དེ་དང་འདྲ་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་མ་འོངས་པ་ཉེ་བར་ལེན་ཏོ།།འཆི་བ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདུ་བྱེད་འཇུག་པའི་ཉེས་དམིགས་དང་། འདུ་བྱེད་ལྡོག་པའི་ཕན་ཡོན་ནོ། །དེ་ལ་འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། མ་དུལ་བ་དང་། འདྲ་བའི་འཆི་བ་རྣམས་དང་། མ་འོངས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བའི་ཕྱིར་ནི་འདུ་བྱེད་འཇུག་པའི་ཉེས་དམིགས་སོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ན དུལ་བ་དང་མི་འདྲ་བའི་འཆི་བ་དང་།མ་འོངས་པ་ན་ཉེ་བར་མི་ལེན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ནི་འདུ་བྱེད་ལྡོག་པའི་ཕན་ཡོན་ནོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ལ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་གིས་གདགས་པའི་སྐྱེས་ བུའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ།མིང་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། རིགས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། རུས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། ཟས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཟ་ཟ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཉམས་སུ་མྱོང་། ཚེ་ནི་འདི་ལྟར་རིང་། ཡུན་ནི་འདི་སྲིད་དུ་གནས། ཚེའི་མཐའ་ནི་འདི་ ཙམ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ།རྣམ་པ་འདི་དག་གི་དབྱེ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་སྔོན་གྱི་གནས་ལས་བརྩམས་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བདག་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། སྤོང་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ནང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ། སྤོང་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ཡང་འདུ་བྱེད་འདི་དག་ནི་བདག་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་ནི་བདག་གི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་ནི་གཞན་སུའི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ དུ་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་དང་གཉི་ག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་།སྤོང་བ་ལ་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཤེས་པས་ངེས་པར་བྱས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་གོམས་པས་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་བག་ལ་ཉལ་སྤངས་པ་ནི་དེ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གང་ གིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་དེ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྟོན་པ་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་དོ།།གང་གིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ལ་མ་སྤངས་པ་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་གོམས་པ་ཙམ་གྱིས་དེ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་འཛུད་པར་མཛད་དོ། །གསུམ་ པོ་འདི་དག་ནི་འཁོར་བར་འཇུག་པ་ན་འཆིང་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་དཀའོ། །དེ་ཡང་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་གྱི་ཉེས་པར་བཤད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་མ་གཏོགས་པ་དེ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་སྟེ།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བས་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཕྱི་ མ་ལ་ཡང་སྲིད་པ་འབྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་མངོན་པར་འགྲུབ་པའོ།།འཆིང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལས་རྒྱུ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་དཀའ་སྟེ། དང་པོ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་ཁོང་དུ་ཞེན་པ་དང་འདོད་པར་ བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གསུམ་པ་ནི་ཆ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་རོ།

除此之外，过去时未调伏而死亡，现在时成为调伏，那个死亡是其不同的死亡，应当了知也是不相同的死亡和不相顺的死亡。其中，现在的有随眠的诸行，是互相随眠而迁移，过去则如是以相同的死亡而死亡迁移并相顺而死，过去时相顺死亡，与彼相同的行相续结生并取未来。
彼等六种死亡也应当了知为二种：诸行趣入的过患和诸行还灭的功德。其中，过去、现在、未调伏、相同的死亡等，以及取未来、生等苦、贪等烦恼束缚故，是诸行趣入的过患。现在调伏、不同的死亡，未来不取，从苦和烦恼束缚解脱故，是诸行还灭的功德。
诸行成就时，以此八种假立补特伽罗数：名为如是，种姓为如是，族姓为如是，食用如是食，领受如是苦乐，寿命如是长，住世如是久，寿量为如是。此等分类如前，即应当如菩萨地论前生品中所说而了知。
于诸行遍知无我及断除，应当了知为三种：即内遍知、外遍知、内外遍知，断除亦同。即应当了知于内外二者遍知及断除：'此等非我，此等非我所，此等非任何他者所有'。其中，由法理了知决定是遍知，由修习断除与彼相应的随眠是断除。
其中，对于未遍知诸行者，为令遍知故导师宣说法。对于已遍知未断除者，为令仅以修习所得遍知而断除故令正趣入。此三者于轮回中是束缚，难以从彼等解脱心。此亦唯从善说法律中得解脱，非由恶说。
何为三者？即除随贪结使外的其他结使所系缚的有漏事物，以及随贪结使所贪著的有漏事物，以及后有中诸行的成就。由三种因难以从此三种束缚解脱心：第一是因为种类众多，第二是因为内在执著且可欲，第三是因为微细。

།རྣམ་པ་ལྔས་ཡང་སྲིད་པར་འཆིང་བས་བཅིངས་པ་ནི་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་ལྔ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྟེན་དང་། དམིགས་པ་དང་། གྲོགས་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའོ། །དེ་ ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་དམིགས་ཏེ།ཕྱི་མ་ལ་བདག་ཡོད་པར་འགྱུར་རམ། །འོན་ཏེ་མེད་པར་འགྱུར་སྙམ་པའོ། །དེ་ལ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ཟད་དོ། །ཡོད་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་གཟུགས་ ཅན་དུ་འགྱུར་རམ།གཟུགས་མེད་པའམ། འདུ་ཤེས་ཅན་ནམ་། འདུ་ཤེས་མེད་པའམ། འདུ་ཤེས་ཅན་ཡང་མ་ཡིན། འདུ་ཤེས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་རམ་སྙམ་པ་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་གྲོགས་ནི་སེམས་བསྐྱོད་ཅིང་གཡེང་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྤྲོས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུའི་ངོ་བོས་སྤྱོད་དེ། ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། སྲེད་པའི་རྗེས་སུ་སོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཡོངས སུ་ཤེས་པ་དང་།དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་སྲེད་པ་མེད་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་བཞིས་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་ རྟག་པ་ལ་སོགས་པའོ།།རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གིས་ནི་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་གཞི་བསྡུ་བ། བམ་པོ་གཉིས་པ། འདི་གཉིས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་དང་ ལྡན་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱུ་མཚན་རྣམ་པ་ལྔ་དང་བཅས་པ་སྟེ།དེ་གཉིས་ནི་སློབ་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས། སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ་མི་སློབ་པས་ནི་སྤང་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །དེ་གཉིས་ཀྱང་ རྣམ་པ་དང་།ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་གྱི་སྒོ་ནས་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་ལྔར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། བདག་གིར་འཛིན་པ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་ལོ། །དེ་ལ་འདི་གཉིས་ནི་བདག་ ཏུ་འཛིན་པ་དང་།བདག་གིར་འཛིན་པ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལ་བརྟེན་ཏེ། དེའི་དམིགས་པའི་གཞི་ལ་ནན་གྱིས་མཆོག་ཏུ་བཟུང་ནས་མངོན་པར་ཞེན་ཏེ། འདི་འབའ་ཞིག་བདེན་གྱི་གཞན་ནི་དོན་མེད་དོ་སྙམ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་པར་ཞེན་ པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེའི་ས་བོན་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་བག་ལ་ཉལ་ལོ། །དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་འདི་དང་། ཕྱི་རོལ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུ་མཚན་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དེ་། འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནས། བག་ལ་ཉལ་གྱི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་ བར་རྣམས་སོ།།རྒྱུ་མཚན་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དམིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། རྒྱུའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །དེ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གཉིས་ཀྱི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་འདི་ཡིན་ནོ། །བདག་གིར་འཛིན་པ་ནི་ གཉི་ག་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྒྱུའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཐོས་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དེའི་བག་ལ་ཉལ་ལོ། །དེའི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་རྒྱུའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ལ་གོམས་པའོ།

应当了知以五种相被后有所系缚的我慢有五种遍行，即：所依、所缘、助伴、自性、因果。其中，依止于萨迦耶见而缘于有无，即思维：'我于后世将成为有耗或无耗？'其中缘于无的只有一种。缘于有的则有五种，即：'我将成为有色、无色、有想、无想、非有想非无想？'总摄为一即是六种所缘。
其中助伴是令心动摇散乱。其中自性是由自相门而起增上慢，及由烦恼共相门而起戏论自性。其中因果自性是以生起和现前之因自性而行，因为造作业及随逐贪爱。复次，由果自性门是因为依彼而遍行我慢。
应当了知由三种相而心极解脱：遍知一切行、现证断除彼相应烦恼、断除烦恼故于一切处无贪而住。其中由四种相如实遍知诸行，即：无常等。由十一种相遍知所有，即：过去、未来等如前。
瑜伽师地论摄事分第二品。此二者即具五种相的烦恼及五种因缘，此二者是有学应遍知已断除，无学已断除，即：见烦恼及慢烦恼。此二者由相、缠、随眠门成五种差别，即：我执、我所执、我慢、执著、随眠。
其中此二者依止我执、我所执及我慢，于所缘境强加执为最胜而执著，认为'唯此为真实，余者无义'，应知如是以缠行相而执著。其种子随顺相续即是随眠。彼等依止此具识之身及外境而有五种因缘，即：从我执因缘乃至随眠因缘。
彼因缘亦有二种：所缘因缘及因之因缘。其中我执及我慢二者的所缘因缘是此具识之身。我所执则二者皆是。其中执著的因之因缘是听闻非正法、非如理作意及其随眠。其随眠的因之因缘是不如实遍知诸行及串习缠。

།བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འདི་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་དང་། ཆོས་འདི པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་།སློབ་པ་རྣམས་དང་། མི་སློབ་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཐམས་ཅད་ཚང་བར་ཡོད་དོ། །ཆོས་འདི་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ནི་རྣམ་པ་བཞིའི་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པ་དང་། མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡོད་དོ། ། མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་མེད་དོ། །སློབ་པ་ལ་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། བདག་གིར་འཛིན་པ་གཉིས་དང་། རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་གཉིས་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པ་ནི་མེད་དོ། །ངའོ་སྙམ པའི་ང་རྒྱལ་བག་ལ་ཉལ་དང་བཅས་པ་ནི་ཡོད་དོ།།མི་སློབ་པ་ལ་ནི་ཐམས་ཅད་མེད་དོ། །དེ་ལ་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་ནི་དེ་དག་མི་སྤོང་བ་འབའ་ཞིག་ལ་ཞུགས་སོ། །ཆོས་འདི་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་ཡང་དག་པར་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་ཏེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་མཐོང་ བའི་ཕྱིར་ད་དུང་སྤངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སློབ་པ་ནི་ཁ་ཅིག་ནི་སྤངས། ཁ་ཅིག་ནི་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞུགས་ཏེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་མཐོང་ལ་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཤེས་པ་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བདག་གིས་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་ནི་མི་ཤེས་སོ། །མི་སློབ་པ་ནི་ཐམས་ ཅད་ཀྱང་སྤངས་ལ་འདུ་བྱེད་དུ་གཏོགས་པ་མཐའ་དག་བདག་གིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་ཡང་ཤེས་སོ།།བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་བརྗོད་པའི་གནས་ཡིན་ཏེ། བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། ལྟ་བ་དང་ང་རྒྱལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་བྱང་བ་བརྗོད་པའི་གནས་དང་།དེའི་མཚན་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་མཚན་མ་དང་བྲལ་བ་དང་། དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞི་བར་གྱུར་བ་དང་། དེའི་བདག་ལ་ཉལ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། གཞན་ཡང་སློབ་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་བརྗོད་པའི་གནས་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྲེད་པ་བཅད་པའམ། ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་བཟློག་ནས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་སྲེད་པ་སྐྱེད་པའི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་ཏུ་མི་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་དང་། མི་སློབ་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་བརྗོད་པའི གནས་གཉིས་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ང་རྒྱལ་ཡང་དག་པར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་སྲིད་པའི་བག་ལ་ཉལ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱས་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་། རྣམ་པར་བྱང་བར་བརྗོད་པའི་གནས་རྣམ་པ་ བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ།།རབ་ཏུ་དབེན་པར་གནས་པ་རྫོགས་པ་ནི་ཡན་ལག་བཞིས་ཤིན་ཏུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཟླ་མེད་པར་གནས་པ་དང་། བས་མཐར་གནས་མལ་འཆའ་ཞིང་ལུས་དབེན་པ་དང་། ཁྱིམ་ན་གནས་པ་དང་། ཡུལ་ལས་ སྐྱེས་པའི་མཚན་མ་དང་།རྟོག་པ་དང་། འདོད་པའི་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་རྣམས་ལ་བག་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། སེམས་ཀུན་ཏུ་སྲུང་བ་ནི་སེམས་དབེན་པ་དང་། རྣམ་པ་ལྔས་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བར་འགྱུར་བ་ལ་མཐུ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་གོ་ཆ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་སྟེ། སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སྤྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་དག་ལ་ཞུམ་པ་མེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། རྟུལ་ཕོད་པ་བརྟན་པ་སྟེ། གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། ཤ་སྦྲང་དང་། སྦྲང་བུ་མཆུ་རིངས་ལ་སོགས པས་འཁྲུག་པར་མི་འགྱུར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་བརྩོན་པ་མི་འདོར་བ་སྟེ།ངན་ངོན་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་སྤངས་ནས་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་སོ།

这四种是众生的种类，应当了知对于他们建立这些烦恼。什么是四种？即：外道、此法的凡夫、有学和无学。
其中外道具有一切烦恼。此法的凡夫具有四种因缘和一分执著，但无有现行执著。有学具有我执和我所执二者，以及具因缘的现行执著，二种随眠，但无有具因缘的我慢现行执著，只有我慢随眠。无学则一切烦恼皆无。
其中外道唯入于不断除烦恼。此法的凡夫为正断除而入，但因未如实见故尚未断除。有学有些已断除，有些为断除而入，虽如实见但因未得尽智和无生智故不知'我已见'。无学一切已断除，且知'我已如实见一切有为法'。
这八种是清净所说处，什么是八种？即：因超越见和我慢故名为超越相的心是清净所说处；因断除其相故名为离相；因断除对此的执著故名为寂静；因断除其随眠故名为极解脱；又有二种有学清净所说处，即：断除贪欲或遮止三种结缚后，于一切能生贪欲的有为法不复造作的方式；二种无学清净所说处，即：现证我慢和因摧毁一切苦根本的有随眠故而究竟苦。总摄为八种清净所说处。
圆满的极远离住处由四支分而极圆满，什么是四种？即：无伴而住、边际卧具而身远离、住于家中、依于对境生起的相、寻思、欲贪、害心等保持正知而护心是心远离。
由五种精进而速得神通力：具足精进铠甲即加行精进；具足欢喜即于广大法无怯弱精进；坚毅勇猛即不为寒热、蚊虻、长嘴虫等所扰的精进；不舍精进即不以微劣为足的精进。
次第配合止观分的近烦恼：断除昏沉、睡眠、掉举、后悔，以不虚耗方式而正入于止观。

།གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འབྲས བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།།སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལ་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སྤོང་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འགོག་པའི་ཁམས་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། རེག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉན་ཞིང་ གཞན་དག་ལ་ཡང་སྟོན་པར་བྱེད་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་ པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས།སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པ་འདི་ནི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལ་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཚངས་བར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡིན་ ལ།དེའི་ཚུལ་འཇུག་པར་མཛད་ཅིང་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་མཛད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱུང་ན་བསྟན་པ་དེ་དག་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་དེ་དག་གི་རྩ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡིན་ནོ། །བྱུང་ནས་ཀྱང་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་འདུལ་བར་གཟིགས་ཏེ་བསྟན་པས་ན། གང་ གི་ཕྱིར་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་འདི་སློབ་དཔོན་དང་སློབ་མ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་འོངས་པ་དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཚུལ་ཅན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ཞུགས་པར་བྱས་པའི་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འབའ་ཞིག་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་སྨྲ་བ་ནི་ལུང་དང་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ་གཞན་ལས་ཐོས་ནས་སྟོན་པ་དང་། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའོ། །སྟོན་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཞུགས་པའི་དུས་གསུམ་དུ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྦྱིན་པར་མཛད་དེ་མངོན་པར་ འདུ་བྱེད་པ་དང་།ཐད་དུ་འོང་བ་དང་། ཞུ་བའི་དུས་རྣམས་སུའོ། །སྡོམ་ནི། འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་བྱིས་པའི་རྟགས། །མིག་དང་ཕན་ཡོན་འགྱུར་བ་དང་། ཤེས་པ་དགུ་དང་བརྗེད་མི་ངས། །ཁྱད་པར་དག་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་། །བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་བྱེ་བྲག་དང་། །འདུ་བྱེད་མཚན་ཉིད་ རྣམ་པ་གསུམ།།ཆོས་ཀྱི་མདོ་ལ་སོགས་པ་ཡི། །སྡེ་ཚན་རྒྱ་ཆེན་ཐ་མ་ཡིན། །ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་སྒོམ་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་རྟག་པ་དང་། མི་བརྟན་པ་དང་། ཐེར་ཟུག་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་བ་དང་། འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པས་ན་མི་རྟག་པ་རྣམས་སོ། །ཚེའི་ཚད་ངེས་པ་དང་འབྲེལ་པའི་ལུས་སུ་གནས་པས་ན་མི་བརྟན་པ་རྣམས་སོ། །ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱང་བསྐལ་བ་གཅིག་ལས་རིང་དུ་མི་གནས་པར་ངེས་པར་ན་ཐེར་ཟུག་མ་ཡིན་པ་རྣམས་སོ། ། ཚེའི་མཐར་མ་ཕྱིན་པར་ཡང་དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བའི་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་སྲིད་པས་ན་ཡིད་བརྟན་དུ་མི་རུང་བ་རྣམས་སོ། །ཇི་སྲིད་ཙམ་གྱི་བར་དུ་འཁོར་བ་དེ་སྲིད་ཙམ་གྱི་བར་དུ་ཡང་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བདེ་བ་མེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་བྱིས པ་རྣམས་ཀྱི་བྱིས་པའི་རྟགས་ཡིན་ནོ།།གསུམ་གང་ཞེ་ན། བྱིས་པས་དེ་ལྟར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་མི་རྟག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིད་ལ་མ་བྱས་པས་ངན་པ་དང་བཟང་པོ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པ་རྣམས་ལ་ངན་པ་དང་བཟང་པོར་རྟོག་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་རྣམས་དང་བདག་ལ་ཡོངས་སུ་འཇལ་བར་བྱེད་དེ། བདག་ཆེའོ་སྙམ་དུ་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་བྱིས་པའི་རྟགས་དང་པའོ་། །ཆེ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཚུངས་པ་དང་། ཆུང་ངུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ཉིད་ལས་བཟློག་པ་གསུམ་ནི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཁས་པའི་རྟགས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་བྲལ་བས་ན་རྡུལ་མེད་པའོ།

此三者是善说法律的圆满，何为三者？精进修行圆满、果位圆满和导师圆满。其中精进修行圆满是为了获得、触证断除、离贪、灭尽界而听闻佛法并为他人宣说，自己也精进修行随顺正法，这就是精进修行圆满。
什么是果位圆满？由于精进修行随顺正法，心得究竟解脱，于现世证得涅槃，这就是果位圆满。
其中导师圆满是指一切清净梵行法的根本是世尊，他开启法门并随之而行。如来出世时这些教法才得以存在，因此这些教法的根本是世尊。出世后观察调伏众生而宣说教法，因此正法传统由师徒一代代相传，所以是世尊的传统。
如是入于法门而生疑惑者，皆唯随顺世尊，因此他们是世尊的追随者。说法者有通过教证和证悟两种，即从他处听闻而说法者，以及有学和无学。导师于如法行持的三时赐予'善哉'，即加行时、现前时和请法时。
总偈曰：'想的种类与愚相，眼及功德与转变，九种智与不忘失，差别行相与我见，诸行相之三种相，法经等类最广大。'
此五者是于诸行修无常想的行相，即：无常、不坚固、非恒常、不可靠、变异法。其中刹那刹那坏灭故为无常。依托寿量确定的身体而住故为不坚固。外道也定不住过一劫故为非恒常。未至寿终也可能被非时死缘所毁故为不可靠。只要轮回存在就无有决定安乐故为变异法。
此三者是愚者的愚相。何为三者？愚者由于未修诸行无常的五种行相，于未成就的善恶中执著善恶，以此衡量他人与自己，认为'我大'而生傲慢，这是第一愚相。与'大'相似，'等'与'小'也是如此，如前配释。与此相反的三者应知是智者的智相。
应知圣者的慧眼由二种方式清净：由断除见所断烦恼缠缚故无尘垢。

།དེའི་བག་ལ་ཉལ་དང་བྲལ་བས་ན་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའོ། །གཞན་ཡང་མངོན པར་རྟོགས་པའི་ཚེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ན་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་རགས་པ་སྤེལ་མར་འདུག་སྟེ།དེའི་གཟུང་བའི་འཛིན་པ་ལ་དམིགས་པ་མགོ་མཉམ་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སྤོང་བར་འགྱུར་ལ་དེ་སྤངས་པས་ན་རྡུལ་མེད་པའོ། །མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ ཉལ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་ན་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའོ།།རྡུལ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་དེས་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་ཐོབ་པའི་མོད་ལ་ཕན་ཡོན་བཅུ་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཅུ་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ལེགས་པར་མཐོང་བས་ ན་ཆོས་མཐོང་བ་ཞེས་བྱའོ།།དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་གང་ཡང་རུང་བ་ཐོབ་པས་ན་ཆོས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པར་རིག་པར་འགྱུར་ཏོ་། །བདག་གི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་དང་། དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དྭགས་རྣམས་ཟད་དོ། །བདག་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ སྙམ་པ་ནས་རྒྱས་པར་སྦྱར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་ཆོས་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་ནས་དང་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པས་ན་ཆོས་ཀྱི་གཏིང་སླེབས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་བདག་གིས་ཐོབ་པ་ལ་ཡང་སོམ་ཉི་མེད་ ལ་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ།།འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་བརྗོད་པ་ལ་ཡང་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་སྟེ། གཞན་དག་གི་ངོར་ལྟ་ཞིང་ངོར་རྟོག་པ་མེད་དོ། །ཕ་རོལ་རྒོལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལས་མི་འཕྲོགས་ པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནི་བདག་གིས་ཐོབ་པའི་ཤེས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པ་ལ་ཡང་འཇིགས་པ་མེད་དོ། །ཡང་དག་པའི་བརྡ་དང་། དོན་དམ་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པ་དགུ་པོ་འདི་དག་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཡང་དག་ པར་འདའ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཤེས་པ་དང་། ལྡོག་པ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་འཇུག་པ་ཤེས་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྒྱུ་རྣམ་པ་གསུམ་བྱུང་བས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དགའ་བ་བྱུང་བ་དང་། རེག་པ་བྱུང་བ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་བྱུང་བ་སྟེ། གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །རྒྱུ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ཉིད་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འགག་པར་འགྱུར་བས་ན་ལྡོག་པ་ཤེས་པའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ ཤེས་པ་རྣམས་ནི་མནོག་དང་།ཉེས་དམིགས་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐབས་སུ་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་ཡང་སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བདེན་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཚུལ་དུ་རིག་ པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཤེས་པ་སྔ་མ་ལྔ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་སུ་ཀུན་ཏུ་བསྟན་པ་ལས་ནི་ཕྱི་མའི་བདེན་པ་ཤེས་པ་བཞི་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ཐོབ་པས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ། །ཤེས་པ་སྔ་མ་དེ་དག་མ་ཚང་བར་གྱུར་ན་ནི་ བདེན་པའི་ཚུལ་གྱིས།འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་མེད་དོ། །ཚང་བར་ཡོད་ན་ནི་བདེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྐལ་བ་ཡོད་དེ། གཞན་ཡང་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་ན་ནི་གོང་དུ་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་འདུ་བྱེད་ ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བའི་སྐལ་བ་མེད་དོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ལ་ནི་སྐལ་བ་ཡོད་དེ། དེ་བས་ན་ཤེས་པ་དགུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་གནས་གསུམ་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ ལ་བརྗེད་ངས་པ་མེད་པར་གནས་ཏེ།གསུམ་གང་ཞེ་ན། འདས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ནི་མི་རྟག་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།

由于远离其习气，故无垢染。复次，在现观之时，入于作意时，我慢粗重相续而住，由于对其所取能取之对境平等遍知而得断除，由断除彼故无尘垢。由断除一切见所断烦恼习气，故无垢染。
由无尘垢及远离垢染，于诸法获得法眼之际，当知生起十种功德。何为十种？由善见四圣谛故，名为见法。由获得任一沙门果故，名为得法。由彼等而了知所获。我之地狱众生、旁生、饿鬼已尽。我是预流果者，乃至广说，如是名为知法。
由获得信解故，如实了知佛法僧，名为通达法底。于自所得无有疑惑，于他所得亦无怀疑。于宣说圣谛相应之语亦不依赖他人，不顾及他人而观察。一切外道等亦不能夺此调伏法。于自所得之智表达亦无畏惧。以世俗名言及胜义因二种而入于教法。
此九种智是遍知诸行及当超越，即：知诸行之趣入、知还灭、知烦恼因、知清净因、知清净、知苦、知集、知灭、知道。
其中，知趣入者，略说由三种因生起而一切行生起之智，即：由喜生起、由触生起、由名色生起，随应配合色受等及识。由三种因灭故三种行灭，故为知还灭。
知烦恼因、知清净因及知清净等，应如前所说功德、过患及出离时所说而了知。知苦等圣谛之智，亦如前以分别谛理方式而了知。
其中，前五智在凡夫阶位宣说后，获得后四谛智，由获得彼等而如实遍知诸行。若缺前诸智，则无以谛理遍知诸行之机缘。若具足则有以谛理之机缘。
复次，若无遍知诸行，则无以上修力断除一切烦恼而超越一切行之机缘。与此相反则有机缘。是故九智名为遍知诸行及当超越。
瑜伽师以三处于一切行无忘而住。何为三处？于过去诸行如实了知无常。

།ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ནི་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། མ་འོངས་པ་རྣམས་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།དེ་དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་རྨོངས་པ་མེད་ཅིང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་ཏེ། རེག་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་ཡང་འགྲོའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་བརྗེད་ངས་པར་གནས་པ་དང་། མ་རིག་པ་དང་ ལྡན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཕལ་ཆེར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་བསྟན་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་། ཞེ་སྡང་གི་རྣམ་གྲངས་དང་། གཏི་མུག་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ནི། དགའ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ལྟ་བ་ཡོད་པ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། འདུན་པ་དང་། བྱམས་པ་དང་། འཕངས་པ་དང་། ཀུན་གནས་པ་དང་། ངེས་པར་ཞེན་པ་དང་། ལྷག་པར་ཞེན པ་དང་།འདོད་པ་དང་། ཆགས་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། སྐོམ་པའོ། །དེ་ལ་ཞེ་སྡང་གི་རྣམ་གྲངས་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གནོད་སེམས་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་དང་། མི་བཟོད་པ་དང་། ཡིད་མི་ ཆེས་པ་དང་།དྲག་པ་དང་། འཆུར་བ་དང་། རྩུབ་པོར་སྨྲ་བ་དང་། ནང་པ་དང་། འཁྲུག་པ་དང་། གནོད་པར་སེམས་པ་དང་། དོམ་ཟུམ་གནག་སྟེ་འདུག་པ་དང་། འཁྲུགས་པ་སྐྱེད་པའོ། །དེ་ལ་གཏི་མུག་གི་རྣམ་གྲངས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མི་ཤེས་པ་དང་། མི་མཐོང་བ་ དང་།མངོན་པར་མི་རྟོགས་པ་དང་། མུན་པ་ལྟ་བུ་དང་། རྨོངས་པ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། མུན་ནག་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་བསྡུ་བ་ལས་རྒྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དགའ་བ་དང་འདོད་ཆགས་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡང་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ལུས་ལ་ ཡོད་པའི་ཚོར་བའི་དམིགས་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་དགའ་བ་ནི་དགའ་བའོ།།དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཚོར་བ་སྐྱེས་པའི་ཡུལ་དེ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་ནི་འདོད་ཆགས་སོ། །གཞན་ཡང་འཐོབ་ཏུ་ཆ་བའི་ཡུལ་གྱི་ཚེའི་ནི་དགའ་བའོ། །ཐོབ་ཟིན་པའི་ཚེའི་ནི་འདོད་ཆགས་སོ། །གཞན་ཡང་ ཐོབ་ཟིན་པ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་དུ་ཆ་བའི་ཚེ་ནི་དགའ་བའོ།།དེ་ཉིད་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ནི་འདོད་ཆགས་སོ། །གཞན་ཡང་ཡུལ་དང་ཕྲད་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ཀྱི་ཚེའི་ནི་དགའ་བའོ། །ཡུལ་ཉིད་ཀྱི་ཚེའི་ནི་འདོད་ཆགས་པའོ། །གཞན་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ཚེའི་ནི་དགའ་བའོ། །ཡུལ་གྱི་ཚེའི་ ནི་འདོད་ཆགས་སོ།།གཞན་ཡང་འདོད་པས་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་གཞན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གྱུར་བའི་ཚེའི་ནི་དགའ་བའོ། །བདག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གྱུར་པའི་ཚེའི་ནི་འདོད་ཆགས་སོ། །བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་བརྩོན་པའི་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། ། ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་འདུ་ཤེས་ནི་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པ་དང་། མ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་བཞི་པའོ། །དེ་ལ་སྔོན་མ་ཐོབ་པའི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས བུ་དང་པོ་ཐོབ་པས་ན་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་སློབ་པ་གོང་མའི་འབྲས་བུ་རྟོགས་པས་ན་མ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས། དགྲ་བཅོམ་པ་གཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་མངོན་ སུམ་དུ་བྱེད་པས་ན།མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་ནི་ཡང་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ནས་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་བར་གྱི་ཕྱིར་བརྩོན་པ་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ནི་རང་གི་དོན་གྱི་དབང་ དུ་བྱས་ནས།ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་ཟད་དོ། །དེ་ལ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་འདུ་ཤེས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་མི་མཐུན་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། ཉེས་དམིགས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་འདུ་ཤེས་ པའོ།

对于现在的诸法，如实了知其为具有坏灭性质，对于未来的诸法，如实了知其具有生起和坏灭的性质。他如是对三世诸行无有愚痴和烦恼，安住于快乐触，也被称为具足触者。与此相反的是，则应知为住于失念和具有无明。
这三者是烦恼的异名，它们多数被说为烦恼分，即：贪欲的异名、嗔恚的异名和愚痴的异名。其中贪欲的异名是：喜、贪、有见、欢喜、希求、爱、珍惜、执著、执着、深执、欲望、贪着、渴爱、随贪、渴求。
其中嗔恚的异名是：忿怒、嗔恚、害心、瞋恨、恼害、不忍、不信、暴戾、粗暴、恶语、怨恨、争斗、损害心、阴沉恼怒、生起忿怒。
其中愚痴的异名是：不知、不见、不了解、如暗、迷惑、无明、如黑暗，这些差别应当从《异门集》中广为了知。
应当说明喜和贪的差别：对身体所生感受的所缘而生起欢喜是喜。对所缘所生感受的境界深生执着是贪。又，在将获得境界时是喜。在已获得时是贪。又，在将受用已得之物时是喜。在正受用时是贪。又，在寻求与境界相会方便时是喜。在境界现前时是贪。又，在投生有中时是喜。在境界现前时是贪。又，在其他有情获得欲望成就时是喜。在自己获得圆满成就时是贪。
这四者是对诸行如理精进的殊胜。殊胜想有三种，即：得未得、悟未悟、证未证，此生安乐住是第四种殊胜。
其中，获得先前未得的预流果第一果，应知是得未得。依此而悟得上位有学果，应知是悟未悟。依此而得阿罗汉果，现证断除一切烦恼，应知是证未证。已得阿罗汉果者虽然不需为得未得乃至证未证而精进，然而其精进仅是为了自利，为此生安乐住而精进而已。
其中这三者是殊胜想，即：对诸行作不调顺想、过患想、真实义想。

།མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདུ་ཤེས་རྣམས་ལ་ནད་དང་། འབྲས་དང་། ཟུག་རྔུ་དང་། སྡིག་པ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ལ་ལ་ཞིག་ཁམས་མ་སྙོམས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་མི་མཐུན་པར་འདུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ དང་།སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་དང་། དགྲ་གཞན་གྱིས་བསྣུན་པའི་ཟུག་རྔུའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། གཉེན་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཕོངས་པ་རྣམས་ལ་རང་གི་ལོག་པར་རྟོག་པའི་སྡིག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་ བསྔལ་ལ་མི་མཐུན་པར་འདུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་མི་མཐུན་པར་འདུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པའམ་སྡུག་བསྔལ་ བར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ན་སྟེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་སྟོང་པའམ་བདག་མེད་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཉེས་དམིགས་དང་། ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་ལ་ལེགས་པར་འདྲིས་པར་བྱས་པས་ ན།ཕྱིས་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་ཡང་དག་པར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། འབྲས་བུ་ནི་སྔར་བསྟན་ཏོ། །རྒྱུ་ནི་ཕྱིས་བསྟན་ཏོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ནི་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་ པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གང་ཡིན་པའོ།།ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་ཐ་ན་རི་དགས་དང་བྱ་རྣམས་ལ་ཡང་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རང་གི་གནས་ལ་དམིགས་པ་ནི་སོ་སོ་རང་གི་ལུས་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གཞན་གྱི་གནས་ལ་དམིགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་ལུས་ རྣམས་ལ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་སྐྱེད་ན་ནི་དེ་ལྟ་བུ་དེས་རང་གི་ལུས་དང་གཞན་གྱི་ལུས་ལ་བདག་ཏུ་མཐོང་ནས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ་། དཔེར་ན་བཞིན་ ལ་བརྟེན་ནས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མེ་ལོང་གི་ངོས་ལ་གཟུགས་བརྙན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ།གཟུགས་བརྙན་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གི་གནས་ལ་ཐ་མ་དང་འབྲིང་དང་མཆོག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྟོག་པའི་ངན་པས་རང་གི་གནས་ལ་ཡོད་པའི་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ བཞིན་ལྟ་བུ་དང་།གཞན་གྱི་གནས་ལ་དམིགས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་རྐྱེན་ལས་ཀྱང་གཞན་རྣམས་པས་བདག་ཆེའོ། །བདག་མཚུངས་སོ། །བདག་ཆུང་ངོ་སྙམ་དུ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་སྐྱེའོ། །དེ་སྟེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་ རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེད་ན་ནི་དེ་ལ་ནི་དཔེའི་ཁྱད་པར་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དཔེར་ན་མིག་དང་ལྡན་པའི་མི་སྣོད་ན་འདུག་པའི་ཆུ་དང་བའི་ནང་དུ་མིག་དང་རྣ་བ་གཉིས་ལ་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ནི། ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་འབའ་ཞིག་གིས་སྤོང་བར་འགྱུར་གྱི་གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དང་། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕན་པའི་ལན་ནི་ཉན་ཐོས་སམ་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པས་སྟོན་པའམ། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་པུས་ལན་ལོན་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ལམ་དེ་ཁོ་ན་ལ་ཞུགས་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་དེས་དེ་དག་གི་བཞེད་པ་ཡོངས་སུ་བསྐང་བས་ལན་དུ་ཕན བཏགས་པ་ཡིན་ནོ།།མཚན་ཉིད་གསུམ་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བསྐྱེད་པ་རྣམས་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་འཇིག་པ་རྣམས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་སོ། ། དེ་ལ་སྔོན་གྱི་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱིས་མངོན་པར་འཕངས་པས་ན་ད་ལྟར་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

不调和的想法有四种，即对诸想蕴作为疾病、疮疡、刺痛、罪过来作意。譬如有人对因身体不调而生的病苦生起不调和想，对因往昔业力所生的果报苦，对因他敌所伤的刺痛所生之苦，以及对亲眷财物等所生的贫困，对因自己邪见罪业所生的痛苦生起不调和想。如是瑜伽师也对诸行生起不调和想。
其中过患想有二种，即对诸行作无常想或苦想。其中真实义想也唯有二种，即对诸行作空想或无我想。其中首先对过患想和真实义想善加熟习，则后来不调和想便能如实安住，果已先说，因后当说。
四种我见是生起我慢的缘由，即：分别我见是外道所持有的；俱生我见是乃至禽兽飞鸟也具有的；缘自处我见是各自身体所具有的；缘他处我见是缘他人身体所具有的。若依分别我见而生我慢，则见自身与他身为我而依二种我见生起。譬如依面貌而于清净镜面生起影像，依影像而于自处生起下中上想。如是由恶分别于自处所具我见之缘所生如面貌，及缘他处所生如影像。由此缘故，生起'我大于他人'、'我与他人相等'、'我小于他人'的我慢。
若由俱生我见之缘所生，则应以譬喻来了知，譬如具眼之人坐于器中观看清水中的眼耳二者。其余如前应知。一切种类的萨迦耶见唯由善说的佛法才能断除，其他则不能。如是，对如来及梵行智者的恩德，唯有以一种方式才能报答，即声闻或梵行者宣说正法，或梵行者入般涅槃，其他则不能。若为利益他人而入于此道，则以圆满他们的意愿而报答恩德。
由于三相诸行灭尽，故称无余涅槃界，即所生、自性坏灭及离烦恼者。其中，由往昔生有的业和烦恼所造作，以及往昔愿力所引发，故为现在所生。

།དེ་ལྟར་སྐྱེས་ནས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་འཇིག་པའི་ཕྱིར་གཏན་དུ་མི་གནས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ མ་ལུས་པར་སྤངས་པས་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ད་ལྟར་འགགས་ནས་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་མཚན་ཉིད་གསུམ་པའི་འདུ་བྱེད་འདི་འགག་པའི་ཕྱིར་འགོག་པ་ཞེས་བྱའི། མཚན་ཉིད་གང་ཡང་རུང་བ་མ་ཚང་ན་ནི་འགོག་པར་གདགས་སུ་མི་ རུང་ངོ་།།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཀྱི་མདོ་བཞི་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མཆན་མ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པའོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཀྱི་མདོ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་གསུམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་ མེད་པའི་སྒོ་ནས་བཞི་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་མདོའི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་འདོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མོས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། བསམ་པ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་མོས་པ་དང་ལྡན་པའི་འདོད་པས་ནི་ཆོས་ཀྱི་མདོ་བཞིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ འདོད་དེ་།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ནི་དེ་འདོད་པ་དེ་ལྐོག་དབེན་པར་སོང་ནས་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། རྣམ་པ་བཞིས་དེ་ལས་ཡིད་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ཕན་ཡོན་མ་མཐོང་བས་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཐོབ་པར་ཡིད་མི་ཆེས་པས་མ་དད་ པའི་ཕྱིར་དང་།དམིགས་པ་དེ་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བས་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བས་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་བསམ་པའི་སྒོ་ནས་འདོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་མོས་པའི་བདག་མེད་པ་ འདོད་པ་ལ་བརྟེན་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་སེམས་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ།ཡོངས་སུ་ཡི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་དེ་ཡང་ལེགས་པར་བྱང་བ་མ་ཡིན་ལ་ཚར་ཕྱིན་པར་ཡང་མ་གྱུར་བ་དང་། དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཚེ་ཡང་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བརྗེད་ ངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།བཟོད་པ་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་མ་བྱང་བའི་ཕྱིར་ནི་དེའི་ཚེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འདུ་བྱེད་ཙམ་དུ་ཤེས་པ་ལ་སེམས་རྨོངས་པར་འགྱུར་ཏེ། བདག་གི་བདག་གང་ཡིན་ཞིག་གུ་སྙམ་དུ་བདག་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་རྣམ་པས་དེ་ཞིབ་པ་དང་ལྡན་པའི་བར་དུ་གཅོད་པ་ འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ།དེས་ན་དེ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ནི་མེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཀྱི། འདི་སྙམ་དུ་འདུ་བྱེད་ཙམ་པོ་འདི་ནི་མེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་ནི་མི་སེམས་སོ། །དེ་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྗེས་སུ་ འབྲེལ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་དེ།ཡོངས་སུ་ཡི་འཆད་པའི་ཕྱིར་འགོག་པ་ལས་ཡིད་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །ཡོངས་སུ་ཡི་འཆད་པ་དེ་སྤང་བ་ལ་དབེན་པའི་ཆོས་ནི་གཉིས་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་དག་ལ་བདག་ཉིད་ཡང་ དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་སྟོན་པ་དང་།དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པར་འདོད་པའི་སེམས་དང་། མཉན་ཞིང་ལས་སུ་རུང་བའི་སེམས་སོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་པར་འདོད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཆོས་ཉན་པ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ ལྟ་སྟེ།གང་ཟག་གི་དབང་གིས་བྱུང་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་བྱུང་བ་དང་། བདག་གི་དབང་གིས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་གི་ནུས་པ་དང་། མཐུ་ཡོད་པ་དང་། འཚམ་པ་དང་། སྟོན་པས་བསྔགས་པའི་སྟོན་པ་པོ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་བསྟན་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཆོག་གི་དོན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།བདག་ཉིད་ཀྱང་ཆོས་དེ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་ནུས་པ་དང་། མཐུ་ཡོད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

如是生已，由于自性坏灭故而不能永久安住。由于断尽一切烦恼故为离烦恼，因为现在已灭而后不再生起之故。因此，由于具足三相的诸行灭尽故称为灭，若缺任何一相则不应安立为灭。
应知由三解脱门而安立四法印，即：空性、无愿、无相。其中，'一切行无常'、'一切行是苦'，是由无愿门而安立第一、第二法印。'一切法无我'是由空性门而安立第三法印。'涅槃寂静'是由无相门而安立第四法印。
应知由法印所生的希求诸行有二种：具信解者与具思惟者。其中，由具信解的希求而以四法印希求诸行。对一切行寂灭的希求，是其独处静处后由衷作意，由四种相而从中退转：由未见功德故不趣入，由不信能得故无信心，由于所缘不生欢喜故不安住，由于不生欢喜故未解脱。与此相反者应知是由思惟门而起希求。
由二因缘，依止信解无我的希求而从涅槃退转：由于失望故。此复如是：彼希求未善修习亦未究竟，于作意时亦由此因而生忘失故。由于于此忍未善修故，尔时于诸行中仅知诸行性而心生迷惑，以寻求我之行相而有细微的障碍生起，由此彼作是念：'我将成无'，而不作是念：'唯此诸行将成无'。
彼如是依止相续的萨迦耶见而生变异，生起相续的识，由于失望故从灭退转。为断除彼失望，有二种远离法：即于智者梵行者前如实显示自身，以及为求善法而起欲知之心与听闻堪能之心。
如是以欲知之心听闻法时，由三门生起喜悦：即由补特伽罗所生、由法所生、由自身所生。其中，由见说法者具足能力、威力、相应及为佛所赞叹故。所说之法是出离苦故为最胜义而生胜解故。了知自身于证悟彼法亦具足能力与威力故。

།དེ་ལྟར་སེམས་ཉམས་བདེ་བར་འགྱུར་བ་ལ་ནི་ལྟ་ བ་གསུམ་ཡོད་དེ།གང་ལ་གནས་པ་དང་། དེས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། བདེན་པ་མངོན་པར་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་མོས་པ་དང་ལྡན་པ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་བྱང་ བའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་མཐུན་པ་ལ་ནི་གནས་སོ།།གཞི་གསུམ་ལ་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་བག་ལ་ཉལ་དང་བཅས་པ་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་ཡོངས་ སུ་ཤེས་ཏེ།གང་ལེན་པ་དང་། གང་གིས་ལེན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ལེན་པ་དེ་དག་ནི་གཞི་གསུམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཅི་ལེན་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་སོ། །གང་གིས་ལེན་ཞེ་ན། ལེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །ཇི་ལྟར་ལེན་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ གནས་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ།།དེ་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་གནས་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མི་རིགས་པ་དང་ལྡན་པས་དེའི་དམིགས་པ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་མངོན་ པར་ཞེན་པའོ།།བག་ལ་ཉལ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལམ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ལ་གནས་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་གཞི་གསུམ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་བག་ལ་ཉལ་དང་བཅས་པར་སྤོང་བར་འགྱུར་ལ་བདེན་པ་ཤེས་པ་ལ་ཡང་གཞན་གྱི་དྲིང་ མི་འཇོག་པར་འགྱུར་བའོ།།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ལྟ་བ་དེ་ལ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་གི་སྒོ་ནས་གནས་གསུམ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་བག་ལ་ཉལ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། ནུབ་པར་འགྱུར་བ་མི་ཤེས་ པས་དབུ་མའི་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་སྐལ་བ་ཡང་མེད་ན།དེས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར། དེ་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་མཐུན་པ་ལ་གནས་པ་ནི་གཞི་གསུམ་པོ་དག་ལ་བདག་གི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་བག་ལ་ཉལ་དང་ལྡན་ནོ། །འདུ་ བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་།ནུབ་པར་ཤེས་པ་ནི་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པའི་དབུ་མའི་ལམ་ལ་ཞུགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ནི་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་ བས་ནི་གཞི་གསུམ་པོ་རྣམས་ལ་བདག་གི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་ཅིང་བག་ལ་ཉལ་མེད་དེ་དབུ་མའི་ལམ་ལ་སྔ་ནས་ཀྱང་ཞུགས་ལ་དེས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་ལྟ་བ་དེ་རྣམས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་དེ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སྡོམ་ནི། མངོན་ཤེས་མྱུར་དང་ ལུས་ཀུན་དང་།།ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་འཁོར་བ་དང་། །ཆོག་འཛིན་སྤྱོད་དང་རྒྱུན་ཕྱོགས་དང་། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉམས་དང་རྟགས། །འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། །ཚོགས་དང་མི་མཐུན་གང་ཡིན་དང་། །སྟོན་པའི་ཕྲིན་ལས་ལ་སོགས་པའི། །སྡེ་ཚན་ཆེན་པོ་ཐ་མ་ ཡིན།།ཡོངས་སུ་གྲུབ་ཅིང་ཡོངས་སུ་མཐར་ཐུག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཆོས་གསུམ་གྱིས་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་པའི་སྟོབས་དང་། བག་ཡོད་པའི་སྟོབས་དང་། གོམས་པའི་སྟོབས་སོ། །དེ་ལ་ཤེས་པའི་ སྟོབས་ནི་གང་ལ་གནས་ན་དེའི་མོད་ལ་ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ་།དེ་ཡང་སློབ་པའི་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བག་ཡོད་པའི་སྟོབས་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་དེ་ལྟར་ཐོབ་པ་བསྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་ པ་དང་།སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་སེམས་ཀུན་ཏུ་སྲུང་བའོ། །དེ་ལ་གོམས་པའི་སྟོབས་ནི་བསྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་པ་དེ་ཉིད་ལ་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། རྟག་ཏུ་གནས་པ་སྟེ། དེང་ངམ་སང་ངམ་གནངས་ཉིད་དུ་བདག་གི་སེམས་ལེན་པ་མེད་པར་ཟག་པ་རྣམས་ལས་ རྣམ་པར་གྲོལ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་བའོ།།སྐྱོ་བ་མེད་ན་ཡོངས་སུ་ཡི་འཆད་པར་མི་འགྱུར་བའོ།

如是心生安乐有三种见解：即所依止者、由此所应遍知者、以及为令未现证谛者现证而修行者。
其中依止者，即具信解、极为清净的世间正见，与现证相顺。
于三事执著为我的萨迦耶见随眠，成为常见断见所依者，应当连同其果遍知。取者、能取者、如何取者，此等即是三事。
其中何所取？即五取蕴。以何能取？即以四取。如何而取？即由四识住。
彼等依次即是蕴、取、心住，于彼等由具不正理烦恼而执著其所缘萨迦耶见。
随眠如前应知。
其中何为道之修行？即依止何者能断除萨迦耶见于三事之执著及随眠，并于谛智不依赖他人。
其中住于所应遍知见解者，即以我门执著三处且具随眠，由不知诸行生灭，无有趣入中道之机缘，何况能得决定出离。
其中住于随顺现证者，即离于三事以我门执著，然具其随眠。知诸行生灭，则入离二边之中道，虽非决定出离，然具决定出离之机缘。
其中以现证谛所成就之正见，于三事无以我门执著且无随眠，先已入于中道，由此得决定出离，应知彼等住于见解者之差别即是如此。
总摄颂曰：神通速及遍身，智与所知轮回，知足行与相续，遍知衰损与相，想之安立及聚，违品所有等事，佛陀事业等等，最后大品圆满。
为得未得圆满究竟解脱，以三法速得神通：即智力、不放逸力、串习力。
其中智力者，依止何者即刻具有漏尽之机缘，应知即是有学智见。
其中不放逸力者，即如是得智见已，于所得如是道精进修习，并护心于诸不善法。
其中串习力者，即于彼精进修习常作常住，思维今日或明日或后日愿我心无所取而从诸漏解脱，由颠倒心造作而不生厌。
无有厌故则不退失。

།ཡོངས་སུ་ཡི་འཆད་པ་མེད་ན་ཟག་པ་ཟད་པར་བྱ་བའི་སྦྱོར་བ་མི་གཏོང་ངོ་། །དེ་ལ་ཤེས་པ་དང་མཐོང་ བ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་པའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཡུལ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོང་བའོ། །གཞན་ཡང་གཟུང་བ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་པའོ། །འཛིན་ པ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོང་བའོ།།གཞན་ཡང་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་པའོ། །བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོང་བའོ། །གཞན་ཡང་གང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་དེ་ནི་ཤེས་པའོ། །སྤོང་བ་དང་རྣམ་པར་ གྲོལ་བའི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོང་བའོ།།གཞན་ཡང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་པའོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོང་བའོ། །གཞན་ཡང་གདགས་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདུ་བྱེད་འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་ ཅེས་བྱ་བའམ།སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བའམ། ལྷ་དང་། ཀླུ་དང་། གནོད་སྦྱིན་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་། མིའམ་ཅི་དང་། ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའམ། དམག་དང་། ནགས་ཚལ་དང་། ཁང་ཁྱིམ་དང་། རི་ ཞེས་བྱ་བའམ།དེ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པའི་བརྡའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་བྱ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་པའོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཛིན་པ་ནི་མཐོང་བའོ། །གཞན་ཡང་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི་ཤེས་པའོ།།ཡོངས་སུ་བཙལ་ཟིན་པ་རྣམས་ལས་སོ་སོར་རྟོག་པ་ནི་མཐོང་བའོ། །གཞན་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཤེས་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་དམིགས་པ་ནི་མཐོང་བའོ། །གཞན་ ཡང་ཤེས་བྱ་གཟུགས་ཅན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ལ་དམིགས་པ་ནི་མཐོང་བའོ།།ཤེས་བྱ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཤེས་པའོ། །དེ་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་ལ་བརྟེན་པས་བསྒོམ་པ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་མཁས་པའི་གཞི་བཞིས་ སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཉེ་བར་རྟོག་པའི་གཞི་དང་། གཏོང་བ་དང་ལེན་པའི་གཞི་དང་། ཚོར་བ་རྣམས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་གཞི་དང་། ཐབས་ཀྱི་གཞིས་སོ། །དེ་ལ་ཉེ་བར་རྟོག་པའི་གཞི་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིའི་གཉེན་པོའི་སྒོ་ ནས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཏོང་བ་དང་ལེན་པའི་གཞི་ནི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་སྟེ། མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྤོང་བ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བ་རྣམས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ གཞི་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་སྟེ།བསམ་གཏན་བཞི་པོ་རྣམས་ལ་ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་བར་གྱི་ཕྱིར་རོ། །ཐབས་ཀྱི་གཞི་ནི་དབང་པོ་དང་། སྟོབས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ལམ་ གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།།མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་མཁས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ལ་ནི་རྟེན་དང་། བརྟེན་པའི་དོན་བཞི་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རྟེན་གྱི་དོན་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བརྟེན་པའི་དོན་ནི་སློབ་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་དེ་དག་དང་ནི་ལྡན་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པའི་ལྷག་མའི་སྦུབས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསྐོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་དེ་དག་ཉིད་རྣམ་པར་དག་ པའི་ལམ་གྱིས་ཕྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ལྡན་ནོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དམ་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་བརྟག་པ་ནི་ལྷག་པར་བརྟེན་པའོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་བསྟེན་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ དང་དབང་པོ་བསྡམས་པ་དང་།འདོད་པ་ཉུང་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སེམས་བསྲོ་བར་བྱའོ། །ལྐོག་དབེན་པ་ན་གནས་ཤིང་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཡང་དག་པར་བདེ་བླག་ཏུ་བསྲུང་བར་བྱའོ།

如果没有完全理解，就不会放弃断除烦恼的修行。那么知与见二者有什么区别呢？对于过去和未来隐蔽境界的智慧是知，对于现在境界的智慧是见。
另外，缘取所取的是知，缘取能取的是见。
另外，由闻思所生的是知，由修所生的是见。
另外，能断除烦恼的是知，断除和解脱的智慧是见。
另外，缘取自相的是知，缘取共相的是见。
另外，依据假立而缘取内外诸行，即所谓的我、众生、天、龙、夜叉、阿修罗、迦楼罗、紧那罗、摩睺罗伽，或者军队、森林、房屋、山等，以如是等相的名言方式缘取彼等所知的智慧是知。执取自相和共相是见。
另外，寻求诸法是知，对已寻求的诸法进行观察是见。
另外，缘取无分别影像是知，缘取有分别影像是见。
另外，缘取有色所知影像是见，缘取无色所知影像是知。
如是依止知见而入修行者，应当修习四种善巧处，即：近观处、舍取处、出离诸受处、方便处。
其中近观处是四念住，为对治四颠倒而如实遍知一切所知。舍取处是四正断，为断除不善法和成就善法。出离诸受处是四神足，为从初禅乃至忧根，超越苦乐。方便处应知是诸根、力、觉支、道支，因为是断除见修所断烦恼的方便。
如是入善巧者应当了知有四种所依能依之义。其中所依义是瑜伽师正行者。能依义是具有有学无漏法而不具清净，因为被无明习气所缠。后来以清净道而具足清净。
其中清净道也应当了知有四种：正观察正法是增上依止，依止善知识是遍依止，以戒律、根律仪、少欲等摄持其心，于寂静处安住并以止观二法正善守护。

།དེ་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་དེ་ཉིད་ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་ རྒྱུས་སློབ་པའི་ཆོས་དེ་དག་གིས་མ་རིག་པའི་སྦུབས་བརྟོལ་བས་མི་སློབ་པའི་སར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡང་ཡིན་པའོ།།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མཐར་ཐུག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་འཐོབ་པ་ལ་ཡང་རིམ་པ་ལྔ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་ཚོགས་ ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རྟེན་དང་།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གཉིས་ལ་གོམས་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མོས་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་རྟོགས་པ་ཕལ་བ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་ པར་མི་འཛིན་ཅིང་གནས་པར་མི་བྱེད་དེ།སྐྱོ་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྐྱོ་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པའི་སློབ་པའི་སེམས་ཐ་མའོ། །ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞིས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེའི་ཚད་ངེས་པ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་ལ་ལ་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་འཇིམ་པའི་གོང་བུའམ་བ་ལང་གི་ལྕི་བའི་གོང་བུ་ལག་ཏུ་བླངས་པ་ལ་ནི་དུས་འདི་ཙམ་ཞིག་ན་དོར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་ན་དེ་ལྟར་ཆེད་དུ་བླངས་པའི་གོང་བུ་དེ་ལ་མི་དེ་དེའི་ཚེ་ཅི་དགར འདོར་བའི་དབང་བྱེད་དེ།གང་གི་ཚེ་དོར་བར་འདོད་པ་ན་ཡང་དོར་དུ་ཡོད་ལ་ཇི་སྲིད་དུ་འཆང་བར་འདོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཡང་བཅང་དུ་ཡོད་ཀྱི་འཆི་བའི་རྒྱུའི་ལུས་བླངས་ལ་ཚེ་ཡང་ཟད་པ་ལ་ནི་རང་དགར་སྐད་ཅིག་གནས་པར་བྱ་བར་མི་འགྲུབ་ན་དེ་ལས་ལྷག་པར་ལྟ་ག་ལ་ནུས། གཞན་ ཡང་ལུས་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ལ་རྒྱུ་ཡང་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རྟོག་གོ།།གཞན་ཡང་ལུས་ཆེན་པོ་དང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཟད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་། ལྷ་ཡུལ་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་། མི་རྣམས་ཏེ་ ཚངས་པ་དང་།བརྒྱ་བྱིན་དང་། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་རྣམས་སོ། །གཞན་ཡང་ཡིད་ཆེས་པའི་མན་ངག་ལས་མངོན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་དུ་འགྱུར་བར་བསྟན་ཏོ། །གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་ རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འདོད་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་གཞི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཕལ་ པོ་ཆེས་མདུན་གྱིས་ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།།ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པ་དང་། དབང་པོ་དུལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུའི་བྱམས་པའི་སྔོན་དུ་ འགྲོ་ཞིང་རྒྱུའི་ཚུལ་དུ་འདུག་པའི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བྱམས་པ་སྟེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཡང་དག་པར་བསྡམ་པའི་རྣམ་པས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདུན་པོ་འདི་དག་ནི་ཤེས་བྱའི་གཞི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཐོབ་པའི་ཤེས་པས། ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཤེས་པ་དང་། གང་ན་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་སྒོ་ནས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཤེས་པ་དང་། འདིར་ལུས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་སྒོ་ནས་གསོག་ཅེས་བྱ་བའི་ ཤེས་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་མི་སྡུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཤེས་པ་དང་། འཇིགས་པའི་ཤེས་པའོ།

关于清净，即是由于多次修习清净道，依靠这些有学法而破除无明之壳，必定趣入无学地。应当了知获得圆满及究竟解脱有五个次第，即：首先圆满积累资粮之所依，依此而修习止观二者，依此而现证诸谛后趣向涅槃，依此而不以微小证悟为满足而安住，于厌离法生起厌离，依此而具足金刚喻定的最后有学心。
应当了知由四种因缘而知一切身皆无常：一切业有寿量限定，譬如有人手持泥团或牛粪团，想着'将在某时舍弃'，则对于如是有意拿取的团块，此人可随意舍弃，欲舍时可舍，欲持时可持。然而对于已取得死因之身且寿命已尽者，连一刹那随意安住也不可得，更何况其他。
复次，一切身从因而生，因亦是所作，故无常。复次，广大圆满之身亦有穷尽，如色界众生、欲界诸天及人类中的梵天、帝释、转轮王等。复次，从可信教言而显现，即佛陀以现量亲见而宣说。
这三者是具欲者的欲乐圆满，是具欲者恒常相续所欲求的，即：受用基础圆满、身体圆满、以及为众多广大种种众生所瞻仰的圆满。
应当了知获得此三圆满之因有三种：即布施、具足调伏诸根之戒律、以及以慈心为前导并作为因缘的欲界慈心，因为以真实防护恼害众生的方式而趣入。
应当了知这七种是如实通达所知基础的智慧行相，即：已得智、未得智、无颠倒智、了知'某处无某物即从彼门而无'之智、了知'此处有此身即从彼门而积聚'之智、了知'是苦是不悦'之智、以及怖畏智。

།རྣམ་པ་བཅོ་ལྔས་ནི་འདུ་བྱེད་རྟོགས་པས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་རྨོངས་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ། བཅོ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་ནི་ཆུའི་ཁམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། བདག་ མེད་པ་ལ་བདག་ལྟ་བུར་སྣང་བ་དང་།ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་སྤྱད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དབུ་བའི་གོང་བུ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པ་དང་། ཚོར་བ་ལ་ནི་གསུམ་འདུས་པ་དང་འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་སྤྲིན་དང་ས་གཞི་དང་ཆར་པ་གསུམ་འདུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆུ་བུར་ལྟ་བུར་རྟོགས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ རྣམས་ལ་ནི་ཤེས་བྱར་སྣང་བ་དང་།གདུངས་པ་དང་། རྨོངས་པར་འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་སྨིག་རྒྱུ་བ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པ་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྩ་བ་ཆད་པ་དང་། ལུས་རྣམ་པ་དུ་མའི་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་པ་དང་། སྐད་ཅིག་ཙམ་ལས་ཡུན་རིང་དུ་མི་གནས་ པར་འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་ཆུ་ཤིང་གི་སྡོང་པོ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པ་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་བཞི་དང་ལུས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པ་དང་། རྒྱས་པར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་འདི་ ལྟ་སྟེ།རྣམ་གྲངས་བསྡུ་བ་ལས་འབྱུང་ངོ་། ། ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གཞི་བསྡུ་བ། བམ་པོ་གསུམ་པ། འཇིག་རྟེན་གཉིས་ཀྱིས་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་གྱིས་ འཇིག་རྟེན་ནི་སྐྱེ་བའི་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།གཞན་ལ་མི་བྱའོ། །སྐྱེ་བའི་འཁོར་བ་ནི་མི་འདྲ་བ་རྣམ་པ་ལྔས་སྣོད་ཀྱི་འཁོར་བ་དང་མི་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་། སྣོད་ཀྱི་འཁོར་བ་ནི་ཐུན་མོང་བའི་རྒྱུས་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། སྐྱེ་བའི་འཁོར་བ་ནི་སེམས་ཅན་རེ་རེ་ཉི་ཚེའི་ རྒྱུས་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་རྒྱུ་མི་འདྲ་བ་དང་པོའོ། །གཞན་ཡང་སྣོད་ཀྱི་འཁོར་བ་ནི་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཆད་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་ཡོད་ལ། སྐྱེ་བའི་འཁོར་བ་ནི་རྟག་ཏུ་མི་འཆད་པར་རྒྱུན་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་དེ། འདི་ནི་ མི་འདྲ་བ་གཉིས་པའོ་།།གཞན་ཡང་སྣོད་ཀྱི་འཁོར་བ་ནི་མེ་འམ་ཆུ་འམ་རླུང་གིས་འཇིག་ཅིང་རྒྱུན་འཆད་པར་འགྱུར་ལ་སྐྱེ་བའི་འཁོར་བ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་མི་འདྲ་བ་གསུམ་པའོ། །གཞན་ཡང་སྣོད་ཀྱི་འཁོར་བའི་རྒྱུ་ནི་གཏན་དུ་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་བ་མེད་ལ། སྐྱེ་བའི་ འཁོར་བ་ནི་ཡོད་དེ།འདི་ནི་མི་འདྲ་བ་བཞི་པའོ། །གཞན་ཡང་སྣོད་ཀྱི་འཁོར་བ་ནི་རྒྱུན་ཆད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཡང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཡོད་ལ། སྐྱེ་བའི་འཁོར་བ་ནི་ནམས་ཀྱང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་དེ། འདི་ནི་མི་འདྲ་བ་ལྔ་པའོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་འཁོར་ བ་དེར་འཁོར་བར་འགྱུར་ཏེ་།འདི་ལྟ་སྟེ། སྲེད་པའི་རྒྱུ་དང་། སྲེད་པའི་འབྲས་བུ་དང་། སྲེད་པའི་རང་བཞིན་དང་། རྒྱུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་དང་། རྒྱུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་སྔོན་གྱི་མཐའི་སྒོ་ནས་ཐོག་མ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པ་ནི་ སྲེད་པའི་རྒྱུའོ།།བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ལས་ནི་སྲེད་པའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ལས་ཀྱིས་ནི་སྲེད་པས་བྱིས་པ་ཀུན་ཏུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དེ། རང་ཉིད་འགྲོ་བ་དེར་འགྲོ་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ལས་ཀྱིས་ནི་སྲེད་པའི་ལྟུང་གིས་ བཏགས་ཏེ།དེ་ནི་འགྲོ་འདོད་པ་ན་མ་ཡིན་གྱི་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ཁྲིད་དོ། །དེ་ལ་སྲེད་པ་རང་བཞིན་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་དེའི་རང་བཞིན་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། ཡང་སྲིད་པ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་དང་། དེ་དང་དེར་མངོན་པར་ དགའ་བ་སྟེ།དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན། སྲིད་པའི་སྲེད་པ་དང་། ཡུལ་གྱི་སྲེད་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྲིད་པའི་སྲེད་པའོ། །དགའ་བ་དང་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡུལ་འཐོབ་ཏུ་ཆ་བ་རྣམས་དང་། ཐོབ་ཟིན་པ་རྣམས་ དང་།ད་དུང་ལོངས་མ་སྤྱད་པ་རྣམས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་འདུག་པ་རྣམས་ལའོ།

由十五种相通达诸行而断除对一切诸行的愚痴。何为十五？对于色，是从水界所生，于无我中现为似我，因不能如欲而行故通达如水泡聚；
对于受，是以三者和合之门，如云、地、雨三者和合之理而通达如水泡；
对于诸想，是以所知显现、热恼、愚痴相似之门而通达如阳焰；
对于诸行，是断除萨迦耶见之根本，是种种身之因的差别，以唯一刹那而不久住相似之门而通达如芭蕉树干；
对于识，是具有取的识，以四识住和随顺种种身之门而通达如幻；
广说如是，出自数聚。
瑜伽师地论摄事分卷三。
以二世间摄一切诸行，即有情世间与器世间。
其中有情世间即是所谓生死轮回，非他。生死轮回以五种不同相与器世间有别，应当了知，即：
器世间是由共同因成就，而生死轮回是由各别有情之因成就，此为第一种不同。
复次，器世间因前后际断故有始有终，而生死轮回因恒常不断相续故无始无终，此为第二种不同。
复次，器世间为火或水或风所坏而相续断绝，而生死轮回则不如是，此为第三种不同。
复次，器世间之因无有永断相续，而生死轮回则有，此为第四种不同。
复次，器世间纵然相续断绝仍有结生相续，而生死轮回则永无结生相续，此为第五种不同。
诸凡夫以五相于彼轮回中轮转，即：爱之因、爱之果、爱之自性、从一因至一因相续、从一因至一因相续即从前际门无始。
其中无明是爱之因。
往善趣与恶趣之业是爱之果。其中以往善趣之业，爱令凡夫普遍相应，因自身欲往彼趣故。
以往恶趣之业，为爱系所缚，彼非欲往时，而是不欲而被牵引。
其中从爱之自性门，其自性略有三种：即再有生起、具喜贪、于彼彼处现前欢喜。
彼等略摄则为：有爱与境爱。其中再有生起者即是有爱。具喜贪者即是对于欲得诸境、已得诸境、尚未受用诸境、正受用诸境。

།དེ་དང་དེར་མངོན་པར་དགའ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་ཡུལ་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་རྣམས་ལའོ། །དེ་ལ་དགའ་བ་དང་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་སྲེད་པའི་སྒོ་ནས་ནི་སྲེད་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ ཞེས་བྱའོ།།ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་དང་དེར་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྒོ་ནས་ནི་སྲེད་པའི་ལྟུང་གིས་བཏགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དངོས་པོ་གང་ལ་སྲེད་པས་ཀུན་ཏུ་སྦྱར་བ་དེར་ཀུན་ཏུ་རྒྱུག་ལ། གང་དུ་སྲེད་པའི་ལྟུང་གིས་བཏགས་པ་དེར་ནི་འཁོར་རོ། ། དེ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུད་མཐའ་མེད་པས་ན་ཡུན་རིང་ངོ་། །རྒྱུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་བྱུང་བས་ན། སྔོན་གྱི་མཐའ་མེད་དོ། །རྣམ་པ་ལྔས་ནི་བྱིས་པའི་འཁོར་བའི་འཆིང་བ་རྣམ་པ་ལྔ་རི་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གང་དུ་བཅིངས་པ་དང་། ཅིས་བཅིངས་པ་དང་། གང བཅིངས་པ་དང་།དེ་ལྟར་བཅིངས་པ་ཡང་རྟེན་གང་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། གང་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །དེ་ལ་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ལས་ཀྱིས་ནི་བདེ་འགྲོ་ཀ་བ་དང་འདྲ་བ་ལ་བཅིངས་སོ། །ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ལས་ཀྱིས་ནི་ངན་འགྲོ་ཕུར་བུ་དང་འདྲ་བ་ལ་བཅིངས་སོ། །ཡང་ ན་དགའ་བ་དང་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་སྲིད་པས་ནི་རང་གི་དངོས་པོ་ཀ་བ་ལྟ་བུ་ལ་བཅིངས་སོ།།དེ་དང་དེར་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བར་བྱེད་པས་ནི་རང་གི་དངོས་པོ་ཕུར་བུ་ལྟ་བུ་ལ་བཅིངས་སོ། །མ་རིག་པས་ཀྱང་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཁྱི་བཞིན་དུ་སྡུག་ བསྔལ་ལ་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་བཅིངས་ཏེ་ཕྱི་མ་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ཕལ་ ཆེར་ནི་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། མིའི་ལུས་ཀྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷའི་ལུས་ཀྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་དང་། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ཉིད་ནི་མཐར་ཐུག་པ་ ཡིན་ཏེ།ཆོག་པར་འཛིན་པ་བཞི་པའོ། །དེ་དག་ལ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བྱིས་པ་རྒྱུག་གོ། །འགྲེང་ངོ་། །འདུག་གོ། །ཉལ་ལོ། །གཞན་ཡང་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་བྱིས་པ་སྲེད་པ་སྤྱོད་པའི་ལམ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་དང་། མ་འོངས་ པ་ན་བཙལ་བར་བྱ་བའི་ཡུལ་དང་འཐོབ་ཏུ་ཆ་བ་དང་།ཐོབ་ཟིན་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དུ་ཆ་བ་སྟེ། དེ་དག་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྒྱུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་དང་། བཙལ་བར་བྱ་བའི་ཡུལ་གཉིས་ནི་རྒྱུག་པའི་རྣམ་གྲངས་ སུ་རིག་པར་བྱའོ།།གཞན་ཡང་རྣམ་པ་བཞིས་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་ཡུལ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ལོ། །ངག་གི་ལས་དང་ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་ནི་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཅི་དགའ་མགུར་འཇུག་པ་དང་། བརྟེན་པར་བྱེད་དེ། སྤྱོད་པའི་ལམ་དེ་དག་ནི་ལས་འདི་རྣམས་འབྱུང་ བར་བྱེད་པའི་སྲེད་པའི་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་ཡུལ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། སྲིད་པའིའོ། །སྤྱོད་པའི་ལམ་བཞི་པོ་འདི་དག་ལ་ཡང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྒྱུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཟག་པ་ དང་བཅས་པའི་དངོས་པོས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་རྣམས་དང་།སྲེད་པ་སྤྱོད་པའི་ལམ་རྣམས་ལ་ཡང་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། མངོན་པར་ཆགས་པ་དང་། ལྷག་པར་ཞེན་པ་དང་། ལྷག་པར་ཞེན་ནས་གནས་པའི་རྣམ་གྲངས་བཞི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ། ། འདི་གཉིས་ནི་སྲེད་པ་སྤྱོད་པའི་ལམ་ལ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པའི་འབྲས་བུ་སྣ་ཚོགས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་སྣ་ཚོགས་དང་ལུས་སྣ་ཚོགས་སོ། །དེ་ལ་སེམས་སྣ་ཚོགས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྣ་ཚོགས་སོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་སྣ ཚོགས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།རང་བཞིན་དང་། རྟེན་དང་། དམིགས་པ་དང་། གྲོགས་སོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྣ་ཚོགས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ།

对此处彼处生起欢喜是对未来境界的遍寻求。由具有欢喜和贪著的爱著门，即称为爱著的遍结。
由再有中生起以及对此处彼处生起欢喜的门，应知是爱著的系缚，于任何事物上被爱著遍结，即于彼处奔走，于任何处被爱著系缚，即于彼处轮转。
其中由于行蕴相续无边际故为长久。由从一因至一因相续而生故，无前际。
应当了知凡夫轮回的五种束缚：即于何处被束缚、以何被束缚、何者被束缚、如是被束缚又依何而领受、领受何者。
其中由善趣业被束缚于如柱子般的善趣。由恶趣业被束缚于如桩子般的恶趣。或由具有欢喜和贪著的有，被束缚于如柱子般的自体。由对此处彼处生起欢喜以及再有中生起，被束缚于如桩子般的自体。
无明亦如狗般束缚愚凡，以于苦不生厌离的门而束缚，后世依止诸蕴而领受生等诸苦。
此四者是愚凡执著有漏事物为足，其中大多应知是外道：即执著人身为足、执著欲界天身为足、执著生于梵世为足，以及有顶即为究竟的第四种执著为足。
于彼等中依次序凡夫奔走、站立、安坐、躺卧。
复次此四者是凡夫爱著行道：即再有中生起、未来所寻求境界、将获得、已获得及将受用，应知于彼等中依次序配合奔走等差别。
其中再有中生起和所寻求境界二者，应知是奔走的差别。
复次由四相：意业遍寻求境界，语业和身业则获得，于已获得者则随意受用和依止，此等行道是产生这些业的爱著。
或者是遍寻求境界和有的。于此四种行道中也应知依次序配合奔走等差别。
如同奔走等，如是于所说的执著有漏事物为足和爱著行道中，也应知依次序配合欢喜、贪著、耽著、耽著而住的四种差别。
此二者是于爱著行道中种种行为的果，即种种心和种种身。
其中种种心有二种：种种相和种种烦恼。其中种种相即：自性、所依、所缘和伴侣。种种烦恼即贪、嗔、痴等烦恼和随烦恼。

།དེ་ལ་ལུས་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་ རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ལུས་ཐ་དད་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། ལུས་གཅིག་གི་སྣ་ཚོགས་སོ། །དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྣ་ཚོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལུས་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་གཉི་གའི་ཡང་རྒྱུ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་རྣལ་འབྱོར་ པས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་།རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བརྩོན་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་བཞིས་ནི་རྒྱུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་སྣ་ཚོགས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། གང་དུ་སྒྲུབ་པ་དང་། ཅིས་སྒྲུབ་པ་དང་། གང་སྒྲུབ་པ་དང་། ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་པའོ། །དེ་བདེ་ འགྲོའམ་ངན་འགྲོར་སྒྲུབ་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་།ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་ལྔར་གཏོགས་པའི་ལུས་སྣ་ཚོགས་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་འཇུག་པ་དང་། ལྡོག་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཤེས་ནས་མངོན་པར་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྒྱུག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །བྱིས་པ་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པར་མི་ཤེས པ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུན་ཕྱོགས་སུ་ཞུགས་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་རྒྱུན་ཕྱོགས་སུ་ཁྱེར་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། གང་དུ་ཁྱེར་བ་དང་། ཅིས་ཁྱེར་བ་དང་། གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཁྱེར་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ཁྱེར་བ་དང་། ཁྱེར་ན་ཅིར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་བདེ་འགྲོ་ དང་།ངན་འགྲོ་འགྲམ་དང་འདྲ་བ་གཉིས་སུ་ནི་ཚུ་རོལ་ནས་ཕ་རོལ་དང་། ཕ་རོལ་ནས་ཚུ་རོལ་དུ་ཁྱེར་རོ། །དེ་ལ་སྲེད་པའི་ཆུ་ཀླུང་རླན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་ལྔ་དང་ལྡན་པས་ནི་ཁྱེར་བར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཐུར་དུ་འབབ་པ་དང་། ཡུལ་རྒྱུ་བ་ལ་ཆ་ཤས་ཕྲ་མོར་རྒྱུ་ བ་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་དང་།ཡུལ་ལས་བཟློག་པར་དཀའ་བ་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་ཐམས་ཅད་དུ་འདུ་བྱེད་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་སྣ་ཚོགས་པའི་རྗེས་སུ་སོང་བ་དང་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་། ལུས་དང་སེམས་འཁྲུག་པར་བྱེད་པས་ཁྱེར་བར་བྱེད་དོ། ། དེ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ལྔ་པོ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཁྱེར་བར་བྱེད་པ་ནི་བདེ་འགྲོ་དང་། ངན་འགྲོ་འགྲམ་དང་འདྲ་བ་གཉིས་སུ་འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་སྐྱེས་ནས་དེ་དག་ལ་དམིགས་ཤིང་རྒྱུན་ཕྱོགས་སུ་ཁྱེར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཁྱེར་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་གོ་རིམས་མ་ཤེས་ནས།བདག་གམ་བདག་གིར་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་ཁྱེར་རོ། །དེ་ལྟར་ཁྱེར་བ་དེའི་སྡུག་པའི་ལུས་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འཇིག་པས་མི་སྡོད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཁྱེར་བ་དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་རྒྱུན་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་ བའི་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།མཁས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མཁས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་ བའི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་།རྒོད་བག་མེད་པའི་ཕྱིར་ལེགས་པའི་བསམ་པ་སེམས་པ་དང་། ལེགས་པར་སྨྲ་བ་བརྗོད་པ་དང་། ལེགས་པར་བྱ་བའི་ལས་བྱེད་པ་དང་། བདག་ལ་རང་དབང་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱང་འཚོ་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་དུ་མི་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་དང་མཐུན་ པས་བདེ་བ་འདོད་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་པས་བདེ་བ་འདོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།ཐ་མལ་བའི་ཚེའི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ལེགས་པར་སྲུང་བར་བྱེད་དེ་མི་རིགས་པར་ཆུད་གཟོན་པར་མི་བྱེད་ལ། ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་དང་། ན་བའི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞིང་སོ་སོར་བརྟགས་ ནས་སྟེན་པར་བྱེད་པ་དང་།དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བའི་རྐྱེན་རྣམས་བསྲུང་བ་སྟེ། རྣམ་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་མཁས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མཁས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

其中，种种身体有两种：不同身体的种种和一个身体的种种。其中，种种心的烦恼是两种种种身体的因，应当了知。为了断除它，瑜伽师应当以不颠倒和相续不断的作意二者精进。
其中，以四种方式由种种因成就种种果，即：于何处成就、以何成就、成就何者、如何成就。于善趣或恶趣中成就，是以贪欲、嗔恚、愚痴等烦恼心成就。
属于五种行蕴的种种身体是所成就。由于不知诸行的趣入、还灭、烦恼、清净因及如实清净，而以欢喜等及奔走等差别门而成就。
愚者不知诸行无常，依止身见而趣入相续，应当了知以五种方式被相续之流所漂，即：漂向何处、以何漂流、依何而漂、如何漂流、漂流后成何。
其中，于善趣与恶趣二岸之间，从此岸漂向彼岸，从彼岸漂向此岸。其中，以具有五种湿性特征的爱欲暴流而漂流，即：向下流动、于境微细流动极难了知、难以违逆境界、遍及有顶以下一切广大种种诸行随行、以及具有未寂灭相，故由身心扰动而漂流。
其中，依止色等五蕴而漂流，即于善趣与恶趣二岸，五蕴生起后，缘于彼等而随相续漂流。如何漂流，如前所说，由于不知诸行趣入等次第，以我执或我所执而漂流。如是漂流时，可爱之身以自性坏灭而不住。
与如是漂流相违，应知是趣入非相续流向之道。
一切方面皆为智者，应当了知有十种，即：具足俱生智慧、由加行所生闻思修所成的圆熟、因不放逸而思维善意乐、宣说善言语、从事善行为、虽于自身有自在力而不为活命故随他转、以如法求乐非以非法求乐、善护平常生活资具而不非理浪费并观过患而受用、观察病缘资具而受用、防护非时死缘，应当了知此十种是一切方面皆为智者。

།འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བདག་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། སྤངས་པ་གཉིས་ནི་རྣམ་ པ་གསུམ་གྱིས་ཁྱད་ཞུགས་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ལ། སྤངས་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤས་ཆེར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བརྗེད་ངས་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་དེ། བརྗེད་ངས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཤས་ཆུང་ངོ་། །དེ་ལས་བཟློག་ པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྤངས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་པོའོ། །གཞན་ཡང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མ་སྤངས་པ་ནི་བག་ཡོད་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་རྒྱ་ཆེན་པོའམ་ཡང་ན་ཤས་ ཆེར་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བའི་གནས་ཀྱི་ཡུལ་མངོན་དུ་བྱུང་བ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་མི་ནུས་ན་བག་མེད་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས།དེ་ནི་དེའི་ཚེ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་སེམས་ཁྱབ་པར་འདུག་སྟེ། དེས་ན་སེམས་ཀྱི་ངོ་ཟིན་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ ལ་ལྟ་བ་སྤངས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་ཁྱད་པར་གཉིས་པའོ། །གཞན་ཡང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མ་སྤངས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྩཝ་དང་། ལོ་མ་དང་། ཡལ་ག་དང་། འདབ་མ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་སེམས་ཅན་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ ཉེ་བར་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་དུས་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གསུམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྤངས་པ་དེ་ལ་ནི་ཁྱད་པར་གསུམ་པོ་ལས་མ་གཏོགས་པར་ཕན་ཡོན་གསུམ་ ཡང་ཡོད་དེ།དེ་ལ་བརྟེན་པས་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་སྲིད་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་རིང་པོ་མི་ཐོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་གཉེན་པོའི་ལམ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པོ། །རང་གི་དོན་བྱས་ནས་ཀྱང་ལམ་དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཁོ་ནས་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་ སྦྱོར་བ་ལ་བརྩོན་པས་བདེ་བར་གནས་སོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འབྲས་བུ་དང་། རང་བཞིན་དང་། རྣམ་པ་དང་། ཐབས་སོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་ནི་ འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་དང་།གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་ཐམས་ཅད་དང་། རྒོད་པ་དང་།ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་རྩ་བ་གསུམ་པོ་སྤོང་བར་བསྟན་ཏོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་ པ་གསུམ་པོ་ལས་རྒོད་པ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གྲོགས་ཡིན་ནོ།།ང་རྒྱལ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གྲོགས་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གྲོགས་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཐ་མ་དང་གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་ཏུ་ སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པ་བསྟན་ཏེ།འདི་ནི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ནོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བས་ནི་ཀུན་དུ་བསྟན་ཏོ། །བསམས་པ་ལས་བྱུང་བས་བསྒོམ་པ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་བསྒོམ་པའོ། །བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བས་ནི་མང་དུ་བྱེད་དོ། །མཚན་ཉིད་སོ་སོར་ རིག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་ཀུན་ཏུ་བསྟན་ཏོ།།སྦྱོར་བའི་མཐར་ཐུག་པ་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བསྒོམ་མོ། །སྦྱོར་བའི་མཐར་ཐུག་པས་ནི་མང་དུ་བྱེད་དེ། འདི་ནི་རྣམ་གྲངས་གཉིས་པའོ། །རྟེན་དང་དམིགས་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ནི་ཐེག་པར་ བྱས་པ་དང་།གཞིར་བྱས་པ་དང་ནན་ཏན་དུ་བསྒྲུབས་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཡུན་རིང་པོར་གོམས་པར་བྱས་པས་ནི་བྱང་བར་བྱས་སོ། །རྒྱུན་མ་ཆད་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་ལེགས་པར་བླངས་པ་དང་། ལེགས་པར་བརྩམས་ཏེ་འདི་ ནི་རང་བཞིན་གྱི་བྱེ་བྲག་གོ།།དེ་ལ་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་དེ་དེ་ལྟར་གོམས་པར་བྱེད་པ་ནི་བག་ལ་ཉལ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འཇོམས་སོ། །ས་འོག་མའི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་འདོར་རོ། །ས་གོང་མའི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་ཡང་དག་པར་ལེན་ཏོ། །དེ་མ་ཡིན་ པ་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་མཆོག་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་འགྱུར་རོ།

从无我的角度完全了知诸行和断除二者，应当知道有三种差别：对诸行虽然完全了知萨迦耶见但未断除者，大多对诸行生起放逸而行，不放逸的部分较少。与此相反的是断除萨迦耶见，应当了知这是二者的第一个差别。
复次，未断除萨迦耶见者，即使是谨慎的人，当遇到能生贪著的广大安乐与悦意之境或者大多是痛苦与不悦意之境现前时，也无法安住正念，更何况是放逸者。此时萨迦耶见遍及其心，因此无法掌控自心。与此相反的是断除萨迦耶见，应当了知这是第二个差别。
复次，未断除萨迦耶见者，对于外在的根茎、树叶、枝条、花瓣等，无法如实地对内在诸行生起无情的想法。与此相反的是断除萨迦耶见，应当了知这是二时的第三个差别。
断除萨迦耶见者除了这三种差别之外还有三种功德：依此不久即能断除后世转生的烦恼；其对治道得以成就；完成自利后，仅依此道精进修持现世安乐之瑜伽而安住。
应当了知修习无常想有四种差别：何为四种？果、自性、行相与方便。其中从果的角度宣说断除一切欲贪、色贪、无色贪以及掉举、我慢、无明三种根本烦恼。
三种随烦恼中，掉举是欲贪的助伴，我慢是色贪的助伴，无明是无色贪的助伴。或者说是宣说下品与上品随顺分的究竟结缚，这是另一种分类。
其中从自性的角度，闻所生慧是遍示，思所生慧入修是修习，修所生慧是多修。以相分别慧作意是遍示，除究竟加行外其余诸法是修习，究竟加行是多修，这是第二种分类。
从所依、所缘和作意的角度，应当依次了知为所依、所作和精进修持。长期串习是熟练，以相续不断和无颠倒的方式是善取和善修，这是自性的差别。
其中行相的差别是：如是修习无常想能摧毁一切随眠，舍弃下地一切善法，摄受上地一切善法。以殊胜广大的方式安住于不净等其他诸想之中。

།ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་ སྟེ།དེའི་མཚན་ཉིད་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གཞོལ་ཞིང་དེར་འབབ་ལ་དེར་བབ་སྟེ། མ་ རིག་པའི་མུན་པ་ཆེན་པོ་གཏན་དུ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོར་ཡང་འགྱུར་རོ།།དེ་སྤངས་ནས་ཀྱང་མི་སློབ་པ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་འགྱུར་ཏེ། སློབ་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་པོ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཐབས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་གཅིག་པུ་ལྐོག་དབེན་པ་ན་ འདུག་ཅིང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་།རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མི་རྟག་པར་ཉེ་བར་རྟོག་གོ། །མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པས་མི་གནས་ཏེ། བདག་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་གནས་པས་གང་དུ་བསྒོམ་ པའི་མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཡང་དག་པར་བཅོམ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་ལ། ཚོགས་མ་བསགས་པ་ལ་ནི་ཚོགས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་ལྔ་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་ བགད་པ་དང་།རྩེས་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། དགའ་མགུར་སྤྱོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་སྨོན་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ལུང་མནོས་པ་དང་། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྗེད་ ངས་ཤིང་ཆོས་རྣམས་མི་ལྕིགས་པ་དང་།ཧ་ཅང་མང་དུ་ཟོས་པ་དང་། ཧ་ཅང་ཉུང་དུ་ཟོས་པའམ། ལུས་ལྕི་བ་དང་། ལུས་ཉམ་ཆུང་བས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པར་མངོན་པར་མི་དགའ་བ་དང་། གཉིད་ཆེ་བའམ། དེ་སྤོང་བ་ལ་མ་གོམས་པས་ཤས་ཆེར་ གཉིད་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་པ་དང་།འདུ་འཛིའི་ནང་ན་གནས་ཤིང་ཡང་དག་པར་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་བཏང་བའོ། །ཚོགས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་ལྔ་པོ་འདི་དག་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱང་ལྔ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་མ་གྱུར་པ་སྟེ།དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་བརྩོན་པ་ན་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཐག་བསྲིང་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། གཉེན་པོ་ཐོབ་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་ འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་དང་།དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་མ་བསྡམས་པ་དང་། ཟས་ཀྱི་ཚོད་མ་རིག་པ་དང་། སྲོད་དང་ཐོ་རངས་མི་ཉལ་བར་བརྩོན་པས་བརྩོན་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ཐོས་པ་དང་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་པ་རྣམས་ལ་ལྷག་མཐོང་ མེད་པའོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཚོགས་དང་མཐུན་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་ཚོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་གནས་ཤིང་དགེ་སྦྱོང་གི་གྱེན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་པར་འདོད་པ་ལ་ནི་ཡང་དག་པའི་ ལམ་གྱི་གདམས་ངག་སྟོན་པས་བསྟན་པ་ལྔ་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཐོས་པའི་ཆོས་མཐོང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་པ་དང་། ཆོས་བདག་མེད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉི་ཚེས་ཀྱང་སོམ་ཉི་མེད་ཅིང་ཐེ་ ཚོམ་མི་ཟ་བའོ།།གནས་ཤིང་འདུག་པ་ན་ཡང་དངོས་པོ་གསུམ་གྱི་རྟོག་པ་ངན་པ་དང་དུ་ལེན་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་གསུམ་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་རྣམས་དང་། གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པའི་རྒྱུ་དང་། གཞན་དག་གིས་ འཁྲུགས་པར་བྱས་པའམ།ཡང་ན་མི་སྡུག་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཀུན་ཏུ་སྤྱད་པ་དང་། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པའོ།

也将遍及一切。如何遍及一切呢？就像对所取的事物进行遍计那样，对能取也是如此，因为未离其相。也将获得无漏的无常想。有漏和无漏的诸想，一切都趋向涅槃、流入涅槃、归于涅槃，也成为永断大无明黑暗的对治。
断除彼已，将成为清净圆满的无学，也将获得一切无漏学处的主权。关于方便门，即独处寂静，对诸行无颠倒及相续不断作意而观察无常。具足无常想者，于见道时不住于我想，安住于无我想，于所修无学道中，摧毁我慢后将获得二种涅槃。
对于趣入涅槃而未积资粮者，有五种违背资粮的法，即：忆念过去的嬉笑、游戏、欢喜、欢乐，而生起希求之作意，发出悲叹等，依此而受持、通达的诸法遗忘而不记得；或因食过多、食过少，身体沉重或虚弱而不乐住于梵行；嗜睡或未习惯断除睡眠而多为睡眠烦恼所缠；住于喧闹中而放弃正行。
应知这五种违背资粮的法也有五种随顺法，即：未以二种离贪而离贪，即精进善法时远离缠缚的离贪，以及获得对治而断除随眠的离贪而未离贪；诸根门未防护；不知食量；初夜后夜不以精进而修；对所闻及通达的善法无观察。
与此相反的即是随顺资粮的诸法。如是住于具因缘的随顺资粮诸法中，希求沙门果位涅槃者，有五种正道教授开示，即：依所闻法见而于诸行无常、法无我、涅槃寂静，即使仅以世间作意也无疑惑。
安住时不容忍三事的恶分别。此三事即是：资具、他人加害的因缘、他人扰乱或任何不悦行为，以及与梵行者不和谐的诸法。

།གདམས་ངག་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་གཞན་གྱི་སྒྲའི་རྒྱུའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ ནས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་སྐྱེད།ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་སྤོང་བ་དང་། གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་གནས་ཤིང་འདུག་པའི་ཡང་དག་པའི་ལམ་གྱི་གདམས་ངག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཉིས་ནི་རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་ ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལས་གླེངས་ན་མི་ཁྲོ་བ་དང་།འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་ངན་པ་རྙེད་པའམ་མ་རྙེད་པ་དང་། གྲང་བ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་འཁྲུག་པར་མི་འགྱུར་བ་འདི་ནི་གཅིག་གོ། །རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་སྐྱེས་པ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ ཏེ།དེས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་སེམས་སུ་མི་འགྱུར་བ་འདི་ནི་གཉིས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་དེ་ནི་རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བ་དང་། གནས་ཤིང་འདུག་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་ཏེ། ཆུད་མི་ཟ་བར་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ རོ།།ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་སྟོན་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་སྟོན་པའི་ཕྲིན་ལས་སུ་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་དག་པར་ཚར་གཅད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་བསྡུ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་གླེང་བ་དང་། རྟོག་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་དག་ པར་བསྟན་པའོ།།རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཉན་ཐོས་རྩོད་པའི་འགལ་བ་བྱས་པ་རྣམས་ལ་རྩོད་པ་དེ་བསལ་བར་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ལང་ལོང་དུ་གྱུར་ཅིང་ཕལ་ཆེ་བའམ། ཡང་ན་འདུལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོན་པ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་རྒྱུ་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་སྒོ་ནས་སྤོང་བར་ མཛད་དེ་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པར་གཟིགས་པའམ། མང་པོ་རྣམས་ལ་གཟིགས་པ་གནས་བརྟན་དང་། སློབ་དཔོན་དང་། མཁན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་གཟིགས་པའམ། བསྟན་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རམ། སྤང་བར་འོས་པའི་ ཕྱིར་རམ།ཉེས་པ་དངོས་སུ་བྱུང་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རམ། མ་འོངས་པའི་ཉེས་པ་མི་སྐྱེ་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཅུས་གྲོང་དུ་བསོད་སྙོམས་ལ་གཤེགས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ བསོད་སྙོམས་ལ་གཟུད་པའི་ཕྱིར་དང་།ཁ་ཅིག་དོན་མཐུན་པས་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་དང་། མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བའི་སྣང་བ་བྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་དག་ཀྱང་ཐ་ན་འདོད་པ་ཙམ་ཡང་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་ངན་ངོན་ཙམ་ལ་མོས་པ་རྣམས་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་དང་། གཏམ་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་ཞེ་འགྲས་པ་རྣམས་སྤྱོད་ལམ་ཞི་བ་དང་གཟུགས་མཛེས་པ་ལེགས་པར་མཐོང་བས་སེམས་གཡོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བོ་ཐ་མལ་པར་གནས་པ། ཚེགས་ཆུང་ངུས་བསོད་ནམས་ཀྱི་བྱ་བ་ལ་ཡང་དག་པར་གཟུད་པའི་ཕྱིར་དང་། དད་པ་ཅན་བག མེད་པ་རྣམས་ངོ་ཚ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་།ཚེགས་ཆུང་ངུས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་བྱེད་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་དང་། བག་མེད་པ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་ལེ་ལོ་ཅན་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ལོང་བ་དང་། འོན་པ་དང་། སྨྱོན་པ་དང་། སེམས་འཁྲུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཁྱིམ་གང་དུ་གཤེགས་པ་དེ་དག་ཏུ་ལྷ་དང་། ཀླུ་དང་། གནོད་སྦྱིན་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། ནམ མཁའ་ལྡིང་དང་།མིའམ་ཅི་དང་། ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་མཐའ་ཡས་པ་རགས་པ་རྣམས་སྤྲོ་བར་འགྱུར་ལ་འཚེ་བར་ནི་མི་བྱེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

依靠前行教授，随顺他人之声音的因，如理作意为依托，生起正见，断除邪见，应当了知这三者是安住的正道教授。
二者是行走的，即：对于同梵行智者们谈论处与非处时不生嗔恨，对于获得或未获得劣质生活资具，以及寒冷等损害不令心烦乱，此为其一。克服所生的利养恭敬，不因此而生执著心，此为其二。如是，由于行走与安住，故而正入涅槃之道，不会虚耗，不久即将获得涅槃。
此五者是导师对声闻们所作的教化事业，即：正确降伏、正确摄受、正确谈论、正确显示思维、正确显示清净。
由二因不教导消除诤讼声闻们所造违犯的诤讼：或因混乱且众多，或因具足调伏故。
导师以七种因门对声闻们作出遮止：见到一切方面皆是邪行，或观察众多，或观察上座、阿阇黎、和尚等为主要者，或因不应宣说，或因应当遮止，或为消除已生过失，或为使未来过失不生。
如来以十种因缘前往村落化缘：即为显示头陀功德，为引导某些人行乞，为以利和同事摄受某些人，为作未来世生起光明，彼等乃至也将生起欲求，为摄受仅信奉低劣外道者，为令仅闻名即生嗔者见到寂静威仪与妙相而心生动摇，为令处于平凡位者以小功用趣入福德事业，为令具信放逸者生起惭愧，为令以小功用趣入福德事业，如放逸者一般，本性懈怠者亦复如是，为令盲聋癫狂心乱等种种损害众生获得真实寂静，如来所去往的家中，无量粗重的天、龙、夜叉、阿修罗、迦楼罗、紧那罗、摩睺罗伽等将生欢喜而不作损恼。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཉིན་མོ་བཞུགས་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་ལ་ འཇུག་སྟེ།འདྲེ་བར་གནས་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལ་གཟུད་པའི་ཕྱིར་དང་། དབེན་པར་གྱུར་པ་རྣམས་དོན་མཐུན་པས་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཉིད་སྐུ་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་བཞུགས་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྷ་ཆེ་བར་གྲགས་པ་རྣམས་དང་ཐབས་ཅིག་ཏུ་ཚོགས་པར་ བཞེད་པ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་ཕྱོགས་བཅུ་དག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་ལ་གཟིགས་ནས། མཐུན་མཐུན་དུ་སྤྲུལ་པ་དག་གིས་དོན་མཛད་པར་བཞེད་པའམ། ཉན་ཐོས་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བའི་འདོད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རམ། ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་ རྣམས་བསྒྲགས་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་ནས་ནང་དུ་གཤེགས་པ་དང་།རྣམ་པར་སྨྲ་བ་ལ་བརྩོན་ཞིང་རྣམ་པར་སྨྲ་བ་ལ་དགའ་བ་རྣམས་བསྐུལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་སྟོན་པས་ཕན་གདགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ དང་།ཟང་ཟིང་དང་། གནས་སྦྱིན་པ་དང་། དང་པོར་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་། སྤངས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའོ། །ཚངས་པ་དང་བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པ་ལྷ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐད་དུ་འོང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་བྱ་བར་འདོད་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པར་འདོད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་པ་བསལ་བར་འདོད་པ་དང་། ཆེ་བར་གྲགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱི་བཞིན་འབྲང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་གཡམ་ལ་འོང་བ་དང་། སྙིང་བརྩེ བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དོན་ལ་འོང་བ་དང་།བསྟན་པ་ལ་དགའ་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐུགས་ཀྱིས་འོང་བར་བྱ་བའི་དགོངས་པ་བསྐྱེད་པ་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསར་བུ་རྣམས་ཀྱི་གསར་བུའི་རང་བཞིན་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕྱིས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། ན་སོ་གཞོན་ནུར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། ན་ཚོད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་བབ་པ་ན་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། དགེ་ཚུལ་བར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བའོ། །འགྱོད་པ་སྐྱེ་བ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི ལྟ་སྟེ།བསླབ་པ་ལས་འགལ་བར་བྱས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་དང་། ཆོས་འདུལ་བ་ཁས་བླངས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་དང་། ཁྱིམ་སྤངས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་བཞེད་པ་ན་རྣམ་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་མཚན་ མ་སྟོན་པར་མཛད་དེ།གདན་ཆེས་དམའ་བ་ལས་བཞེངས་ནས་གདན་ཆེས་མཐོ་བ་ལ་བཞུགས་པ་དང་། ཆོས་སྟོན་པ་དང་འཚམ་པའི་སྤྱོད་ལམ་མཛད་པ་དང་། གསུང་སེལ་བ་དང་། སུ་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་བཞེད་པ་དེའི་གདོང་དུ་གླང་པོ་ཆེའི་ལྟ་སྟངས་ཀྱིས་གཟིགས་ པའོ།།ཉན་ཐོས་འགལ་བ་བྱེད་བྱེད་པ་ནི་ངོ་ཚ་བའི་གནས་གསུམ་ལ་གནས་ནས་སྟོན་པའི་ཐད་དུ་འགྲོ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་གིས་འགལ་བར་བྱས་པར་རྟོགས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་དང་། སྟོན་པ་མ་མཉེས་པར་བྱས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་དང་། སྤྱོད་ལམ་དུལ་བས་ སྟོན་པ་མཉེས་པར་མ་བྱས་པ་ན་ཐད་དུ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ངོ་ཚ་བའོ།།སྟོན་པ་ནི་ཉན་ཐོས་འགལ་བར་བྱེད་བྱེད་པ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་པར་གླེང་བར་མཛད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འཚོ་བ་ངན་པ་ཁས་བླངས་པ་དང་། བསམ་པ་ཐག་པ་དང་། འཚོ་བའི་བསམ་ པ་འཚམ་པ་མ་ཡིན་པ་བསྒྲུབ་པའོ།།ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པ་དྲུག་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ཉེས་པ་དང་། བསམ་པའི་ཉེས་པ་དང་། སྦྱོར་ བའི་ཉེས་པ་དང་།ཤེས་པའི་ཉེས་པ་དང་། རྟོག་པའི་ཉེས་པ་དང་། རྟེན་གྱི་ཉེས་པའོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་གི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་སྡང་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ཉེས་པའོ། །འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་ ཤས་ཆེ་བ་དེས་ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་།ངོ་ཚ་བ་མེད་པས་དང་དུ་ལེན་པར་བྱེད་པ་ནི་བསམ་པའི་ཉེས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆགས་པ་བས་ནི་ཆགས་པའི་བསམ་པ་ཐ་ཆད་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྡང་བས་ནི་ཞེ་སྡང་གི་བསམ་པ་ཐ་ཆད་ཡིན་ནོ།

如来以八种因缘而于白昼安住，为此入于内正止：为了引导杂居者趣入远离，为了以同义摄受已远离者，为了自身于此生安乐而住，为了欲与大天众共聚，以佛眼观察十方世界后，欲以相应化身作利益事，或为了令声闻生起见如来之欲乐，或为了宣说大声闻故略说教法而入内，为了劝励好辩及乐于辩论者。
声闻以五种方式为师所摄受，即：法、资具、给予住处、初时摄受、从舍弃中摄受。
梵天、帝释等诸天以七种因缘来到如来处：即欲供养如来、欲听闻正法、欲断除所生疑惑、因随从有大名声者而来、因悲悯而为他利而来、因喜乐教法、因了知如来世间心所生意乐而来。
新学者之新学性质应当遍知五种：即后时出家、年少出家、适龄出家、沙弥出家、具足戒出家。
生起追悔时以三种方式生起：即因违犯学处所生、因受持法律所生、因舍弃家庭所生。
如来欲为声闻说法时以四种方式显示相：从较低座起身安坐较高座、作与说法相应之威仪、清朗语声、以象王视观察欲说法者之面。
造作违犯的声闻住于三种惭愧处而往诣师前：即因了知自己造作违犯所生、因令师不悦所生、因威仪不调未令师欢喜而往诣之方式所生惭愧。
师以三种方式如实呵责造作违犯的声闻：即受持恶活命、决定心、成办不相应活命之心。
于善说法律中邪行者应当遍知六种：即行为过失、意乐过失、加行过失、了知过失、分别过失、所依过失。其中，以贪欲缠缚而贪著、以嗔恚缠缚而嗔恨是行为过失。贪欲炽盛、嗔恚炽盛而无惭、以无惭而领受是意乐过失。贪著者为最劣贪欲意乐，如是嗔恨者为最劣嗔恚意乐。

།དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཉེས་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་མི་ རྩོམ་པའམ།ཡང་ན་བརྩོན་འགྲུས་ལྷོད་པའོ། །དེ་ལ་ཤེས་པའི་ཉེས་པ་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ལ་བརྗེད་ངས་ཤིང་ཡིད་མི་གཞུངས་པར་གནས་ལ། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའོ། །དེ་ལ་རྟོག་པའི་ཉེས་པ་ནི་ ཁྱིམ་པ་དང་མཐུན་པའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་རྟོག་པ་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལས་སེམས་འཁྲུལ་པར་བྱེད་པ་ལ་མང་དུ་རྟོག་པའོ།།དེ་ལ་རྟེན་གྱི་ཉེས་པ་ནི་དེའི་རྟེན་སྔོན་གྱི་རྒྱུས་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་རྒྱུས་དད་པ་ཕལ་བ་ཆུང་ངུ་ དང་ལྡན་ཞིང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམས་ལ་གུས་པར་འདོད་པ་ཆུང་ངུ་དང་།དྲན་པ་ཆུང་ངུ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་ཆུང་ངུ་ཕལ་པ་དང་ལྡན་པའོ། །བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡིད་རྟུལ་བ་དང་། བསམ་པ་ མ་དག་པ་སྟེ།ཆོས་ལ་རྐུ་བའི་ཕྱིར་གླགས་ལྟ་བ་དང་། ཟས་དང་སྐོམ་དང་གོས་དང་འཚོ་བའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱལ་པོ་དང་ཆོམ་རྐུན་གྱིས་ངེས་པར་བྱས་པ་དང་། བུ་ལོན་དང་འཇིགས་པས་གཟིར་བའོ། །དེ་ལྟར་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ཡང་སླུ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསླུས་ཏེ་ཁྱིམ་གྱི་ རང་གི་དོན་ལས་ཉམས་པས་བསྡུས་པ་དང་།རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་རང་གི་དོན་ལས་ཉམས་པས་བསླུས་པའོ། །ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་དེ་ལ་ཡང་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་གསུམ་གྱི་རྟོག་པ་ངན་པ་དང་། དེའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་འདུ་ཤེས་ངན་པའོ། ། དངོས་པོ་གསུམ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་འདུ་ཤེས་ངན་པས་མཚན་མ་དང་མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་མང་དུ་རྗེས་སུ་རྟོག་ཅིང་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་དོ། །ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་དེ་སྤང་བ་ལ་ཡང་གཉེན་པོ་རྣམ པ་གཉིས་ཁོ་ན་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རྟོག་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་གཉིས་ཀྱིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ལ་སེམས་ལེགས་པར་གནས་པའོ། །འདུ་ཤེས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་ པའོ་།།གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་དེ་ཡང་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོར་བྱེད་པས་འགྲུབ་པར་གྱུར་གྱི་འདུན་པ་དྲག་པོ་མེད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདུན་པ་དྲག་པོ་དེ་ཡང་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་འབྱུང་སྟེ། གཉེན་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་ རྣམས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གོམས་པར་བྱེད་པ་ན་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་བདུད་རྩིའི་སྒོ་རྙེད་ནས་འདུག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྤོང་བའི་ཁམས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཁམས་ཏེ། ཕུང་པོའི་ ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་གནས་པའི་དྲུང་ན་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་འདུག་ལ་ད་དུང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ལ་ནི་མཚན་ མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མེད་ལ་ཆོས་འདི་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཡོད་དེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་གང་ལ་དམིགས་པ་དེ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་ཀྱི། དེ་ཉི་ཚེ་ཙམ་དུ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། གང་མི་དམིགས་པ་དེ་ལ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། བདག་ཏུ་བལྟས་པ་དེས་འདུ་ བྱེད་རྣམས་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་ཏེ།ཡང་ན་ནི་ལུས་ཙམ་ལ་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་ཏོ། །ཡང་ན་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ལ་ཡང་ན་ནི་གཉི་གའི་སྤྱི་ལ་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་དག་ནི་བདག་མེད་པར་འགྱུར་དུ་འོང་ ངོ་སྙམ་ནས་སེམས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་འཇུག་ན་དགའ་བའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་ལྟ་ག་ལ་བྱེད་དེ།ཡོངས་སུ་ཡི་ཆད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་རོ།

关于修行的过失，就是不精进或者精进松懈。关于智慧的过失，就是对闻思所生的智慧忘失而心不专注，对修所生的智慧则是不能入定。关于分别的过失，就是与在家人相应的罪恶不善分别，对于这个佛法僧教法产生迷乱的诸多分别。关于所依的过失，就是他的所依由于往昔的因缘而不圆满，由于不圆满的缘故，具有微小的信心，对戒律恭敬心微小，正念微小，俱生智慧微小平庸。
进入佛法有四种错误修行：即迟钝、发心不清净、为了窃取佛法而寻找机会、为了饮食衣服生活而修行，以及被国王和盗贼所逼迫、被债务和恐惧所逼迫。这样的错误修行又被两种欺骗所欺：一是被在家的自利所摄，二是被出家的自利所欺。
这种错误修行又有两种因：即三事的恶分别和它的前行恶想。三事如前所说，对它们以恶想执为相和表征。之后对与之相应的法多加分别思维。
对于断除错误修行的因也当知有两种对治：为了断除分别，以无颠倒和相续不断这两种方式善住于四念处。为了断除妄想，以无相心修习禅定。
修习对治也是由于对修习对治有强烈的欲求才能成就，没有强烈欲求则不能成就。这种强烈欲求也从两种因而生：因为对治本身果报广大，以及这是外道所没有的殊胜法门。
关于果报广大，就是当修习无相心三昧时，获得两界甘露之门而住，即断除界和离贪界，也就是有余依涅槃和无余依涅槃。住于此处虽有两种涅槃，但尚未完全获得一切种类的涅槃。
关于不共之处，就是外道没有无相三昧，而佛法中有。为什么呢？因为他们对所缘起增益执著，而不是如实见到；对不可得之处起分别，由于我见而对诸行迷惑。或者执著身体为我，或者执著无色为我，或者执著二者的总体为我。由于这些我执，认为'我'会变成无我，心不入于涅槃，更不用说以欢喜心安住了，由于完全失望而只能退转。

།དེ་ལས་ལྡོག་པ་ཆོས་འདི་པ་སྡུག་བསྔལ་ཙམ་ཞིག་འགོག་པར་ཟད་དོ་སྙམ་དུ་ཁོང་དུ་ ཆུད་པ་རྣམས་ནི་སེམས་ཀྱང་ཕྱིར་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ལ་དེ་ལ་ཞི་བར་ཡང་ལྟ་བས་ན་དེ་གལ་ཏེ་སློབ་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེ་རང་ཉིད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་ཏེ།ལམ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མི་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། གལ་ཏེ་མི་སློབ་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེ་ཡང་རང་ཉིད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མི་ཚོལ་ཏེ། སྔོན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་རང་གི་ངང་གིས་འགག་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །སྡོམ་ནི། རྒྱུ་དང ཕན་ཡོན་ཤེས་པ་གཉིས།།བྱིས་པའི་གནས་སྐབས་རྣམ་པ་ལྔ། །ལྟ་བ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། །དེ་ལ་བསྟན་པར་འགྱུར་བའོ། །འདི་གཉིས་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་བ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཐུན་མོང་བ་ནི་དགའ་བ་སྔོན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དགའ་བ་དེས་སྐྱེ་བའི་གནས་དེ་དང་དེར་སྐྱེད་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་བའི་གནས་དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་ལུས་བརླན་པར་བྱེད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྐྱེ་བའི་གནས་དེ་དང་དེར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་མོད་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་གནས་དེར་དགའ་བ་སྐྱེས་ན་སྐྱེ་བ་དང་མི་མཐུན་པའི འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡང་གཟུགས་ཁོ་ནའི་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། སྔོན་གྱི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་ན་རྒྱུ་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ནི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ བར་ཚོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་ཡིན་ཏེ།ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ནི་འགགས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་དང་བཅས་པའི་མིང་དང་། གཟུགས་རྣམ་པ་བཅུ་ཡང་ཡིན་ཏེ། སྔོན་གྱི་རྒྱུ་གཞན་གྱིས་སྐྱེད་པ་རྣམས་ནི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ རྒྱུ་ཡང་གཞན་ལ་ལྟོས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ནི་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕན་ཡོན་བཞི་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བའི་རྟག་ཏུ་གནས་པ་ དང་།གནས་ཤིང་འདུག་པའི་མཚན་མ་མེད་པར་གནས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་རང་གི་ངང་གིས་འགག་པ་དང་། ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལྟར་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པས་ཕྱི་མ་ལ་མི་སྐྱེ་བའོ། །ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཡང་ དག་པར་འགྲུབ་པ་ལ་ཡང་རིམ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སློབ་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱོ་བ་ཐོབ་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་མེད་པ་ནས། མངོན་པར་ཞེན་ནས་འདུག་པ་མེད་པའི་བར་དུ་གནས་པ་དང་། སྐྱོ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ལྟར་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བའི་རྟག་ཏུ་གནས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྗེས་སུ་ཆགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་མི་མཐུན་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ ལ་གནས་ཤིང་འདུག་པའི་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དང་།མཚན་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པར་གྱུར་བས་དེ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པའི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་སྔ་ནས་ཀྱང་སྤངས་ན་བགེགས་བྱེད་པར་ལྟ་ག་ལ་ཞིག་ འགྱུར།དེ་རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བ་དང་གནས་པ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་མི་སློབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཚེའི་ཚད་ཅི་ཙམ་པ་ཟད་ནས་རང་ཉིད་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་སྐྱེ་བ་དང་སྲིད་པ་སྔ་ནས་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་མ་ལ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མངོན་ པར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ།

与此相反，此法中那些了知仅仅是灭除痛苦的人，其心也不会退转，并且视之为寂静，如果他是有学，则他自身将证得涅槃。因为不会向他人寻求教诫和教导以修道故。
如果是无学，则他也将自身证得涅槃，而不会寻求断尽烦恼，因为由往昔因缘所生的诸行自然灭尽故，唯是证得涅槃而已。
总偈曰：因与功德知二种，愚者五种住处相，二见差别及，对此所应说。
此二者是诸行共同和不共同的因。其中共同者是爱乐往昔因，由彼爱乐于彼彼生处生起，以及从违品方面于彼生处润生，一切烦恼虽是于彼彼生处生起之因，然于彼生处若生爱乐，则无不顺生之想故。
彼唯是色法，已说明由往昔因所生则不待他因，因极相属故。其中不共因是能生乐受、苦受、不苦不乐受的触，是诸心所等的因。
六识以及刚灭意识和名色十种也是因，由往昔其他因所生者，刹那刹那亦待其他因而生故。
应知阿罗汉心极解脱、智见极清净者有四种不共外道的功德：即经行常住，安住无相，往昔因生诸行自然灭尽，以及由断尽后有诸行相续故不再后生。
圆满四种功德亦有三种次第，即依有学智见得厌离时，从于诸行无有欢喜乃至无有执著而住，以及以厌离为先而离贪，以离贪为先而心极解脱，其后如是心解脱而经行常住者，既不贪著亦不违逆，安住时于一切相不作意，以作意无相界故。
已住无相者，于彼一切能障碍的见解先前已断，岂有能作障碍？由彼经行与安住二者成无学，寿量尽时由自身圆寂而般涅槃，因其生有先已尽故，后不复现行一切诸行。

།འཇིག་ཆོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཆ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ དང་།སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་ཇི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཅི་བདག་སྔོན་གྱི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་ཏམ། འོན་ཏེ་མ་བྱུང་སུ་ཞིག་ཏུ་ནི་གྱུར། ཇི་ལྟར་ནི་གྱུར་ཞིག་གུ་སྙོམ་ པའོ།།ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་ཅི་བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ་འོན་ཏེ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར། སུ་ཞིག་ཏུ་ནི་འགྱུར། ཇི་ལྟར་ནི་འགྱུར་ཞིག་གུ་སྙམ་པའོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་བདག་ཅི་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ ཇི་ཞིག་ཏུ་ནི་འགྱུར།སེམས་ཅན་འདི་གང་ནས་ནི་འོངས། འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ནི་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞིག་གུ་སྙོམ་པའོ། །གཞན་ཡང་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་ཆོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་ སྟེ།རྟག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་བཞི་དང་། ཁ་ཅིག་རྟག་པར་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱི་བཞི་དང་། རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཉིས་དང་། མཐའ་དང་མཐའ་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་བཞི་དང་། རྣམ་པར་མི་གཡེང་བའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་བཞི་དང་། ལྟ་བར་གྱུར་པ་བཅོ་ བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རྟོག་པའི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིའོ།།དེ་ལ་སྲིད་པའི་ལྟ་བ་ཅན་འདུ་ཤེས་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་བཅུ་དྲུག་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་བརྒྱད་དང་། འདུ་ཤེས་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ རྣམས་ཀྱི་བརྒྱད་དང་།ཆད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་བདུན་དང་། ཚེ་འདི་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྔ་དང་། ལྟ་བར་གྱུར་པ་བཞི་བཅུ་རྩ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་རྟོག་པའི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བ་འདི་དག་ བསྡུས་ན་ལྔར་འགྱུར་ཏེ།འདུ་ཤེས་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། འདུ་ཤེས་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། ཆད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། ཚེ་འདི་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་སྨྲ་བ་རྣམས་སོ། ། ལྔ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། རྟག་པ་དང་། ཆད་པ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་སྨྲ་བ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ལྟ་བར་གྱུར་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུ་དང་། བསྟན་པ་དང་། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན པ་དང་།དུས་དང་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་གནས་སོ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའོ། །བསྟན་པ་ནི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་སྟོན་པ་དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཉན་པ་སྣོད་ཀྱི་ལུང་འདོགས་པ་བཞིན་དུ་ཉིན་ཐོར་ཐོས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་པ་ ནི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་སྔར་ཐོས་པ་ལ་མོས་པས་ངེས་པ་ཐོབ་པའོ།།བསམ་གཏན་དེ་ཡང་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་།ལྷའི་མིག་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རྟོག་པའི་རྟག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལས་ཆུང་ ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་།མཐའ་དང་མཐའ་མེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་ལས་གང་གིས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འཇིག་པ་དང་འཆགས་པའི་བསྐལ་བ་ཚར་ཕྱིན་པའི་ཡུལ་གྱི་དྲན་པ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་ཆགས་པའི་གནས་སྐབས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དེའི་ཚེ་ནི་འདུ་ ཤེས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་སྟེང་དང་འོག་དྲན་ཏེ་ཐུར་དུ་མནར་མེད་པ་ལ་ཐུག་པ་དང་།གྱེན་དུ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ཐུག་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚད་ངེས་ཤིང་མུ་ཐུག་ངེས་པར་དྲན་ཏེ་དེའི་འདུ་ཤེས་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་ཐད་ཀར་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཚད་ མེད་པའི་རྣམ་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་དྲན་ཏེ་མཐའ་ཡས་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ།

应当了知，一切由萨迦耶见根本所生的见解都可分为三类，即：与前际相关的、与后际相关的、与前后际相关的。
其中，与前际相关的是指有些人这样思维：'我在过去世是否存在？是否不存在？我是什么？我是怎样的？'
与后际相关的是指：'我在未来世是否会存在？是否不会存在？我将成为什么？我将如何存在？'
与前后际相关的是指：'我是什么？我将成为什么？这个众生从何处来？死后将往何处去？'
此外，外道由萨迦耶见根本所生的见解有六十二种，即：
常见论者的四种，部分执常论者的四种，无因论者的二种，有边无边想论者的四种，不散乱天的四种。这十八种见解是前际分别我见论者的见解。
其中，有想论者的十六种，无想论者的八种，非有想非无想论者的八种，断见论者的七种，现法涅槃论者的五种。这四十四种见解是后际分别我见论者的见解。
这些后际分别的见解归纳起来可分为五类：有想论者、无想论者、非有想非无想论者、断见论者、现法涅槃论者。
这五类又可归为三类：常见论、断见论、现法涅槃论。
这一切见解都由六种因缘而建立，即：因、教法、依禅定、时间、依见解、生处。
其中，一切见解的因是萨迦耶见。教法是指听闻非正法的见解教导，如同容器中注入内容般日日听闻。
依禅定是指依靠禅定对先前所闻生起确信。这种禅定又分为具宿命通和具天眼通。
其中，具宿命通者能忆念前际，对常见论者的小、中、大清净，以及四种有边无边论中能完全忆念器世间成坏劫的境界。
当正确忆念形成阶段时，由三种想一向决定上下，忆念下至无间地狱、上至第四禅天的世界量度，确定边际而生起此想。
另外，于横向一向决定无量相而正确忆念，从而生起无边想。

།དེ་གཉིས་ཀ་དང་ལྡན་པའི་དྲན་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་གཉི་གའི་འདུ་ཤེས་དང་ལྡན་པར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་གནས་སྐབས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་མཐའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ཡང་མ་ ཡིན་མཐའ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་པར་གནས་ཏེ་སྣོད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁ་ཅིག་ནི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་པ་ཉི་ཚེའི་སྒོ་ནས་ཁ་ཅིག་རྟག་པ་རྣམས་དང་། རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། རྣམ་ པར་མི་གཡེང་བའི་ལྷ་རྣམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འདི་གཉིས་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་ལྷ་ཡིན་ཏེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ལྷ་ ཡིན་ཏེ།བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་མི་ཤེས་པ་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་འདི་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལྷ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་ པར་གྲོལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་མི་གཡེང་བ་ནི་གཉིས་ཏེ། རྟོག་པ་དང་བཅས་མཚན་མ་དང་བཅས་པ་དང་མཚན་མ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་གཅིག་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཅིག་ཤོས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། དེ་ལ་སྔ་མ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ལྷ་རྣམས་ནི་བདག་ཉིད་ལྷ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་གཡེང་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བའི་ལྷ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཕྱི་མ་ཤོས་དག་གིས་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བ་ལས་དྲི་བ་དྲིས་ན་བདེན་པ་རྣམས་དང་། མཚན མ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མི་མཁས་པའི་ཕྱིར་གཞན་ནས་གཞན་དུ་གཏམ་རླུང་སྐུར་བར་བྱེད་དེ།དེ་དག་ནི་སྔ་ནས་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཅིང་བདག་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བའི་ལྷ་ཡིན་མོད་ཀྱི་བདག་ཅག་མ་ཡིན་པ་གང་གཞན་རྣམ་པར་མི་གཡེང་ བའི་ལྷ་བདེན་པ་རྣམས་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་ལ་ལྷག་པར་ཆེས་མཁས་པར་གྱུར་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། དེ་དག་གིས་བདག་ཅག་ལ་དེའི་སྐབས་ནས་དྲི་བ་དྲིས་ན་ནི་དེ་ལ་བདག་ཅག་གིས་ལན་གདབ་པ། ལན་ལོག་པར་འདེབས་པར་འོང་སྟེ། ཡང་ན་ནི་ཡོད་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་ པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་ནི་མེད་བཞིན་དུ་ཁས་ལེན་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་སྟེ། དེ་དག་ལན་གདབ་པ་ལ་ཉེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་མཐོང་ནས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ལན་མི་གདབ་པོ་སྙམ་དུ་རྟོག་ན་དེ་ལ་ཡང་ཉེས་པ་ཡོད་པར་མཐོང་སྟེ། གཞན་དག་གིས་མི་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་འཛིན་ ཅིང་དེས་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བའི་ལྷ་ལས་དམས་པར་འགྱུར་ལ་དེ་དག་གཡོ་སྤྱོད་ཅིང་འདི་སྙམ་དུ་རྟོག་སྟེ།བདག་ཅག་གི་ལན་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཁོ་བོ་ཅག་རྣམ་པར་དག་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་གསང་ཆེན་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། རང་གིས་རྟོགས་པའམ། རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་གྱི་སྒོ་ ནས་རླུང་སྤྲུགས་ཏེ་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལན་བཏབ་ན་ལེགས་སོ་སྙམ་སྟེ།དེ་དག་གིས་དེ་ལྟར་བརྟགས་ནས་སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་ཚིག་གིས་གཏམ་རླུང་སྐུར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ལོག་པར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ལ་གནས་པ་དེ་དག་གི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ལྷ་མཆོག་ ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་བྱ་སྟེ་།རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དེ་དག་ནི་བདག་ཅག་དམའ་བར་འཛིན་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་པས་ཕལ་ཆེར་ལན་གློན་པར་མི་བྱེད་དེ་དེ་ཁོ་ནས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་ལ། གནས་དེ་ལ་ཡང་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་བླུན་ ཏེ།ཞི་གནས་ཉི་ཚེ་ལ་སྤྱོད་པས་གཡོ་ཐབས་ཀྱིས་གཏམ་རླུང་སྐུར་བ་སྦྱོར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ཇི་སྐད་སྟོན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚང་བར་ཁས་བླངས་ལ་དེ་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་རྟོག་སྟེ། དེ་དག་ནི་རྟོག་པའི་ཁྱད་པར་ལས་རྣམ་པ་བཞིར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དུས་ ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ།།མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་སྒོ་ནས་ནི་ལྟ་བ་གསུམ་ ལ་བརྟེན་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

具有这两种念住的人，则安住于具有两种世间的想。忆念世间的境界时，既不是有边想，也不是无边想而安住，因为在一切种类的器世间中都不可得。
应当了知，有些是依靠禅定而局部性的，有些是常见者、无因论者和不散乱天。
这两种是清净天，即不极清净和极清净。其中，凡是世间的等至，那些是不极清净天，因为不能现证诸谛，心也不极解脱。凡是此法的等至，那些是极清净天，因为现证诸谛，心也极解脱。
不散乱有二种：有寻有相和无相。其中一种是不极清净天的，另一种是极清净天的。
其中，前者不极清净天因为自身是天且安住不散乱，故称为不散乱天。如果后者向他们询问不散乱的问题，由于他们不善于诸谛和无相心三昧，便会东拉西扯地搪塞。
他们心中这样想：'虽然我们也是不散乱天，但除我们之外还有其他不散乱天，他们更善于诸谛和无相。如果他们从这方面向我们提问，我们的回答可能会出错，或者否认实有，或者承认实无。'
他们见到回答会有这样的过失，就想着干脆完全不作回答，但又见到这样也有过失，因为别人会认为他们仅仅是无知，从而贬低不散乱天。
他们便耍滑头想：'我们应该这样回答：我们清净天的大秘密不应通过自己领悟或清净道而轻易宣说。'他们这样思量后，便分别观察用言语搪塞。
如是住于邪分别的他们的心，被最胜清净天的心所遍知。他们想：'我们不能被轻视'，所以大多不作回答，但仅此并未解脱，仍住于该境界。
有些愚钝者，仅修止观，不能巧妙地搪塞，认为应该如实承认并如实宣说。这些是依分别差别而安立为四种。
其中，从时间角度来说，依过去和现在时而起的分别是前际分别，依未来时而起的分别是后际分别。从见解角度来说，依三见而起的分别如前所说。

།དེ་ལ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པ་དང་པོས་ནི་ཚེ་འདི་ལ་བདག་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པར་རྟོག་ལ་དེ་ཕྱིན་ཆད་ཀྱང་གཟུགས་ཅན་ཉིད་དམ་འདུ་ཤེས་ཅན་ནམ། འདུ་ཤེས་ཅན་མ་ཡིན་པའམ། འདུ་ཤེས་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་འདུ་ཤེས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ པར་རྟོག་གོ།།གཉིས་པས་ནི་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མ་ལ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྟོག་གོ། །ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པ་གསུམ་པས་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ་ཁ་ཅིག་ནི་གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པར་སྨྲའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གཟུགས་ ཅན་ཡང་མ་ཡིན་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་སྨྲའོ།།ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་ཅན་དེ་ཉིད་ཀྱང་ཆུང་ངུ་འམ་ཚད་མེད་པར་རྟོག་གོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ལྟ་བ་གསུམ་ལ་བརྟེན་པས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་གཉིས་སུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའི་སྨྲ་བ་དེ་ གཉིས་ལས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་ནི་ཆུང་ངུར་རྟོག་གོ།།ཁ་ཅིག་ནི་ཚད་མེད་པར་རྟོག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ལས་བདག་མཐའ་དང་ལྡན་པ་དང་། མཐའ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། མཐའ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་མཐའ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་པ་དང་། མཐའ་དང་ལྡན་པ་ ཡང་མ་ཡིན་མཐའ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་དག་ཅིང་འགྲོལ་བར་གྱུར་ལ་འདོད་པ་དང་བསམ་གཏན་ལ་དབང་ཐོབ་སྟེ། རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་ རྣམ་པར་རྩེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཅི་འདོད་པར་སྤྲུལ་ནས་དེ་ལ་ཤས་ཆེར་གནས་པ་དང་།ཅི་འདོད་པར་བསམ་གཏན་ལ་གནས་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་ནི་འདུ་ཤེས་གཅིག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་འདུ་ཤེས་གཅིག་དང་ལྡན་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་དག་གི་ནམ་མཁའ་དང་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་སོ། །འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་ནི་དེ་མན་ཆད་དེ། ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ལས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཆུང་ངུའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ དང་།ཚད་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པོ་རྣམས་ན་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བདེ་བ་དང་ལྡན་ནོ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་ན་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ལྡན་ནོ། །དུད་འགྲོ་རྣམས་དང་། ཡི་དགས་རྣམས་དང་། མི་རྣམས་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་ན་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ལྡན་ནོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡན་ཆད་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་མན་ཆད་ན་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་ནོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་གཞི་བསྡུ བ།བམ་པོ་བཞི་པ། གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་གནས་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་རྒུད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལྟ་བ་དང་འདོད་པ་ཐ་དད་པ་དང་མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བའི་རྒུད་པ་དང་། བདག་ཤེས་པར་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་འདྲི་བ་ ལ་ལན་འདེབས་པའི་རྒུད་པ་དང་།ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པའི་རྒུད་པའོ། །དེ་ལ་འདུ་ཤེས་ཅན་དང་། འདུ་ཤེས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་འདུ་ཤེས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་གསུམ་དང་། ཆད་པར་སྨྲ་ བ་རྣམས་ཀྱིས་གླག་བཙལ་བ་དང་།ཕན་ཡོན་བརྗོད་པ་དང་། གལ་འཛིན་པ་ལས་རྒྱལ་བའི་ཕན་ཡོན་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་ནི་རྒུད་པ་དང་པོར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་དག་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་རྟོག་པ་ཡིན་ཏེ། མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་རྟོག་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ ཏུ་མི་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་དང་པོར་མི་ཤེས་པ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པའི་མི་ཤེས་པ་ལས་མི་ཤེས་པའི་ལྷག་མ་ལུས་པ་ཡིན་ནོ།

关于依见的第一种，认为此生我是有形体的，此后也认为是有形体的，或是有想的，或是无想的，或是非有想非无想的。
第二种是认为此生及来世都是无形体的，如前所述。
依见的第三种，我见有两种：一些说是有形体和无形体的，一些说是非有形体非无形体的。其余如前所述。
对于有形体者，认为是小或无量。无形体者亦同。
依三见而有二种我见者，其中有些认为是小，有些认为是无量。
如是，此四种我见中，依次配合我有边际、无边际、亦有边际亦无边际、非有边际非无边际。其余如前所述。
依见者认为我清净解脱，获得欲界和禅定的自在，清净即是此生以游戏方式随意变化而多住于此，随意安住于禅定，如是应知依见而建立。
关于生处，如'我具有一想'等广说。其中具一想者是无色界的空无边处和识无边处二处。具种种想者是此以下，如前所说，应知依次为小想者和无量想者。
三禅中唯定是具乐。地狱中唯定是具苦。畜生、饿鬼、人类和欲界诸天具有苦乐。第四禅以上至非想非非想处以下具有不苦不乐。
《瑜伽师地论·摄事分》卷四：此三者是外道处所的一切过失，即：见解和欲乐差异不一致而说的过失，以我知宣说而答问的过失，以随法修行而证悟的过失。
其中有想、无想、非有想非无想三种说法和断见论者们寻求过失、宣说功德、胜过执著的功德，应知是第一种过失，这些是对后际的分别，因为依未来时而分别我的有无。
其中，何者成为烦恼、于何处成为烦恼、以何成为烦恼，对这一切世俗谛和胜义谛不如实了知者，因为首先承认无知，故此之外的无知余留无知。

།གང་ཁས་ལེན་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པ་གསུམ་ལན་བཞིར་བསྒྱུར་བ་རྣམས་ཏེ། རྟག་པ་དང་རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་ རྣམས་དང་།མཐའ་དང་ལྡན་པ་དང་མཐའ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། རང་གིས་བྱེས་པ་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མར་འདི་དག་དེ་ལྟར་ཁས་བླངས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་འདྲི་བའི་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་དེ་འདི་དག་ ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཚུལ་ལམ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་ཚུལ་གཉི་ག་ལྟར་ཡང་ལན་གདབ་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ལན་མི་གདབ་པའི་གཞི་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་རྟག་པར་སྨྲ་ བ་བཞི་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ།།སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ནི། རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ཏེ་སྔར་ནི་བདག་མེད་པར་རྟོག་ལ་ཕྱིས་ནི་ཡོད་པར་རྟོག་སྟེ། གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་མི་རྟག་པར་སྨྲ་བ་ལ་དམིགས་སོ། །དེ་ལ་ བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རྟོག་པ་ཉིད་ལས་ཁ་ཅིག་ནི་རྟག་པར་ལྟ་སྟེ།དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ལས་ཁ་ཅིག་ནི་རྟག་པ་དང་རྟག་པ་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ལ་དམིགས་སོ། །ཁ་ཅིག་ནི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་ལ་དམིགས་སོ། །མཐའ་དང་ལྡན་པ་དང་མཐའ་དང་ མི་ལྡན་པ་བསྒྱུར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།མཐའ་དང་ལྡན་པ་དང་མཐའ་དང་མི་ལྡན་པའི་སྐབས་སུ་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་སྔོན་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རང་གིས་བྱས་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་དབང་ཕྱུག་གིས་སྤྲུལ་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་ འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ།།ཤས་ཀྱིས་ནི་དབང་ཕྱུག་གིས་སྤྲུལ་པ་ཡིན་པར་འདོད་ལ་ཤས་ཀྱིས་ནི་མི་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་གཉི་གར་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་གཉི་གར་སྨྲ་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ་། དེ་ནི་དེ་དག་ གི་བདག་ཤེས་པར་སྨྲ་བའི་སྒོ་ནས་རྒུད་པ་གཉིས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འདི་དག་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རྟོག་པ་ཡིན་ཏེ་འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་གང་གླགས་ཚོལ་བ་དང་། ཕན་ཡོན་ལ་ལྟ་བ་དང་། གལ་ འཛིན་པ་ལས་རྒྱལ་བའི་ཕན་ཡོན་ལ་ལྟ་བ་དང་།རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་ཕྱིར་བདག་ཤེས་པར་བརྗོད་པ་བསྒྲགས་པར་འདོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དེ་དག་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འདོད་པ་དང་།ཐར་པ་འབའ་ཞིག་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཤས་ཆུང་བའི་རང་བཞིན་ཅན་བླུན་ཞིང་ཞི་བར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་མན་ངག་སྟོན་པ་དང་། རྗེས་སུ་སྟོན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ལྡན་པའི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་དེ དག་ཁས་མི་ལེན་ཞིང་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་ཚེ་འདི་ལ་ཡང་འདོད་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་རབ་ཏུ་དབེན་པའི་དགའ་བ་ལ་རེག་པར་འགྱུར་ལ།དེའི་གང་མའི་ནི་མ་ཐོས་ཤིང་མི་ཤེས་ཏེ། དེ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འཛིན་ཏོ། །རབ་ཏུ་དབེན་པའི་དགའ་ བ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་།གསུམ་པའི་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་དགའ་བ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དང་། དེ་ཡན་ཆད་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཐུག་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། འདུ་ ཤེས་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་ལས་མ་ལོག་པ་ཕྱིར་ལྡོག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ་སྙམ་ པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དེ་དག་གི་རྒུད་པ་གསུམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

那么，什么是承许呢？就是这样：将三种形式转为四种，即常与无常等，有边与无边等，自作与他作等。如是，由于不知这些，首先承许这些，然后再回答询问。这些在圣法律中，无论是世俗谛的方式还是胜义谛的方式都无法回答，因此是具智者们不予回答的根据。
其中，四种决定说常的是对前际的分别。对前际的分别即是以二种方式说无因，先是分别无我，后是分别有，这是针对决定说无常的。
其中这四种从对前际的分别中，有些见为常，从他们的差别中，有些是针对说常与无常的。有些是针对说非常亦非无常的。
关于有边与无边的转变是这样：在有边与无边的情况如前所说。凡是认为一切都从往昔所作因而生的，即是说自作。凡是认为一切都从自在天所化因而生的，即是说他作。
有些认为是自在天所化，有些不认为，这些即是说二俱。说无因的即是说非二俱。这应当了知是以说我知见门而成第二种过失。
这些是对前际的分别，因为是对过去和现在时间的分别。其中，凡是沙门婆罗门寻求过失、见功德、胜过执著而见功德，仅仅为了利养恭敬而宣说、宣扬我知，于说邪法律中出家的那些人，是欲求出离、唯求解脱的，他们是烦恼轻微的本性，愚钝而行寂静。
他们依靠教授和随教授初禅等持，不承许那些有后际和有前际的见解，并且超越后，于现世中也超越欲贪结，而触证极远离喜，对更上则未闻未知，执著那即是涅槃。
如同极远离喜一样，第二禅、第三禅的无染喜，第四禅的非苦非乐受，乃至非想非非想处也是如此，因为超越了具有种种想的非苦非乐受。
这应当了知是那些未离一切取遍行道、具退法、未般涅槃而起已般涅槃慢者的第三种过失。

།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ནི་ཞི་བའི་གོ་འཕང་མཆོག་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྒུད་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་རྣམ་པ་ལྔས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ མཁྱེན་ཏོ་།།འདི་ལྟ་སྟེ། རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དང་། ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། མི་ཤེས་པ་གང་གིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། གང་ལ་དམིགས་ཏེ་འཇུག་པ་དང་། དམིགས་པ་དེའི་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རགས་པ་དང་གང་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་ཡང་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དེར་ཡང་བདག་ཉིད་གཏན་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།ཤེས་པ་གཉིས་ནི་མཐོང་བ་དག་པ་དང་། མཐོང་བ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ།ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཤེས་པ་དང་། དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པའི་ཤེས་པའོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཤེས་པ་ནི་གང་གིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་ཤེས་ལ། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གནས་སྐབས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའི་འདུ་ བྱེད་རྣམས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གསུམ་པོའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པ་ནི་དེ་དེ་ལྟར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་བར་འདུ་ཤེས་པ་ ནི་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བའི་འདུ་བྱེད་འདི་དག་མ་ལུས་པར་སྤོང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུ་སྦྱར་ཏེ། འདི་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པའོ། །མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་གཉིས་ ཀྱང་སྒོ་གཉིས་ནས་སྦྱོར་བས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་ཏེ།གང་ཟག་བདག་ཉིད་ལ་མཐུ་མེད་དེ་གཞན་གྱི་ཚིག་ལ་བརྟེན་པའམ། མཐུ་ཡོད་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མང་དུ་ཐོས་པ་ཡོངས་སུ་བཙལ་ནས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་སྔ་མ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་ དབང་པོ་རྣམས་མི་གསལ་བ་དང་།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་དམིགས་པ་རོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཚད་ངེས་པའི་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པའི་བཟོད་པ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ མཐའ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་དག་གིས་མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པ་རབ་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་རྒྱུན་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ ཏུ་གཏོགས་པའོ།།གཉིས་པ་ནི་གང་ལ་གནས་པས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བའོ། །གསུམ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་སྟེང་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རྒྱུན་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་ཤེས་པ་བར་མ་ལ་གནས་པའི་ཚེ་ནི་ཡང་དག་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ ཡིན་ཏེ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལས་ནི་འདས། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མ་ཐོབ་པའོ། །གསུམ་པ་སྟེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རྒྱུན་ལ་གནས་པའི་ཤེས་པ་མ་ཐོབ་པའི་བར་དུ་ནི་དེས་དེ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་དེའི་སྐད་ཅིག་ལ་གནས་པ་ནི་འཆི་བར་གྱུར་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུན་ཐུང་བའི་ ཕྱིར་རོ།།དེའི་རྗེས་ལ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་གསུམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་གནས་པའི་མཐོང་བ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་བྱ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་ལྷག་མ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ལན་ མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་མ་ལུས་པར་སྤོང་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པ་དང་། ཁམས་དང་། དངོས་པོའོ། །དེ་ལ་བྱུང་ངོ་ཅོག་དང་དུ་མི་ལེན་ཞིང་ཤིན་ཏུ་ སྤངས་ནས་ཀྱང་དགེ་བ་ལ་གོམས་པས་ཐག་རིང་བར་བྱེད་དོ་།།ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་དང་། །མས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

对此，如来以最胜寂静果位如实现前圆满成佛后，以五种方式如实彻知一切三种衰损。即：何为自性，何为见解，以何无明而生起，缘何而趣入，以及彼所缘之过患门中粗重及何处决定出离。如是如实彻知已，于彼出离处亦永远决定出离。
二种智为见清净与见极清净，即：法随智及以彼为前行的涅槃智。其中法随智即以何而了知诸行自相通过分别门，及以过患门了知共相。即：属于三时的诸行中与乐、苦及不苦不乐相应者，以三苦之理。
其中涅槃智即如是于诸行作苦想已，如是思维：'如是舍弃无余苦行'等，广说乃至涅槃，此即涅槃智。
见清净与极清净二者亦从二门修习而得清净：无力补特伽罗依止他言，或有力者自身寻求多闻而得清净。
其中前者补特伽罗由信等根不明显，及止观所缘成一味故，趣入决定法忍。与此相反者，应知是另一种。
此三者是从现证边际所生智，以此分别见清净，即：无漏智生起随顺、无漏及无漏相续所生。
其中初者属世间最上法。第二者是住于何而断除见所断烦恼。第三者是于断烦恼之上从解脱相续所生。
其中住于中间智时，即趣入无有真实过失，已超凡夫地，然未得预流果。
第三即未得住于解脱相续智之间，彼未得之间，住于彼刹那非成死亡之因，因时短故。此后必定得第三。
住于彼之见为清净，因现前所知故。非极清净，因有烦恼余故。由彼多次修习之因而成阿罗汉极清净，离一切烦恼。
其中无余断应知三种：不行、界及事。其中对所生一切不取受，极断已复由习善而远离。由不行遍缠故。界者如前应知三种。

།དངོས་པོ་ནི་གཉིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་དངོས་པོ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དངོས་པོའོ། །བདེ་བ་དང་། ཕན་པ་དང་འབྲེལ་པའི་བྲལ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁམས་ལྔའི་ནི་ཞི་བ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ནི་འདིར་ཕ་མ་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕུང་པོ་འདོར་བའི་སྒོ་ནས་རིག་པར བྱའོ་།།བར་མདོའི་སྲིད་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་དང་། དེ་ཕྱིན་ཆད་ཀྱི་སྲིད་པ་མངོན་པར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཞན་དག་གི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་དང་། འབྱུང་བ་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཕྱོགས་ གསུམ་དུ་སྒོ་གསུམ་གྱིས་བགེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ནི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། མི་གཡོ་བ་དང་། གཡོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ལོག་པར་འཛིན་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ནི་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་དང་། ཉེས་ པ་བཤད་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་རྣམས་དང་།ལེགས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་སོ། །རྒྱུན་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བའི་ལམ་ལ་ནི་ཞུགས་སོ། །ངན་སོང་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པ་གཅིག་དང་ཡང་ ལྡན་ནོ།།རྣམ་པར་ཐར་པའི་ངེས་པ་གཉིས་དང་ཡང་ལྡན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་ངེས་པ་དང་། ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་ངེས་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྦྱར་རོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་མ་ཐོབ་ པའི་སྔ་རོལ་སློབ་པའི་ས་ལ་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་གམ་བདག་གིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་དེ་དེའི་འོག་ཏུ་ཟག་པ་རྣམས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་དོན་དང་འབྲལ་བ་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རང་གི་དོན་མཐར་ཕྱིན་པས་གཞན་གྱི་ དོན་བྱ་བར་འོས་པའི་དོན་དང་།བདག་ཉིད་རྫོགས་པ་དང་། རིགས་པའི་དོན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་། མ་འོངས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་དག་པར་བཅོམ་སྟེ་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་དོན་དང་། སློབ་པའི་ས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་མི་སློབ་པའི་ས་ལ་འཇུག་པའི་དོན་ཏོ། ། ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱིས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་བྱིས་པ་གནས་ན་བྱིས་པའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དང་པོ་ནས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་མ་ཐོབ་པ་དང་། གཞན་གྱི་སྒྲའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་མ་ཐོབ་པ་དང་། འཕགས་པའི ཤེས་རབ་མ་ཐོབ་པ་དང་།རྨོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་ནས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་ཤིང་འདུག་པ་དང་། དེའི་བག་ལ་ཉལ་དང་ཡང་འབྲེལ་པའོ། །བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ཏེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་བདག་ཡིན་ནོ། །བདག་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་ལྡན་ནོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་བདག་ གིའོ།།བདག་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བའོ། །བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་གྱི་སྒོ་ནས་སོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་སྒོ་ནས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་ཐར་པ་འདོད་ པ་རྣམས་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོབ་པ་དང་འབྲེལ་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །དེ་ལ་བག་ལ་ཉལ་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་འདི་པ་རྣམས་ཏེ་ཡུལ་ལ་ཡོངས་སུ་ཞེན་པས་ཐང་ཅིག་ཙམ་དུ་བར་ཆད་བྱེད་ལ་གཏན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་གཉིས་ ནི་འདྲ་བར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་གཞི་ལ་དམིགས་པས་ན་མཚུངས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཞི་དེ་ཉིད་ལ་ལོག་པ་དང་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་ལས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བར་གྱུར་པས་ན་ནི་མི་མཚུངས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་བཞིས་དངོས་པོ་ལ་ལོག་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་ ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུ་དང་། རང་བཞིན་དང་། འབྲས་བུ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་ནི་རྨོངས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོ་ལ་རྨོངས་པ་དང་། ལྟ་བ་ལ་རྨོངས་པའོ།

事物有二种：烦恼事物和苦事物。与乐、利益相关的离分之处的五界，即寂静、殊胜等乃至涅槃等，应当了知。
舍弃一切蕴，在此应当了知是从父母等所生蕴的舍弃角度而言。
由于中有、生有以及此后的有不再形成，故应当了知依次为无结生、无取、无生。
其中，由于在三方面以三门造障碍的缘故，应当了知安立为三种结使，即：不动、虽动而执著颠倒、以及为了通达诸法，即在家众、说过失的律法中出家众、及趣入善说律法者。
已入逆流之道。具足一种解脱恶趣。
并具足二种解脱决定，即：从烦恼解脱的决定和从再有受生解脱的决定，因此称为预流等，广说。
在未得阿罗汉之前的有学地中，于一切行无我或我所执取，其后将从诸漏解脱。
其中，应当了知阿罗汉性具有四种意义：由于自利圆满而堪能利他之义、自身圆满之义、获得应得之义、现法乐住之义即由于永断未来诸行之因而于此生安乐住，以及从有学地超越而入无学地之义。
此五者是凡夫的凡夫阶段，若凡夫住于其中则成为凡夫之数，即：从初始未得俱生慧、未得从他言音所生慧、未得圣慧、为愚痴烦恼所缠绕而住、以及与其随眠相应。
此四者是我论者，即说：诸行是我、我具诸行、诸行是我所、我存在于诸行中。
我论者由二种因缘而成杂染：通过执著和随眠。
其中通过执著即如外道求解脱者，以与一切烦恼的得相应的方式。其中通过随眠即如此法中人，由于对境遍执而暂时障碍，但非永久。
我见和无我见二者，应当了知由于同缘行蕴为所依而相同。由于于彼所依颠倒执取与如实执取而成杂染与清净，故应当了知不相同。
其中，由于以四种方式于事物颠倒执著，故我见成为杂染，即：因、自性、果、及同类因。其中因由二种愚痴而起：于事物的愚痴和于见的愚痴。

།དེ་ལ་དམ་པའི་ཆོས་མ་ ཡིན་པའི་ཐོས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་དངོས་པོ་ལ་རྨོངས་པས་ན་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།ལྟ་བ་དེ་ལ་རྨོངས་པས་ལྟ་བ་དེ་དང་ལྡན་པའི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་བྱུང་ངོ་ཅོག་ལ་བདག་གོ་སྙམ་དུ་འཛིན་ཏོ། །དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཀྱང་དེའི་ལུས་སྲེད་པ་དང་ འབྲེལ་པར་འགྱུར་ཏེ་དེས་ན་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྤོང་མི་ནུས་སོ།།དེ་ལ་རང་བཞིན་ནི་དེ་གཞི་གཉིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ལྟ་བ་དེ་བག་ལ་ཉལ་གྱི་སྒོ་ནས་འབྲལ་བར་མི་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་བག་ལ་ཉལ་གྱི་སྒོ་ནས་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་བག་ལ་ཉལ་རྣམ་པ་གཉི་གའི་སྒོ་ནས་ཕྱི་མ་ལ་དབང་པོ་རྣམས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ཉིད་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་བཟུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚུལ་ བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བདག་དང་བདག་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་རྒྱུ་མཐུན་པ་ནི་སྔོན་གྱི་རྒྱུའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་ལྟ་བའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་སོ། །དེ་སྔོན་ གྱི་རྒྱུས་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་ཡིད་དེ་ཉིད་ལ་མ་རིག་པའི་ས་བོན་ཡོད་པ་ནི་མ་རིག་པའི་ཁམས་སོ།།ས་བོན་རྣམ་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །དེ་སྔོན་ཉེས་པར་བཤད་ པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་བརྟེན་པས་རྣམ་པར་བཏགས་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པས་ད་ལྟར་ཁམས་ཡང་དག་པར་གྲུབ་སྟེ།དེས་ན་དེའི་ད་ལྟར་ཁམས་དེའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཆོགས་ལ་ལྟ་བ་སྟེ། ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ཡང་ ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་སྒོ་ནས་བགེགས་བྱེད་པར་འགྱུར།དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བསྐོར་བ་དང་བཅས་པས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་དེ་དུས་དང་ང་རྒྱལ་ལོ། །དེ་ལ་དུས་ནི་ཅི་བདག་སྔོན་གྱི་དུས་ན་བྱུང་ངམ། འོན་ཏེ་མ་བྱུང་ཞིག་གུ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་ བྱའོ།།དེ་ལ་ང་རྒྱལ་ནི་བདག་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྦྱར་རོ། །དེས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་ཤིང་མི་མཐོང་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ལོག་པར་མཐོང་ངོ་། །གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་རིག་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་སྒྲ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ནི་རིག་པའི་གནས་སྐབས་དང་པོའོ། །ཡང་དག་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་ནི་རིག་པའི་གནས་སྐབས་གཉིས་པའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ནི་རིག་པའི་གནས་སྐབས་གསུམ་པའོ། །མ་རིག་པའི་གནས སྐབས་ནི་གཉིས་ཏེ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མའོ།།དེ་ལ་སྔ་མ་ནི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་གནས་སྐབས་སོ། །ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་གནས་སྐབས་ནི་ཕྱི་མའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རིག་པར་བྱའོ། །གང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉིད་ཀྱི་ བསྟན་པ་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་སྒོ་ནས་ནི་འབྱོར་བར་འགྱུར་བར་བཞེད་ལ།ཕ་རོལ་གྱི་བསྟན་པ་ཉེས་པར་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་ནི་མི་རིགས་པས་མ་རུང་བར་འགྱུར་བར་བརྡ་སྤྲད་པར་བཞེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་སྡུད་པ་རྣམས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ ཆེད་དུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་ཆེ་ཞིང་ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཉེས་པར་བཤད་པ་ནི་གཏི་མུག་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་ པར་འབྱུང་བ་ཡང་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གསུམ་པོ་རྣམས་ལས་སོ། །ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཐ་མ་དང་གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ལས་སོ།

对于以非正法闻法为前行的事物愚痴，故而生起我见。由于对此见解愚痴，对具有此见解的无明触所生的一切感受执为我。
由此缘故，其身也与贪爱相应，因此不能断除我见。其中自性是由于执取二处的见解，从随眠的方式而不能远离。
其中果报是依于身见，从随眠的方式而不能远离我慢，这也是从两种随眠的方式而于后世成就诸根。
由此等也将体验苦乐。依于执取这些为我与我所，具有非如理作意的意识分别而体验我与我所。
其中等流是由往昔因力所生，虽具有见解种子而能生起后有，此即是意界。由往昔因修习圆满而能生起后有的意中具有无明种子，即是无明界。
具有二种种子的意所缘即是法界。由依止往昔所说非正法律而分别执著身见，故现在界圆满成就，因此依其现在界之力所生即是俱生身见，对于善说正法律也从行持方面成为障碍。
此亦以二种六相及轮转而行持，即时与我慢。其中时即是'我于往昔时是否存在？或是不存在？'等，应当如理广知。
其中我慢即是'我大'等广说。由此对一切皆不如实了知见到，正因如此而非如理颠倒见。
此三者是明的阶段，依他音而如理作意是第一明的阶段。趣入无过失正法是第二明的阶段。阿罗汉心解脱是第三明的阶段。
无明阶段有二：前者与后者。其中前者是随眠阶段。缠缚阶段是后者。另外也应当了知以见断与修断的差别。
世尊于何处以善说自教法的方式而欲令成就，以他教说非正法的方式而欲以不合理表示成为无益的法门中，诸结集者说世尊说此契经。
善说正法律以二种因具有广大果报与利益。非正说是愚痴，即是：于善说正法律中有从一切苦出离，即是从三苦中。也有断除一切结，即是从下分与上分随眠中。

།ཉེས་པར་བཤད་པ་ལ་ནི་གཉི་ག་ཡང་མེད་དེ་དེ་དག་ནི་འཇིག་ཚོགས་ ལ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྤོང་བའི་འདུན་པ་ལ་གནས་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལས་སེམས་སྐྱོ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་མོས་པར་བྱེད་པ་ན་བདག་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པར་མ་གྱུར་ཅིག་བདག་ལ་སྡུག་བསྔལ་འོང་བར་མ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་མོ། །ཡང་ན་སྡུག་ བསྔལ་དེ་རྒྱུའི་སྒོ་ནས་སྤངས་པས་ཕྱི་མ་ལ་འབྲས་བུ་འོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་མོས་པར་བྱེད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར། བདག་ལ་སྡུག་བསྔལ་འོང་བར་མི་འགྱུར་སྙམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་དེ་ལྟར་སྤོང་བའི་འདུན་པ་ལ་ བརྟེན་པ་རྣམ་པ་བཞིས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་།བསམ་གཏན་དང་པོར་སྐྱེས་པ་ནས་རིམ་གྱིས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བར་དུ་སྐྱེས་པས་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཐ་ མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ནི་སྤོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་མ་སྤངས་པས་ན་དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡང་དག་པར་མ་འདས་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །འགྱུར་བ་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནི་དེ་དག་འདུན་པ་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་ བྱེད་ན་སྤང་བར་ལྟག་ལ་བྱེད་དེ།དེ་མ་སྤངས་པའི་རིམ་གྱིས་ནི་གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཀྱང་མ་སྤངས་པ་ཁོ་ནར་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་འདི་པ་རྣམས་ནི་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བར་ཡང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བདག་མེད་པར་ལྟ་ བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྤོང་བའི་འདུན་པ་ལ་གནས་པས་སྤྱིར་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་པོ་རྣམས་ལས་སྐྱོ་བར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་མོས་པར་བྱེད་པ་ན་བདག་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བར་མ་གྱུར་ཅིག་།བདག་ལ་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་འོང་བར་མ་གྱུར་ཅིག་ སྙམ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཞུགས་པ་དེ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་ནས། སྡུག་བསྔལ་བའི་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བ་སྤངས་པ་ན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བདག་དེ་ལྟར་མི་འགྱུར་རོ། །བདག་ལ་འོང་བར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའི་ ཡང་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་ལས་གཏན་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ལ་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་འདས་སོ།།ལམ་དེ་ཉིད་ཀྱང་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །བྱིས་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་ བརྟེན་པས་འདུ་བྱེད་དང་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་དང་།གོང་མའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་ལ་བདག་མེད་པར་འོང་ངོ་སྙམ་དུ་སྐྲག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྐྲག་པར་འགྱུར་ཏེ། འདུན་པ་ཙམ་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ན་སྤོང་བར་ལྟ་ག་ལ་ བྱེད།དེ་ཡང་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྐྲག་པར་མི་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཙམ་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་བཞི་པོ་རྣམས་ལ་འཇུག་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བར་ཟད་པ་དང་། སེམས་ཙམ་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་བཞི་པོ་རྣམས་སྤོང་བའི་ ཕྱིར་འཇུག་པ་མེད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་བར་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞི་ནི་བཞི་སྟེ་། གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། །འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་བཞི་སྟེ། འདོད་པ་བལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སོ། །དམིགས་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། གང་ལ་དམིགས་པ་དང་། གང་གིས་དམིགས་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དྲུག་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། ཉོན མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་གནས་པ་དང་།དེའི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་གནས་པའོ། །དེ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་རྟོག་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བས་བདག་དང་བདག་གིར་དམིགས་པ་ལ་ལོག་པར་འཛིན་པ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ དམིགས་པ་འཛིན་པ་དང་།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྟེན་དང་། རྒྱུ་འདི་གསུམ་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་འཇུག་ཅིང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་རོ།

在错误的说法中二者都没有，因为他们依靠身见而住于断除欲乐，对诸行生起苦中之苦的厌离心。如是作意时想着：愿我不具有痛苦，愿痛苦不降临于我。
或者从因的方面断除痛苦，未来将会产生果报，以两种方式作意：即想着我不会具有痛苦，痛苦不会降临于我。
他们如是依止断除欲乐，以四种方式离欲贪，从生于初禅开始，次第直至生于非想非非想处定，虽然已经超越了苦中之苦，但仍未断除下分结，由于未断除彼等，应当了知他们实未超越苦中之苦。
他们不仅不生起断除坏苦和行苦的欲乐，更不会断除，由于未断除的次第，应当了知也未断除上分结。
此法的修行者最初未离欲界贪欲时，依靠观察诸行无我而住于断除欲乐，普遍对三苦生起厌离。如是作意时想着：愿我不被三种痛苦所苦，愿三种痛苦不降临于我。
如是趣入者最初获得离欲贪，断除苦中之苦时，如前想着：我不会如是，不会降临于我。他将永远解脱于苦中之苦，也超越了下分结。
修习此道直至获得阿罗汉果。
凡夫依止身见，对于超越行苦和坏苦以及超越上分结时，对不应恐惧的无我生起恐惧，连欲乐都不生起，更何况断除。
由两种因不应恐惧：即仅是心识趣入四识住而成为烦恼，以及仅是心识为断除四识住而不趣入成为无烦恼。
所依有四：色、受、想、诸行。
四取：欲贪、见、戒禁、我语。
所缘有二：所缘境及能缘。
识有六：眼识等。
识住有二：烦恼缠缚住及随眠住。
其中依取力，以非理作意为先，对我和我所所缘颠倒执著，以及执著自相所缘，以俱生所依、因这三者，彼识趣入而成烦恼。

།གཞན་ཡང་གསུམ་སྟེ།ཚེ་འདི་ལ་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་འཛིན་པ་དང་། ཕྱི་མའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། ཤི་ནས་ བདག་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་དང་།སྔོན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་གནས་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །གཞན་ཡང་གསུམ་སྟེ། བདེ་བའི་གནས་སྐབས་འཛིན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་སྐབས་ལ་དམིགས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་ལ་གནས་པའི་སྒོ་ནས་སོ།།གཞན་ཡང་གསུམ་སྟེ། མ་འོངས་པའི་དུས་འཛིན་པ་དང་། འདས་པའི་དུས་ལ་དམིགས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་དུས་ལ་གནས་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །གཞན་ཡང་གསུམ་སྟེ། ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་ སྲིད་པའི་སྒོ་ནས་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་འཛིན་པ་དང་།དེ་དང་དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྒོ་ནས་མ་འོངས་པའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་དང་། དགའ་བ་དང་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པས་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཡུལ་ཐོབ་པ་ལ་གནས་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །གཞན་ཡང་གསུམ་སྟེ། བརྣབ་སེམས་ ལུས་ཀྱི་མདུད་པའི་སྒོ་ནས་བརྣབ་སེམས་དང་མཐུན་པའི་དངོས་པོ་འཛིན་པ་དང་།གནོད་སེམས་ལུས་ཀྱི་མདུད་པའི་སྒོ་ནས་དེའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་དང་། འདི་ནི་བདེན་ནོ་སྙམ་དུ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་ལུས་ཀྱི་མདུད་པ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ ནས་དེའི་དངོས་པོ་ལ་གནས་པའོ།།བར་སྡོམ་ནི། འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་ཚོར་བ་དང་། །དུས་དང་སྲེད་དང་མདུད་པའོ། །དགའ་བས་ཉེ་བར་བརླན་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་བསྟན་པ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཞུགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བའི་གནས་ གཉིས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་འབྲེལ་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་།གཟུགས་ཅན་དང་། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་བར་རོ་། །དེ་ལ་གཟུགས་ཅན་ནི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ལ་བརྟེན་པའི་སྒོ་ནས་འོང་བ་དང་འགྲོ་བའོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ནི་འཆི་འཕོ་བ་དང་ སྐྱེ་བ་ཉི་ཚེའོ།།གནས་པ་ནི་གཉི་གའི་ཚེའི་ཚད་ཇི་སྲིད་དུ་གནས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །གནས་པ་དེ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་ན་མི་རྣམས་ཀྱི་ནི་གནས་སྐབས་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཐོག་མར་མངལ་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརླན་པ་དང་མངལ་ན་གནས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་ མངལ་ནས་བྱུང་བའོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སུ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇིག་པའི་ལམ་བོར་ནས་འདི་སྐད་དུ་བདག་གིས་ཐ་དད་པར་གདགས་པར་བྱའོ། ། ཞེས་ཟེར་བ་ནི་དེས་བཏགས་པ་དེ་ཡང་ཚིག་ཐ་དད་པར་ཟད་པ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པས་ན། ཚིག་གི་གཞི་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །ཡང་ན་ཤེས་པ་གཞན་དག་གིས་རིགས་པས་བསྟན་པའི་ཚིག་ཐ་དད་པ་དེ་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཐ་དད་པར་བཏགས་པ་དེ་གང་ཡིན་ཞེས་ཕྱིས་དྲིས་ན་ཡང་མི་ཤེས པའམ་ཡང་ན་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིས་ཤེས་པར་གྱུར་ཏེ།ཚུལ་བཞིན་དུ་བརྟགས་པ་ན། སྔར་རྨོངས་པ་དེ་ལ་རྨོངས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་བདག་གིས་ནི་སྔར་ལོག་པར་ཟིན་པར་འགྱུར་གྱི་ལེགས་པར་ཟིན་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་མོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནི་གཟུགས་ ཅན་གྱི་ཁམས་བཅུའོ།།ཚོར་བའི་ཁམས་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གནས་སྐབས་གསུམ་དུ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་བས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་ཐག་རིང་ཞིང་འབྲལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། མཐོང་བའི་ས་ལ་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་མདུད་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཐམས་ཅད་སྤང་བའི་ཕྱིར་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བརྟེན་པས་མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

其他还有三种，即：执著今生集谛，缘于后世的痛苦，即认为死后'我不会变成这样那样'，以及依于从往昔因所生的现在痛苦而住。
其他还有三种，即：执著安乐的状态，缘于痛苦的状态，以及依于非苦非乐的状态而住。
其他还有三种，即：执著未来时，缘于过去时，以及依于现在时而住。
其他还有三种，即：以再有而生的有门而执著再有中出生，以于彼彼欢喜的方式缘于未来境，以及以具足欢喜和贪著而依于获得现在境而住。
其他还有三种，即：以贪心身系而执著随顺贪心的事物，以害心身系而缘于彼事物，以及以戒禁取见身系二者而依于彼事物而住。
中间总结：果与因及受，时与爱及系。
以欢喜滋润，应知如前所说诸行之因的开示相似。
如是趣入的识，应知与结生相连于两种生处：有色与无色之间。
其中有色是依于中阴有而来去。无色则是单纯的死亡与出生。
住则是二者寿量所住的阶段。
彼住于欲界诸人应知有三个阶段：最初识润于胎中，胎中住圆满，以及出胎。
另一种分类则应知依次是欲界、色界、无色界。
其中，有人舍弃如来所说的识灭之道，而说'我当别立'，彼所立仅是言词差别，而非义理差别，故仅是言词而已。
或者当其他智者以理证开示言词差别时，若后来问你所立的差别是什么，则或不知，或后来自己了知。
如理观察时，知晓先前的愚痴确实是愚痴，通达后想到：'我先前是错误执著，而非善加执著。'
色界是十种有色界。
受界、想界、行界应知各有六种。
其中应知识于三种状态中解脱诸烦恼：即以见诸行过患故远离系缚，于见道位断除此外一切随眠，以及依修道而获得究竟。

།དེ་ལ འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེ་བའི་གནས་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ།དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་དང་། སྲེད་མེད་ཀྱི་བུར་འགྱུར་བ་དང་། ཚོགས་ཀྱི་བདག་པོར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འདོད་པས་ན་བརྣབ་སེམས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་མདུད་པ་དང་། གཞན་ལྟ་བ་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སྡང་བས་གནོད་སེམས་ལུས་ཀྱི་མདུད་པ་སྟེ། ལོག་པར་སྨོན་ལམ་བཏབ་སྟེ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་དང་། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དགའ་བར་བྱ་བའི་ཆོས་ལ་མི་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱུ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དེ་དག་གི་ལྷག པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་ལུས་ཀྱི་མདུད་པས་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་བདེན་ནོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མཆོག་ཏུ་ འཛིན་པའི་ལུས་ཀྱི་མདུད་པས་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཆོས་བཞི་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་དང་མིང་གི་ལུས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ལ་འཛིན་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་། གནས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་དེའི་སེམས་མདུད་ པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་ལུས་ཀྱི་མདུད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་ཡིན་པ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དང་། ཡིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ཡིད་ལ་བག་ལ་ཉལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཡིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་ཡིད་དང་འབྲེལ་ པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་རྣམས་སྤངས་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གང་གིས་དམིགས་པའི་དམིགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ཆད་པར་འགྱུར་གྱི་གང་ལ་དམིགས་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་སྲིད་པ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ པའི་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ས་བོན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གནས་དེར་མི་གནས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་མེད་པས་ཕྱི་མ་ལ་ཚུལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། འཕེལ་བ་དང་རྒྱས་པ་འགག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མི་གནས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་རྒྱུའི་རང་བཞིན་དང་ འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་སྐྱེ་བ་མེད་དོ།།ལམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་མངོན་པར་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ལ་བརྟེན་པས་ནི་མངོན་པར་འདུ་མ་བྱས་པའོ། །སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ལ་བརྟེན་པས་ནི་ ཆོག་ཤེས་པའོ།།མཚན་མ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ལ་བརྟེན་པས་ནི་གནས་པའོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ལ་གོམས་པས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །བག་ལ་ཉལ་ཐམས་ཅད་གཏུགས་པས་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་འོག་ཏུ་རྟག་པར་གནས་པར་གྱུར་ན་འདུ་བྱེད་ འགྱུར་བ་ལ་ཡོངས་སུ་ཡི་ཆད་པ་མེད་དེ་ཕུང་པོ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་རྣམས་རང་གི་ངང་གིས་འགག་ལ་གཞན་དག་གི་ཡང་རྒྱུ་ཡང་དག་པར་ཆད་པས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་པ་དེ་ནི་ཕྱོགས་བཅུ་དག་ཏུ་འགྲོ་བ་མེད་དེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཤིང་དེ་གྲིབ་མ་དང་འདྲ་བའི་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་དང་།།མགོ་མཉམ་དུ་མར་མེ་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྤོང་བ་དང་པོའི་སྒོ་ནས་ནི་ཞི་བའོ། །སྤོང་བ་གཉིས་པའི་སྒོ་ ནས་ནི་བསིལ་བར་གྱུར་བའོ།།སྤོང་བ་གསུམ་པའི་སྒོ་ནས་ནི་ཚངས་པར་འགྱུར་བའོ། །རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་མེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རང་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། གཞན་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པའི་རྒྱུར་མ་གྱུར་པ་དང་།དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གྲོགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

对此，外道们所分别观察的生处是这样的：希望转生为大自在天、无爱子、众主等诸多形态，因此由贪欲的身系缚，以及对持不同见解法者的嗔恨而有害心的身系缚，发邪愿而住于梵行，不趣向与梵行同修者所欢喜之法，由此因缘应当了知彼等增上戒学将成为烦恼。
以戒禁取见的身系缚则成为增上心学的烦恼。以执著'此是真实'的身系缚则成为增上慧学的烦恼。由此四法，于色身和名身所摄诸法中的执取、所缘及住处等事上，其心成为系缚，故称为身系缚。
彼等是意地所摄、意所分别、与意相应、意之随眠、令意烦恼，故称为意相应。
断除彼等时，则断除烦恼所缘之能缘，而非所缘境，因为是如实无颠倒了知故。
应知为业和烦恼所执持的、能生后有的识种子，不住于彼处。由彼无故，后际以三种方式如前般灭除生、增长、广大。
彼不住识亦由因性和果性二门无有生起。由道所执持的生起是依空解脱门而无为，依无愿解脱门而知足，依无相解脱门而安住。
于此熟习欢喜则极为解脱。若一切随眠究竟后心极解脱而常住，则于诸行变化无有厌离，已得诸蕴自然灭尽，他者之因亦永断而无生。
有漏识灭时于十方无所去，应知识蕴识树如影之一切受，与头平齐如灯般入涅槃。
有余依涅槃界由第一断除遍知而寂静，由第二断除而清凉，由第三断除而成梵。
由三种相无有执持识之识处，即：自身无烦恼性、非他烦恼之因、无其他识之伴故。

།སྡོམ་ལ། སྤོང་བའི་ཡན་ལག་ཡང་དག་སྣང་། །རྣམ་པ་དང་ནི་དམིགས་པ་དང་། །བསྟན་པ་མཚུངས་པ་མེད་པ་དང་། །སེམས་ཅན་རིས་ནི་བཞི་དག་དང་། །ལམ་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་ པོ་དང་།།མཐར་ཐུག་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ། །སྤོང་བར་བྱེད་པའི་སྤོང་བ་ནི་ཡན་ལག་ལྔས་བསྡུས་ཏེ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ཡང་དག་པར་སྣང་བར་བྱེད་པ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་དབེན་པ་དང་། སེམས་དབེན་པ་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་རྟག་ཏུ་བྱང་བར་བྱེད་པའོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་སྣང་བར་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་གྲངས་བསྡུ་བ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ཏེ། ཐོས་པ་དང་། རང་གིས་ལེགས་པར་ཟིན་པ་དང་། ལོག་པར་ཟིན་པ་དང་། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དང་། མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་དང་། ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་མཐོང་བ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་ས་ལ་འཇུག་པའོ། །ཡང་དག པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་སྣང་བར་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་པའི་དམིགས་པའི་གཞི་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་འདི་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་རྣམས་མི་ཤེས་པའི་དབང་གིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འཇུག་པའི་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།དེ་ཤེས་པས་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་དང་། གཞན་ཡང་ཁྱིམ་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་མི་ཤེས་པའི་དབང་གིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འཇུག་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། དེ་ལས་ བཟློག་པས་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་དང་།གཞན་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་འདོད་ཅིང་བརྟགས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་མི་ཤེས་པའི་དབང་གིས་འདུ་བྱེད་འཇུག་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། དེ་ལས་བཟློག་པས་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་དང་། གཞན་ཡང་ཆོས་འདི་པའི་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་བརྗེད་ངས་པའི་སྒོ་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་ཤེས་པའི་ལྷག་མ་ཡོད་པའི་དབང་གིས་འདུ་བྱེད་འཇུག་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྷག་མ་དེ་སྤངས་པས་རྣམ་པར་བྱང བར་འགྱུར་བའོ།།དེ་ལ་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ནི་ཆོས་འདི་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉི་ཚེ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་དག་ནི་དམིགས་པའི་གཞི་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་པ་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་མཚུངས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པ་དང་། ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་སྟོན་པའོ། །དེ་ལ་དེ་འཇིག་ཚོགས་ཀུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བར འགྱུར་བ་ཡིན་ལ།འཇིག་ཚོགས་འགོག་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་ན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པའོ། །དེ་ཡང་ཡོད་པས་ན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་པས་ན་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་ རྒྱས་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་འཇུག་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཆགས་པའི་གནས་ཀྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ནི་གང་ལ་ཆགས་པ་དེ་འཇིག་པའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །སྲིད་པ་ནི་ཞིག་པ་དེ་ ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་དོན་གྱིས་སོ།

总的来说，断除的支分、如实显现、行相以及所缘、无与伦比的教法、四种有情类、四种道的行相、五种究竟。
能断除的断除由五支所摄，能如实显现诸行，即：身远离、心远离、止分的禅定、观分的禅定以及恒常修习。
如实显现应知有十二种，即如数取趣所说：闻所成、自己善得、错误领会、可信教言、现量、比量境、自相、共相、如所有性、尽所有性、见道、入究竟地。
如实显现行相的智慧所缘基有四种，即：此法内道凡夫由近取境所生诸受，以无明力而诸行转起的烦恼，以及了知此而清净；又有在家凡夫对后有生起欢喜等为依而无明力转起诸行的烦恼，以及远离此而清净；又有外道所欲计度的等至和诸生起欢喜为依而对诸行以无明力转起诸行的烦恼，以及远离此而清净；又有此法学人以根境及忘念门中，对诸行尚有无明余习力而转起诸行的烦恼，以及断除此余习而清净。
其中一切分的清净分唯是此法诸人所独有，应当了知。这些即是四种所缘基。
如来的教法以三种因而无与伦比，即：宣说不共法、如实宣说、宣说自己现证圆满菩提。
其中，凡是能生起萨迦耶集的道，即是苦集；凡是能灭萨迦耶的，即是苦灭，故为不共说法。由其确实存在，故为如实宣说。由完全了知此，故为宣说自己现证圆满菩提。
此三者即是诸行转起的差别。即：萨迦耶是有情贪著处的意义。世间是所贪著者坏灭的意义。有是已坏者复生起的意义。

།བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་ཡིན་ཏེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་སྡུག་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ནི་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལྷའི་སྐྱེ་གནས་དག་ན་བག་མེད་པར་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་ པ་རྣམས་དང་།གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་རྒྱུ་ལ་གནས་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་འདོད་པའི་དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་གསུམ་པ་སྟེ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། འདྲེན་མ་སྟེ་འདི་ན་གནས་པ་རྣམས་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་གནས་ཤིང་སྤྱོད་ལ་ཕྱི་མ་ལ་ ཡང་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚོགས་ལ་ཡང་དུས་དུས་སུ་བག་ཡོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་གསུམ་པོ་དག་ལས་ཅི་རིགས་པར་འཇིག་རྟེན་དང་། དེའི་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པའི་མཐའ་རྣམས་དང་། འཇིག་ཚོགས་དང་། དེའི་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པའི་མཐའ་རྣམས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །རིས་ཐ་མ་བཞི་པ་ལས་ནི་འཇིག་ཚོགས་དང་། དེའི་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། དེའི་འགོག་པ་དང་། དེའི་འགྲོ་བའི་ལམ་གྱི་རྣམ་གྲངས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །ལམ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པ་བཞི་གདགས པ་ཡང་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིའོ། །དེ་དག་གི་རྣམ་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་གསུམ་ནི་མཐོང་བའི་ ལམ་གྱིའོ།།གཅིག་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིའོ། །མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཞུགས་ཏེ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མོད་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ། །ཀུན་འབྱུང་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་སྤོང་ངོ་། །འགོག་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ། །ཕྱོགས་གཅིག་མ་སྤངས་པ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་དེ་མ་ལུས་པར་སྤང་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདག་གིས་ལམ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་སྙམ་སྟེ། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་དེ་ལྟར་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་ལམ་བསྒོམ་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ལྷག་མ་སྤང་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར རོ།།དེས་དེ་ལྟར་མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་པའི་མཐར་ཐུག་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་མ་ལུས་པར་ཟད་པ་ཐོབ་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ལ་མཐུ་ཡོད་པ་དང་། རང་གི་དོན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གཏན་ དུ་སྤངས་པའི་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཞུགས་པ་དང་།དེར་ཞུགས་ནས་ཀྱང་འཕགས་པའི་གནས་པས་དེ་ལྟར་ལྷག་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་དང་པོ་ལ་ནི་སྲིད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་ཆད་དེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་གྲངས་བཞིར་རིག་པར་བྱའོ། ། རྣམ་པ་གཉིས་པ་ལ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་སུ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པ་གསུམ་པ་ལ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གཏན་དུ་མཐར་ཐུག་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་གཏན་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གཏན་དུ་དྲི མ་མེད་པར་གྱུར་པ་དང་།དེའི་གཉེན་པོའི་ལམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་གཏན་དུ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མཐར་ཕྱིན་པའོ། །རྣམ་པ་བཞི་པ་ལ་ནི་དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་ཡང་རུང་བ་མ་ཚང་བས་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དང་འདྲ་བར་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་འཇུག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སྒོ་ཡང་ཕྱེ་ལ་འོབས་ཀྱང་བཀང་སྟེ། གཡང་ས་མ་ཡིན་ཞིང་ཟབ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྒལ་བར་ནུས་པ་དང་། འོབས་དེ་རྒལ་ནས་ཀྱང་སྒོ་དྲུང་དུ་ཐུག་པར་གྱུར་ པ་དང་།གྲོང་ཁྱེར་དེར་འགྲོ་བར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གསོལ་བ་གདབ་ཀྱང་མི་དགོས་ལ། གཞན་དག་གི་དོན་དུ་རྒྱལ་མཚན་བསྒྲེངས་ནས་འཇུག་པར་ཡང་མི་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཇུག་པ་ལ་བར་དུ་ཆོད་པ་མེད་དོ།

这四种是众生的种类。哪四种呢？即是：一、安住于决定善业果报者，正在享受果报，如在天界放逸而行者；
二、决定安住于因地者，即是追求解脱的沙门、婆罗门等；
三、第三种众生类型，即是已完全涅槃者；
四、中间类型，即是此世既安住并享受果报，后世也将获得善果，并时时对涅槃资粮保持正念者。
其中，从前三种众生类型中，应当了知世间、其集起、灭尽的边际，以及身见、其集起、灭尽的边际。
从第四种类型中，应当了知身见、其集起、其灭尽以及趣向其道的差别。
也应当了知通过两种道而建立四种相，即：见道与修道。
其四种相是什么呢？即是：应遍知、应断除、应现证、应修习等相。
其中三种属于见道，一种属于修道。
入见道时，在现证谛理的刹那，遍知苦谛，断除集谛的一分，现证灭谛的一分。
为了断除未断的部分和现证未证的部分，想着'我应当修习已获得的道'，如是于修道中如理观察后，依止修道，获得断除和现证余下的部分。
应当了知如是获得究竟的究竟有五种。哪五种呢？
获得苦及其因的完全灭尽、具有利他的能力、自利一切圆满、获得永断的智慧、入于涅槃城，入已则以圣者之住而如是殊胜安住。
其中第一种相，即是断绝轮回等相续，如前应知有四种差别。
第二种相，即是阿罗汉漏尽等差别，如前应知。
第三种相，由于断除一切有为法故永究竟，由于永断一切烦恼故永无垢，由于获得其对治道故永梵行圆满。
第四种相，如世间中以五种方式入城，缺一即不可入，如是同理，入涅槃城也应知有五种方式：
即是：城门已开且壕沟已填平，既非险处也非深处，能够越过，越过壕沟后也到达门前，
入该城时既不需自己请求，也不为利益他人而竖立旗帜而入，如是入城无有障碍。

།དེ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ འཇུག་པ་ལ་ཡང་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལྔ་སྤངས་པས་སྒོ་ཕྱེ་བར་གྱུར་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཡང་སར་འདུ་ཤེས་པས་སྐྲག་པར་བྱེད་པའི་མ་རིག་པ་སྤངས་པས་ནི་འོབས་བཀང་བ་ཡིན་ནོ།།འཇིག་ཚོགས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཐ་མ་འཛིན་པས་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་ མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་འཇུག་པ་ལ་སྒོ་དྲུང་དུ་ཐུག་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།སྲིད་པའི་སྲེད་པ་སྤངས་པ་དེ་ནི་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཡང་སྲིད་པ་མི་འཇུག་ལ། བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ང་རྒྱལ་མི་འཇུག་སྟེ། དེ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་གིས་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཞུགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འཕགས་པའི་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ།འགྲོ་ཞིང་རྒྱུ་བ་དང་། གནས་པའོ། །དེ་ལ་འགྲོ་ཞིང་རྒྱུ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང་། ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་།ཡང་དག་པའི་གནས་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ལ་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལྔ་སྤངས་པས་ནི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་གཏན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྤྱོད་པས་ན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ། །རྟག་ཏུ་གནས་པ་དྲུག་གིས་ཡོངས་ སུ་ཟིན་པས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའོ།།བརྟགས་ནས་ཆོས་ཁ་ཅིག་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གླང་པོ་ཆེ་དང་། རྟ་མ་རུངས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །བརྟགས་ནས་ཁ་ཅིག་རྟེན་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གོས་དང་ཟས་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ ཡང་དག་པའི་གནས་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དེ་ལྟར་རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བ་དག་པར་གྱུར་པའི་གནས་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གང་གིས་གནས་པ་དང་། གང་ལ་གནས་པ་དང་། གང་དང་བྲལ་བ་དང་། གང་ལ་བརྟེན་པ་དང་། གང་དང་ལྡན་པའོ། ། དེ་ལ་མི་བསྐྱོད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ནི་གནས་སོ། །བརྟགས་ནས་ཆོས་ཁ་ཅིག་སེལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བས་གཡེང་བའི་ངལ་བ་ལ་སོགས་པས་ལས་དུབ་པའོ། །བརྟགས་ནས་ཁ་ཅིག་དང་དུ་ལེན་པར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་དང་ནི་བྲལ་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྲེད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྟོག་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །དེ་ལ་ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བས་ནི་ཡང་སྲིད པར་སྐྱེ་བར་སེམས་གཡོ་བ་མེད་དོ།།སྲེད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བས་ནི་ཡུལ་རྣམས་ལ་འཕྲོགས་པ་མེད་དོ། །རྟོག་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བས་ནི་རྟོག་པ་ན་དགེ་བ་འབའ་ཞིག་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་ཀྱི་མི་དགེ་བ་ལ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ མི་གཡོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་མཆོག་གིས་བདེ་བར་གནས་སོ།།མི་སློབ་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། སྲེད་པ་མེད་པའི་ལུས་ཕྱི་མ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་ པའི་གནས་ལ་ལྷག་པར་གནས་པ་དང་།ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཐོབ་པ་དང་ནི་ལྡན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་གནས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མཆོག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྡོམ་ནི། ཕྱོགས་གཉིས་པོ་ནི་མདོར་བསྡུ་དང་། མི་འདྲ་བ་ནི་རྣམ་པ་ གསུམ།།མོས་པ་སྤོང་དང་འཇུག་པ་དང་། །ཡོད་དང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་དང་། །ལེགས་པར་གསུངས་དང་ཉེས་བཤད་ལ། །སྟོན་པ་ལ་སོགས་ཁྱད་པར་རྣམས། །ནག་པོའི་ཕྱོགས་དང་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་གནས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡོངས་སུ་ ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་།ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བསྲུང་བའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་སྟེ། ནག་པོའི་ཕྱོགས་སུ་འདུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡོངས སུ་ཤེས་པ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པ་སྟེ།དཀར་པོའི་ཕྱོགས་སུ་འདུས་སོ།

同样地，为了进入涅槃城市，通过断除五种随眠烦恼而开启大门，由于断除将涅槃视为险处而生恐惧的无明，已填满护城河。由于超越身见以及执著身体的最后，即已到达无余涅槃界的门前。断除三有贪欲者，于诸境不再入轮回，于诸谛亦不生我慢。如前所说，应当了知以此五种因缘而入涅槃城市。
其中入城者以二种方式为圣者住处，即：行走游行与安住。其中行走游行亦应了知有三种：不共、无烦恼、安住于正确住处。其中由断除五种随眠结缚，于诸欲永离贪欲，于彼等行持，故为不共。由六种常住所摄持，故无烦恼。
观察后舍弃某些法，如大象、恶马等。观察后依止某些法，如衣食等，此即安住于正确住处。其中如是清净游行者的安住，应知有五种：即以何安住、于何安住、与何脱离、依于何、具足何。
其中以不动心解脱而安住。观察后舍弃某些法，如行走游行时疲惫等劳累。观察后接受某些法，如寒热等。与三种烦恼脱离，即：见烦恼、爱烦恼、分别烦恼。其中由离见烦恼故，于后有生起心无动摇。由离爱烦恼故，于诸境无执著。由离分别烦恼故，思维时唯思维善法而非不善法。
依止第四禅不动三摩地，以现法乐住之最胜而安乐而住。具足无学心解脱、慧解脱、无有贪爱之后有不复现起、安住于涅槃处及获得无上圆满。如是应知以彼五种相为最胜圆满安住。
总偈：二种分略摄，不同有三种，舍信及趣入，有及极清净，善说与恶说，导师等差别。黑分与白分诸法以三处所摄：即应遍知诸法、遍知及守护遍知。其中应遍知者为苦谛与集谛，应知摄于黑分。遍知为灭谛，摄于白分。

།ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བསྲུང་བའི་གང་ཟག་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་གང་ཟག་ཏུ་བཏགས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་སུ་འདུག་པ་ཁོ་ནར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་དང་།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་གཉི་གའི་ཚུལ་གྱིས་ཀྱང་ལན་གདབ་པའི་མི་རིགས་པར་ཡང་དག་པར་མཐོང་ནས་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཀྱང་ཁས་མི་ལེན་ཞིང་ལན་མི་འདེབས་སོ། །མེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་།ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ ལ་མེད་ཀྱང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་།ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་ཁས་མི་ལེན་ཞིང་ལན་མི་འདེབས་ཏེ། དོན་དམ་པར་ནི་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ཡོད་པའམ། མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་དམིགས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སམ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་ལ་དེ་བཞིན་འོངས་པ་ཞེས་གདགས་གྲང་ན།དེ་ལ་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ནི་དེ་བཞིན་འོངས་པའི་འདུ་བྱེད་གཅིག་ཀྱང་འཇུག་པ་མེད་ན་དེའི་ཚེ་ཅི་ལ་བརྟེན་ཏེ་དེ་བཞིན་འོངས་པ་གདགས་པར་འགྱུར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པ་སོ་སོ་རང་རིག་པ་ནི་འདུ་བྱེད་མེད་པ་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ བར་ཟད་པས་ན་དངོས་པོར་གདགས་སུ་མི་རུང་ངོ་།།མེད་པར་གདགས་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་གདགས་སུ་མི་རུང་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གདགས་པ་ཡོད་པ་དང་།ཞི་བ་ཡིན་བཞིན་དུ། སྐུར་བ་བཏབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་དང་ཆ་ཕྲ་བས་ན་ཟབ་ བོ།།འཁོར་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དུ་མ་སྤངས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བས་ན་རྒྱ་ཆེ་བའོ། །མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མ་རྣམས་ཀྱིས་དཔག་ཏུ་མི་རུང་བས་ན་དཔག་ཏུ་མེད་དོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ཁུར་ཁྱེར་བའི་སྡུག་ བསྔལ་བས་ནི་ནང་གི་ཁུར་ཁྱེར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཁྱད་ཞུགས་ཏེ།ཁུར་གང་ལེན་པ་དང་། གང་གིས་ལེན་པ་དང་། ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་ལེན་པའོ། །དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཁུར་ཁྱེར་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕྱོགས་འགར་གཏོགས་པ་ཙམ་ཞིག་ཁྱེར་བར་ཟད་དེ་སོགས་མའི་ཁུར་ རམ་ཤིང་ཁུར་རམ།གཞན་ཡང་དེ་དང་མཐུན་པ་ལེན་པར་བྱེད་ལ་བྱིས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁུར་ལེན་པར་བྱེད་དོ། །གཞན་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཁུར་ཁྱེར་བ་ནི་ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྲག་པས་ཁུར་ཁྱེར་བར་བྱེད་ལ་བྱིས་པ་ནི་སྲིད་པའི་ཕྲག་པས་ཁུར་ཁྱེར་བར་བྱེད་དོ། །གཞན་ ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཁུར་ཁྱེར་བ་ནི་ཕྲག་པ་དེ་ཉིད་ཡོད་བཞིན་པས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཁུར་འདོར་བར་བྱེད་ལ་བྱིས་པ་ནི་སྲིད་པའི་ཕྲག་པ་ཇི་སྲིད་ཡོད་ཀྱི་བར་དུ་ཁུར་ཁྱེར་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ནི་ཁུར་འདོར་བར་འདོད་ན་ཡང་ཕྲག་པ་དང་བཅས་པས་འདོར་ནུས་ཀྱི་དེ་མ་ཡིན་གྱི་བར་དུ་མི་ནུས་སོ། །དེ་ནི་ ཇི་སྲིད་འདོར་མི་ནུས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཁུར་ཆེན་པོ་བླངས་པ་དང་།ཕྲག་པ་ཉམ་ཆུང་བ་དང་། དེ་ན་མོ་མ་ཡིན་པ་དང་། མ་ཞི་བ་བླངས་པ་དང་། ཡུན་རིང་པོར་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཁུར་ཁྱེར་བས་ན་ཁུར་སུམ་རིམ་དུ་ཁྱེར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་གྱི་ཅིག་ཤོས་ནི་དེ་ ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱིས་མི་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་འཆིང་བ་པས་ནི་ནང་གི་བྱིས་པའི་འཆིང་བ་རྣམ་པ་ལྔས་ཁྱད་ཞུགས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་འཆིང་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བཅིངས་པ་སྟེ། ཤིང་ངམ། ལྕགས་སམ། རྩཝ་བལ་བ་ཛའི་བཅིང་བས་བཅིངས་ པར་ཟད་ལ་བྱིས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བཅིངས་སོ།།གཞན་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ནི་གཞན་གྱིས་བཅིངས་པ་ཡིན་ལ་བྱིས་པ་ནི་བདག་གིས་བདག་བཅིངས་སོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ནི་བཅིངས་པར་གྱུར་ན་འཆིང་བ་དེའི་གཞི་ཡང་ཤེས། ཐར་པ་དང་ཐར་བར་བྱ་བའི་ཐབས་ཀྱང་ཤེས་ ལ་བྱིས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མི་ཤེས་སོ།།ཕ་རོལ་གྱི་ནི་ཤི་ཕན་ཆད་འཆིང་བ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ལ་བྱིས་པའི་ནི་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་འཁོར་བ་ན་འོང་བ་དང་། འགྲོ་བ་བྱས་ཀྱང་འཆིང་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པར་འདུག་གོ།

遍知守护的补特伽罗是指道谛中假立为补特伽罗，应当了知他唯一安住于白品一方。此外，圣声闻通达世俗谛和胜义谛，
他以二谛的方式如实见到不应回答，因此对于死后是否存在既不承认也不作答。对于'不存在'、'亦有亦无'以及'非有非无'等说法也既不承认也不作答。
因为胜义中不可得死后的存在或不存在。世俗中若要假立诸行或涅槃为如来，其中死后如来的诸行一个也不存在，那时依何而假立如来？
涅槃无戏论、各别自证，仅以无为而区分，故不应假立为实有。从无的角度也不应假立，因为若有涅槃的假立且为寂静，就会成为诽谤。
由于极难通达且极其微细故为甚深。由断除轮回诸行的种种烦恼而区分故为广大。因为不能以现量、比量及可信教量来度量故为无量。
内在担负重担的痛苦较外在担负重担的痛苦以三种因素而殊胜：所取之担、能取之人及担负时间。
其中外在担负重担仅是担负属于色法的某一部分，如草担或木担等类似的担子，而愚者则担负一切诸行的重担。
又外在担负重担是以属于身体的肩膀来担负，而愚者则以轮回的肩膀来担负重担。
又外在担负重担是在肩膀尚存时可以放下担子，而愚者则要在轮回的肩膀存在期间一直担负重担。
即使想要放下重担，也必须连同肩膀一起才能放下，在此之前是无法放下的。
只要无法放下，就会因担负重担、肩膀脆弱、不舒适、未寂静以及长期不断地担负重担而感受三重痛苦，而另一种则不是如此，这就是二者的差异。
内在愚者的束缚较外在束缚以五种方式殊胜：外在束缚仅被色法的一部分所束缚，如被木、铁或吉祥草的绳索所束缚，而愚者则被一切诸行所束缚。
又外在束缚是被他人所束缚，而愚者是自己束缚自己。外在束缚时知道束缚的根本、解脱及解脱方法，而愚者则一无所知。
外在束缚死后即得解脱，而愚者死后在轮回中来去，仍与束缚相随。

།ཕྱི་རོལ་གྱི་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་འདོད་པ་སྤངས་པས་འཆིང་བ་དེ་ལས་ ཐར་བར་འགྱུར་ཏེ།དགྲ་རྣམས་ཀྱང་དེ་འཆིང་བར་མི་བྱེད་ལ་བྱིས་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་འཐོབ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ཀྱང་ཐར་བར་མི་འགྱུར་ན་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཙམ་ལྟ་ཅི་སྨོས་དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་རྣམས་སུ་ཡང་ཤས་ ཀྱི་བདུད་ཀྱི་དབང་དུ་འགྱུར་རོ།།འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་རྣམས་སུ་ནི་དབང་འབའ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་རྣམས་སུ་ནི་ཆད་པ་ན་འདུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྱིམ་ན་གནས་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་སུ་ནི་ཅི་དགའ་མགུར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་གནས་སྐབས་རྣམས་སུ་ནི་བདུད་ཀྱི་འཆིང་བ་རྣམས་ཀྱིས་བཅིངས་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ལམ་གྱིས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེས་ན་ཡང་བདུད་ཀྱི་ཞགས་པ་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་མ་གྲོལ་ལོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཤེས་རབ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་སྤྱིར་ན་རྣམ་པ་བཞིས་འདྲ་བ་དང་།མི་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་ནི་འདྲ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྤྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་སོ། །རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་མི་འདྲ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། སྟོན་པའི་མཐུ་དང་། ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པས་སོ། །དེ་ལ་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སློབ་དཔོན་མེད་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བསྒོམས་ནས་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ལ་དེ་ལྟར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཀྱང་གཞན་གྱི་དོན་མ་ལུས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་སྐལ་བ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་དང་།སྐལ་བ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། ཆོས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། ཆོས་མ་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་དེ་དག་གི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་མཁྱེན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ལ་དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་དོན་ཀྱང་མངོན་པར་མཁྱེན་ན་སྒྲིབ་པ་གཉིས་པོ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཟླ་མེད་པ་དང་། ལྷར་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐར་པའི་སློབ་དཔོན་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེའི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་རྣམ་ པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེའི་གཞན་གྱི་དོན་མཛད་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པའི་མཐུ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ལམ་ལ་ཡང་ལམ་ཡིན་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་ལ་ལམ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་ལམ་མ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་ཏོ།།མཁྱེན་ནས་ཀྱང་ལམ་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ལམ་དུ་འགྲོ་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་ཏོ། །ལམ་ཇི་ལྟར་ བསྟན་པ་བཞིན་དུ་འགྲོ་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ནི་ལམ་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་ནན་ཏན་དུ་བསྒྲུབ་ཏུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ཅིང་རིགས་པས་བསྐྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གདམས་ངག་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་གསུངས་སོ།།ཇི་སྐད་དུ་རྗེས་སུ་བསྟན་ཅིང་ནན་ཏན་དུ་བསྒྲུབ་པ་དེའི་ བར་དུ་གཅོད་པ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་སྐྱོན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སེལ་བར་བྱེད་ལ་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་བསྟན་པའི་མཐུ་མི་འདྲ་བའོ་།།དེ་ལ་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པ་མི་འདྲ་བ་ནི་དེ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་དག་པར་ནན་ཏན་དུ་ སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སུ་ལ་ཡང་བརྟེན་པ་མེད་དོ།།དེ་དག་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་དང་ལྡན་པས་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཉིད་ཀྱི་རིགས་དང་ལྡན་པས་སོ། །དེ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡིན་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་ཕྱི་མ་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་ བྱ་བ་ཡིན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྲིད་པ་ཐ་མ་བའི་རྒྱུད་ལ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་མེད་དོ།

出家离欲而得解脱于束缚，敌人也不能束缚他，而愚人即使离欲至有顶，也不能解脱，更何况仅仅出家。在离欲的阶段中也会受到魔的控制。
在未离欲的阶段中则完全受其控制。在出家的阶段中则受到约束。在在家的阶段中则随心所欲。
其中在未离欲的阶段中为魔的束缚所缚，即使以世间道生于有顶，也未能完全解脱魔的罗网。
如来与慧解脱阿罗汉总的来说应当了知有四种相同与不同之处。其中一种相同，即都是解脱。三种不同，即证悟、教化力和精进修持。
其中如来无师自通，修持三十七道品而自己现证圆满正觉，如是现证圆满正觉后，为利益一切众生，于现世了知有缘者、无缘者、见法者、未见法者等一切种类。
自己证得圆满菩提，如是了知利他，解脱烦恼障及习气、所知障等二障，成为无与伦比的人天导师。
其现证圆满菩提的这四种应当了知是声闻所不共的。其利他门中的教化力也应当了知有五种不共，何为五种？此中如来于道如实了知一切种类是道，于非道如实了知是非道。
了知已不行非道而令行于道，故如实宣说道与非道。对于如所说道欲行者，为令其于彼道精进修持，以方便摄受、以正理生起作意而宣说教诫。
如是随教导并精进修持时，能遣除止观过失等障碍，成就顺缘，此为不共教化力。
其中不共精进修持是：彼等依止如来而后精进修持，而如来不依止任何人。彼等以声闻种性而精进修持，如来则以自种性。
彼等中有些已成熟，有些将来当成熟，而最后有菩萨则无此二分。

།ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་ཕྱི་མ་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་དེ།གཉི་ག་ཡང་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཕྱི་མ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་ པ་དེ་དག་ནི་ལུས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ལམ་དང་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གྲུབ་པ་ཁོ་ནར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་ནི་གནོད་པ་མེད་པ་དང་། བདེ་བ་ཡིན་པས་ན་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའི་རིགས་པ་དང་མི་འགལ་བ་དང་། ཆོས་ཤེས་བྱ་ལ་ཕན་པའི་ ཕྱིར་ན་དག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བདག་མེད་པར་མོས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དོ་། །ཐོས་པ་དང་བསམས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་ནས་རྟོགས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་ནི་བསྒོམས་ནས་ རྟོགས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་སྐྱེ་བའི་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་དེ།དེ་ཡང་ལེགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་རབ་ཀྱང་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དད་པས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་རིགས་ཀྱི་བུས་ནི་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་གཟུང་བར་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་ པ་བསྒོམ་པའི་རིམ་པས་རྟོགས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་བདག་མེད་པ་ལ་མོས་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པ་ཁོ་ནར་བྱའོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་སྤང་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྤང་བ་དང་། བག་ལ་ཉལ་ སྤང་བ་དང་།ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་སྤང་བ་དང་། དེ་ལྟར་གྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་སྤྱོད་པ་སྤང་བའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་གིས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སྤང་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དང་། དངོས་པོ་སྤང་བའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་སྔ་ མ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་ངོ་།།ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་དངོས་པོ་སྤོང་ངོ་། །འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་འདུ་བྱེད་འཇུག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། ཐོག་མ་དང་། བར་མ་དང་། ཐ་མ་རྣམས་སུ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་དཀྲིས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་བའི་ཚེ་ནི་ མངལ་གྱིས་བཅུམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་དཀྲིས་སོ།།སྐྱེས་ནས་བྱིས་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་སུ་ནི་ནད་མང་པོའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་དཀྲིས་སོ། །རྒས་པའི་རྒྱུ་དང་དབང་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བས་ནི་རྒ་ཤིའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་དཀྲིས་སོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་མངོན་པར་མི་ འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཐོག་མ་དང་།བར་མ་དང་ཐ་མར་འགོག་པར་འགྱུར་བས་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་འགོག་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡོད་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། དེ་དག་སྤང་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་འབད་པར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདས་པའི་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་ཁྱིམ་ ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་མཐོང་ནས་འདོད་པ་སྤང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཕྱིས་ཡང་ལེན་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང་།མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང་། དེ་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་མ་སྤངས་པའི་ བག་ལ་ཉལ་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་དོ།།དེ་ལ་ཡོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་ལྟ་བ་དང་། མངོན་པར་མི་དགའ་བ་དང་། ལྷག་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་འབད་པར་བྱེད་དེ། སྤོང་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ དང་འགོག་པའི་ཁམས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།། །།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་གཞི་བསྡུ་བ། བམ་པོ་ལྔ་པ། འདི་གཉིས་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པའི་བདག་མེད་པ་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། ཤིན་ཏུ་རྣམ པར་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའོ།

凡是未成熟者，即是随顺于道者，因其相续未成熟，将于后世成熟。凡是已成熟者，即是于此生中如教奉行者。二者皆如所说般精进修持。随顺于道者，将于后世成就涅槃。如教奉行者，即以此身成就道与道果涅槃。
其中圣道无害且安乐，故不违背有果之理，又因于所知法有益，故亦称为清净。
于诸行无我之信解有二种：由闻思所生，及由修习证悟所生。其中由闻思所生者，为修习证悟所生之所依，虽然此亦善妙殊胜，然而信心出家之善男子不应以此为足，应当依此精进修习诸行无常想等次第，以证得由修习所生之无我信解。
诸行之断除应知由四门而有二种。何为四？断除现行烦恼、断除随眠、断除后有生起诸行之因、断除如是诸行烦恼性之行为。其中由此四种应知断除二种：断除烦恼与断除事物。其中前二种断除烦恼，后二种断除事物。
欲界中诸行运转有三种：应知初、中、后皆为苦所缠，即：生时为胎藏逼迫之苦所缠，生后幼童阶段为诸多疾病之苦所缠，由衰老之因及诸根成熟而为老死之苦所缠。由诸行不得成就故，于初、中、后得灭，应知即灭除三种苦。
有三种有，为断除彼等故，圣声闻精进修行。即：就过去时而言，从家出家时见其过患而断除欲贪，彼等后复生起之因存在；就未来时而言，诸行将得成就之因存在；就现在时而言，未断随眠烦恼存在。
为断除此三种有，即以不见、不喜、无执著三种而精进，为成就断除、离贪及灭界故。
瑜伽师地论摄事分第五品。此二者是于诸行无增上慢之见无我，何为二？非极清净与极清净。

།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་དབེན་པ་ན་གནས་ཏེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་པའི་བཟོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པས་བདག་མེད་པ་ལ་མོས་པར་འགྱུར་ལ། དེས་ ཀྱང་མོས་པའི་རྒྱུས་མིག་གིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་རྣམས་ནས་ཡིད་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་དག་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་།བདག་གིར་འཛིན་པའི་མཚན་མ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་སྒོ་ནས་སྤངས་པར་ཡང་དག་པར་མཐོང་ངོ་། །ཕྱི་རོལ་པའི་མདུད་པ་བཞིར་ བསྡུས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།འདོད་ཆགས་ཐ་ཆད་དང་། ཞེ་སྡང་ཐ་ཆད་དང་། གཏི་མུག་ཐ་ཆད་དེ། དེ་ལ་བརྣབ་སེམས་ལུས་ཀྱི་མདུད་པས་ནི་འདོད་ཆགས་ཐ་ཆད་བསྡུས་སོ། །གནོད་སེམས་ཀྱི་མདུད་པས་ནི་ཞེ་སྡང་ཐ་ཆད་བསྡུས་སོ། །དེ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ གཏི་མུག་ཐ་ཆད་བསྡུས་སོ།།ཐ་ཆད་ཀྱི་དོན་ནི་ངན་པའི་དོན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པའི་བདག་མེད་པ་ཤེས་པ་སྟེ། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།དེ་ཡང་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་རགས་པ་ལ་ཆ་ཕྲ་བའོ་སྙམ་དུ་སྤྱོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་སྤེལ་མར་འདུག་སྟེ། དེས་ན་དེ་འདི་ སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་བདག་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པའོ།།བདག་ནི་དེ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་ལ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་དོ། །བདག་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་འདིས་འཕགས་སོ་སྙམ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་འདོད་པ་རྣམས་སམ་འཇིག་ཚོགས་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་དང་།འཇིག་ཚོགས་ལ་ཆགས་པས་བསྒྱུར་བ་ནས་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ལ་མི་འཇུག་ཅིང་སེམས་ཀྱང་ཕྱིར་ལྡོག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།དེ་ཡང་དེས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མོད་ལ་དེའི་ཉེས་པ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པས་བདག་མེད་པ་མཐོང་བ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་མངོན་པའི་ང་ རྒྱལ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཞིག་པར་གྱུར་པ་དང་། འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་ན་མི་རྟག་པའོ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པས་ན་འདུས་བྱས་སོ། །སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་ལས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པས་ན་བསམས་པའོ། །རང་གི་ས་བོན་དང་ད་ ལྟར་གྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་ལས་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ།།མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྒ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་ན་ཟད་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་ན་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །རྒ་བ་དང་འཆི་བའི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་ནད་ལ་ སོགས་པའི་གནོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྣོད་དུ་གྱུར་པས་ན་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ།།གཉེན་པོ་ལ་བརྟེན་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱར་རུང་བ་དང་། འགོག་པར་བྱར་རུང་བས་ན་ཚེ་འདི་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། འགོག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན།དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའི་ཉེས་དམིགས་བརྟག་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འགོག་པའི་ཆོས་ལས་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་བརྟག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེས་ཉེས་ དམིགས་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

什么是不清净？就像这里有些人住在寂静处，依靠对诸行无常的忍受，以世间智对无我生起胜解。由于胜解的缘故，从眼所识的色法乃至意所识的诸法，通过断除我执和我所执的一切相而如实见到。
外道的四种结缚也与此相似，即下品贪欲、下品嗔恚、下品愚痴。其中，以贪婪身结缚摄下品贪欲，以害心结缚摄下品嗔恚，以其余二者摄下品愚痴。'下品'应理解为'劣等'之义。
这是无增上慢的无我智，因为与如理作意相应，且属于等持地。
由两种因而不清净：当趣入顺决择分善根时，对于粗分我慢作细分观想，修习作意时交替而住。因此他这样想：'我修空性，我已获得空性，我有空性，我因此空性而高贵。'如同空性，无相和无愿也是如此。
由于未能完全了知随顺欲望或随顺身见的识，因此被欲望和身见所转，从而不能从内心深处趣入涅槃且心生退却，如前所述。
这也应当以八种方式完全了知，在完全了知的刹那，由于远离过失，应知无我见极为清净且无增上慢。
其中，因为已坏灭及具有坏灭之法故为无常；因为从业和烦恼中产生故为有为；因为从往昔愿力中成就故为所思；因为从自种子和现在外缘中产生故为缘起；
从未来时间的角度具有衰老之法故为尽法；具有死亡之法故为灭法；在衰老死亡之前也成为种种病痛等害的所依故为变异法；
因为依靠对治而能离贪、能灭除，故于现世为离贪法和灭法。
总之，这些是观察三世过患，除了离贪法和灭法外，应以其他行相了知。这二者应知为观察出离。
由此通过过患和出离二者完全了知彼识，即为极为完全了知。
其中，一切法中的无我性即是所谓的法印。

།དེ་ཡང་སྟོན་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་བླ་ན་མེད་པས་གསུངས་པ་འཕགས་ པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་རྡུགས་པ་མེད་པ་འཕགས་པའི་ནོར་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པས་དགའ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།དེས་ནི་བདག་ཉིད་འཁོར་བའི་གཅོང་རོང་ཆེན་པོ་ལམ་རིང་པོ་ལས་བདེ་ལེགས་དང་། བདེ་བ་གཉིས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །བདེ་བས་ན་དེ་ལས་ འཕགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་ཤེས་པ་སྔ་མ་ཤོས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཕྱི་མ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཤོས་ཀྱིས་ནི་མཐོང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་འདི་པ་རྣམས་དང་། ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་རྣམས་དང་སློབ་མ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་མཐོ་བ་ དང་དམའ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། གནས་པ་དང་། ཚོགས་ཡོངས་སུ་བསྐྱང་བ་དང་། འབྲེལ་བའི་གཏམ་རྣམ་པར་ངེས་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ལམ་གདགས་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་དང་། ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་སྟོན་པ་སློབ་མར་བཅས་ པ་རྣམས་ནི་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འདྲེས་པར་གནས་པ་ཡིན་ལ་ཆོས་འདི་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དུས་དུས་སུ་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་པ་ལྷུར་ལེན་པར་བྱེད་དེ་འདི་ནི་མཐོ་བ་དང་དམའ་བ་དང་པོ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་ཕྱི་རོལ་པའི་སྟོན་པ་རྣམས་ནི་རང་གི་སློབ་མ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཚོགས་ ཚད་ངེས་པའི་ཚོགས་ཅན་དང་སློབ་མ་ཁྱིམ་པའི་སྡེ་ཚན་གྱི་སྡེ་ཚན་ཅན་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་སློབ་དཔོན་དུ་བཀུར་བས་ན་ཚོགས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྐྱེ་བོ་བྱིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཡོན་ཏན་ཡོད་དུ་རེ་བས་ན་ཤིན་ཏུ་དགེ་བར་བཀུར་བ་ཡིན་ ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལྷར་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཡང་སློབ་དཔོན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་དུ་བཀུར་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཕྱི་རོལ་པའི་སློབ་དཔོན་རྣམས་ནི་རང་རང་གི་སློབ་མ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབེལ་པའི་གཏམ་རྣམ་པར་ ངེས་པར་བྱེད་པ་ལ་ཞུགས་ཤིང་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་དང་།འབྲེལ་པ་མེད་པའི་གཏམ་དང་། རྨོངས་པར་བྱེད་པ་དང་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་གཏམ་གྱིས་དུས་འདའ་བར་བྱེད་ལ། ཆོས་འདི་པ་རྣམས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་རྣམས་ནི་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྒྱུ་མེད་པའམ་རྒྱུ་མི་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་ལམ་འདོགས་པར་བྱེད་ཅིང་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།ཆོས་ངན་པ་ཐོས་པའི་སྲིན་པོ་ཆེན་པོས་སེམས་དཀྲུགས་པ་རྟོག་པ་ངན་པ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ ཀྱིས་སེམས་དཀྲུགས་པ་གཞན་དག་ལ་གླགས་ཚོལ་བའི་བསམ་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་དེ་དག་གཞན་དག་གིས་དྲིས་ན་གྱ་ཚོམ་དུ་ཐོག་ཏུ་མ་བབ་ཅིང་མ་བརྟགས་པའི་ཚིག་སྨྲ་བར་བྱེད་དེ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་རྒྱུ་མེད་པའམ། རྒྱུ་མི་མཐུན་པ་བཟུང་བས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་དུ་གྱུར་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་བྱིས་པའོ།།བདག་དང་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་རྨོངས་པའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པར་སྤངས་པས་ན་མི་གསལ་བའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་ལ་མི་མཁས་པས་ན་མི་ མཁས་པའོ།།ཚིག་ཅི་ཙམ་ཞིག་སྨྲ་བར་བྱ་བ་དང་། ཇི་སྐད་སྨྲ་བར་བྱ་བ་དང་། གང་དུ་སྨྲ་བར་བྱ་བ་དེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པས་ན་ཚོད་མི་ཤེས་པ་དང་། ཞིང་མི་ཤེས་པའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཆོས་འདི་པ་རྣམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

复次，无上法王如来所说，一切圣者相续中无有障碍，获得一切圣财而生欢喜。由此，自身将从轮回大峡谷长路中以安乐二者而得以超越。由于安乐，故称为圣法之印，应知以前者智慧而了知，以后者极为清净者而见知。
内外道之诸导师与诸弟子，应知以五种相而有高下，即：住处、摄受眷属、决择相应语、正示安立道、精进修行。
其中，外道导师及其弟子常时相续不断混杂而住，此法诸人则于时时中专修内正止，此为第一高下。
复次，外道诸师有出家众之定量眷属及在家部类眷属，彼等一切中尊为师故称为众师，凡夫本性者以希求功德故极为恭敬。如来则应知与此相反，以是天人世间之导师故受尊为师。
复次，外道诸师与其各自弟子共同决择相应语时，以相互不相顺及无关联之语、令人迷惑且非能净智慧之语而度时，此法诸人则应知与此相反。
复次，外道诸师于诸弟子以无因或不相顺因门而安立宣说道路，以闻恶法大罗刹扰乱心意，与邪分别非理作意相应者，以扰乱心意寻求他人过失之意乐。是故彼等若为他问则轻率说出未经观察之语。由自身亦执持无因或不相顺因故成杂染，因此愚痴。不如实知自他杂染之因故愚昧。远离清净故不明晰。于清净因不善巧故不善巧。不如实知当说几许语、如何说、于何处说，故不知量、不知处。与此相反者应知即是此法诸人。

།གཞན་ཡང་ ཕྱི་རོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་རྣམས་ཀྱི་སློབ་མ་རྣམས་ནི་མ་ཉམས་པ་རྣམས་དང་[(]ཕྱི་[,]ཕྱིན་[)]ཅི་མ་ལོག་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་སྟོན་པ་ལ་ཡང་སྐུར་པ་མི་འདེབས་པ་དང་།ལྷག་མ་མེད་པ་དང་སྒྲོ་འདོགས་པ་མེད་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་འགལ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། དོན་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ བཞིན་དུ་སྨྲ་བ་དང་།ཚིག་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་བཞིན་དུ་སྨྲ་བ་ཡང་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་མཐུན་པ་དེ་དག་གི་འདོད་པའི་ཕྱོགས་སུ་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ལན་འདེབས་པ་དང་། བག་ཡོད་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པའི་ རང་གི་དོན་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་བསླུ་བ་འབའ་ཞིག་བྱེད་པར་རིག་པར་བྱ་ན།བག་མེད་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་གི་ནི་དེ་ལྟར་རང་གི་དོན་ལ་ཡང་བསླུས་པར་འགྱུར་ལ་ཕ་རོལ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚར་གཅོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ལོག་པར་བཟུང་བའི་ཆོས་དེ་དང་བཅས་པར་ ཡང་སྨོད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཆོས་འདི་པ་རྣམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་མཐོ་བ་དང་དམའ་བ་ལྔ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ ལ་རྣམ་པ་བཞིས་ནི་བདེ་བ་ཡང་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཀྱང་གཞི་གསུམ་གྱི་སྐབས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་བའི་གནས་དང་། ཚོར་བ་དང་། དུས་སོ། །དེ་ལ་བདེ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་ པའིའོ།།བདེ་བ་དང་འབྲེལ་པ་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ཏེ། གང་ན་གཉི་ག་ཡོད་པའོ། །བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའིའོ། །བདེ་བ་ལས་མ་འདས་པ་ཁོ་ན་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡན་ཆད་དོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་དུད་འགྲོ་ དང་ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱིའོ།།སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲེལ་པ་ནི་མི་རྣམས་ཀྱིའོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིའོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་ལས་མ་འདས་པ་ནི་སྟེང་གི་ལྷའི་རིས་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་འབྲེལ་ བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་བདེ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཚེའོ། །བདེ་བ་དང་འབྲེལ་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཚེའོ། །བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་མངོན་སུམ་ དུ་གྱུར་པའི་ཚེའོ།།བདེ་བ་ལས་མ་འདས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་བདེ་བའི་རྒྱུ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བདེ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་བདེ་བ་དང་བཅས་པའི་བདེ་བའི་གནས་འགགས་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་དག་གོ།།བདེ་བ་དང་འབྲེལ་པ་ནི་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡོད་པས་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བདེ་བ་དང་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་དུས་གསུམ་པ་རྣམས་ ནི་བདེ་བ་ལས་མ་འདས་པའོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་བཞི་སྟེ་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྡོམ་ནི། ཤེས་པ་གཉིས་ནི་གཞི་དང་བཅས། །བདེ་བ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། །ཆེད་དུ་གསུངས་པའི་མདོ་སྡེ་དང་། །མྱ་ངན་འདས་པ་གཉིས་སུ་ འགྱུར།།ཤེས་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དང་། ལོག་པའི་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཡང་གཞི་དང་བཅས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཡང་གཞི་དང་བཅས་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་གཉི་ག་ཡང་གཞི་དང་བཅས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བའི་གཞི་ལ་འཛིན་པ་ཡིན་ལ།ལོག་པའི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་བརྟགས་པས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པའི་གཞི་ལ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ།

此外，外道诸师的弟子们，因为未退失而且不颠倒地说法，所以不诽谤导师，因为无有遗漏和增益而说法，所以不相违背，因为义理相顺，所以如教所说而说法，因为言语相顺，所以如法而说，因为法义相顺，所以依照他们所欲的方向而说法，因为随顺于法，所以以法来回答。
即便是谨慎的人，也应当了知他们仅仅是在欺骗为获得自利而精进修持随顺于法的法，更何况是放逸的人。他们不仅如此欺骗自己的利益，还会被对方论师所折服，并且会连同所执持的邪法一起受到诽谤。
与此相反的是佛法行者，应当了知这是第五种高下。关于此，应当了知诸行以四种方式既不一定是苦的染污，以四种方式也不一定是乐的清净。
这四种方式应当从三个方面来了知：生处、感受和时间。其中，乐是属于第三禅天的。与乐相关的是人道的，即两者都具有的。具有乐和喜的是初禅和二禅的。仅仅未超越乐的是第四禅以上的。
其中，苦是属于旁生和饿鬼的。与苦相关的是人道的。具有苦和忧的是地狱众生的。未超越苦的是上界诸天的，因为与后际的苦相关。
其中，乐行在现前舍受时既非苦也非乐。与乐相关的是在苦时。具有乐和喜的是在现前乐受时。未超越乐的是一切都与乐因相随顺的缘故。
与此相反的应当了知是苦的异名。其中，乐行是指那些具有乐的乐处已灭的。与乐相关的是由于有乐因而将在未来时生起的。依现在时而言，凡是与乐相顺的，那些是具有乐和喜的。除此之外的三时是未超越乐的。
与此相反的是四种苦的异名，应当如理了知。总结偈曰：'二种智及所依，乐之圆满转变，为此所说经典，涅槃分为二种。'
智有二种：即正智和邪智。其中，正智也依所依而生起，邪智也依所依而生起。虽然二者都有所依，但正智是如实地执取真实的所依，而邪智是通过分别而执取非如实的所依。

།ཤེས་བྱ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡོད་ན་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་འབྱུང་ལ་ཤེས་བྱ་ཡོད་ན་ལོག་ པར་བསྟན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུས་ལོག་པའི་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི་བྱུང་ནས་ཀྱང་ཤེས་བྱ་འཇིག་པར་མི་བྱེད་དེ།ཤེས་བྱ་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་ལ་ལོག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤངས་ནས།ཡང་དག་པ་ཉི་ཚེ་ལ་མངོན་དུ་གནས་པ་ཁོ་ནར་ཟད་དེ་དཔེར་ན་མུན་པའི་ ནང་དུ་འདུག་པའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་མར་མེ་བྱུང་ན་གཟུགས་རྣམས་འཇིག་པར་མི་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པར་ཟད་དེ་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།བདེ་བར་ཚོར་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་གང་གི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་བའི་གནས་སྐབས་སུ་གྱུར་ན་ དེའི་ཚེ་གནོད་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱའོ།།གང་གི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་སུ་གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདེ་བའི་ཚོར་བ་འབའ་ཞིག་གཏན་དུ་ཡོད་པར་གྱུར་ཅིག། གཞན་ དག་གི་གནས་སྐབས་ནི་ཡེ་འབྱུང་བར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་གནས་འདི་ནི་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་འབྲེལ་པའི་འདུ་བྱེད་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །དེ་དག་ལས་ཀྱང་ནད་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ་གྱུར་བ་ནི་གནོད་པར་གྱུར་ཏོ་ ཞེས་བྱའོ།།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་གྱུར་པ་ན་ནི་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་འདུ་བྱེད་དེ་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་པ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡེ་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་གནས་འདི་ནི་རྙེད་པར་མི་ འགྱུར་རོ།།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་ན་རང་དབང་མེད་པ་དང་བདག་པོ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་བདག་པོར་གྱུར་པ་དེ་ནི་འདུ་བྱེད་འདི་དག་མི་རྟག་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་རྒྱུན་དུ་འཇོག་པར་འགྱུར་བའམ། ཡང་ན་ ནམ་མ་ཤིའི་བར་དུ་གཞན་རྣམས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པའི་རིགས་སོ།།མདོ་སྡེ་འདི་གཉིས་ཡོད་དེ། ཆེད་དུ་བསྟན་པ་དང་། ཆེད་དུ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པའི་མདོ་སྡེའོ། །དེ་ལ་ཆེད་དུ་བསྟན་པ་ནི་གང་ཟག་གང་འདུ་བྱེད་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་གང་གིས་གདུལ་བར་བྱ་བ་དེའི་ཆེད་དུ་དེའི་རྣམ་པའི་ འདུ་བྱེད་བསྟན་པ་འཇུག་པར་མཛད་པའོ་།།ཆེད་དུ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་གང་དུ་འཁོར་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མའི་ནང་དུ་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་དགའ་བར་འགྱུར་བའི་གཏམ་མཛད་པའམ་ཡང་ན་སྟོན་པའི་དྲུང་དུ་གནས་པ་ཀུན་དགའ་བོའི་མདུན་དུ་གཏམ་མཛད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དམ་ པའི་ཆོས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡན་ལག་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མཐུན་པའི་གདམས་ངག་དང་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བརྟགས་པ་དང་ ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའོ།།དེ་ལ་མཐུན་པའི་གདམས་ངག་ནི་ཀུན་བརྗོད་པའི་རྗེས་སུ་སྟོན་པ། ཀུན་བརྗོད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་བསྡུས་པའི་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་གི་སེམས་ཀུན་བརྗོད་པར་བཞེད་པ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་མཉམ་པར་ བཞག་པས་གཞན་གྱི་སེམས་མ་ལུས་པར་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཁྱད་པར་མཛད་དེ།གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། འགགས་མ་ཐག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་བཞེངས་ནས། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཐུགས་ལ་དགོངས་ནས་ཇི་ལྟར་མྱོང་བ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་མ་ཚང་བ་མེད་པར་ལུང་སྟོན་པར་མཛད་དེ་སེམས་འདི་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགགས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པའོ། །ཡིད ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགགས་མ་ཐག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ཡང་རིགས་ངེས་པའི་སྒོ་ནས་ཡིན་གྱི། སྐད་ཅིག་པ་ངེས་པའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

虽然有所知的前提，由于如实教法作意的缘故而生起正确的认知，有所知时由于邪说作意的缘故而生起错误的认知，但是正确的认知生起后也不会破坏所知，仅仅是对已有的所知舍弃错误的执著，而安住于如实的状态而已。譬如在黑暗中的诸色法，当灯光出现时并不会破坏诸色法，只是显明其本来存在的状态，应当如是了知。
乐受的诸行是无常相的缘故，当处于苦的状态时，称为有害。当处于非苦非乐的状态时，依于行苦而成为苦，即使想要'愿永远只有乐受，其他状态永远不要出现'，这种情况是不可得的。
与生老等法性相关的诸行即是苦。其中处于疾病状态时称为有害。处于生等苦的状态时称为苦。对于这些行，如同与生等苦因相关一样，想要'永远不要处于果的状态'，这种情况是不可得的。
一切诸行本性是缘起的缘故，无有自在性且无有主宰。若有主宰者，则这些行虽是无常，却应能随意安立相续，或者在未死之前不生起其他，这是不合理的。
经有二种：专门宣说的和非专门宣说的经。其中专门宣说是为了某补特伽罗以某种行相的教法所应调伏，而为其宣说该行相的教法。非专门宣说是在众多眷属中以多种方式作欢喜语，或者在世尊面前对阿难所说，这是为了正法久住的缘故。
若具足三支，应知是圆满涅槃：即相应的教授、如实观察一切诸行、断除一切烦恼。其中相应的教授是随说遍说、以遍说神变所摄的教法。在此，如来欲遍说他人之心时，以自己的等持观察他人之心无余，从三个方面作区分：已灭久远者、刚刚灭者、现在所缘转者。从等持起已，思维等持所经验的他心，如实无遗宣说，'此心是如是'是指已灭久远者，'此意是如是'是指刚刚灭者，'此识是如是'是指现在者。这是从种类确定的角度而言，不是从刹那确定的角度而言。

།དེ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་དུ་བརྗོད་ པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་གསུམ་དུ་གདམས་ངག་སྟོན་པར་མཛད་དེ།འགྲོ་ཞིང་རྒྱུ་བར་གཏོགས་པ་ལ་ནི་ཡུལ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ནི་གནང་བར་མཛད་དོ། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་འགོག་པར་མཛད་དོ། ། གནས་པར་གཏོགས་པ་ལ་ནི་རྟོག་པ་ངན་པ་ནི་འགོག་པར་མཛད་དོ། །རྟོག་པ་བཟང་པོ་ནི་གནང་བར་མཛད་དོ། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་པ་ལ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བའི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་གནང་བར་མཛད་དོ།།གནས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་ནི་གདམས་ངག་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བར་གཏོགས་པ་དང་། གནས་པར་གཏོགས་པ་དང་། རྟེན་དུ་གཏོགས་པ་དང་། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྟག་པ་ན་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཟག་པ་གསུམ་དང་། ཟག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་འདུན་པའི་ཕོངས་པ་དང་། འདུན་པའི་ཕོངས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་རྟོག་པས་གདུངས་པ་དང་རྟོག་པས་གདུངས་པ་སྔོན དུ་འགྲོ་བའི་ཡུལ་དུ་ཚོལ་བས་འཁྲུགས་པ་ཡང་དག་པར་སྤངས་པས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་ནི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཏེ་ཡོངས་སུ་ཡི་འཆད་པ་མེད་པས་མཚན་མ་མེད་པའི་བདེ་བར་གནས་པས་གནས་ཤིང་ཚེ་འདི་ ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ།།ཆོས་གསུམ་ལ་རང་གི་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་དེ་ལ་སྐྱབས་སུ་གནས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་དེ་ལ་གླིང་དུ་གནས་ཏེ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། ནང་གི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་ནན་ཏན་དུ་བསྒྲུབ་པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། ཆོས་མཐུན་པའི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། གཞན་དག་ལ་ནི་བརྟེན་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ ཡིན་པའམ།འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་བསྟེན་པར་མི་བྱ་བ་སྟེ། ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་གིས་ནི་མིར་གྱུར་པ་ལ་དབེན་པའི་ཆོས་བཞི་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ མཉན་པ་དང་།ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ནན་ཏན་དུ་བསྒྲུབ་པའོ། །ཡན་ལག་དེས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་རྒྱུ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པ་ལྔས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉེས་ དམིགས་མཐོང་བ་དང་།མྱ་ངན་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བའི་རིགས་ལ་བརྟེན་པས་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །རང་གི་ས་བོན་ཡོད་ན་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་བ་འདི་ནི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ།།རང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཡུལ་ལ་བརྟེན་པ་འདི་ནི་རྐྱེན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་འདུ་བྱེད་དེ་དག་ལ་བདག་གིར་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། བདག་ཏུ་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་འདི་ནི་གྲོགས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །དུས་གསུམ་ དུ་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་ཡང་དག་པར་མཐོང་ན་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ནི་ཡན་ལག་དེས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་སྡུག་པའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ལ་མྱ་ངན་བྱེད་པའི་སྒོ་ ནས་སེམས་གཟིར་བ་ནི་མྱ་ངན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཚིག་བརྗོད་པ་ནི་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པའོ། །བྲང་བརྡུང་བའི་ཕྱིར་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །ནང་གི་ཡིད་གདུང་བའི་ཕྱིར་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའོ། །ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པར་འགྱུར་བ་ནི་འཁྲུག་པའོ། །གཞན་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་དང་ནད་ མེད་པ་དང་།གཉེན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལས་གང་ཡང་རུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གསར་དུ་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ཏེ། ཡིད་མི་བདེ་བར་གྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མྱ་ངན་ཞེས་བྱའོ།

同样地，依靠宣说神变，在三处宣说教诫：对于行走活动之类，是对境明显现前时，对于如理作意则予以开许。对于非理作意则予以遮止。
对于住处之类，则遮止恶分别，开许善分别。对于精进修习止观者，则开许断除一切所断之有为法，以断除一切烦恼而现证涅槃。
从三处所摄之近烦恼中清净心，即是教诫之宣说。即：属于行走活动、属于住处、属于所依，以及过去、未来、现在诸有为法若是常，则称为一切有为法常。
断除三漏以及以漏为先的欲求匮乏，以欲求匮乏为先的分别热恼，以分别热恼为先的境中寻求所生之扰动，即称为断除一切烦恼。
由断除一切烦恼而心得解脱，无有遗余，住于无相之乐，于此生中圆满涅槃，归入涅槃之数。
从自利门中依止三法为皈依处，从利他门中依止三法为洲渚。三者为何？即以内心作意为先而精进修习随顺正法，听闻如来所说正法，如理依止随法之善士，而不应依止其他。
即不应以任何方式依止非善士或外道。以此三法对人宣说四种远离法，即：如理依止善士、听闻正法、如理作意、精进修习随顺正法。
应当了知以此支分涅槃有三种因：以五种方式遍知苦、见到苦处一切有为法之过患、超越一切忧等诸苦。
其中，依于苦类而生起忧等，了知此为彼等之自性，即是遍知自性。若有自种则会生起，此即是遍知因。依于自行境之对境，此即是遍知缘。
于彼等苦处有为法执著为我所，及见为实我，此即是遍知助伴。若如实见三时中具欲之有为法过患，断除一切忧等诸苦，应知即是以此支分涅槃。
其中，对可爱事物变异而以忧愁方式逼恼心，即称为忧。由此所生之言说即是悲叹。为击胸故即是苦。为内心忧恼故即是不悦。成为迷乱即是扰动。
复次，依于受用、无病、亲友之苦任一新生之苦而生起的不悦，即称为忧。

།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དེའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་དང་ལུས་ཡོངས་སུ་གདུངས་པ་ནི་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་ སྡུག་བསྔལ་བའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ།།སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་།ལུས་ཡོངས་སུ་གདུང་བར་བྱེད་པའི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ལས་འདས་པ་དེའི་ཉིན་པར་ཅུང་ཟད་ཞི་བར་གྱུར་ཏེ། སེམས་མི་དགའ་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའི་གནས་སྐབས་སོ། །དང་པོའི་ཉིན་ མོ་ལས་འདས་པའི་འོག་ཏུ་ཡང་དེའི་རྒྱུས་ཉིན་ཞག་གཉིས་སམ་གསུམ་མམ།ལྔའམ་བཅུའམ། ཟླ་བ་ཕྱེད་དམ། ཟླ་བ་གཅིག་གམ། དེ་ལས་ལྷག་པའི་བར་དུ་སེམས་མི་དགའ་བ་ནི་འཁྲུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྡོམ་ནི། དགྲ་དང་མྱུ་གུ་ལྟ་བུ་ཡི། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་རྒྱ་ཆེ་བ། ། བགྲོད་པ་གཅིག་དང་དེ་བཞིན་སློབ། །ཡོངས་སུ་ཡི་ཆད་རྣམ་པ་བཞི། །ལེགས་པར་གསུངས་དང་ཉེས་བཤད་ལ། །དྲན་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ཡིན། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་འཇིག་རྟེན་སྡང་བའི་དགྲ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ནི་དགྲ་ཡིན་ནོ་སྙམ དུ་འཛིན་ཏེ།བཞི་གང་ཞེ་ན། རིགས་པའི་དོན་སྟོན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་དོན་སྟོན་པ་དང་། ཕན་པའི་དོན་སྟོན་པ་དང་། ལ་ལར་ཡིད་དང་སྦྱོར་བར་མཛད་པའོ། །འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རིགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་དེ། སྔ་མ་བཞིན་ དུ་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་དང་།བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་སྟེ། དེས་ན་ཆོས་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བརྩད་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཀླན་ཀ་བཙལ་བའི་གཞི་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་ ཆོས་སྟོན་པ་མི་མཛད་དོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ལས་བདག་གི་དོན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་ཡིན་པར་འཛིན་པས་རྩོད་པར་བྱེད་ཀྱི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཉིད་རང་གི་དོན་ཡིན་པས་དེ་རྩོད་པར་ག་ལ་མཛད་དེ། ཐུགས་བརྩེ་ནས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཐོབ་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པ་འབའ་ཞིག་མཛད་དོ། །སྡང་བའི་འཇིག་རྟེན་རྣམས་ནི་འདིའི་དོན་ནི་གཞན་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་བདག་ཅག་གི་དོན་ཡང་གཞན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པས་ན་རྩོད་པར་བྱེད་དེ། འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི རིགས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡང་དག་པར་གསུངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཡོད་པར་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་། འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་ མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།མེད་པར་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་བྱེད་རྟག་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕན་པར་གསུངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་དག་གི་འཇིག་རྟེན་ནི་ཆོས་རྣམས་འཇིག་རྟེན་ལོང་བ་རང་གིས་མི་ ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་སྟོན་པར་མཛད་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཁ་ཅིག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཡིད་དང་སྦྱོར་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཁ་ཅིག་ནི་རྔ་བཙའ་དང་། ཐུན་བུ་ཐུ་བ་ལ་ བརྟེན་ཏེ་འཚོ་བར་བྱེད་པ་དེ་ལ་སྐྱེ་བོ་དག་ཕྱུག་ཅིང་ནོར་མང་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བར་འཛིན་ཏེ།སྐྱེ་བོ་དག་ཇི་ལྟར་འཛིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་དེ་དང་མཐུན་པར་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་མཛད་པ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡུལ་ཁམས་ཁ་ཅིག་ན་རྫས་གཅིག་པུ་དེ་ཉིད་ལ་མིང་ཐ་དད་ པར་འདོགས་པ་ལ་གང་དུ་ཇི་སྐད་དུ་མིང་འདོགས་པ་དེ་ལ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་དེ་དང་མཐུན་པར་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་མཛད་པ་ལྟ་བུའོ།།དགྲ་ལ་ནི་དགྲ་ལ་རིགས་པར་སྨྲ་བར་ཡང་མི་བྱེད། ཡང་དག་པར་སྨྲ་བར་ཡང་མི་བྱེད། ཕན་པར་སྨྲ་བར་ཡང་མི་བྱེད། ཡིད་དང་སྦྱོར་བར་ཡང་མི་བྱེད་དེ་དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་དགྲ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

基于此，随后的言语表达和身体的完全痛苦是叹息哀叹和痛苦的状态。超越叹息哀叹和身体完全痛苦的不悦之心，在那天稍微平息，心生不喜悦的状态就是不悦的状态。在第一天过后，由于这个原因，持续两三天或五天或十天，或半月，或一月，或更长时间的心不喜悦称为烦恼。
总结偈：如同敌人和种子般，广大的烦恼，单一行进以及学习，完全绝望四种。善说与恶说，具有忆念的差别。
如来以四种方式并非是世间的怨敌，然而世间却执著认为是敌人。是哪四种呢？即宣说合理之义、宣说真实之义、宣说利益之义，以及随顺某些人的心意。
在此，如来依据四种道理宣说法，如前所述，即观待的道理、作用的道理、因理成立的道理和法性的道理，因此称为说法者。
如来不会为了寻找过失而宣说法，即使是极小的诤论基础也不会。为什么呢？因为世间人执著他人的利益与自己的利益是颠倒的、不相符的，所以才会诤论。而如来视他人的利益就是自己的利益，怎会诤论呢？由于慈悲心，为了使他们获得真实义利而只是宣说法。
充满嗔恨的世间人颠倒执著认为'这个利益只属于他人，我们的利益也是另外的'，因此才会诤论。应当了知这是如来的合理开示。
关于如来的真实开示是这样的：对于世间智者所执著为有的，如来也说为有，例如'诸行无常'。对于执著为无的，则说为无，例如'诸行常住'。
关于如来的利益开示是这样的：对于世间盲目的人们自己不了知的诸法，如来自己现证圆满正觉后为之开示。
关于如来随顺某些世间人心意是这样的：有些人依靠制作鼓和编织篮子为生，人们认为他们富有、财产众多、受用广大，如来也随顺人们的认知而作如是称谓。又如在某些地区，对同一事物使用不同名称，如来也随顺当地的称谓方式而说。
对于敌人既不作合理之说，也不作真实之说，也不作利益之说，也不作随顺心意之说，因此应当了知如来并非敌人。

།མ་དྲིས་པར་ཡང་ཉིད་ཀྱིས་དོན་ཡང་དག་པར་གཟིགས་ནས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་སྟོན་ཅིང་མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས འཚམ་པ་དག་གིས་འདོགས་པར་མཛད་དེ།དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་གྲངས་བསྡུ་བ་ལས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་མྱུ་གུ་འབྱུང་བ་ལ་ནི་རྒྱུ་གཅིག་དང་རྐྱེན་གཉིས་ཡོད་དེ། འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དག་ལ་ཉོན་མོངས་ པའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྒྱུའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་གཞི་ཞིང་དང་འདྲ་བ་དང་། དགའ་བ་དང་འདོད་ཆགས་དེས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་དང་དེར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རླན་པར་བྱེད་པ་ནི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་གཞི་ཕུང་པོར་གཏོགས་ པར་འགྱུར་ལ་དགའ་བ་དང་འདོད་ཆགས་ནི་དེས་ཚེ་འདི་ལ་གསར་དུ་བསགས་ཤིང་བསྡུས་ན་དེ་ཡང་དེའི་འོག་ཏུ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་དང་བཅས་པ་དེ་རུལ་བར་བྱེད་ཅིང་མེད་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་ན་དེའི་མྱུ་གུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་འདི་ན་ཁ་ཅིག་ནི་འཆིང་བ་ཐམས་ ཅད་ཀྱང་ཡོད་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བསམ་པ་ཅན་ཡང་ཡིན་ཏེ།སྐྱེ་བའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་དེ་ནི་འཆིང་བ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་ཡང་མེད་པར་མ་གྱུར་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ཀྱང་ཉེ་བར་གནས་ཏེ། སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་ ལ་ཡང་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་ཅན་ཡིན་ཏེ།དགའ་བ་དང་འདོད་ཆགས་ནི་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་མྱུ་གུ་འབྱུང་བ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་སློབ་པ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཡིན་ ཏེ།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ལྷག་མ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་བསྒྲུབས་ནས་གནས་ཏེ། དེའི་ས་བོན་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་གྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ། །བརྗེད་ངས་པའི་དབང་ལས་བྱུང་ བའི་གོང་མའི་སྲིད་པ་ཤས་ཙམ་ནི་ཡོད་དེ།དེ་ལྟར་ན་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དེའི་ཕྱི་མ་ལ་འོག་མའི་མྱུ་གུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་མྱུ་གུ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པ་དང་།དེ་མ་ཡིན་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །དེ་ལ་ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བདག་དང་བདག་གི་རྣམ་པར་ལོག་པར་བཟུང་བས་འཇུག་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྟེ། དེས་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བདག་གམ་བདག་གིར་ཁས་ལེན་པ་ དང་།རྩ་བ་དེ་ལས་བྱུང་བ་དེ་དེ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱི་རོལ་པའི་ལྟ་བར་གྱུར་བ་རྣམས་ཁས་ལེན་པའོ། །དེ་མ་ཡིན་པའི་ཉོན་མོངས་པར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཚེ་ ནི་དེ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་གཏན་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་གྱི།དེ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཚེ་ནི་ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདིར་སྐྱེས་པ་ ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་མན་ཆད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་ས་འོག་མ་པའི་དེ་མ་ཡིན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་གྱི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

未经询问而自己如实观见义理后，宣说现证圆满佛法，并以相应的名词组、词组、字组来安立。即如是，应当了知如同从'数聚'乃至'如实宣说者'所说。
又，对于后有生起之芽的生起，有一因二缘：于五种行中，具有烦恼种子的识是因。识的所依处如同田地，以及贪爱使识于彼彼处结生的滋润，是缘。
其中，有些识的所依处属于蕴，贪爱是于此生中新积集，此后获得阿罗汉果后，使具有种子的识腐坏消失，如是则其芽不生。
复次，此中有些虽具一切束缚，但已入于涅槃之意乐，于一切生处持违逆想者，因具一切束缚故种子未灭，识处亦近住，于一切有持违逆想，而无贪爱。如是精进修行者，于此生中具有般涅槃之机缘，于彼亦无芽生。
复次，有些是学位不还果者，成就无想无所有处余有顶处而住，其种子非一切种一切处皆灭，彼已遍知通达彼识处。由失念力所生之上有仅有少分，如是不还果者后世不生下地之芽。
于与此相违的一切中，应知有后有生起之芽。
烦恼有二：见烦恼及非见烦恼。其中，见烦恼是由于于诸行中颠倒执取我及我所而转起的萨迦耶见，由此于诸行中承许我或我所，以及从此根本所生的承许非此外道见。非见烦恼即贪等，应知是第二种烦恼。
其中，从见烦恼解脱时，成为必定从非见烦恼永远解脱之根器，而从非见烦恼解脱时，不成为从见烦恼解脱之根器。何以故？如是，此中离无所有处以下贪者，由世间道而心解脱于下地非见烦恼，而不解脱于萨迦耶见。

།དེ་ཡང་དེས་ན་ས་འོག་མ་པ་དང་། ས་ གོང་མ་པའི་འདུ་བྱེད་འདྲེས་པའི་ལུས་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་བདག་གམ་བདག་གིར་ཁས་ལེན་ཏེ།དེས་ན་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་གྱི།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་སྡུག་བསྔལ་བར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ སྤོང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བས་ཕྱིར་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་འདིར་ནི་ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འབའ་ཞིག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལམ་གྱི་བགྲོད་པ་གཅིག་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལ་ འདུ་བྱེད་བརྟག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དོ།།བརྟག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་ཞུགས་པའི་སློབ་པའི་ས་དང་། མི་སློབ་པའི་སའི་དུས་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་ལྔ་བརྟག་པ་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་བརྟག་པ་དང་། རྒྱུ་བརྟག་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ རྒྱུ་བརྟག་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་བརྟག་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་བརྟག་པའོ། །སྔོན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་རྣམས་སུ་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པར་གྱུར་ནས་སློབ་པས་གནས་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ་དེ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་ལྔས་རྟོག་པ་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བར་འགྱུར་ཏེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་འགོག་པ་ལ་ཞི་བ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བའི་ལམ་ལ་ངེས་པར་འབྱིན་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྣ་ཚོགས་མང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་དང་། རང གི་ས་བོན་ལས་སྐྱེ་བ་དང་།དེ་མ་ཡིན་པའི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བའོ། །གནས་གཉིས་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པའི་ཡོངས་སུ་ཡི་འཆད་པ་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བཞི་གང་ཞེ་ན། གང་གི་གནས་སྐབས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་། རྣམ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ སྐྱེ་བའོ།།དེ་ལ་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་བདེན་པ་རྣམས་ལ་མི་མཁས་པ་ཉི་ཚེའི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཡང་གནས་ལྔ་ལ་མི་མཁས་པ་ལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་བདག་དང་བདག་གིར་ཁས་ལེན་པའི་རྣམ་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་ བ་ལས་ནི་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེ་བའོ་།།དེ་ལ་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། རྐྱེན་གཞན་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། རང་གི་སེམས་ཀྱི་ལོག་པར་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་སྡུག་པ་ལས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་མ་འོངས་པའི་དོགས་པས་སྐྲག་ པའི་རྣམ་པ་དང་།གྱུར་ཟིན་པའི་འོག་ཏུ་ཕོངས་པའི་རྣམ་པ་དང་། གྱུར་ཟིན་ནས་ཀྱང་སྡུག་པ་དེ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ལ་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་ན་ལུས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ལ་རྟོག་པས་ཡོངས་སུ་ཡི་འཆད་པའི་རྣམ་པ་སྟེ་དེ་དེ་ལྟར་ཞུགས་པས་བསྟན་པ་ལ་ མངོན་པར་དགའ་བ་ལ་ཡང་སྒྲིབ་པར་བྱེད་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ལ་ཡང་སྒྲིབ་པར་བྱེད་དོ།།དམིགས་པ་དང་རང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་ནི་སྒོ་གཉིས་ནས་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་འཇུག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་མྱོང་བའི་སྒོ་ནས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ དང་ཚོར་བ་དང་སྦྱར་རོ།།ལེགས་པར་གསུངས་པ་དང་ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ཅན་གཉིས་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་གཞི་མཚུངས་མོད་ཀྱི། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་ཏེ། འདུ་བྱེད་དེ་དག་ལ་རྟག་པའམ།ཁ་ཅིག་རྟག་པའམ། མི་རྟག་པའམ། རྒྱུ་མེད་པར་རྟོག་གོ། ། ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱིས་ནི་ཤེས་པས་ན་རྟོག་པར་མི་བྱེད་དེ། འདི་ནི་ཁྱད་པར་དང་པོའོ།

因此，对于下地和上地的有为法所和合的身体，无有差别地执著为我或我所。因此，即便到达有顶，也会退转。而出世间道的身体，由于对一切遍知是苦，以断除身见为先导而断除烦恼，故不会退转。因此，应当了知此处唯有见的烦恼才是大烦恼。
道的进程相同者应当了知有三种：在凡夫地有五种观察有为法。此等观察在有学位和无学位的二时中将成清净。何为五种观察？观察诸有为法的自性、观察因、观察烦恼因、观察清净因、观察清净。
先前在凡夫阶段中，于五处善巧后，有学以五种非彼等而观察彼等五处，即能速得现观。何为五种？诸有为法的有为因、烦恼因、清净因寂灭于灭、清净道决定出离、一切有为法皆具多种自性、从自种生、从非彼缘生。
应当了知有四种遍厌能障二处：何为四种？于何时生、依何而生、如何生、以何相生。其中非圣者由于不通达诸谛而成为片面生，此非圣者也将由于不通达五处而生。
其中，从诸有为法中执著我和我所的身见而依之生。其中，由二种有为法的变异而生：他缘变异和自心邪分别变异。
其中，对可爱事物的变异，有未来忧虑的怖畏相、已变后的贫乏相、变后复见彼可爱事物将生起的相、由思维涅槃时身体变异而生厌离相。如是趣入者于教法的欢喜和涅槃的欢喜都被障碍。
于所缘和自行境中，从二门趣入我执和我所执，即：从分别和领受门入身见和受。虽然善说法和恶说法二者同为忆念宿住之基础，但应了知在烦恼和清净上有三种差别：何为三种？此中恶说法者忆念宿住时，不如实了知诸有为法的自相和共相，于彼等有为法分别为常、一分常、无常或无因。善说法者由了知故不作分别，此为第一差别。

།གཞན་ཡང་ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་དྲན་པ་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པས་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་དེ་རོ མྱང་བས་འདས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ནི་ལྟའོ།།མ་འོངས་པ་རྣམས་ལ་ནི་མངོན་པར་དགའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ནི་སྐྱོ་བར་བྱ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བ་དང་། འགོག་པའི་ཕྱིར་མི་འཇུག་གོ། །ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་ ཅན་དེ་ལས་བཟློག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་ཁྱད་པར་གཉིས་པའོ། །གཞན་ཡང་ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་དེ་ལྟར་ལོག་པར་ཞུགས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་བཞིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཤིང་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལས་ཀྱི་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ལྟ་བ་དང་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྲེད་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །དེ་ནི་ལས་གསར་ཡང་བྱེད་ཅིང་སོགས་ལ་ལས་རྙིང་ རྣམས་ལ་ཡང་རེག་ཅིང་འདོར་བར་མི་བྱེད་དེ།འདི་ནི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་ཞིང་སེམས་ཅན་གཞན་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་འཇལ་བར་བྱེད་ཅིང་བརྟགས་ནས་བདག་ནི་ཆེའོ་སྙམ་པའམ། བདག་ནི་མཉམ་མོ་སྙམ་ པའམ་བདག་ནི་ཆུང་ངོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པ་འདི་ནི་ལྟ་བ་དང་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ།།སྲེད་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ནང་ངམ་ཕྱི་རོལ་ལ་བརྟེན་ནས་སྲེད་པ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་བག་ལ་ ཉལ་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་བའི་ལྟ་བ་དང་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་སྲེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་རྣམས་ནི་བསྡུས་ན་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ དང་།བག་ལ་ཉལ་ལོ། །དེ་མ་ཡིན་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ལོག་པར་འཛིན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་མངོན་པར་ཆགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འདི་དག་ཉི་ཚེ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་གཞན་ལ་མི་རྟོག་པར་རང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ལྟ་བས་ལོག་ པར་འཛིན་པ་དང་།གཞན་ལ་བརྟགས་ནས་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་ལོག་པར་འཛིན་པའོ། །ལོག་པར་འཛིན་པ་དེ་ཡང་མ་རིག་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་མངོན་པར་ཆགས་པ་ནི་སྲེད་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའོ། །འདི་གཉིས་ནི་རྩ་བའི་ཉོན་ མོངས་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་གཉིས་ཀྱིས་འཁོར་བའི་རྒྱུན་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ཅན་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྤངས་ནས་ཚེ་འདི་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཤིང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་དེ་ལ་ཡང་གཏན་དུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ།།ཅིག་ཤོས་ནི་ཡན་ལག་དེས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་གཏན་དུ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་འདི་ནི་ཁྱད་པར་གསུམ་པའོ། །དེ་ལ་ལྟ་བ་དང་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གཉིས་ནི་ཆེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྲེད་པ་ནི་དུད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་དང་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་ཐ་ཆད་ཡིན་པར་མ་ཤེས་ནས་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བར་འདོད་དེ། །དེ་བས་ན་ཆེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དུད་པ་དང་འདྲ་བར་སེམས་ཐ མལ་པར་གནས་པར་རབ་ཏུ་མི་བྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་འཁྲུག་པར་བྱེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་དུད་པ་ཞེས་བྱའོ།

此外，说明邪法者，依于某种禅定，由于对于忆念的痛苦不能如实了知而贪著其味，以贪著味故，对于过去的诸行执著，对于未来的诸行欢喜，对于现在的诸行不趣入厌离、离欲、灭尽。善说法者则与此相反，这是第二种差别。
此外，说明邪法者，由如是邪入，为四种烦恼所染污而成就后有，即：业的烦恼、见和我慢缠缚的烦恼、爱欲缠缚的烦恼、以及彼等随眠的烦恼。彼造新业，积集旧业而不舍离，这是业的烦恼。
对诸行起身见，对其他沙门婆罗门进行比较衡量后，执著'我大'、'我等'或'我小'，这是见和我慢缠缚的烦恼。爱欲缠缚的烦恼，应知是对内或外的诸种贪爱行为。彼等随眠的烦恼，是与彼等因相应的见、我慢和爱欲分的习气。
此四种总摄为二，即业和烦恼。烦恼又有缠缚和随眠。虽然还有其他烦恼的染污，但此处仅说明这些烦恼是因为对诸行邪执为前导的贪著。其中，不观待他者而以见对自身诸行邪执，以及观待他者而以我慢邪执。此邪执属于无明分。以此为前导的贪著属于爱欲分。此二者是根本烦恼，由此二者令轮回相续。
善说法律者，由如是正入，断除四种烦恼，于现世证得圆寂，并永住于圆满涅槃。另一种则不能永住于分位涅槃，这是第三种差别。
其中，见和我慢二者称为'大'。爱欲称为'烟'。为什么呢？因为为见和我慢二者所障，不知诸行本性是断灭的，而欲求天人中的身体和受用的广大，故称为'大'。如同烟雾使心不能安住于平常状态而令其扰动，因此称为'烟'。

།སྡོམ་ནི། ཉེས་དམིགས་མེད་དང་འདུན་པ་མེད། །འདྲི་བའི་ལན་ལ་ནོར་བ་མེད། །མཚན་ཉིད་དང་ནི་བར་དུ་གཅོད། །ངོ་མཚར་དང་ནི་རྒྱུ་འཇིག་དང་། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་གཅིག་ ཏུ་ངེས།།གཉི་ག་ཡང་ནི་ཐ་མ་ཡིན། །འདི་གཉིས་ནི་དད་པ་ཅན་ཡིན་ཡང་དད་པ་དང་འཚམ་པའི་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། ཁྱིམ་པ་དད་པ་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་ལ་ནི་དད་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཉེས་དམིགས་སུ་མི་ལྟ་བར་གནས་ པ་དང་།ངེས་པར་འབྱུང་བ་མི་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཁྱིམ་སྤངས་ནས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དད་པ་ཅན་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་དྲག་པོས་གནས་པ་མེད་པ་དང་། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་ལ་བརྟེན་པས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པ་ལ་རྟག་ཏུ་སྦྱོར་བར་ཡང་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་དད་པ་དང་འཚམ་པའི་སྤྱོད་པ་གཉིས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་གཉིས་ནི་ཆོས་འདི་པ་མཁས་ཤིང་གསལ་བ་ ལ་དད་པ་ཅན་ནམ།མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་དྲིས་པའི་ལན་འདེབས་པ་ལ་ནོར་བ་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དབུ་མའི་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་སེམས་ཅན་དུ་སྒྲོ་མི་འདོགས་པ་དང་། དངོས་པོ་ཡོད་པ་བདེན་པ་ལ་ ཡང་སྐུར་བ་མི་འདེབས་པར་འདུ་བྱེད་ཙམ་ཉི་ཚེ་སྐྱེ་བའམ་འཇིག་པ་ཡོད་པར་སྟོན་པ་དེ་ནི་འདྲི་བའི་ལན་འདེབས་པ་ལ་ནོར་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་སྐྱེ་བའམ་འཇིག་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐའ་སྟེ་མཐའ་གཅིག་གོ། །ཅི་ཡང་སྐྱེ་བའམ་འཇིག་པ་ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་སྟེ་གཉིས་པའོ།།འདུ་བྱེད་ཙམ་གྱི་སྐྱེ་བའམ་འཇིག་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབུ་མའི་ལམ་སྟེ་མཐའ་གཉིས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དེས་ལན་འདེབས་པ་ནི་ལན་གདབ་པ་ལེགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ བསྟོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དགེ་སྦྱོང་གོ་ཏ་མའི་ཐད་དུ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཉམས་སུ་ལེན་པར་བྱེད་ཅེས་དྲིས་ན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་བ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པའི་དབུ་མའི་ལམ་གྱིས་ལན་འདེབས་པ་ནི་ལན་འདེབས་པ་ལ་ནོར་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། སེམས་ཅན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉམས་སུ་ལེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཐའ་གཅིག་གོ། །ཅིའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཡང་ཉམས་སུ་ལེན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཐའ་གཉིས་པའོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་སྐྱོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་ཆགས་དང བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་།འགོག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉམས་སུ་ལེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དབུ་མའི་ལམ་སྟེ་།དེ་བས་ན་དེས་ལན་འདེབས་པ་ནི་མ་ནོར་ཞིང་ལེགས་པར་ཡིན་ནོ་། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྔགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་གཉིས་ནི་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་ བྱས་པ་སྟེ།དེ་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་གྱིས་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ།སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ། །མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚེ་རབས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུན་དང་། སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུན་ནོ། །དེ་ལ་རྒྱུན་སྔ་མ་ཤོས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང་དེར་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བའོ། །ཐ་མར་འཆི་བ་ནི་འཇིག་པའོ། །ཐོག་མ་དང་ཐ་མའི་བར་གཞོན་ནུ་ལ་སོགས་པའི། གནས་སྐབས་རྣམས་སུ་ནི་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ། ཚེའི་ཚད་ཇི་ཙམ་པར་གནས་པས་ན་གནས་པའོ། །གནས་སྐབས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པས་ན་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ནས་རྒྱུན་ཕྱི་མ་ཤོས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་སར་པ་སར་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ དེ་ནི་སྐྱེ་བའོ།།སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་པ་དེ་ལས་ལྷག་པར་མི་གནས་པར་ནི་འཇིག་པའོ། །སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་པ་ཙམ་ལ་གནས་པ་ནི་གནས་པའོ།

总结：无过患和无希求，回答问题无错误，特征和障碍，稀有和因灭尽，烦恼一定，二者皆为最后。
这两种人虽有信心但不具备与信心相应的行为，是哪两种呢？一是在家信众虽信解脱和诸行无常，但不观察诸行过患而安住，因不知出离而享受；二是虽从在家出家成为具信出家人，但为了证得涅槃却无强烈希求，为了现世证得涅槃虽依止希求，却不经常修习善法。
与此相反的是具有与信心相应的两种行为，应当了知。
这两种人对于佛法通达明了者具有信心，或对外道提问能无误回答，应当了知。即依中道而不增益诸行生灭中的众生，也不否认实有真谛，仅显示诸行的生灭，这就是回答问题无错误。
说'众生有生有灭'是增益边，是一边。说'无有生灭'是损减边，是第二边。说'唯有诸行生灭'是中道，是远离二边。因此，如此回答是善答，为如来所赞叹。
又若问'为何在沙门乔达摩处修习梵行'，如前远离增益、损减二边，以中道回答即是无误回答。说'为令烦恼众生清净而修习'是一边。说'无所为而修习'是第二边。说'为厌离诸行、离贪、寂灭而修习'是中道，因此如此回答无误且善妙，应知为如来所赞叹。
这两种是有为法和无为法。其中有为法的无常通过有为法三相可知，即生、灭、住异。这三相又依两种相续而了知，即从一世到一世的相续，和从一刹那到一刹那的相续。
其中前者相续中众生于各处受生是生，最后死亡是灭，从始至终少年等阶段是住异，由寿量住故为住，后后阶段差别故为异。后者相续中诸行刹那刹那新生是生，生起刹那不住即是灭，唯住生起刹那是住。

།གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་གཉིས་ཏེ། ཐ་དད་པའི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ཐ་དད་པར་འགྱུར་བའི་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་ཐ་དད་པའི་གཞན་དུ་ འགྱུར་བ་ནི་འདུ་བྱེད་རྒྱུན་འདྲ་བར་འཇིག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཐ་དད་པར་འགྱུར་བའི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་རྒྱུན་མི་འདྲ་བར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ལུས་ནི་གནས་པ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་དེ་དེ་བས་ན་འདི་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་མཚན་ཉིད་གཅིག་ཏུ་འདོགས་སོ། ། དེ་ལས་བཟློག་པ་ལས་ནི་འདུས་མ་བྱས་པའི་མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་རྟག་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚོགས་བསགས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལས་ཀྱི་མཐའ་རྒྱ་ཆེན་པོས་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྒོ་ནས་བག་མེད་པར་གྱུར བ་དང་།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་སྐུལ་བ་མེད་པ་དང་། ཆོས་མ་ཐོས་ཤིང་ཆོས་མ་ཐོབ་པར་དུས་མ་ཡིན་པར་འཆི་བའི་རྐྱེན་གང་ཡང་རུང་བ་དང་ཕྲད་ནས་འཆི་བའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་བར་དུ་གཅོད་པ་མེད་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་གཉིས་ནི་འཕགས་པ་ཤི་བ་དང་དུས་ལས་ འདས་པའི་འཕགས་པའི་རྟགས་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འཆི་བའི་ཚེ་དབང་པོ་དང་བ་དང་། སྟོན་པས་ལུང་བསྟན་པའོ། །སྟོན་པ་ནི་འཕགས་པ་འདས་པ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་འཕགས་པ་ཡིན་པར་ལུང་སྟོན་པར་མཛད་དེ། རིགས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནོར་དུ་གྱུར་པར་ལུང་ སྟོན་པ་དང་།ངའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ། །དེའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ནི་ཆོས་དེ་ལས་བརྩམས་པའི་ཕ་རོལ་གྱི་སྒྲ་སྟེ། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྟེན་ཏོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་ སྐབས་ནས་ང་ལ་འཚེ་བར་མི་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའོ་།།དེའི་དོན་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་བའི་དོན་དང་། གསུངས་པའི་དོན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པར་བྱ་བ་དེའི་ཕྱིར་ཡིན་ལ་ཟག་པ་ཟད་པ་དེ་ཡང་དེས་ཐོབ་བོ་། །འདི་གཉིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། མ་དད་པ་རྣམས་དད་པར་བྱ་བ་དང་། དད་པ་རྣམས་ཕྱིར་ཞིང་འཕེལ་བར་བྱ་བ་དང་། བསྟན་པ་འདི་ལ་མྱུར་དུ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟ་སྟེ། སྟོན་པ་ཡིན་པའི་རྣམ་པའམ། ཆོས་བསྟན་པའི་རྣམ་པའམ། མཆོག་ གི་ཐོབ་པ་བརྙེས་པའི་རྣམ་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་རྣམས་སུ་དགེ་བ་དང་རྒྱ་ཆེ་བར་གྲགས་པ་དང་སྒྲ་དང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དང་མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བ་སྤངས་ནས་ཡང་དག་པའི་རྒྱུ་གསུངས་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། རྒྱུ་མི་མཐུན་ པར་སྨྲ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་དང་། ཐར་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་མོས་པའི་གནས་ཀྱང་མ་ཡིན་ན་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དང་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར། ཡང་དག་པའི་རྒྱུ་སྨྲ་བ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྟོན་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དག་ཡིན་ཏེ། རྒྱས་པར་རྣམ་གྲངས་བསྡུ་བ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །བསྟན་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་སྟེ། ཐོག་མར་ཡང་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྦྱར་ཏེ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་གྲངས་བསྡུ་བ་ཉིད་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མཆོག་གི་ཐོབ་པ་བརྙེས་པའི་རྣམ་པ་རྣམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེས་ནི་འཇིག་རྟེན་འདི་དང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡང་ཉིད་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ནི་འཇིག་རྟེན་འདིའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལོ། །རྣམ་གྲངས་གཉིས་པ་ནི་ད་ལྟར་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། འདས་པའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །སློབ་ དཔོན་མེད་པས་ན་ཉིད་དོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་པས་སོ། །མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

变异有二种：差别的变异和成为差别的变异。其中差别的变异是指诸行相似相续而灭。成为差别的变异是指相续不相似而转。变异之体与住无别，因此这二者合为一而立一相。
与此相反则应知是无为之三相及常性。应知这三者是断隔涅槃资粮的障碍，即以广大业际而受用圆满而放逸，无善知识劝导，未闻法未得法而非时遇任何死缘而死。与此相反则应知是三种无障碍。
这二者是圣者死亡和圣者圆寂的标志，即：临终时诸根清净，及佛陀授记。导师对圣者圆寂时以三种方式授记为圣者：因具种姓而授记为宝藏，'了悟随顺我之法'中所说的法是以正见为先导的道。随顺彼法是缘于彼法的究竟之声，即如理作意的所依。即从法门中'于我无害'之义。
其义是如来所宣说的义理，所说的义理即是：为断尽诸漏，而彼漏尽也由彼获得。这二者是如来稀有殊胜之法，即：令不信者生信，令有信者增长，为令速入此教法。即：从导师相、说法相或证得殊胜相而着手，于诸方及诸方隅广大宣说善法，具足名声、偈颂，断除无因说和不相顺说而宣说正因。
如是无因说和不相顺说即是：诸智者为往善趣和解脱而修行之处尚非信解处，何况能趣入和精进修行？正因说则应从与此相反而了知。其中导师相即是：如是'彼世尊是如来应供'乃至'世尊'等，详如分类摄集所说。
说法相即是：宣说正法，从最初'善'等广说，彼等亦应从分类摄集了知。其中证得殊胜相即是：从'彼以自通慧现见现证此世间与他世间'等广说。其中欲界是此世间，色界和无色界是他世间。第二种分类则应从现在、未来、过去时的差别而了知。因无师故说'自'。'通慧'是指六种神通。'现证'是因现前所缘故。

།བསྒྲུབས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཆོག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་མཁྱེན་ལ་གཞན་ དག་ལ་ཡང་སྟོན་པས་ན་བརྡ་སྤྲོད་པའོ།།རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་རྒྱུ་མེད་པར་འཛིན་པ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དང་། འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡང་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་ཏེ། གང་སྐྱེས་པས་འདུ་བྱེད་གང་དག་སྐྱེ་ བར་འགྱུར་བ་དང་།གང་འགགས་པས་གང་དག་འགག་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་དག་གིས་དེ་གཉིས་ནི་མི་དམིགས་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་དམིགས་པས་འདི་ལྟར་ལྟ་ཞིང་འདི་སྐད་དུ་སྨྲ་སྟེ། ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། ། མེད་པ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །ཡོད་པ་ལ་ནི་འཇིག་པ་མེད་དོ་སྙམ་མོ། །དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་དེ་དག་ནི་གནས་སྐབས་གསུམ་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་དམིགས་པ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཤེས་པ་རགས་པ་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མར་གྱུར་བ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱལ་རིགས་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་། རྗེའི་རིགས་དང་། དམངས་རིགས་ཀྱི་གནས་དེ་དང་དེར་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཕྲད་པའི་རྒྱུས་ཟླ་བ་བརྒྱད་དང་དགུ་འདས་པ་ན་ཁྱེའུ་བུ་མོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ལྟར་བྱུང་ནས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་མོད་ལ་ཚེ་ཟད་དེ་བར་མ་དོར་འཆི་བ་དང་། གཞན་ཡང་འདི་ན་ཁ་ཅིག་ནི་ཚེའི་ཚད་ཇི་ཙམ་པར་གནས་པ་དང་། གསོན་ཞིང་འདུག་ལ་སྡོད་ཅིང་འཚོ་སྟེ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་སེམས་ལས་བྱུང་བའི ཆོས་རྣམས་སར་པ་སར་པ་ཡིན་གྱི།རྙིང་པ་རྙིང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་གཉིས་ནི་བདག་བསྟོད་པ་དང་། གཞན་སྨོད་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚིག་ཙམ་གྱིས་བྱེད་པ་དང་། སྟོན་ཅིང་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པས་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཚིག་ཙམ་གྱིས་བདག་བསྟོད་ པ་དང་གཞན་སྨོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དེས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཅིང་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་སེམས་ཀྱིས་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་བདག་ཉིད་སྨད་པར་འགྱུར་གྱི།བསྟོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བསྟོད་ཅིང་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པས་བྱེད་པ་ནི་མ་བསྟོད་པ་དང་མ་སྨད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ཉིད་བསྟོད་ པ་དང་གཞན་དག་སྨད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པ་ནི་མི་ཤེས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་མྱུར་དུ་སེལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་མོས་པས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་སྐྱེས་པ་དང་། ཉེ་བར་སྐྱེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་བདེ་ འགྲོར་འགྲོ་བའི་ལམ་མི་ཤེས་པ་དང་།ཚེ་འདི་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྲོ་བའི་ལམ་མི་ཤེས་པའོ། །འདུ་བྱེད་དུ་གཏོགས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ཚོགས་ཀྱི་དོན་ནི་ཕུང་པོའི་དོན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པའི་རྒྱུ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྟེན་དང་། དམིགས་པ་དང་གྲོགས་སོ།

'成就'是指成为一切众生中最殊胜的缘故。由于最胊胜者自己了知并为他人宣说，故称为语言表达。
无因论者以两种方式执著诸行无因：他们既不了知诸行生起的因，也不了知诸行灭亡的因，即不知由何生起而使诸行生起，由何灭亡而使诸行灭亡。
他们不见这两者而见到诸行，因此如是见解并如是说道：'凡是有的就只是有，凡是无的就只是无。无中不会生起，有中不会灭亡。'
如是说者否定三时中诸行生灭的粗显现量，这是一切世间所共知的。譬如，由刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗种姓中的男女交合因缘，经过八九个月后生下男孩女孩，如是生后，有些立即命终中夭，其他有些则活到寿量尽时。
活着安住时，经历苦乐及不苦不乐等受的差别状态中所生起的心法，都是新生的而非旧有的。
这两种是自赞毁他，即：仅以言语而作和以教示勤行而作。其中，仅以言语自赞毁他者，由于为非善士法所胜，以此心于圣者中反成自贬而非自赞。
以教示勤行而作者，即使未受赞叹和诽谤的人也会自赞毁他。
如来所说法能迅速断除两种无知：即长时以来生起的对非正法的信解，以及新近生起的对非正法的信解。
同样，不知俱生善趣之道，及不知现世涅槃之道。
十一种行法合为一聚即成行蕴，蕴义应知即为聚义。
依唯一染污因而建立取蕴，应当了知。
依染污和清净二因而建立有漏无漏诸行，应当了知。
应当了知诸行生起烦恼有三种：即所依、所缘和助伴。

། །།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་གཞི་བསྡུ་བ། བམ་པོ་དྲུག་པ། སྡོམ་ནི། མཛད་པ་ཉུང་དང་རང་བཞིན་སོགས། །འཕགས་པའི བསྟན་པ་རྣམ་པ་གསུམ།།དམ་ཆོས་ལྟ་བུར་བཅོས་པ་དང་། །སེམས་ཉིད་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་གནས། །ལན་མི་འདེབས་དང་རྣམ་པར་འགྱུར། །སྟོན་པ་ལ་ནི་བརྗོད་པ་དང་། །ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གསུམ། །ཕྱི་རོལ་རྣམས་ཀྱི་བྱིས་པའི་རྟགས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ རྣམས་ནི་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་མཛད་པ་ཉུང་ངུར་གནས་པ་ལ་ཐུགས་འཇུག་པར་མཛད་དེ།དེའི་མོད་ལ་འདུལ་བའི་དོན་རྫོགས་པར་གྱུར་ནས་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་གནས་པར་བཞེད་པ་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་དང་། འདུལ་བ་དོན་མང་ཞིང་བྱ་བ་ མང་བ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་གདུལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཉིན་པར་གནས་ཤིང་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་པའི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་འདུལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་འདུལ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་རྣམས་དང་། བག་ མེད་པ་རྣམས་དང་།སེམས་ཞུམ་པ་རྣམས་དང་། ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་སོ། །རྣམ་པ་བཞིས་ནི་གནས་བཞི་ལ་གུས་པ་སྐྱེས་ཏེ། གནས་པས་མྱུར་བ་ཉིད་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཐོབ་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ འདི་ལྟ་སྟེ།ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་སྡུག་པར་འཛིན་པ་དྲག་པ་དང་། སྟོན་པ་ལ་ཕངས་པར་འཛིན་པ་དྲག་པ་དང་། དེས་བསྟན་པའི་ཆོས་ལ་དད་པ་དྲག་པའོ། །བླ་ན་མེད་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་པ་བླ་ན་མེད་པ་དང་། ལམ་བླ་ན་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་བླ་ན་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ཤེས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་ལ་སླ་བའི་ལམ་ནི་ལམ་བླ་ན་མེད་པའོ། །སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉམས་པ་མེད པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་བླ་ན་མེད་པ་སྟེ།དེ་རྣམས་བསྡུས་པ་ནི་ཤེས་པ་དང་། སྤོང་བ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །སློབ་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ལམ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བླ་ན་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བླ་ ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་སླ་བ་དང་། མྱུར་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་བཅོམ་པ་དང་བྱ་བ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ལ་བརྟེན་པ་འདུ་བྱེད་རྣམས་རབ་ཏུ་ རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ན་དུས་གཉིས་སུ་རྣམ་པ་བཞིས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ན་དུས་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་ཐོགས་སུ་ཟག་པ་ཟད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དུས་གཉིས་པོ་གང་ཞེ་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་དང་། མཐོང་བའི་སའོ། །རྣམ་པ་བཞི་བོ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། རང་བཞིན་ དང་།གནས་དང་། ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་། འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་ནི་འདུ་བྱེད་དོ། །འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་དེའི་བདག་གམ་བདག་གིར་དམིགས་པའི་གནས་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པས་བསྡུས་པ་དེའི་ཀུན་ནས་སློང་བ་ནི་མ་རིག་པའི་ འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བའི་སྲེད་པའོ།།དེ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རིམ་པ་རྣམ་པ་ལྔས་འབྱུང་སྟེ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁམས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ནི་རེག་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་ངོ་། །རེག་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ནི་ཚོར་བ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་ངོ་། །ཚོར་བ་ སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ནི་སྲེད་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་ངོ་།།སྲེད་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ནི་ལེན་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པའོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུ་ནི་དུས་སྐབས་གསུམ་དུ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་ སྟེ།བདག་མེད་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཆོས་ལ་རྟོག་པའི་བཟོད་པའི་དུས་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་པའི་དུས་ཀྱི་ཚེའོ།

瑜伽师地论摄事分第六品。总纲：少作及自性等，圣教三种，似正法伪造，及心遍愚痴处，不作答复及变化，对于导师所说及，三种圆满见解，外道诸愚者之相。
如来以三种因缘而住于少作，即于当下圆满调伏之义后，欲令住于今生安乐，及声闻精进修习，为调伏入于多义多事者。
昼住及内正止之一切因缘，如前所说于此亦当了知。此四者是诸调伏者之调伏自性，即：诸愚痴者、放逸者、怯弱者及正入者。
由四种相于四处生敬，由住而速得无上，即：于所得处强烈欲求，于所得方便即如是法随法精进修习处强烈爱乐，于导师强烈珍惜，于其所教法强烈信仰。
无上有三种，即：无上智、无上道、无上解脱。其中无上智即尽智、无生智及无学正见。速易现知之道即无上道。无退失之心解脱即无上解脱，彼等摄为智、断及现法乐住当知。
有学之智、道及解脱，彼等非无上，以有上故。一切阿罗汉道当知易得现知及速疾，以摧破一切随眠及已作所作故。
依菩提分而详细分别诸行时，于二时中由四相遍知身见则于二时之后得漏尽。何为二时？凡夫地及见地。何为四相？即：自性、处所、等起及果。
其中身见自性即诸行。五种诸行即是彼之我或我所缘处。彼之等起即见取所摄无明触所生缘起爱。
彼亦由五种缘起次第而生，即：由种种界缘生种种触，由种种触缘生种种受，由种种受缘生种种爱，由种种爱缘生种种取，凡缘起者即无常。
其中果即于三时位由身见为障，即：以无我为所缘而观察法之忍时、现证时及得阿罗汉果时。

།དེ་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་ནི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་སྒོ་ནས་སོམ་ཉི་ཟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཅན་དུ་འགྱུར་ རོ།།ཆོས་ལ་རྟོག་པ་ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་སོམ་ཉི་བསལ་དུ་ཟིན་ཀྱང་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་ན་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཏོང་བའི་ཚེ་བག་ལ་ཉལ་གྱི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལོག་པའི་འདུ་བྱེད་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ནས་བདག་ནི་ ཆད་པར་འགྱུར།ཞིག་པར་འགྱུར། མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཆད་པར་ལྟ་ཞིང་མེད་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་དེའི་ཡིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་སྟེ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཕྱིས་ཉེས་པ་དེ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱངས་ནས་བདེན་པ་རྣམས་ མངོན་པར་རྟོགས་ཏེ།མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་བག་ལ་ཉལ་གྱི་སྒོ་ནས་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། བརྒྱ་ལ་ལན་འགའ་བརྗེད་ངས་པར་འགྱུར་བས་ང་རྒྱལ་གྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སྒོ་ནས་བདག་གི་བདག་ནི་འདིའོ་སྙམ་དུ་ཡང་དག་ པར་མཐོང་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་ནི་ཆེའོ། །བདག་ནི་མཉམ་མོ། །བདག་ནི་ཆུང་ངོ་སྙམ་མོ། །དེ་ལ་གནས་སྐབས་གཉིས་སུ་ནི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྒྲིབ་པར་བྱེད་དོ། །གསུམ་པའི་སྐབས་སུ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྒྲིབ་པར་བྱེད་དོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་རྒྱུ་ རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་གྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྟོབས་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་སོ། །དེ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་མཐོང་བའི་སའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་ བའི་ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།མཐོང་བའི་ས་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཤིང་སྤང་བ་བྱས་ནས་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་ཚུལ་བཞིན་དུ་འདྲི་ཞིང་ལན་འདེབས་ཏེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། རང་བཞིན་དང་། ལྡོག་པ་དང་འཇུག་པའི་རྩ་བ་དང་།ལྡོག་པ་དང་འཇུག་པ་དང་། ལྡོག་པ་དང་། འཇུག་པའི་ཐབས་སོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་ལྡོག་པ་དང་འཇུག་པའི་རྩ་བ་ནི་འདུན་པ་སྟེ། དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་ཡན་ཆད་ཟག་པ ཟད་པ་ཐོབ་པའི་བར་གང་ཡིན་པ་སྟེ།འདི་ནི་ལྡོག་པའི་རྩ་བའོ། །འདུན་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཀྱེ་མ་བདག་ནི་སྐལ་བ་ངན་པ་རྣམས་ནས་ཚངས་རིས་པ་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་སྟེ། དེར་སེམས་ཀྱང་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཅིང་བསྒོམ་ལ་མང་དུ་བྱེད་དེ་དེ་ནས་དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་འཇུག་པའི་རྩ་བའོ།།དེ་ལ་ལྡོག་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཙམ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་ནི་ལྡོག་པ་མེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་འདུ་ བྱེད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐ་དད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེས་འདུས་མ་བྱས་སུ་འགྱུར་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པས་རྟག་པར་ཡང་འགྱུར་ལ་དེ་ལྟ་ན་ནི་ལྡོག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་བཟུང་ བ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་གཏན་སྤངས་པས་ལྡོག་ཏུ་བཏུབ་པོ། །དེ་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དང་། རྣམ་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་ཇི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་ཕྱི་མ་ལ་སྨོན་ནས་ལས་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། །མ་ འོངས་པའི་དུས་སུ་བདག་འདུ་བྱེད་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་སྟེ།དེས་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་ཕངས་པར་འགྱུར་ལ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་མ་སྤངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་ནི་འདུ་བྱེད་དུ་གཏོགས་ པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་པོ་རྣམས་ཡིན་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

在某一时刻，通过潜伏的萨迦耶见而产生怀疑和疑惑。虽然通过多次思维法义已经消除了怀疑，但在证悟时从内心深处舍弃涅槃时，通过那个潜伏的萨迦耶见观察邪分别，认为'我将断灭，我将毁坏，我将不存在'，如此对涅槃生起断见和无有见。因此，他的心从涅槃退转而不趣入。此后，从那个过失中清净心意，现证诸谛。
虽然具有现证，但他仍未能从潜伏的我慢中解脱，因为有时会忘失，由我慢烦恼而如实见到'这是我'，即：'我大'、'我等'、'我小'等想法。在前两个阶段是由潜伏力所障，在第三阶段是由习气力所障。
诸行由三种因缘而生：即过去业和烦恼力、愿力，以及现在因缘力。在凡夫地，在遍知后紧接见地时获得见所断漏尽。在见地，遍知并断除后，获得阿罗汉果后紧接获得诸漏尽。
对诸行以五种方式如理问答：何为五种？自性、还灭和趣入之根本、还灭和趣入、还灭、趣入之方便。其中自性有五种，即色等。其中还灭和趣入之根本是欲，从对善法之欲直至获得漏尽，这是还灭之根本。从欲开始，想'愿我从恶趣乃至梵天众中同分投生'，于彼修习、串习、多修，由此而得生彼，这是趣入之根本。
其中还灭是为断除诸行中欲和贪的取著。若诸行即是取，则不应有还灭，因为阿罗汉也有诸行。若诸行与取是各别的，则成无为，既是无为则成常法，如此则不应有还灭。因此，取是执著诸行的一分，由完全断除其一分的现行而可还灭。
其中趣入是后有生起之因、行相和现在因。其中后有生起之因，如此处有些人希求后世而造业，想'愿未来时我具有如是诸行'，由此珍惜后有生起诸行之因，现在诸行也未断除，如是诸行有差别。其中行相是属于诸行的十一种，应如前了知。

།འདི་ལ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་འབྱུང་བ་དང་ མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བའོ།།དེ་ལ་འཇུག་པའི་ཐབས་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ལྡོག་པའི་ ཐབས་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་དང་།ཉེས་དམིགས་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། བདག་དང་བདག་གིར་མི་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་འཇུག་པའི་ཐབས་ནི་མཐུན་མཐུན་དུ་མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་གཉེན་ པོ་ལས་ནི་ལྡོག་པའི་ཐབས་སོ།།ཉན་ཐོས་མི་མཁས་པ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ལས་འདས་ནས་སྡིག་པའི་ལྟ་བར་ལྟུང་བའམ། ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་རྣམ་པར་རྨོངས་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་རྣམ་པར་རྨོངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དེ་ ལྟར་རྣམ་པར་རྨོངས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཚུལ་ལས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་འདས་པ་དང་།དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་ཚུལ་ལས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་འདས་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །འཕགས་པ་འབའ་ཞིག་བཞེད་ན་སྟོན་པར མཛད་པ་ནི་གནས་གསུམ་ཡོད་དོ།།བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ་གཞན་ལས་ཐོས་པ་ཉི་ཚེའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་མེད་པར་མཐོང་བར་བདག་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་པ་དང་། གང་ལ་བརྟེན་པས་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ འཇུག་པ་དེ་སྤངས་ན་ཡང་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མ་སྤངས་པ་ཡང་སྟོན་པ་དང་།འཇུག་པའི་རྟེན་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་མ་སྤངས་པས་ཇི་ལྟར་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མངོན་པར་ཞེན་པས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་། བརྗེད་ངས་པས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ནི་འཕགས་པས་སྤངས་ཏེ་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་དོ། །གཉིས་པ་ནི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་སྒོ་ནས་སྤྱོད་དེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྤངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་འཕགས་པའི་ལམ ལེགས་པར་མ་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་སྤྱོད་དོ།།དེ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་བག་ཆགས་ཙམ་དང་འབྲེལ་པའི་ཚུལ་གྱིས་བརྗེད་ངས་པས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །དེ་བས་ན་སྤངས་ཀྱང་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་འཕགས་པ་ནི་རང་གི་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་ཡང་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་མི་འགྱུར་ན་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལྟ་ཅི་སྨོས།གདགས་པའི་སྒོ་ནས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་ཡང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་ན་ནི་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་དོ། །གདགས་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ ན་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་མེད་ན་ནི་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་ཡང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་རྣམ་པར་འདྲེས་ན་གནས་སྐབས་གཞན་དག་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས། དེ་ལ་འཕགས་པའི་རྒྱུད་ལ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་བག་ལ་ཉལ་དང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སྒོ་ནས་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །བག་ཆགས་དང་འབྲེལ་པའི་སྒོ་ནས་ནི་སློབ་པས་མ་སྤངས་སོ། །ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་བག་ལ་ཉལ་དང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་མ་སྤངས་སོ། ། དེ་ལ་ངའོ་སྙམ་དུ་འདུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ང་རྒྱལ་གྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བརྗེད་ངས་ཤིང་འདོད་པ་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་མྱང་བས་འཕྲོག་པ་དེ་ནི་འདུན་པའི་སྒོ་ནས་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་དོ།

关于此处，现在生起的因是这样的：是从生起因所生的色，即依靠四大种而从触缘生起感受等诸心所法，以及从名色缘生起识。
其中趣入的方法是依靠萨迦耶见而对诸行生起我慢心，以及能尝味者，以及我与我所见。
其中还灭的方法是于诸行无我慢心，见过患，出离，无我与我所见。
其中趣入的方法应知是随顺无明和贪爱之分。从其对治则是还灭的方法。
不善巧的声闻由两种因从导师教法中退失而堕入恶见，或言说，以及于世俗谛迷惑，于胜义谛迷惑。
如是迷惑故，一向超越世俗谛理，一向超越胜义谛理而非理思维诸行的趣入。
若唯圣者欲说教导时有三处。凡夫异生则不如是，仅是从他闻法而已。
即是：如实显示自身见诸行无我无我所，以及依止何而生我慢，若断彼亦显示彼一切未完全断除，以及虽无趣入所依，由未断我慢而如何行持之相貌。
其中于诸行的我慢有二种：执著而行持，及失念而行持。
其中执著而行持是圣者已断而不行持。第二种是随眠的方式而行持，即虽已断萨迦耶见，由未善修圣道故而行持。
彼仅与萨迦耶见习气相应的方式而由失念行持的我慢作为所依而作业。因此虽已断除仍有行持。
其中圣者以自相门作意诸行时亦不行我慢，何况以共相门。以假立门作意时若正念住则不行我慢。
于作意假立时若无正念住则行我慢。异生即使以共相门作意诸行时，若心相续与我慢杂染，则于其他时况更何说。
其中于圣者相续中已断除萨迦耶见的随眠和缠。以习气相应门学者未断。我慢以随眠和缠的方式亦未断。
其中凡是我欲，应知是我慢的缠。为何如此？如是失念而为欲和等至味所夺，彼以欲门而行持我慢的缠。

།དེ་ཡང དེས་བག་ལ་ཉལ་གྱི་སྒོ་ནས་མ་སྤངས་ལ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་ཏེ་འདི་ལྟར་དེ་དེའི་ཚེ་བརྗེད་ངས་པར་འགྱུར་རོ།།འགོག་པར་མ་གྱུར་པ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་བྲལ་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཡང་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟད་པར་མ་བྱས་པ་ནི་དེའི་བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་མ་བཅོམ་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ཀུན་ཏུ་དགའ་བར་བྱ་བའི་དྲི་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ནད་པ་དྲི་བ་དང་། བདེ་བ་དྲི་བའོ། །དེ་ལ་ནད་པ་དྲི་བ་ནི་ཅི་ཁྱོད་ཚོར་བ་དུབ་པས་བཟོད་པར་གྱུར་ཏམ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྲོག་དང་མཐུན་པའི་ ཕྱིར་སྡོད་པ་དང་།ཅི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཤས་ཆེ་བར་མ་གྱུར་ཏམ། རྒྱུན་ཆགས་པར་མ་གྱུར་ཏམ། མི་སྡུག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། ཡིད་དང་མི་མཐུན་པ་རྣམས་ལུས་སུ་ཞུགས་པར་མ་གྱུར་ཏམ། ཞུགས་པ་ལས་ཀྱང་མེད་པར་སོང་ངམ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་བདེ་བ་དྲི་བ་ནི་ འདི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་ཁ་ཅིག་ལ་ནད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པར་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་གནོད་པ་ཆུང་ངམ་ཞེས་དྲི་བའོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་གནོད་པ་མེད་པ་དང་ཡང་ཡམས་ཀྱི་ནད་ལས་གྱུར་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཉམ་ང་བ་ཉུང་བའོ། །མཚན་མོ་བདེ་བར་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་དང་། ཁ་ཟས་བདེ་བར་ཞུ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ བསྐྱོད་པ་ཡང་བའོ།།འཚོ་བ་དང་། སྟོབས་དང་། བདེ་བ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པར་གནས་པའི་རྣམ་གྲངས་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པར་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་པ་བཞིན་ནོ། །དྲི་བ་དེ་ཡང་གནས་སྐབས་ རྣམ་པ་བཞིར་གཏོགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ནང་གི་གནོད་པར་གཏོགས་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་གནོད་པར་གཏོགས་པ་དང་། མཚན་མོ་གནས་པར་གཏོགས་པ་དང་། ཉིན་མོ་གནས་པར་གཏོགས་པའོ་། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཁ་ཟས་དང་ཐ་སྙད་དང་། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་མི་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མ་ཤེས་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ཉེ་བར་མི་འགྲོ་བའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ཉེ་བར་མི་འགྲོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་ཉེ་བར་མི འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཁ་ཟས་དང་།ཐ་སྙད་དང་། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་སྣང་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་གདོད་ཉེ་བར་མི་འགྲོ་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཁས་མི་ལེན་ཞིང་ཉེ་བར་མི་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་གོར་མ་ཆག་གོ་སྙམ་སྟེ།དེ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ལྟར་བཅོས་པ་དང་ལྟ་བར་གྱུར་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པའམ་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ལྟར་འཆོས་པ་དེ་ལྟར་བུར་གྱུར་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དོན་གྱི་དབང་རྣམ་ པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ཤིན་ཏུ་འབད་པར་བྱེད་དེ།གང་ཟག་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་པའམ་གཞན་དག་ལ་ཡང་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་འདིས་འགྲོ་བ་ངན་པར་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་པ་དང་། བསྟན་པ་ལ་དགའ་བའི་སྒོ་ནས་དམ་པའི་ཆོས་ལྟར་བཅོས་པ་ལ་བརྟེན་པས་བསྟན་པ་ནུབ་པར་ འགྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་པའོ།།དམ་པའི་ཆོས་ལྟར་བཅོས་པ་དེ་སྐྱེ་བ་ལ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ཡོད་དེ། ནང་གི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མ་སྤངས་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པས་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པའི་སྐྱེས་བུར་རྟོག་པའོ། །རྒྱུ་རྣམ་པ་དེ་གཉིས་སྤང་བ་ལ་ནི་གཉེན་པོ་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་རྣམ་ པ་གཉིས་ཡོད་དེ།འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་གོ་རིམས་ཀྱིས་བདག་མེད་པར་བསྟན་པ་དང་། བསྒྱུར་བ་བཞིས་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པའི་སྐྱེས་བུ་མི་དམིགས་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདུས་བྱས་སམ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་ རྒྱས་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་བདག་ནི་དེ་བཞིན་འོངས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ་། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འདོགས་ཏེ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་འདུས་བྱས་སུ་འདོགས་སོ། །ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པ་ལ་ནི་འདུས་མ་བྱས་སུ་འདོགས་སོ།

再者，由于未从随眠方面断除，从现行方面未完全了知，因此此时会忘失。虽然已经远离现行烦恼，但由于仍在普遍行持，所以未能遮止。由于未能真实摧毁其随眠，所以未能断尽。
同梵行者对同梵行者的慰问有两种：问病和问安。其中问病是：'你的疲乏感受能忍受吗？'、'能维持生命吗？'、'痛苦感受是否加重？是否持续？不悦的触受和不如意的是否进入身体？已进入的是否消失？'
其中问安是：如此处有人因未被疾病所恼而问'少有损害吗？'因无外在损害及瘟疫病而'少有恐惧'。因夜晚安眠及饮食消化良好而'身体轻安'。
关于生活、力量、安乐、无过失、安住于乐触的分类，如声闻地中关于知食量的论述。
此问候应知属于四种情况：属于内在损害、属于外在损害、属于夜间住处、属于日间住处。
阿罗汉于此生中对饮食、名言、蕴、界、处等并非远离不执著，若未如实了知而认为阿罗汉是不执著的。对'阿罗汉是不执著的'这句话作不如理思维，认为阿罗汉于此生并非不执著，因为他仍然显现饮食、名言、蕴、界、处等，所以阿罗汉是在死后才不执著，认为'阿罗汉不取不执诸行'这是世尊必定是以密意说的，应知这是伪法见。
同梵行者或大声闻为断除如是伪法，依两种义理而极为精进：思维此等人若因此因缘而自己所欲或教导他人而导致恶趣受生则不应理，以及从喜爱教法的角度思维依止伪法会导致教法衰败则不应理。
产生伪法有两种因：内在未断除身见，及依此而执著进退之补特伽罗。
为断除这两种因有两种对治正法教授：以诸行无常的次第宣说无我，以及以四种转变说明进退补特伽罗不可得，即从有为或无为的角度而言声闻、独觉、佛陀之我即是如来。
这也安立为两种：对于有余依者安立为有为，对于无余依者安立为无为。

།དོན་དམ་པར་ནི་འདུས་བྱས་ ལ་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱིས་གདགས་སུ་མེད་དོ།།འདུས་མ་བྱས་ལ་ཡང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་གདགས་སུ་མེད་དོ། །དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་དེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་རྣམ་པ་དྲུག་བསྐྱེད་ན་དམ་པའི་ཆོས་ལྟར་བཅོས་པ་སྤངས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པ་དེའི་ ཕུང་པོར་བསྡུས་པའི་འདུ་བྱེད་དུ་གཏོགས་པ་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་།ཚེ་འདི་ལ་ན་བ་དང་། རྒ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་། རང་གི་ངང་གིས་འགག་པ་དང་། སྤོང་བའི་ཁམས་ དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཁམས་དང་། འགོག་པའི་ཁམས་ལ་འགོག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཞི་བ་དང་། བསིལ་བ་དང་།ནུས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་ལ་ནི་ལོག་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པའི་དགྲ་བཅོམ་པའི་འདུ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མི་ འབྱུང་ན་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་དེ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་།ཉེ་བར་མི་འགྲོ་བར་ལྟ་སྤྲོས་པར་ག་ལ་བྱེད། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མ་སྤངས་པ་ལ་ནི་ཉེས་དམིགས་གཉིས་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གསོད་པ་པོ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱེད་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བདག་གམ་བདག་གིར་ཁས་ལེན་ པ་ནི་དེ་དག་གིས་དེ་འཁོར་བ་ན་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་།ཚེ་འདི་ལ་ཡང་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་བླ་ན་མེད་པའི་སྲོག་གི་དབང་པོ་འགག་པར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་མི་ལ་ལ་ཞིག་ལ་འཁོན་ཡོད་པའི་མི་ཞིག་ཡོད་པས་མཐུས་བསད་མི་ནུས་པར་རང་གིས་ཤེས་ནས་བསད་པའི་ཕྱིར་ ཡིད་རྟོན་དུ་གཞུག་པ་སྔོན་དུ་གཏང་བས་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་དེ།དེ་ཡིད་རྟོན་པར་གྱུར་པར་ཤེས་ནས་སྲོག་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡང་འཁོན་པའི་མི་ལྟ་བུའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བས་ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡིད་དུ་འོང་བའི་འདུ་བྱེད་ལ་ཆགས་ པ་དང་ལྡན་པར་ཀུན་དུ་སྤྱོད་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྨོངས་པ་དེ་ཡང་གསོད་པར་བྱེད་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་ཕན་ཡོན་དུ་ལྟ་བའི་ཉེས་པར་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དེ་དེ་ལ།དེ་ལྟར་ཡིད་བརྟན་པར་གྱུར་པས་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྲོག་གི་དབང་པོ་དེ་ལས་མ་ཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས་ རབ་ཏུ་ཉམས་པར་བྱེད་དོ།།འདི་གཉིས་ནི་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དང་རྨོངས་པར་འགྱུར་བའི་གནས་ཡིན་ཏེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་ལྟ་བ་ཡང་སྤོང་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱང་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ཁ་ཅིག་ནི་མངོན་པར་ འགྲུབ་པར་འགྱུར།ཁ་ཅིག་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བར་ལུང་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དོན་དམ་པར་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་བདག་རྟག་པར་མི་དམིགས་པ་དང་། སྟོན་པ་གསུམ་སྟེ། རྟག་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཆད་པར་སྨྲ་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པར་ཐུགས་སུ་ ཆུད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།སོམ་ཉི་ཟ་བ་དང་། རྨོངས་པ་དེའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དམ་པའི་ཆོས་ལྟར་བཅོས་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ་བསྟན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ནོ། །བདག་མེད་པའི་ཆོས་འདི་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པས་འཇུག་ པར་དཀའ་བ་དང་།རྟོགས་པར་དགའ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཀྱང་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་དང་། དེ་ཇི་ལྟ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པར་སླ་བ་ལྟར་དེ་དག་དེ་དང་མི་འདྲའོ། །དེ་ལ་མི་སླུ་བའི་དོན་དང་། རྟོགས་པའི་དོན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་འཇུག་པར་དཀའོ་། ། ཟབ་པ་ཡིན་ལ་ཟབ་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་འདི་ནི་མི་སླུ་བའི་དོན་ཏོ། །བདག་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་བར་དཀའ་ལ་གཞན་གྱི་སྒྲ་ལས་ནི་བཀའ་འཁོར་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་རྟོགས་པའི་དོན་ཏོ། །རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་རྟོག་གེ་བས་བརྟག་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དོན ཏོ།།ཆོས་འདི་ནི་ཞིབ་མོ་མཁས་པ་དང་མཛངས་པའི་བརྟགས་པས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་གྲངས་འདི་དག་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་གྲངས་བསྡུ་བ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

胜义中，有为法不能以有为法安立，无为法也不能以无为法安立。通过所说的正法而生起六种证悟时，应当了知已断除伪装的正法，即：由于阿罗汉的蕴所摄的有为法是坏灭之法，故证悟无常；由于此生中有病、老、苦之处，故证悟苦性；由于自然灭尽、断除界、离贪界、灭界而证悟灭尽、寂静、清凉、力量。
如是证悟者，即使具有邪慢的阿罗汉想也不会生起，何况死后去与不去的戏论分别？应当了知未断我见有两种过患：如同被杀者一样，于造作痛苦的诸行中执著我或我所，彼等于轮回中造作痛苦；于此生中也会断绝无上圣智慧命根。
譬如有人与怨敌相遇，知道无力杀害，为了杀害而先取得信任，表现出种种悦意行为。知道已获得信任后便断其命根。如是凡夫亦如怨敌般以我见为后世造作痛苦，于可意诸行中贪著而行。愚痴凡夫不见执著我见如同杀者之过患，如是信任故，未得圣慧命根而退失，从而完全退失。
此二是外道于此法律生疑惑迷惘之处：何为二者？如来既断有见无见，又授记声闻死后或现证或不现证；胜义中今生后世无常我，及三种说者：常见论者、断见论者、如来证知有之论者。
疑惑迷惘之因有二种，应知如伪装正法。断除彼等亦复如是，即二种教法。此无我法由二因故外道难入难证：即自性难证，及彼等不同于易证之理。其中以不欺义、证知义、不共义故自性难入。
以甚深而显现甚深故，此为不欺义。自见甚难而从他音声则能领会教轮故，此为证知义。非寻思境界故寻思者不能观察，此为不共义。此法应以细致智者贤者观察而了知，此等分类亦应如分类集中所说而了知。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ལུང་དང་རྟོགས་པས་སོ། །དེ་ལ་ལུང་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་བོ། །རྟོགས་པ་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། དེའི་ཕྱི་ནས་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་ པའིའོ།།དེ་ལ་གསུངས་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་མི་ཤེས་ལ་ང་རྒྱལ་ཡང་ང་རྒྱལ་ཡིན་པར་མངོན་པར་མ་རྟོགས་ཤིང་། མི་སྤོང་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བདག་ཏུ་མི་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ་། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་དོན་ཀུན་ཤེས་ཤིང་ང་རྒྱལ་ཡང་ང་རྒྱལ་ཡིན་པར་མངོན་པར་ རྟོགས་ལ་སྤོང་པར་ནི་མི་བྱེད་པ་ནི་སློབ་པའོ།།ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་ནི་མི་སློབ་པའོ། །འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་མོད་ཀྱི་དེ་གཉི་གའི་ཚུལ་གྱིས་ལན་གདབ་ཏུ་མི་རུང་ལ་གནོད་པ་དང་བཅས་ པར་གཟིགས་ན་ལན་མི་འདེབས་ཤིང་ཞལ་གྱིས་མི་བཞེས་ཏེ་ཤི་ཕན་ཆད་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་།གཉི་གར་འགྱུར་བ་དང་། གཉི་གར་མི་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ། ལན་མི་འདེབས་ པ་ལ་མི་མཁྱེན་པ་ཙམ་དུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་དེའི་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པའི་མི་ཤེས་པ་ཡིན་པར་མངོན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འདི་གཉིས་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། རྒ་བའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་རྒས་པར་གྱུར་ཏེ། སྐྱེས་ནས་ལོ་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་ལོན་ པ་སྟེ་དེ་བས་ན་ལུས་ན་བ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་ཀྱི་ཡིད་མི་བདེ་བའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ནི་གང་གིས་སེམས་ན་བ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་དང་པོའི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ལ་ནི་བྱིས་པ་དང་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་མགུར་བྱར་མེད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་ནི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཡོད་ ལ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མེད་དོ།།དེ་ལ་བྱིས་པ་ནི་ལུས་ན་བར་གྱུར་ན་སེམས་ན་བར་ཡང་ངེས་པར་འགྱུར་རོ། །མཁས་པ་ནི་ལུས་ན་བར་གྱུར་ཀྱང་སེམས་ན་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་འདི་ནི་འདིར་བྱིས་པ་དང་མཁས་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །ལེགས་པར་བཟུང་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཐོས་པ་དང་བསམས་པའོ།།ལེགས་པར་ཡིད་ལ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམས་པའོ། །ལེགས་པར་བསྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྙེད་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉེ་བར་ ལེན་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གསུང་བའི་སྟོན་པ་ཡང་དག་པར་དྲིས་པ་ལ་ལེན་འདེབས་པར་བྱེད་དེ།གཉིས་གང་ཞེ་ན། གང་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གསུང་བ་དང་གང་གི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་སྤོང་ བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གསུང་ངོ་།།ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་སྤངས་པ་ལ་ཉེས་དམིགས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་དག་པར་གཟིགས་ལ་སྤངས་པ་ལ་ནི་ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་དག་པར་གཟིགས་སོ། །དེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ན་མྱ་ངན་ལ་ སོགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་།དེ་བས་ན་འདི་ནི་ཉེས་དམིགས་དང་པོས་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ལས་གྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ན་མི་དགེ་བ་རྣམ་པ་དུ་མ་མང་པོ་ རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་དེ།དེས་ན་དེ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དེ་དང་། མི་དགེ་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མངོན་དུ་བྱུང་ཞིང་ཉེ་ལ་རབ་ཏུ་ཉེ་བ་དང་། འབྱུང་བ་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་པ་དང་། གཞན་གྱིས་གནོད་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་ དང་།བདག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་སྟེ། འདི་ནི་ཉེས་དམིགས་གཉིས་པའོ།

如来所说的义理应当以两种方式完全了知，即：通过教法和证悟。其中教法是凡夫通过闻思修所生的智慧。证悟是有学和无学的智慧，以及之后所获得的世间智慧。
其中，对所说的一切义理不能完全了知，且对我慢也未能觉察是我慢而不断除的，是未见无我的凡夫。其中，能完全了知一切义理，且能觉察我慢是我慢但尚未断除的，是有学。能完全做到的是无学。
对此，如来虽然如实了知世俗谛和胜义谛，但若见到以这两种方式回答不合适且有害时，就不作答复也不承认，如死后有、无、亦有亦无、非有非无等问题。
对此，如来以如是智慧观察在先而不作答复时，若有人认为这仅是不了知，应当了知这些人具有这种见解的无知。
这两种是诸行的变化：衰老的变化是如有些人衰老，活到一百二十岁，因此称为身病。心的不悦变化是令心生病。对于第一种变化，愚者和智者都不会欢喜。对于第二种变化，智者有而愚者则无。
其中愚者身体生病时心必定也会生病。智者虽身体生病但心不会生病，因此这就是此处愚者与智者的区别。
'善加受持的法'是指闻思。'善加作意'是指修习。'善加依止'是从如实存在的方面。'善加通达'是从尽所有的方面。
声闻以两种方式对正确询问宣说遍知断除一切取的导师作出回答：即对何者宣说遍知断除一切取以及为何因。
其中如来宣说对一切行遍知断除。见到未断除取有三种过患，断除则见到三种功德。
其中对诸行有取时，诸行变化则生忧恼等，因此这是第一种过患，是从已得诸行变化而生。
复次，对诸行有取者为获得未得诸行而追求时，会造作众多种种不善，因此依于追求及不善，会住于四种苦：即现前、近前及极近前生起的，生起后近住的，由他害力所生的，以及由自烦恼力所生的，这是第二种过患。

།དེས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཕྱིར་ལུས་དང་བྲལ་ཏེ་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ཉེས་དམིགས་གསུམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་ བྱའོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕན་ཡོན་གསུམ་ཡིན་ཏེ། མཐུན་མཐུན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་ འགྱུར་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་གང་ཞེ་ན། ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བདག་མེད་པའི་བཟོད་པ་ལ་གནས་པ་དང་། བདེན་པ་མཐོང་བ་ཡང་དག་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་སློབ་པ་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཅིང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་ ལྡན་པ་དང་།ཐ་མ་འབྲས་བུའི་མཆོག་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའོ། །ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་དང་མཐུན་པའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ་གང་ཟག་དང་པོའི་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ སྟེ།དེ་དག་ཀྱང་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་གང་ཟག་རྣམས་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་གང་དག་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་བོས་ནི་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་ལྟ་བའི་ཉེས་རྩོམ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་ བསྔལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་རོ།།གཉིས་པས་ནི་ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པས་ནི་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བའི་ཉེས་རྩོམ་ལས་བྱུང་ བའི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཞེ་ན།ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལས་ཐ་དད་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། རྟག་ པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་།ཁ་ཅིག་རྟག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། མཐའ་དང་མཐའ་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། ཆད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། ཚེ་འདི་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དང་། སེམས་ཅན་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ རྣམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ལོག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་རྣམས་དང་། སྲོག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྲོག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་དེ་ཉིད་ལུས་དེ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ལྟས་དང་བཀྲ ཤིས་སྨྲ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།སྐར་མཁན་དང་། མོ་མཁན་རྣམས་ཀྱི་བཟླས་བརྗོད་དང་སྦྱིན་སྲེག་ལ་སོགས་པས་སྡུག་པའི་ཡུལ་འཐོབ་པ་ལ་ལྟས་བསྐྱེད་ཅིང་གནོད་པ་སེལ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མཚན་མ་དང་། བཀྲ་ཤིས་དང་། བཀྲ་མི་ཤིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ ལྟས་བསྐྱེད་པའོ།།དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཉི་ཤུ་ལ་བརྟེན་ནས་ལྟ་བར་གྱུར་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བའོ། །དེའི་ཉེས་རྩོམ་ལས་བྱུང་ བའི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཞེ་ན།དེ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟ་བ་དང་འདོད་པ་མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་མི་བདེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། མཐོས་པ་དང་དམས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །དེ་ལ་ཕམ་པ་རྣམས་མྱ་ངན་ བྱེད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་པོའོ།

由于真实地受持这些罪恶不善法的缘故，离开身体死亡之后将转生恶趣，应当了知这是第三过患。与此相反的是断除一切执取的三种功德，应当如理了知。应当了知三种圣者的三种圆满见解能超越三种苦。
什么是三种圣者呢？具足见解的凡夫安住于无我忍，已入于见谛无过失的有学位获得果位并具足现观，最后是究竟阿罗汉果的殊胜果位。
三种圆满见解是：随顺无漏的有漏见解是第一种圣者的，非极清净的无漏见解，以及极清净见解，这些也应当了知如前所说的诸圣者次第相配。
将超越哪三种苦呢？以第一种圆满见解将超越外道见解过失所生的痛苦。以第二种将超越恶趣之苦。以第三种将超越再次投生轮回之苦。
其中，什么是外道见解过失所生的痛苦呢？即是异于此教法的外道世间萨迦耶见根本所生的诸见，也就是：我论者的我执相应，常见论者，部分常见论者，无因论者，边无边论者，断见论者，现世涅槃论者，以及众生论者的相应。
也就是：邪见者以'无有众生投生'诽谤后世，命论者的命论相应，即'命即是身'等说法，以及相应于占卜吉祥论者，即占星者、卜卦者以咒语、火供等认为能获得可意境并遣除损害，同样也包括相信征兆、吉祥与不吉祥等占卜。
这些是什么呢？即是依于二十种萨迦耶见而起的关于前际后际推度的六十二见，以及诽谤一切的邪见。
什么是由此过失所生的痛苦呢？即是彼等互相见解与欲求不一致者的心不悦苦，执著之苦，高下之苦，以及贪著之苦。其中失败者的忧恼是第一种苦。

།ཕ་རོལ་ཕམ་པར་བྱ་བ་དང་། རང་གི་ལྟ་བའི་ཕྱོགས་བརྟན་ཞིང་འཕེལ་བར་བྱ་བ་དང་། གཞན་དག་གི་འཆབ་པ་དང་། ངའི་ལྟ་བ་འདི་འབའ་ཞིག་དག་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལོག་པར་ལྟ་བས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་ འཛིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུས་རྟོག་པ་ངན་པ་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བ་རྣམ་པ་དུ་མས་སེམས་སྣད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལྟ་བས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་རྣམས་དང་བདག་ཡོངས་སུ་འཇལ་ཞིང་བདག་ཆེའོ་སྙམ་པ་ནས་བདག་ཆུང་ངོ་སྙོམ་པའི་བར་དུ་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་ཅིང་དེ་དག་བདག་ཉིད་ནི མཐོ་བར་བྱེད།གཞན་དག་ནི་བཤུང་བར་བྱེད་པ་འདི་ནི་དེ་དག་གི་མཐོས་པ་དང་དམས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་དེ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྒྱུ་ཞིང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཀྱང་ཐེབས་པར་འགྱུར་ལ་གཞན་ལ་ཀླན་ཀ་བཙལ་བ་དང་། གནོད་པར་བྱ་བའམ།བདག་ཉིད་རྩོད་པ་ལས་ཐར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྤུངས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་དེ་དག་གི་ལྷག་པར་ཆགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱའོ། །ལྟ་བའི་ཉེས་རྩོམ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བཞི་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་འདི་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཚེ་བདག་མེད་པ་ལ མོས་པ་ལ་བློ་ཙམ་གནས་པས་སྤངས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་ལྟ་བར་གྱུར་པ་འདི་རྣམས་ལེན་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དེ་ལྟར་ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་པོ་ལ་གནས་པ་ན་དང་པོའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་ ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ཉིད་ལན་མང་དུ་བྱས་པས་ནང་གི་འདུ་བྱེད་དུ་གཏོགས་པ་ཡང་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས།ཆོས་ཤེས་པ་དང་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པའི་ཤེས་པས་འདི་ལྟ་སྟེ། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པའམ། གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཏུ་མངོན་པར་ རྟོགས་ཏེ་དེའི་ཚེ་ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཉིས་པ་ཡང་ཐོབ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་པ་ལས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་འདས་སོ།།དེ་དེ་ལ་གནས་ནས་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་པོ་བསྒོམས་པས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ལས་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ རྣམ་པ་བཞི་སྤངས་ནས་ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐ་མ་ཡང་འཐོབ་ལ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་གང་ཟག་དང་པོའི་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཕུང་པོའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ལྷག་མ་ཡོད་དོ། །གཉིས་པའི་ནི་རྣམ་པ་ གཅིག་དང་ཕུང་པོའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ལྷག་མ་ཡོད་དོ།།གསུམ་པའི་ནི་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཏེ་ཕུང་པོའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ལྷག་མ་ཙམ་ཞིག་རེ་ཞིག་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་བརྟག་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་གྱི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། ཆོས་འདི་པ་ལ་ནི་ས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་ཡིན་ལ་བདག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྦྱར་ཏེ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པའི་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བྱིས་པའི་རྟགས་ཡིན ཏེ་དེ་དག་གིས་བྱིས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ།།འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་ནི་མཁས་སུ་ཟིན་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་མཁས་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ཡིན་ནོ་། །མི་མཁས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། འདི་ནི་བྱིས་པའི་རྟགས་དང་པོའོ། །གཞན་ཡང་ཕྱི་རོལ་པ་ནི་ཕལ་ཆེར་རྙེད་པ་འདོད་པ་དང་བཀུར་སྟི་འདོད་ པ་དང་།བདག་བསྟོད་པ་དང་། གཞན་སྨོད་པའོ། །གཞན་ཡང་ཕྱི་རོལ་པ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ཡང་དག་པའི་གདམས་ངག་བསྟན་ཅིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་མི་མཐུན་པར་བྱེད་ཅིང་སྨོད་པར་བྱེད་པའོ། །གཞན་ཡང་ཕྱི་རོལ་པ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ལྟར་བཅོས་པ་སྨྲ་བ་ པོ་བདག་ཉིད་ཀྱང་འདོད་ལ་གཞན་དག་ལ་ཡང་སྟོན་པའོ།

为了战胜他人，为了巩固和发展自己的见解，为了掩盖他人的过失，认为'唯有我的见解是清净的，其他的都不是'，以这种邪见而执著的人们，由于执著所生的因缘，以种种未得平息的恶分别念扰乱内心，因此他们以见解执著的方式来衡量他人和自己，从认为'我大'到认为'我小'之间而生起傲慢心，他们抬高自己，贬低他人，这就是他们的高下之苦。
他们依靠这些而为了利养恭敬而四处奔走寻求，也遭受寻求之苦，为了寻找他人过失、损害他人或使自己摆脱诤论而积累资财，这就是他们的贪著之苦。
这四种由见解过失所生的痛苦，也应当了知佛法中的凡夫仅仅以安住于信解无我的心念就能断除，如是，他也不会成为后世再次取受这些见解的因。
他如是安住于第一种圆满见解时，超越了第一种痛苦，由于多次修习那种圆满见解，摄集内在的有为法，以不依赖他人的法智和类智，现证无常性等任何一种行相，此时也获得第二种圆满见解，超越了第二种痛苦。
他安住于此，通过修习所获得的三十七菩提分法，如前所说断除业等四种烦恼，也获得最后的圆满见解，超越轮回中的生苦。
其中第一种人有两种痛苦和现在蕴的余苦，第二种人有一种痛苦和蕴的余苦，第三种人已断一切，暂时只有蕴的余苦。
其中，分别的身见是从二十种角度安立的，而不是从俱生的角度。
应当了知在佛法中没有'地即是我，我即是地'等这样的遍处定。
这五种是外道愚人的标志，以此被列入愚人之数。外道即使有学问，也因本性而具有学者的傲慢，更不用说无知者，这是愚人的第一个标志。
此外，外道大多贪求利养、渴望恭敬、赞美自己、诽谤他人。
此外，外道对圣者所说的正法教诫和教导持反对态度并加以诽谤。
此外，外道自己喜欢宣说伪装成正法的言论，也向他人传授。

།གཞན་ཡང་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ཚར་བཅད་ཅིང་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་དུ་ཟིན་ཀྱང་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པར་བཤད་པའི་ དབང་དུ་བྱས་ནས་ཐ་ན་དཔྱད་པའི་འདབ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་ཡང་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་པ་འདི་ནི་བྱིས་པའི་རྟགས་ལྔ་པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཡན་ལག་རྣམ་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པས་སྨྲ་བའི་སེང་གེ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དྲུག་གང་ཞེ་ན། ཐོག་མ་ཁོ་ནར་རྒོལ་བ་འོངས་ན་ཇི་ཙམ་དགོས་པར་དྲི་བ་ རྣམས་ཀྱི་སྐབས་འབྱེད་པར་མཛད་པ་དང་།རྩོད་པར་བཞེད་པའི་ཕྱིར་རྩོད་པ་རྩོམ་པར་མཛད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་སེམས་ཅན་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བ་འབའ་ཞིག་གི་ཕྱིར་དང་མི་དགའ་བ་རྣམས་དགའ་བར་བྱ་བ་དང་། དགའ་བ་རྣམས་ཕྱིར་ཞིང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་རྩོད་པ་མཛད་པ་ན་ཡང་ དབང་པོ་རྣམས་རབ་ཏུ་ཞི་ཞིང་འགྱུར་བ་མེད་པ་དང་།དེ་ལ་བག་ཚ་བའི་འཇིགས་པ་བག་ཆགས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ཙམ་ཡང་མེད་པ་དང་། དེ་ལ་ལྷར་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཚར་བཅད་དུ་མེད་པ་དང་། དེས་ལན་གྱི་རྣམ་པ་གཅིག་བཏབ་པ་ལས་འདའ་བར་ནུས་པ་འགའ་ཙམ་ཡང་མེད་དེ་ ལན་དང་པོ་བཏབ་བ་ཁོ་ནས་ཚར་གཅོད་པར་འགྱུར་བ་དང་།ཤིན་ཏུ་མཁས་ཤིང་འཇིགས་པ་མེད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྩོད་པ་རྩོམ་པ་ན་སྤོབས་པ་ཡང་རྡུགས་པར་འགྱུར་ལ་བག་ཚ་བའི་འཇིགས་པ་ཡང་ཤས་ཆེར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། གཡོ་བའི་རྩོད་པ་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་གཡོ་བྱ་བར་མི་ནུས་པ་དང་།འཁོར་འདུས་ཤིང་འཁོད་པ་གཟུ་བོར་འདུག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་རྒྱལ་བར་འགྱུར་བའི་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་ལ་རྒོལ་བ་ལ་ནི་ཕམ་པར་འགྱུར་བའི་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་པ་དང་། དེ་དག་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་གསུང་ལ་ནི་བརྩན་པར་འཛིན་ལ་རྒོལ་བའི་ཚིག་ལ་ནི་བརྩན་པར་མི་འཛིན་པའོ།།སྨྲ་བ་ནི་འདི་གཉིས་ཏེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། བདག་མེད་པར་སྨྲ་བའོ། །དེ་ལ་བདག་མེད་པར་སྨྲ་བ་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་ལ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ནི་སྟོབས་ཆུང་བ་ཡིན་ཏེ། རྟག་ཏུ་ བདག་མེད་པར་སྨྲ་བས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ།།སྨྲ་བ་པོ་སྟོབས་ཆུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ནི་མ་གཏོགས་སོ། །བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་འདི་ལྟར་ལྟ་ཞིང་འདི་སྐད་སྨྲ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བདག་གནས་ཏེ། དེ་དག་གིས་ ན་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་ནོ།།འདུ་བྱེད་དེ་དག་ཀྱང་དེའི་བདག་གིས་ཡིད་ལ་དེ་དག་ཏུ་ཡང་ཞི་ཞིང་ཆུད་ལ་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ཏེ་ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་གྱུར་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་བདག་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ་སྙམ་མོ། །དེ་ཞིང་པ་ཞིང་ལ་ཇི་ལྟ་ བ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ཞིང་དང་འདྲ་བ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཞིང་བླས་དང་འདྲ་བའི་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ།རྩཝ་དང་སྨན་དང་། ཤིང་དང་འདྲ་བའི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་ན་དེ་ལ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་མེད་ པར་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་སུན་འབྱིན་པ་དང་བདག་མེད་པར་སྨྲ་བ་སྒྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་སུན་འབྱིན་པ་ནི་གལ་ཏེ་བདག་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ལས་ལ་རང་དབང་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་བདག་ནི་རྟག་ཏུ་བདེ་བ་འདོད་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་མི་མཐུན་པས་དེའི་ཕྱིར་ བསོད་ནམས་འབའ་ཞིག་སྐྱེ་བའི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་རིགས་སོ།།སྡུག་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་འགྱུར་ཞིང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ལས་དེའི་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་འབྱུང་བའི་མི་རིགས་ཏེ། བདག་བརྟགས་པས་ཆེད་དུ་ བསྒྲུབས་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་རྟག་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་ཞིང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་རིགས་ན་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་ཡང་མི་འདུག་པ་འདི་ནི་སུན་འབྱིན་པའོ།

此外，虽然外道已经了知如来或如来的声闻已经降伏他们，且此正法已善说，但是由于执著自己的邪说，乃至连思维的少许机会也不去实践，这是愚者的第五种特征。
如来具足六种支分，故称为无上说法狮子。何为六种？首先，当论敌前来时，随其所需开启问答的机会；
并非为了争论而开始辩论，而是唯一为了悲悯众生，为了使不欢喜者生起欢喜，使欢喜者更加增长欢喜；
当他辩论时，诸根极为寂静无有变异；对此毫无丝毫恐惧的习气相续；
对此天人世间无法降伏；无有任何人能超越他所作的一种回答，仅以第一次回答就能降伏；
即使是极为善巧无所畏惧者，与如来一起辩论时也会失去辩才，且会生起极大的恐惧；
以一切诡辩方式也无法动摇；所有在场的公正大众都认为如来必定胜利，论敌必定失败；
他们坚信如来的言教，而不坚信论敌的言论。
说法有二种，何为二种？即说有我和说无我。其中说无我者力量强大，说有我者力量微弱。恒常由说无我者胜过说有我者。
除非说法者力量微弱的情况。何为说有我？如有些人这样见解并如是说：我存在于色等诸行中，因此具有诸行。
这些诸行也由其我而安住于心中，归属于我，随顺支分，因此我即是色等诸行的自性。
如同农夫与田地的关系一样，依止于如同田地的诸行，生起如同耕种般的福德与非福德，
并感受如同根、药、树等的可爱与不可爱果报，因此称为说有我。
何为说无我？这有两种：破斥说有我和成立说无我。其中破斥是：如果有我对善恶业有自主权，由于我恒常希求安乐而厌恶痛苦，
因此应当只生起福德而不生起非福德。当所爱的内外诸行变异转变时，也不应生起忧伤悲叹等。
因为所执著的我应当恒常安住而不改变，然而实际并非如此，这就是破斥。

།བསྒྲུབ་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཀྱི་རྐྱེན་རྣམས་ཡོད་པ་ལས་ བསོད་ནམས་སྐྱེ་བ་དང་།དེ་ལས་བཟློག་པ་ལས་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་བ་ཡོད་ལ་རྐྱེན་དེ་ལས་སྡུག་པ་དང་། མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་དེ་ཡང་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་སྟེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཙམ་དུ་གཏོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་ཡོད་པ་ལ་བདག་ལ་སོགས་པ་གདགས་ སུ་རུང་ངོ་།།དོན་དམ་པར་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་བས་ན་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པའོ། །སློབ་པ་ལས་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་མི་སློབ་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཏེ་མི་སློབ་པ་ནི་ཤེས་པ་བླ་ན་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ་སློབ་པའི་ཤེས་པ་ནི་བླ་ན་ཡོད་པའོ། །ཤེས་པ་བླ་ན་ཡོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ བཞིན་དུ་ལམ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་བླ་ན་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མིག་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་མཐོང་ལ།སློབ་པས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བསྙེན་ བཀུར་བྱེད་ལ་སློབ་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་འདི་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་པའོ། །གཞི་བསྡུ་བ་ལས་འདུ་བྱེད་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བསྡུ་བ་དང་པོ་རྫོགས་སོ།། །།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་གཞི་བསྡུ་བ།བམ་པོ་བདུན་པ། སྤྱི་སྡོམ་ནི། རྣམ་གཞག་ཤེས་ པ་མཚུངས་པ་དང་།།འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་ཐ་མ་ཡིན། །སྡོམ་ནི། རྣམ་པར་གཞག་དང་རྣམ་དབྱེ་དང་། །རྨོངས་པ་དང་ནི་རྨོངས་པ་མེད། །གདམས་ངག་དང་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཉོན་མོངས་ལས་རྣམས་རྒྱས་པ་ཡིན། །ཚོར་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རང་བཞིན་དང་། རྟེན་དང་། དམིགས་པ་དང་། གྲོགས་དང་། རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །དེའི་རྟེན་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། མིག་དང་། རྣ་བ དང་།སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་དོ། །དམིགས་པ་ནི་དྲུག་གོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་སོ། །གྲོགས་ནི་འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པ་དང་། གཞན་ཡང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་ དག་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་སོ།།རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་གང་ལ་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་དང་ཡང་མགོ་མཉམ་དུ་སྐྱེ་ཞིང་འགག་པའི་རྟེན་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ། །ཚོར་བ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གི་བྱེ་བྲག་དང་། རེག་པའི་ཚོགས་དྲུག་གི་བྱེ་བྲག་དང་། ཚོར་བའི་ཚོགས་དྲུག་གི་བྱེ་བྲག་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དྲུག་གི་བྱེ་བྲག་དང་། སེམས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གི་བྱེ་བྲག་དང་། སྲེད་པའི་ཚོགས་དྲུག་གི་བྱེ་བྲག་གོ། །གསུམ་འདུས་པའི་དོན་གྱིས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཚོར་བའི་རྒྱུའི་དོན་གྱིས་ནི་བཞི་པའོ། །གསུམ་འདུས་ནས་རེག་པའི་འབྲས་བུའི་དོན་གྱིས་ནི་ལྔ་པའོ། །ཚོར་བ་ཡོངས་སུ བཅད་པའི་རྗེས་ལ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་དོན་གྱིས་ནི་དྲུག་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་ཚོར་བ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བདག་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་ངོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། གཞན་དག་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པའི་དོན་གྱིས་ནི་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།ཚོར་བ་དང་ཕྲད་པ་དང་འབྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་སེམས་པས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ། །ཇི་ཙམ་དུ་སེམས་པས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་ཙམ་དུ་སྲེད་པས་འདོད་ཅིང་སྨོན་པར་བྱེད་དོ། །ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པ་ གཉིས་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་གི་ཐམས་ཅད་དང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དོ།

修证者，由于诸行是缘起的，因此从有福德之缘而生福德，与此相反则生非福德，从彼等缘生可意与不可意之果，彼亦依缘而无常，于唯是因果之行相续中，可假立我等。胜义中一切法皆无我，故此为修证。
无学较有学胜出五种：无学具无上智，有学之智有上。如智有上，道与解脱亦应知有上。以圣智眼极清净故见如来法身，有学则不然。以精进修证极圆满故承事如来，有学则不然，故此为第五。
摄事中分别诸行品竟，第一摄竟。
瑜伽师地论摄事分卷七。总摄颂曰：安立及了知，相应与离欲，最后为五种。摄颂：安立及分别，愚痴与无痴，教授与解脱，烦恼业广说。
应知受有五种安立：自性、所依、所缘、伴侣、随行。其中自性应知有三种：乐受、苦受、不苦不乐受。其所依有六种：眼、耳、鼻、舌、身、意。所缘有六种，即色等境。伴侣即想、思及其他与之相应的善、不善、无记等心所法。随行即与之相应的心，三种受皆同时生灭，以作所依的方式随行。
此受五种安立的分别应知有八种：内处差别、外处差别、六识身差别、六触身差别、六受身差别、六想身差别、六思身差别、六爱身差别。由三和合义，应知分为三种。由受因义，为第四。由三和合后触果义，为第五。由受遍知后假名义，为第六，如是了知乐受苦受如是我所领受而起想，并对他人随起假名。由业烦恼染污义，应知为第七、第八之分别。
为与受会合及分离故，思即造作。随思所造作，爱即希求。一切有二种：一分一切及一切一切。

།དེ་ལ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཡིན་གྱི། འདུས་མ་བྱས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ལ་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།བརྗེད་ངས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རང་བཞིན་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ན་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་བརྗེད་ངས་ལ། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ནི་བག་ལ་ ཉལ་གྱིས་བརྗེད་ངས་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའོ།།དེ་ལ་བརྗེད་ངས་པའི་རྒྱུ་ནི་ཚོར་བ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་དང་། ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མ་དང་། བར་དང་ཐ་མར་ཡོངས་སུ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་ བ་དང་།འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་སྟེ། དེ་ལ་དང་པོར་ནི་སྐྱེ་བས་ཡོངས་སུ་ཉོན་མོངས་སོ། །བར་དུ་ནི་ན་བས་ཡོངས་སུ་ཉོན་མོངས་སོ། །ཐ་མར་ནི་རྒ་བ་དང་། འཆི་བ་གཉིས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཉོན་མོངས་སོ། །དེ་ལ་བརྗེད་ངས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མྱ་ངན་ལ་སོགས་ པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་།སྲེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །བརྗེད་ངས་པ་མེད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རང་བཞིན་དང་། བར་དུ་གཅོད་པ་དང་། སྒྲིབ་པའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་ནི་ཚོར་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམ་པ་ལྔའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། སྤྱིའི་ མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སྟེ།དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བརྗེད་ངས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པ་ནི་བདུད་བཞི་པོ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོའི་བདུད་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷའི་བུའི་བདུད་ནི་དུས་དུས་སུ་བར་ཆད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཆི་བ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་གཉིས་ནི་འཆི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བརྗེད་ངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་ཡུལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་དམིགས་ པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཡུལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་དམིགས་པའམ།ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའམ། བག་ལ་ཉལ་ལོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་སློབ་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པའི་གདམས་ངག་སྦྱིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ།བསྡུ་བའི་གདམས་ངག་དང་། དམིགས་པ་ལ་མཐུན་མཐུན་དུ་འཛུད་པ་དང་། རང་གི་དོན་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ བའི་ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་བཙལ་བར་བྱ་སྟེ།ཚུལ་བཞིན་དུ་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་སློབ་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སློབ་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་མི་སློབ་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་ སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའོ། །དེ་ལ་སློབ་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མི་སློབ་པ་ནི་དེ་ཡན་ཆད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དགེ་སློང་སེམས་རྣམ་པར་ གྲལ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ལ་ནི་ཆོས་ལྔ་དབེན་པ་ཡིན་ཏེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཡང་དག་པའི་གདམས་ངག་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ཡན་ལག་དང་། རྟག་ཏུ་གུས་པར་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ གདམས་ངག་ནི་ཡང་དག་པའི་མཛའ་བཤེས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཕྱེ་བ་སྟེ།སྟོན་པ་དང་། སློབ་དཔོན་ནམ་བླ་མ་དང་འདྲ་བའི་ཚངས་བ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ཁྱིམ་པ་མཁས་པ་ཆོས་འདི་པ་རྣམས་སོ། །འདི་དག་ནི་མཛའ་བཤེས་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ཡིན་ཏེ། འདི་རྣམས་ནི་ ཡང་དག་པའི་གདམས་ངག་འབྱུང་བའི་སྒོ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

关于'一切皆无常'这句话，是就某一方面的一切而言，即是说一切有为法，而非无为法。'一切法无我'这句话，在此处应当理解为一切中的一切。
应当了知遗忘有三种：自性、因和果。其中自性是指现在时由烦恼缠缚而遗忘，来世则由随眠而成为遗忘性的法。
其中遗忘的因是对五种受的安立不了解无常等，以及不了解一切身体从始至终都是以烦恼门而有生、老、病、死的性质。其中最初为生而烦恼，中间为病而烦恼，最后为老和死二者而烦恼。
其中遗忘的果是忧愁等苦，以及贪爱等烦恼。
应当了知无遗忘也有三种：自性、障碍和遮蔽。其中自性是了解五种受的安立的自相与共相，这也是为了断除烦恼、证悟真谛、现证涅槃。
其中遗忘的障碍是四魔：蕴魔是因为恒常相随；天子魔是因为时时作障；死魔和烦恼魔二者是因为是死亡和转生所生苦的所依。
其中遗忘的遮蔽是缘于隐蔽境的烦恼和缘于非隐蔽境的烦恼，或者是缠缚，或者是随眠。
应当了知诸佛及佛的声闻以三种方式对弟子们给予正确教诫，即：摄受的教诫、引导趣入所缘和获得自利，这些也应当了知与三种神变相对应。
应当以二种方式寻求圆满解脱智慧：即通过如理闻思所生的殊胜智慧成熟有学解脱，以及通过有学的殊胜智慧成熟无学解脱。
心解脱的圆满有二种：有学和无学。其中有学是具有金刚喻定者。应当了知无学是此之上者。
趣入心解脱的比丘有五法远离：何为五？正确教诫、止的支分、观的支分、恒常恭敬和出世间智慧。
其中正确教诫由三种善知识分别：如导师、如亲教师或上师的梵行同修，以及通达此法的在家智者。这些即是三种善知识，应当了知这些是正确教诫生起之门。

།དེ་ལ་ཞི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་ཇི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ཏེ། དེ་དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ན་འགྱོད་པ་མེད་དོ། ། འགྱོད་པ་མེད་ན་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ནས་རྒྱས་པར་བདེ་བ་དང་ལྡན་ན་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ལྷག་མཐོང་གི་ཡན་ལག་ནི་གཏམ་རྣམ་པ་གསུམ་ཅི་འདོད་པ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ།འཕགས་པའི་དང་། ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པའི དང་།སེམས་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བའིའོ། །དེ་ལ་འཕགས་པའི་གཏམ་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མི་སློབ་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་བརྩམས་པའི་གཏམ་ཡིན་ཏེ། །འཕགས་པ་རྣམས་ནི་འདི་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ། །ཤེས་རབ་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ། ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པའི་གཏམ་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་རིགས་གསུམ་ལས་བརྩམས་ཏེ་འདོད་པ་ཉུང་བ་དང་། ཆོག་ཤེས་པ་དང་། བསྙུངས་པའི་གཏམ དང་།སྤོང་བ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་དགའ་བ་ལས་བརྩམས་ནས་འདུ་འཛི་མེད་པའི་གཏམ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བའི་གཏམ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྒོ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ལ་ཕན་ པར་འགྱུར་བ་དང་།སྒྲིབ་པ་ལྔའི་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བ་དང་། མ་རིག་པའི་སྒྲིབ་པའི་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སྤོང་བ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་འགོག་པའི་ཁམས་ལས་བརྩམས་ཏེ། དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་ བྱའོ།།གཉིས་པ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཕན་ཡོན་དུ་ལྟ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ། དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་རྣམས་དང་། སྒྲིབ་པའི་གནས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་གཏམ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ནི་རྐྱེན་འདི་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ དང་མཐུན་པའི་གཏམ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཀྱང་ལྷག་མཐོང་གི་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཚོགས་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ པའོ།།དེ་ལ་འཕགས་པའི་ནི་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པའི་ནི་ཡང་དག་པའི་ཚོགས་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ། །སེམས་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བའི་ནི་ཡང་དག་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ། །གཏམ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཞི་གནས་སུ་ གཏོགས་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷག་མཐོང་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་དེ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱའོ། །རྟག་ཏུ་གུས་པར་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་སྦྱོར་བ་དེ་ཉིད་ལ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་སྟེ། གནས་པའི་རྒྱུན་དུ་བྱེད་ཅིང་བྱང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཞུམ་པ་མེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། མི་བསྐྱོད་པའི་བརྩོན་འགྲུས དང་།ཆོག་མི་ཤེས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །དེ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ནི་འདུན་པ་དྲག་པོ་དང་ལྡན་ཏེ་མངོན་པར་སྤྲོ་བ་བརྟན་པོར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བར་ཡང་བྱེད་དོ། །ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ལ་ཡང་ཁྱད་དུ་མི་གསོད་དེ་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་ རོ།།གྲང་བ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་རྣམས་ཀྱང་བཟོད་དོ། །ངན་ངོན་གྱིས་ཀྱང་ཆོག་པར་མི་འཛིན་ཏེ། གོང་མ་བས་ཀྱང་ཆེས་གོང་དུ་གྱ་ནོམ་པ་འདོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་སོ། །དེ་དེ་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ཏེ་གནས་ན་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ ཏེ།འཕགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

关于止的支分，如同这里有些人安住于持戒等，详细内容如声闻地中所说。如是具足戒律者则无有追悔。无追悔则从极喜乃至详细内容，具足安乐则能令心等持。
关于观的支分，即是获得所欲的三种谈论，即：圣者的、少欲的、有益于心无障的。
其中圣者谈论是什么？即是关于圣者无学五蕴的谈论：'圣者们如是具足戒律，如是等持，如是智慧，如是解脱，如是具足解脱智见'等谈论。
其中少欲谈论是什么？即是基于三圣种而谈论少欲、知足、简朴，以及基于断除、修习的欢喜而谈论远离喧嚣。
其中有益于心无障的谈论是什么？应当了知有三种：有益于远离一切烦恼障的无障、有益于远离五障的无障、有益于远离无明障的无障。
其中第一种，应当了知是关于断除、离贪、灭尽界而获得的谈论。第二种，应当了知是关于见彼等功德，以及其违品诸障碍和障碍所依诸行的过患的谈论。第三种，应当了知是符合此缘起的谈论。这三种都是观的支分。
总之，这些能生起欲求、令入正资粮、令入正作意。其中圣者谈论能生起欲求，少欲谈论能令入正资粮，有益于心无障的谈论能令入正作意。
依靠这些谈论所生的止所摄慧即是观，因此称为观的支分。
什么是恒常恭敬？即是于止观修习中精进用功，相续不断而令熟练。
应当了知精进有五种：即铠甲精进、加行精进、无怯弱精进、不退转精进、不知足精进。
首先具有强烈的欲求而生坚定的喜悦。如是也作加行。为获得广大法而不轻视自己、不怯弱。也能忍受寒冷等损恼。不以微小成就为满足，而是以希求更殊胜的方式而住。
如是发起精进而住，则能现证诸谛，获得出世间圣智慧。

།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བར་གཏོགས་པ་དང་གནས་པར་གཏོགས་པ་དང་། རྟེན་དུ་གཏོགས་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་དེ། དེ་གྲོང་ ངམ་གྲོང་གི་ཉེ་འཁོར་ན་གནས་པ་ན་བུད་མེད་གཞོན་ནུ་ཁ་དོག་རྒྱས་ཤིང་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་མཐོང་ན་འདོད་ཆགས་བསལ་བའི་ཕྱིར་མི་སྡུག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ།།ཡང་ན་གཞན་དག་གིས་གནོད་པར་བྱས་ཤིང་དཀྲུགས་པར་གྱུར་ན་གནོད་སེམས་བསལ་བའི་ཕྱིར་བྱམས་པ་ཡིད་ལ་ བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བ་ན་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་དབེན་པ་ན་གནས་པ་ན་འདོད་པའི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་དྲན་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་གནས་པར་གཏོགས་པའི་ཉེ་བའི་ ཉོན་མོངས་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ།།དེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་ཐོབ་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ལྷག་མ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པས་ཡང་ དག་པའི་གདམས་ངག་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་འདིའི་གོ་རིམས་ཀྱིས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་སློབ་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ལ།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ཞེ་ན།གཏན་དུ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར། གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་གཏན་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ ཞེས་བྱའོ།།འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལྷག་མ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ལྷག་མའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཚེ་ནི་དེའི་ཟག་ པ་རྣམས་མཐར་གྱིས་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ་ནམ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་རེ་ཞིག་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཟག་པ་ཟད་པ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་འདོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་མ་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པའི་ཟག་པའོ། ། སེམས་ཅན་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པ་མ་གཏོགས་པ་ནི་སྲིད་པའི་ཟག་པའོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ནི་མ་གཏོགས་ཏེ་དེ་དག་ནི་ལོག་པའི་རྟོག་པས་རྨོངས་པར་བྱས་པའི་ལྟ་བ་ངན པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པས་ལྟ་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཁ་ཅིག་ནི་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ།།ཁ་ཅིག་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ་དེ་དག་གི་ཁམས་གསུམ་གྱི་མི་ཤེས་པ་གཅིག་ཏུ་ བསྡུས་པ་ནི་མ་རིག་པའི་ཟག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།

依靠此而修行道路时，对于行走所属、住所所属和所依所属的近烦恼，应当净化其心。当他住于村落或村落附近时，若见到容貌艳丽令人生起贪欲的年轻女子，为了去除贪欲应当修习不净观。
或者当他人加害扰乱时，为了去除害心应当修习慈心。如是行走时能从近烦恼中净化其心。
当他住于寂静处时，为了远离欲寻等分别，应当修习出入息念。如是能从住所所属的近烦恼中净化其心。
他获得出世间智慧后，为了去除我慢的残余，应当修习一切行无常想。如是依止善知识，先得正确教诫，依此次第获得金刚喻定，圆满有学解脱，并且为了远离一切烦恼而圆满无学解脱。
其中何为解脱？由于生起永断对治，为了极其清净一切烦恼分所属的习气，令所依转依的烦恼成为永不生起之法，此即名为解脱。
圣声闻离无所有处贪欲者，成就非想非非想处行蕴之余，住于有顶后即能获得诸漏尽。在余地阶段时，其诸漏渐次断除，乃至未得离无所有处贪欲之前，暂时不能即刻获得漏尽。
其中，除欲界相应无明外的诸烦恼是欲漏。未离贪者与离贪者的色界、无色界相应无明之外的烦恼是有漏。
外道除外，因为他们被邪分别迷惑，心被恶见压制，依此见解，有些追求欲界，有些从离欲贪乃至追求非想非非想处。应当了知，他们三界的无知总集为无明漏的建立。

།གཞི་རྣམ་པ་དགུ་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བས་ན་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དགུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གཞི་རྣམ་པ་དགུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཆགས་སུ་རུང་བའི་སེམས་ཅན་དང་ སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་གྲགས་པའི་ཡུལ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་།ཕྱོགས་དེ་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་གྲགས་པའི་ཡུལ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་གྲགས་པ་ལ་ང་རྒྱལ་གྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཐོས་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་སེམས་པ་དང་། ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མ་ཟིན་པའི་བསྒོམ་པ་ལ་ལོག་པར་མོས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ དང་།ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་མ་མོས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པས་དབུལ་བ་དང་། ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་དབུལ་བ་སྟེ། གཞི་དགུ་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་དུ་ སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དགུ་པོ་རྣམས་མཐུན་མཐུན་དུ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་ཕྲག་དོག་གིས་བསྒྱུར་ཏེ་ཆོས་མཐུན་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་སེར་སྣ་བྱེད་པ་དེས་ནི་ཕྱི་མ་ལ་ཤེས་པས་དབུལ་བར་འགྱུར་རོ། །ལྷག་མ་ཡང་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ ཀྱི་འཆིང་བས་བཅིངས་པས་བདེ་བ་ཚོར་བར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་ལས་སེམས་ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་མི་ནུས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་གི་འཆིང་བས་སྡུག་བསྔལ་ཚོར་བར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་དང་། གཏི་མུག་གི་འཆིང་བས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཚོར་བར་ འགྱུར་བའི་ཡུལ་ཏེ།དེ་བས་ན་འཆིང་བ་གསུམ་མོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྟེན་དུ་གནས་པ་ནི་བག་ལ་ཉལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྐྱེ་བའི་ས་བོན་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་གཉི་གའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་བདུན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་བའི་བག་ ལ་ཉལ་ལོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ལོ། །དེ་གཉི་གའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་ཏེ། འདི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་ པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ།།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཆགས་པ་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་སྟེ་རྒྱས་པར་ནི་དངོས་པོ་ཕྲན་ཚེགས་ཀྱི་མདོ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ཏེ། དེ་ལ་མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་ སློང་བ་ནི་ཆགས་པ་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཁའི་ཉེས་རྩོམ་ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ནི་ཁྲོ་བའོ། །ནང་གི་བསམ་པ་ལ་ཡོད་པ་ནི་ཁུན་དུ་འཛིན་པའོ། །སྡིག་པ་མཁྱུད་པ་ནི་འཆབ་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ གྱིས་ཡོངས་སུ་ཡི་ཆད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གདུང་བའོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་འབྱོར་བ་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བ་ནི་ཕྲག་དོག་གོ། །ཡོ་བྱད་རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་ནི་སེར་སྣའོ། །སླུ་བའི་བསམ་པས་བདག་ཉིད་གཞན་དུ་སེམས་ལ་གཞན་དུ་སྟོན་པ་ནི་རྒྱུའོ། ། སེམས་མི་དྲང་བའི་ཕྱིར་མི་མངོན་པ་དང་མི་གསལ་བ་དང་བརྡ་ཕྲད་པར་མི་བྱེད་པ་ནི་གཡོའོ། །བདག་ལ་བརྟེན་ནས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་མི་འཛེམ་པ་ནི་ངོ་ཚ་མི་ཤེས་པའོ། །གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་མི་འཛེམ་པ་ནི་ཁྲེལ་མེད་པའོ། །ཆུང་ངུ་བས་བདག་ཆེའོ་སྙམ་པའམ་མཚུངས པ་དང་མཚུངས་སོ་སྙམ་པའི་སེམས་ཀྱིས་འགྱིང་བ་ནི་ང་རྒྱལ་ལོ།།མཚུངས་པ་བས་བདག་ཆེའོ་སྙམ་པའམ་ཆེ་བ་དང་མཚུངས་སོ་སྙམ་པའི་འགྱིང་བ་ནི་ཆེ་བའི་ང་རྒྱལ་ལོ།

由于在九种事相上普遍结合，故应知有九种结，九种事相是什么呢？即是：依靠在家的方面，对可贪爱的有情和非有情的境生起贪欲的缠缚，对那一方面的不相顺的有情和非有情的境生起嗔恨的缠缚，对有情生起我慢的缠缚，依靠说邪法者的出家方面，即是：听闻非正法、非如理作意、对不具方便的修行邪解信解三种的缠缚，对善说的法律不信解的缠缚，依靠出家方面的智慧贫乏，依靠在家方面的受用贫乏，对这九种事相随顺贪著的结等九种结，相应地普遍结合。
其中由嫉妒转变而对法相顺者吝法，由此于后世将成为智慧贫乏。其余也应相应地配合。其中为贪欲的束缚所缚，于能生乐受的境不能令心平等安住。如是为嗔恚的束缚于能生苦受的境，为愚痴的束缚于能生不苦不乐受的境，因此有三种束缚。
住于烦恼分所摄的随眠所依，称为随眠，是生起缠缚的种子。彼又以未离贪分所摄的差别、离贪分所摄的差别、二者分所摄的差别而安立为七种，其中以未离贪分所摄的差别是欲贪和嗔恚的随眠。以离贪分所摄的差别是有贪的随眠。以二者分所摄的差别是我慢、无明、见和疑的随眠，这些摄集一切烦恼。
随烦恼是贪不善根，如是嗔和痴，忿、恨，详细如《事分别经》所说，其中能引发一切不善是贪不善根。嗔和痴也应如是了知。口业过失嗔恚的缠缚是忿。内心所存是恨。覆藏罪过是覆。烦恼性的完全失望是恼。烦恼心对他人的圆满不欢喜是嫉。执著资具是悭。以欺诳心自心异想而向他示现异相是诳。
因心不直故不显现、不明了、不相契合是谄。依靠自己不畏惧过失是无惭。依靠他人不畏惧过失是无愧。以'我胜于劣者'或'我等同于等者'之心而傲慢是慢。以'我胜于等者'或'我等同于胜者'之傲慢是大慢。

།ཆེ་བ་བས་ཀྱང་བདག་ཆེས་ཆེའོ་སྙམ་པའི་འགྱིང་བ་ནི་ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་ལོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བདག་ གམ་བདག་གིར་ཡང་དག་པར་ལྟ་བའི་འགྱིང་བ་ནི་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ།།ཁྱད་པར་རྟོགས་པ་མ་ཐོབ་པར་བདག་གིས་ཐོབ་བོ་སྙམ་པའི་འགྱིང་བ་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བས་བདག་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆུང་ངོ་སྙམ་པའི་འགྱིང་བ་ནི་ཆུང་ བའི་ང་རྒྱལ་ལོ།།ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་བཞིན་དུ་བདག་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་སྙམ་པའི་འགྱིང་བ་ནི་ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །འབྱོར་བ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་དྲེགས་པ་ནི་རྒྱགས་པའོ། །དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་མི་རྩོམ་པས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ རྣམས་ལས་སེམས་ཀུན་དུ་མི་སྲུང་བ་ནི་བག་མེད་པའོ།།བླ་མ་དང་ཡོན་གནས་ལ་མི་འདུད་པ་ནི་ཁེངས་པའོ། །མཚོན་ཐོགས་པ་དང་། དབྱུག་པ་ཐོགས་པ་དང་། འཐབ་པ་དང་། མཚང་འདྲུ་བ་དང་། འགྱེད་པ་དང་། རྩོད་པ་ཀུན་དུ་སློང་བར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་ པ་ནི་ཉེས་རྩོམ་མོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཡོན་ཏན་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྤྱོད་ལམ་བསྒྱུར་བ་ནི་ཚུལ་འཆོས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་བདག་གི་ཡོན་ཏན་གླེང་བའམ་བརྟེན་པའི་ཚུལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པས་ཚིག་གི་ལམ་འཇམ་པོ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ནི་ཁ་གསག་གོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་མཚན་མས་འདོད་པའི་བསམ་པ་སྟོན་པ་ནི་གཞོགས་སློང་ངོ་། །ནན་གྱིས་སློང་བ་ནི་ཐོབ་ཀྱིས་འཇལ་བའོ། །ཅི་རྙེད་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་མི་ཤེས་ཏེ། གཞན་གྱི་རྙེད་པ་བསྟན་པས་རྙེད་པ་ལ་ལྷག་པར་སློང་བ་ནི་རྙེད་པས་རྙེད་པར་བྱེད་འདོད་པའོ། །ཡོན་ཏན་ལ ཡིད་ཆེས་པར་གྱུར་པ་དང་།ཧ་ཅང་བྱམས་ཆེས་པས་བླ་མ་རྣམས་ལ་ཞེས་མེད་པ་ནི་མ་གུས་པའོ། །ཚིག་མི་བཟོད་པ་ནི་བཀའ་བློ་མི་བདེ་བའོ། །གནོད་པ་ལ་འཛུད་པའི་བཤེས་གཉེན་ནི་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོའོ། །ཟང་ཟིང་ལ་འཆུམས་པས་མི་བདེ་བའི་ཡོན་ཏན་སྟོན་ཞིང་ཡིད་ཆེས་ པར་བྱེད་པར་འདོད་པ་ནི་སྡིག་པ་འདོད་པའོ།།ཆེ་བ་རྣམས་ལས་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ཆེན་པོ་འདོད་པ་ནི་འདོད་ཆེན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་མི་བདེ་བའི་ཡོན་ཏན་སྟོན་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་འདོད་པ་ནི་འདོད་པ་ཅན་ནོ། །གཤེ་བ་ལ་ཕྱིར་གཤེ་བ་ནི་མི་བཟོད་པའོ། །ཁྲོ་བ་དང་རྡག་ པ་དང་མཚང་འདྲུ་བ་ལ་ཕྱིར་མཚང་འདྲུ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།བདག་གི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་ནི་ཞེན་པའོ། །གཞན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཞེན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བཟང་པོ་རྣམས་དང་ངན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་ བར་རིག་པར་བྱའོ།།ཡུལ་རྣམས་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་ནི་འདོད་ཆགས་སོ། །ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་འདོད་ཆགས་སོ། །བདག་དང་ཕ་མ་ལ་སོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་། ཡང་དག་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་། གཞན་གྱི་རྫས་གཏམས་ པ་ལ་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་ནི་མི་བཟད་པའི་ཆགས་པའོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བདག་གམ་བདག་གིར་མཐོང་ན་རྟོག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ལྟ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྟག་པར་ལྟ་བ་ནི་སྲིད་པའི་ལྟ་བའོ། །ཆད་པར་ ལྟ་བ་ནི་མེད་པར་ལྟ་བའོ།།སྒྲིབ་པ་ལྔ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འདི་ལྟ་སྟེ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་ལས་འབྱུང་བ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །མི་འདོད་པ་བཞིན་དུ་དུས་མ་ཡིན་པར་གཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་ནོན་པ་ནི་སྙོམ་པའོ། །གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་འདོད་པ་ནི་ དགའ་བ་མ་ཡིན་པའོ།།ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་རགས་པས་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བར་གྱུར་ནས་ལུས་བརྐྱང་བསྐུམ་བྱེད་པ་ནི་བྱ་མངས་སོ། །ཁ་ཟས་ཉུངས་པ་དང་མངས་པ་མི་ཤེས་པ་ནི་ཟས་ཀྱི་ཚོད་མི་ཤེས་པའོ། །བྱ་བའི་རིགས་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། བྱ་བའི་མི་རིགས་ པ་བྱེད་པ་ལ་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་།བསྒོམས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བག་མེད་པ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་མི་འཇུག་པ་ནི་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའོ།

认为自己比大的还要更大的傲慢是慢中之慢。
对诸行执著我或我所的正见的傲慢是我慢。
未得殊胜证悟而认为自己已得的傲慢是增上慢。
认为自己比最殊胜的仅仅稍微低一点的傲慢是卑慢。
实际上没有功德而认为自己具有功德的傲慢是邪慢。
由任何受用而生起的烦恼心的骄傲是憍。
不精进于善法而不护心于罪恶不善法是放逸。
对上师和福田不恭敬是傲慢。
持刀、持杖、斗争、挖苦、争吵、引发诤论的烦恼缠缚是恶作。
以烦恼心为使人相信有功德而改变威仪是矫饰。
以烦恼心宣说或依止自己的功德而行柔和语是谄诳。
以烦恼心相而表现欲求之意是讥讽。
强求是索取。
对所得不知足，以显示他人所得而更多索取是以得求得。
对功德生起信心和过分亲近而对诸上师无畏惧是不恭敬。
不能忍受言语是不听劝。
引导入害的善知识是恶友。
贪著财物而显示不善功德并欲使人相信是欲恶。
从大人物处希求大量利养恭敬是大欲。
以烦恼心显示不善功德并欲使人相信是有欲。
对辱骂以辱骂回应是不忍。
对忿怒、打击、挖苦以挖苦回应也是同样。
执著自己受用是贪著。
执著他人受用是遍贪著。
如是对善者与恶者也应当如应理解。
过分执著诸境是贪欲。
过分执著诸恶行是非法贪。
执取自己、父母等的受用、正当受用及他人寄存物是难舍贪。
于诸行见我或我所而与分别俱生的见是萨迦耶见。
依萨迦耶见而执诸行为常是有见。
执为断是无见。
五盖如前，应知与等持地所说相同。
不欲而非时为睡眠缠缚所压是昏沉。
欲求非处是不正欢喜。
由粗重身习气使心不堪能而伸缩身体是掉举。
不知饮食少量多量是不知食量。
不作应作及作不应作，对如所闻、所思、所修诸法放逸在先而不趣入是不作意。

།སེམས་དམིགས་པ་ལ་བཏགས་པའི་ཡུར་བའི་གཉིད་ཀྱིས་ནོན་པའི་ཕྱིར་མི་རིགས་པར་འཇུག་པ་དང་། བདག་ཉིད་ལ་ཁྱད་དུ་ གསོད་པ་ནི་སེམས་ཞུམ་པའོ།།ཕ་རོལ་ལ་གནོད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་གདུག་པའོ། །འཕྱས་འདོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་འཕྱ་སྐྱེན་པའོ། །སློབ་དཔོན་དང་། བླ་མ་དང་། ཡོན་གནས་དང་། ཆོས་མཐུན་པ་པ་ལ་ནི་སླུ་བ་མི་དྲང་བའོ། །ལུས་དང་ངག་གི་ལས་བརླང་ལ་ སེམས་རྩུབ་ཅིང་མི་དེས་བ་ནི་མི་མཉེན་པའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།ལྟ་བ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། འཚོ་བ་མི་མཐུན་པ་ནི་མི་མཐུན་པར་འཇོག་པའོ། །ཆགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་ཡིད་ཀྱིས་རྟོག་ཅིང་གོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དང་ཡང་དུ་བྱེད་པ་ནི་འདོད་པའི་རྟོག་པའོ། །གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལ་དམིགས་ནས་སྡང་བའི་སེམས་ཀྱིས་རྟོག་ཅིང་གོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དང་ཡང་དུ་བྱེད་པ་ནི་གནོད་སེམས་ཀྱི་རྟོག་པའོ། །རྣམ་པར་འཚེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་གཞན་ལ གནོད་པ་བྱ་བ་ལ་དམིགས་ནས་ཡིད་ཀྱིས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་འཚེ་བའི་རྟོག་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་གཉེན་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་ཡིད་ཀྱིས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་ནི་གཉེན་ལ་རྟོག་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ཡུལ་གྱི་ མི་རྣམས་ལ་དམིགས་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་ནི་ཡུལ་གྱི་མི་ལ་རྟོག་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་རང་གི་དོན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུས་གཞན་ལ་ལྟ་བ་ལ་དམིགས་ནས་ཡིད་ཀྱིས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་ནི་མི་འཆི་བའི་རྟོག་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ བདག་དང་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ཐ་མ་དང་རབ་ལ་དམིགས་ནས་ཡིད་ཀྱིས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་ནི་ཁྱད་དུ་གསོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྟོག་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་བདག་དང་འདྲིས་པའི་ཁྱིམ་རྣམས་ཀྱི་འབྱོར་པ་ལ་དམིགས་ནས་ཡིད་ཀྱིས་རྟོག་ཅིང་གོམས་ པར་བྱེད་པ་དང་།ཡང་དང་ཡང་དུ་བྱེད་པ་དེ་ནི་རིགས་ཀྱི་འབྱོར་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྟོག་པའོ། །མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡོད་དོ། ། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ནི་དུས་སྐབས་བཞིར་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཀུན་དུ་སྤྱོད་དེ། དེ་བས་ན་དེ་རྣམས་ཉི་ཚེ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ལ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་ཚེ་ནི་ངོ་ཚ་མི་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་སྒོ་ནས་སྒྲིབ་པར བྱེད་དོ།།ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་ཚེ་ནི་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དོ། །ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའི་ཚེ་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པའོ། །ཆོས་མཐུན་པ་པ་རྣམས་དང་ཕན་ཚུན་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ནི་ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་ པའི་སྒོ་ནས་སྒྲིབ་པར་བྱེད་དོ།།འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤྱོད་པའི་འདོད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོ་མ་སྤངས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཆུ་བོའོ། །སྲིད་པ་དང་ལྟ་བ་དང་མ་རིག་པའི་ཆུ་བོ་ ཡང་དེ་བཞིན་དུ་མཐུན་མཐུན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་མུ་སྟེགས་ཅན་མ་བརྟགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་འདོད་པའི་ཆུ་བོའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་སྲིད་པའི་ཆུ་བོའོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཕལ་ཆེར་ཆུ་བོ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ་། ལྟ་བ་ངན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ལྟ་བ་ངན་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པའོ། །མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་ཆད་མེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་ནི་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམ་པ་བཞིར་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག པར་བྱ་སྟེ།ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་དང་།འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་བའི་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱིའོ། །དེ་ལ་གང་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། གང་གིས་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། གང་གི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱའོ།

由于心被执著所系的昏沉睡眠所压制而不如理行事，以及轻视自己即是心的怯弱。
具有损害他人本性的是恶毒。
具有讥讽本性的是轻慢。
对于阿阇黎、上师、福田和法友不应欺诳不正直。
身语粗暴而心性粗糙不调柔即是不柔顺。
戒律、见解、行为和生活不相应即是不和合。
以贪著心缘取诸欲而意识思维、串习，并且反复为之即是欲寻思。
缘取他人加害之因而以嗔心思维、串习，并且反复为之即是害寻思。
以损恼心缘取加害他人而如前以意识为之即是害寻思。
以烦恼心缘取诸亲属而如前以意识为之即是亲属寻思。
以烦恼心缘取地方之人而如前为之即是地方人寻思。
以烦恼心为获得自利而缘取观待他时而如前以意识为之即是不死寻思。
以烦恼心缘取自他的劣与胜而如前以意识为之即是与轻慢相应的寻思。
以烦恼心缘取施主和熟识之家的财富而意识思维、串习，并且反复为之即是与种姓财富相应的寻思。
忧恼等如前应知。
由于行为是缠故，一切烦恼皆有缠。
八种随烦恼于四个时期相续不断地行持，因此唯独安立彼等为缠。
其中，增上戒学时以无惭无愧的行持方式遮障。
增上心学时是昏沉睡眠。
增上慧学时于诸法详细分别时是掉举与恶作。
与法友们互相受用法与财物时以嫉妒与悭吝的行持方式遮障。
欲贪、害心等与欲相应的烦恼行持，未断除与欲相应的大烦恼即是欲暴流。
有暴流、见暴流和无明暴流也应如是相应了知。
未离欲贪的未观察外道们的是欲暴流。
已离贪者的是有暴流。
外道们的大多应知为二暴流，即恶见及恶见之因合为一。
相应行者们的那些无增无减的烦恼即称为系缚。
应知二方面安立四种取，即在家方面与出离此的出家方面的。
其中所取、能取及为何而取这一切皆称为取。

།དེ་ལ་ཅི་ཉེ་བར་ལེན་ཞེ་ན་འདོད་པ་ རྣམས་དང་།ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་ཏོ། །གང་གིས་ཉེ་བར་ལེན་ཞེ་ན། འདུན་པ་དང་འདོད་ཆགས་རྣམ་པ་བཞིས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་ཞེ་ན། འདོད་པ་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་ལོངས་སྤྱོད་ པའི་ཕྱིར་ནི་དང་པོའོ།།རྙེད་པ་དང་བསྐུར་སྟིའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གཞན་ལ་ཀླན་ཀ་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་རམ། གལ་འཛིན་པ་ལས་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་གཉིས་པའོ། །ཞི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བར་བྱ་བ་ ནས།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བར་གྱི་ཕྱིར་ནི་གསུམ་པའོ། །ལས་བྱེད་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐྱེས་བུའམ། འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པའི་སྐྱེས་བུར་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་རྗེས་ སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་ཕྱིར་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་ཏོ།།ཉེ་བར་ལེན་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་དང་ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱིའོ། །ཆོས་འདི་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ ཐམས་ཅད་སྤོང་བའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གསུངས་པ་སྟོན་པར་ཁས་བླངས་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པས་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་དག་གིས་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཡང་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་མི་ལྟ་བར་རབ་ཏུ་བྱུང་ལ་ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་།བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡང་ཁས་མི་ལེན་ཏོ། །ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ཅན་དེ་དག་ལ་ནི་ཐ་དད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། ལྟ་བ་དང་འདོད་པ་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ ལྟ་བ་དང་འདོད་པ་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་ལྟ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཕྱོགས་དེ་གཉི་ག་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་ནི་ བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་སྟེ་དེ་བས་ན་ཕྱོགས་དེ་གཉི་གའི་ཕྱིར་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དེ་ལ་ལྟ་བ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་སྡོམ་པ་དང་། ངག་གི་སྡོམ་པ་ལོག་པའི་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལྟ་བས་གནོད་པར་ བྱས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ།།དེ་དང་འཚམ་པའི་རྟགས་དང་ཆ་ལུགས་དང་ཟས་དང་སྐོམ་དང་སྤྱོད་ལམ་དང་སྤྱོད་པ་དང་ཡི་དམ་ནི་བརྟུལ་ཞུགས་སོ། །བདག་ནི་བདེན་པ་དང་གནས་པའི་སྒོ་ནས་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བདེན་པ་ནི་རྫས་ སུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གནས་པ་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བ་ནི་འདོད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །ཤེས་སོ་བར་སྨྲ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བ་ནི་ལྟ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་ལ་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པའོ།།ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བ་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །མདུད་པ་ནི་བཞི་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཉི་ཚེའི་ཡིན་པར་རིག་ པར་བྱའོ།།སྒྲིབ་པ་ལྔ་ནི་གནས་སྐབས་ལྔ་དང་མི་མཐུན་པ་ལས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཁྱིམ་ན་གནས་པའི་ཡུལ་གྱིས་འཕྲོག་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་ནི་འདོད་པའི་འདུན་པའོ། །ཆོས་མཐུན་པ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གླེང་བ་དང་། སྨྲ་དབབ་པ་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པས་འདུལ་བ་མི་བཟོད་པས་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱ་བའི་ཆོས་དང་མི་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་ནི་གནོད་སེམས་སོ། །ཞི་གནས་དང་མི་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་ནི་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དོ། །ལྷག་མཐོང་དང་མི་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་ནི་རྒོད་པ་དང འགྱོད་པའོ།

如果问什么是取，就是欲取、见取、戒禁取和我语取。
以什么取呢？以欲望和贪著四种。
为什么而取呢？为了获得诸欲和享用是第一种。
为了获得利养恭敬而寻找他人过失，或为了解脱执著是第二种。
依止奢摩他支而住，为了远离世间贪欲，乃至为了获得非想非非想处定是第三种。
为了假立造业和享受其果报的补特伽罗，或为了随顺假立趋入和退出的补特伽罗的名言，是我语取。
这四种取属于两类：在家人享受欲乐的一类和出家人依止邪说法律的一类。
此法中的人们承许宣说断除一切取的遍知，即使临终时仍有烦恼，他们也不安立任何取，因为他们出家时不顾诸欲，也不承许见、戒禁和我语。
那些邪说法者有两种差别：互不相容的见和欲的论者，以及世间等至者。
其中为了互不相容的见和欲的论者安立见取，为了世间等至者安立戒禁取。
依止这两类的人属于我语取，因此为这两类安立我语取。
其中六十二见如前所说。
由邪见所损害的身律仪和语律仪是戒，与之相应的标志、装束、饮食、威仪、行为和誓言是禁。
宣说我以真实和安住的方式存在的，即称为我语。其中真实是因为实有，安住是从安立的角度。
其中由欲有的缘所生的是欲取，依止知者之说而对利养恭敬生贪的缘所生的是见取，由对等至的贪爱之缘所生的是戒禁取，由对有无的贪爱之缘所生的是我语取。
结有四种，如前所说，应知这些唯是外道的。
五盖应知是从与五种情况相违而安立的：由在家住处境界夺取而与教法相违的是贪欲，由不能忍受同法者的劝谏、折伏、教诫等而与正法欢喜相违的是嗔恚，与奢摩他相违的是昏沉睡眠，与毗婆舍那相违的是掉举恶作。

།ཆོས་ཀྱི་འཕེལ་བའི་གཏམ་ངེས་པར་བྱེད་པ་དང་། །ཆོས་སྤྱོད་པ་དང་། སྟོན་པའི་བསྟན་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མོས་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་སྒྲིབ་པའོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་གང་གིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའམ་བག་ལ་ཉལ་དུ་གྱུར་ པས་རང་གི་དོན་འཐོབ་པ་ལ་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་ཞིང་སེམས་འཇོམ་པོ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཐ་བ་རྣམས་སོ།།ཡུལ་ངན་པ་ལ་འདོད་ཆགས་པ་ནི་དྲི་མ་ཞེས་བྱའོ། །འཁྲུལ་པའི་འོས་མ་ཡིན་པའི་གཞི་ལ་ཞེ་སྡང་བ་ནི་དྲི་མ་ཞེས་བྱའོ། །གསལ་ཞིང་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་ཀྱང་བརྡ་ཕྲད་ པའི་གཞི་ལ་གཏི་མུག་པ་ནི་དྲི་མ་ཞེས་བྱའོ།།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་རྒྱུན་དུ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པས་རྟག་ཏུ་འཇོམས་པས་ན། རྟག་འཇོམས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་བྲལ་ཏེ་ངོ་ཚ་མི་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་རྒྱུན་དུ་འདོད་ ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་རྣམས་མ་བསྡམས་པ་ནི་ཟུག་རྔུ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ་།།ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་འདྲེས་ཏེ། རྒྱུད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་ཡོད་ལ་སྐད་ཅིག་པའི་སྒོ་ནས་ནི་མེད་དེ་བསམ་པ་ཡོད་པ་ནི་མདུད་པར་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པའི་ངན་པའི་དོན་གྱིས་ ཐ་ཆད་ཅེས་བྱའོ།།ལུས་ཀྱི་ལས་མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའོ། ལུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ངག་གི་ལས་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ལས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིང་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ་རྗེས་སུ་འཐོབ་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཉེ་ བར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བསྟན་ཏོ། །སྔ་མས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བསྟན་ཏོ། །འདི་གཉིས་ནི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྨྲ་བ་སྟེ། ལོག་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་སྨྲ་བའོ། །དེ་ལ་ གང་འདི་སྐད་དུ་ཆེད་དུ་བསམས་ཏེ་ལས་མི་དགེ་བ་ཅི་བྱས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ངེས་པར་ཡང་ཡིན་ལ་ངན་སོང་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དེས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ གི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཡང་ཆེད་དུ་བསམས་ཏེ།མི་དགེ་བའི་ལས་མ་བྱས་པས་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན་ཡང་རྙེད་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ན་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ཏུ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དེས་ན་དེ་དག་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་ངེས་པས་ན་སུ་ལ་ཡང་ཐར་པར་འགྱུར་བའི་སྐབས་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ དེ་ནི་ལོག་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གང་འདི་སྐད་དུ་ཆེད་དུ་བསམས་ཏེ། མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་ལ་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བྱས་ནས་བསགས་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་དེ་ཕྱི་མ་ལ་མི་སྡུག་པའི་ངན་སོང་མྱོང་བར་ངེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་བསགས་ན་ནི་དེའི་དེ་ཆོས་ཡང་དག་པར་ བླང་བ་གང་དང་གང་ལ་བརྟེན་པ་བདེ་བའམ་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱས་པར་གྱུར་བ་དེའི་ནི་དེ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པར་ངེས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བདེ་བ་མྱོང་བའམ། སྡུག་བསྔལ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ་། དེ་ལྟ་ན་ནི་ལས་གང་བྱས་ནས་འགྱོད་པ་མེད་ཅིང་གཉེན་པོ་མ་བསྟེན་པའི་གང་ ཟག་དེའི་ལས་དེ་ནི་བསགས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ནོ།།འབྲི་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚེ་འདི་ཁོ་ན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ནི་ངན་སོང་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ལ་ཚེ་འདི་ལ་ཡང་ཐར་པའི་བར་དུ་གཅོད་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །གཞན་ཡང་ལས་དེ་བྱས་ན་ འགྱོད་པར་ཡང་བྱེད་ལ་གཉེན་པོ་དང་ཡང་བཅས་པའི་གང་ཟག་དེའི་ལས་དེ་ནི་བསགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།བསགས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེས་ངན་སོང་མྱོང་བར་འགྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ནི་ཚེ་འདི་ཁོ་ན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་ལ་ཐར་བའི་བར་དུ་གཅོད་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །དེ་བས་ ན་དེས་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འདི་ནི་ཡང་དག་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

对于法的增长之语的决定，修法，以及对导师教法和涅槃不信任的方面是怀疑障。
被贪欲、嗔恨和愚痴的随眠所缠缚或潜伏，使心对获得自利不堪能且心不调柔，这些称为过失。
对恶劣境生起贪欲称为垢染。
对不应错乱的对境生起嗔恨称为垢染。
对明显且连凡夫也能了知的对境生起愚痴称为垢染。
由于贪欲、嗔恨和愚痴相续不断地现行而经常压制，故称为常压。
远离惭愧，无惭无愧，完全确定相续不断的贪欲、嗔恨和愚痴不加约束，称为刺。
惭愧相杂，从相续方面是有，从刹那方面是无，有此意乐，由恶劣所摄的结缚称为下劣。
一切身业不善是恶行。如同身业，语业和意业也是如此。由于造作导致恶趣的业而获得、将获得、正在获得，因此称为近行。
这说明了业的烦恼。前者说明了烦恼的烦恼。这两者是业的烦恼安立的说法，即邪说和正说。
其中，若有人故意这样说：'所造的一切不善业必定要感受恶趣'，这是诽谤为解脱而住于梵行者。
为什么呢？因为即便在现世中，也难以找到故意不造不善业的众生，更何况其他生世。因此，由于他们必定会堕入恶趣，任何人都没有获得解脱的机会，所以应当了知这是邪说。
若有人这样说：'故意造作不善业，如果这样造作积累，则必定于后世感受不悦的恶趣。如果没有积累，则依于任何正法所作的苦乐，那就必定成为同行，即于现世感受苦乐。'
如此，造业后无追悔且未修对治的补特伽罗，其业将成为积累。
虽然将减少的业在今生即将感受，但也会感受恶趣，并在今生中障碍解脱。
另外，造业后有追悔且具对治的补特伽罗，其业不会积累。虽然积累将感受恶趣，但仅在今生感受，且不会障碍解脱。
因此，这并非诽谤住于梵行和涅槃。所以应当了知这是正说。

།དེ་ལ་གཉེན་པོ་རྣམ་པ་བཅུ་མེད་ན་ནི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་ལ་རྣམ་པ་ བཅུ་པོ་དེ་དག་ཡོད་ན་ནི་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། གཉེན་པོ་གང་གིས་བྱས་མ་ཐག་ཏུ་བསགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཕྱི་མ་ལ་མྱོང་བ་མ་ངེས་པ་དང་། གཉེན་པོ་གང་གིས་མ་སྤངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་མི་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། གཉེན་པོ་གང་གིས་སྤོང་བར་ཡང་བྱེད་ལ་ བྲལ་བར་ཡང་འགྱུར་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོའི་སྒོ་བསྡམས་པས་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ལུས་བསྒོམ་པ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒོམ་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ལྷག་ པའི་སེམས་བསྒོམ་པ་དང་།ཟག་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་བསྒོམ་པ་དང་སེམས་དྲག་པོས་བསྒོམ་པ་དང་། ཡུན་རིང་པོར་བསྒོམ་པ་དང་། གཉེན་པོ་སྒོམ་དུ་མ་བསྒོམ་པ་སྟེ། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་མེད་ ན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཤིན་ཏུ་མ་བསྡམས་པར་གནས་པའི་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་མི་དགེ་བ་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཕྱི་མ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པར་འགྱུར་རོ།།ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཤིན་ཏུ་བསྡམས་པར་གནས་པའི་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཚེ་འདི་ལ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཤིན་ཏུ་མ་བསྡམས་པར་གནས་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཤིན་ཏུ་ བསྡམས་པར་གནས་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན།ཇི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་མི་དགེ་བའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་ཉེས་རྩོམ་དང་། དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པའི་ཉེས་རྩོམ་ནི་སྤངས་ལ་ལུས་དང་ ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་ཡང་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་གནས་པ་དེ་ལ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་དེའི་རྒྱུས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལོག་པའི་འདུན་པ་དང་།རྟོག་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེས་དེ་སྤངས་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་བཟུང་ནས་ཚེ་འདི་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་བསྡམས་པར་གནས་པ་དེ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མི་བྱེད་ཅིང་མི་སོགས་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ལ་ཉལ་གྱི་བཅིང་བས་ བཅིངས་པས་ན་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་དེར་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཤིན་ཏུ་བསྡམས་པར་གནས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡིན་ ཏེ་སྤངས་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་བ་དེ་ལ་གནས་པ་དེ་ནི་གསར་དུ་ཡང་ལས་མི་བྱེད་ལ།ལས་རྙིང་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒོ་ནས་ཟད་པར་བྱེད་ལ་སྤངས་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ཆོག་པར་མི་འཛིན་ཏེ། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་འཕགས་ པའི་ལམ་ཡང་སྐྱེད་ཅིང་དེའི་འབྲས་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ།།དེ་དེའི་ཚེ་ཇི་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཚེ་འདི་ལ་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་ པའི་ལུས་དེ་ཡང་ཇི་སྲིད་ཚེ་མ་ཟད་པ་དེ་སྲིད་དུ་གནས་སོ།།ཚེ་ཟད་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ལུས་སྤངས་ནས་དེ་ཕྱིན་ཆད་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་དང་བཅས་པར་འདིར་འགགས་པས་ཕྱི་མ་ལ་ཉིང་མཚམས་ སྦྱོར་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཚོར་བ་གྲིབ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཤིང་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཤིང་འགགས་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

如果没有十种对治，则会被业的烦恼所染污，如果有这十种对治，则会清净。即：
有对治力量使得刚造业时就不会积累，以及不确定后世受报，有对治力量虽未断除但能使不受报，有对治力量能断除并远离。
同样，以守护根门修习增上戒学而修身，为修增上心而修增上戒，为修增上慧而修增上心，
为断漏而修增上慧，以猛烈心修习，长时修习，修习对治。若无此十种业的烦恼对治，则会染污。
与此相反则应知会清净。
今生身语意业极不防护者，其往昔所造积累的不善业，将在后世成为烦恼。身语意业极为防护者则不会成为烦恼。
什么是今生身语意业极不防护与极为防护呢？
如有人断除了身语意不善业的烦恼过失，以及能生起此等的非理作意相应的无明过失，而受持身语意善业而安住。由此因缘，今生不会生起烦恼、邪欲、分别、寻求所生的种种痛苦。
他仅以断除和受持为满足，今生不修圣道，不现证涅槃。
如是防护而住者，今生虽不造作恶不善法，然为烦恼随眠的束缚所缚，死后仍将投生轮回，于彼生中依往昔业缘而生起烦恼。
身语意业极为防护的特点是：安住于所受持的断除，不再新造业，旧业受尽，以异熟成熟的方式灭尽，不以受持断除为满足，今生即生起圣道并现证涅槃果。
彼时，乃至有识之身住世之时，今生将感受往昔业所引生的感受。其有识之身亦乃至寿命未尽时而住。
寿尽时识舍身已，此后命根不再成熟，故其识与一切受于此灭尽，不复结生后世。
其受如影依止识树，识树灭时一切皆无。

།དེའི་ཚེ་དེའི་སྔོན་གྱི་ལས་དེ་ལས་དེ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཕྱི་མ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་ ཏེ།གྲོགས་ཉོན་མོངས་པ་གང་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་དེ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། གང་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ།འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུད་དེ་ཡང་མ་ལུས་པར་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ དེའི་ཚེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མཛའ་བའི་བསམ་པས་ཁོ་ན་མེད་པའི་སེམས་སུ་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་དམིགས་པའི་གནོད་སེམས་སྤངས་པས་གནོད་སེམས་སུ་གྱུར་པའི་སེམས་མེད་དོ། །སྡིག་པའི་ལས་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་དེ་སྤངས་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་ པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་སུ་ཡང་འགྱུར་རོ།།དེའི་གཉེན་པོ་ལམ་ཐོབ་པས་ཡང་དག་པར་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་པ་དེས་ནི་རྟག་ཏུ་གནས་པར་བྱ་བ་དྲུག་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་ལ་ཤས་ཆེར་གནས་པ་དེའི་སྤོང་ བ་དེ་དགེ་བར་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ།ཚེ་འདི་ལ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྣམ་པར་འདྲེ་བར་མི་འགྱུར་བ་འདི་ནི་དེའི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་སྔ་མ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་འདོགས་ ཤིང་སྨྲ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རྣམ་པ་ལྔས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པ་ལྔ་པོ་གང་དག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུ་མི་མཐུན་པར་འདོགས་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པར་འདོགས་པ་དང་། རྒྱུ་མི་མཐུན་པ་དང་རྒྱུ་མེད་པར་འདོགས་པའི་ཉེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་མི་མཐུན་པར་འདོགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་འདི་ལྟར་ལྟ་ཞིང་འདི་སྐད་དུ་སྨྲ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདིས་ཉམས་སུ་མྱོང བར་འགྱུར་བ་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྔོན་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་མོ།།དབང་ཕྱུག་གིས་སྤྲུལ་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །རྒྱུ་མེད་རྐྱེན་མེད་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་འདོགས་པའོ། །དེར་འདོགས་པའི་ ཉེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གང་ཞེ་ན།ཚེ་འདི་ལ་མི་དགེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ན་ཡང་ཉེས་པ་ཡོད་ལ་ཚེ་འདིའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ན་ཡང་ཉེས་པ་ཡོད་དེ། གལ་ཏེ་སྔོན་གྱི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཆོས་ཡང་ དག་པར་བླངས་པ་ཁ་ཅིག་བདེ་བ་ཡིན་ལ་མི་དགེ་བ་ཡང་ཡོད་ན་དེ་ལ་མི་དགེ་བའི་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྔོན་གྱི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་མི་རུང་ངོ་།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་མི་དགེ་བའི་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་རྣམ་པར་སྨིན་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཚེ་ འདིའི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི།དེ་ལྟ་ན་དེའི་རྒྱུ་མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བ་དང་། རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དེ་དམ་བཅས་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཐམས་ཅད་སྔོན་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་རྒྱས་པར་སྦྱར་བ་འདི་ནི་ཉེས་པ་དང་པོའོ། །གཞན་ཡང་གལ་ ཏེ་མི་དགེ་བ་ཡང་སྔོན་གྱི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་ངེས་ལ།དགེ་བ་ཡང་དགེ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་དེ་དག་གིས་མི་དགེ་བའི་གཉེན་པོར་དགེ་བ་ཡང་དག་པར་བརྩམས་པ་དང་ལྡན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་དག་ཀྱང་དོན་ མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་ཉེས་པ་གཉིས་པའོ། །གཞན་ཡང་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་མེད་པ་ན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ་བྱ་བ་དང་མི་བྱ་བ་བརྟགས་པའི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བའི་ཤེས་པ་ཡང་མི་དགོས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་པའི་འོག་ཏུ་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་སྤང་ བར་བྱའོ།།འདི་ནི་ནན་ཏན་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་དེ་མེད་ན་དེ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །ཤེས་པ་དང་མི་ལྡན་ན་ནི་དྲན་པ་གནས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །དྲན་པ་གནས་པར་མ་གྱུར་ན་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་མེད་དོ།

当时，由于两种原因，前世的业不会在后世产生烦恼：因为已经完全断除了能引起烦恼的烦恼伴侣，以及当业成熟时会产生烦恼的诸行相续也已完全灭尽。
此时，对众生只有慈爱之心，没有害心，因为已断除缘于彼的害心，故无害心所生之心。
因为观见恶业过患而断除并如实受持，故也成为离贪之心。由于获得对治之道，也成为完全解脱之心。
如是成就者获得六种常住，由此等而多住于彼之断除，唯一决定成为善法。即使今生有恶不善业之缘，也不会混杂，应当了知这是他安住于戒律较前殊胜之相。
应当了知宣说感受业报有五种烦恼相，五种非烦恼相。
何为五种烦恼相？即：执著不相应因、执著无因、以及执著不相应因与无因的三种过失。
其中，执著不相应因是指有些人如是见解并说：'此补特伽罗所感受的一切皆由往昔所作因而生。'执著大自在天所化现之因亦复如是。说'无因无缘而感受'即是执著无因。
何为彼执著之三种过失？今生与不善相应的感受，若由往昔业因所生则有过失，若由今生业因所生亦有过失。
若是由往昔不善业因所生，则如是某些如实受持正法者有乐受亦有不善，其中不善感受不应由往昔不善业因所生。为何？因为往昔不善不应于今生感得安乐果报。
若是由今生不善业因所生，则如是说不相应因与说无因者的誓言将有所违背，即'一切皆由往昔所作因而生'等广说，这是第一种过失。
复次，若不善定由往昔不善业因所生，善亦由善因所生，则如是彼等为对治不善而如实精进修善的一切努力都将成为无义，这是第二种过失。
复次，若无补特伽罗作用，则不需要关于善与不善的应作与不应作的如实智慧。因为若无智慧后'此应断除，此应精进修习'的念头，则彼亦不存在，故如实智慧不应理。若无智慧，则念住亦不会安住。若念住不安住，则亦无三摩地。

།མཉམ་ པར་མ་བཞག་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ནི་རྟོག་པ་ངན་པ་དག་གིས་མགོ་རྨོངས་པར་བྱེད་དོ།།མགོ་རྨོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་བྱིས་པ་དང་མཚུངས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བྱིས་པ་དང་མཚུངས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སྦྱོང་དུ་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ཡང་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་ཉེས་པ་གསུམ་པའོ། །འདི་དག་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཉེས་པ་གསུམ་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་མི་དགེ་བའི་ཚོར་བ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཉེས་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པའི་ཉེས་པ་དང་། ཤེས་པ་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་ པའི་ཉེས་པའོ།།ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འདོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། གང་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཅིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ དང་།ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ན་ཇི་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཟག་ཏུ་འདོགས་པ་ནི་གང་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །དེ་ཡང་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གིས་ ཉམས་སུ་མྱོང་ངོ་།།དེ་ལ་མའི་ལྟོ་ན་འདུག་པའི་ཁུ་ཆུ་དང་ཁྲག་གི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བསྡུས་པ་དང་མའི་ལྟོ་ན་ཁོང་སྟོང་ཡོད་པ་ནི་བུ་འཆགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་མིང་དང་ གཟུགས་སོ།།དེ་ནས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ། །དེ་ནས་རེག་པའོ། །དེ་ནས་ཚོར་བ་སྟེ་དེ་ལྟར་གོ་རིམས་འདི་བཞིན་དུ་ཚོར་བར་འགྱུར་རོ། །ཚོར་བ་དེའི་རྒྱུ་ནི་ཚེ་འདིའི་རེག་པ་ཡང་ཡིན་ལ་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱང་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཐོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚུལ་བཞིན་ མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུས་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བས་རེག་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ལ་སོགས་པའི་བར་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལྟར་མ་རིག་ པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཚོར་བ་མྱོང་བ་དེ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་ནས་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། རེག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཚོར་བ་མྱོང་བ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བར་ འགྱུར་རོ།།། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་བཞི་བསྡུ་བ། བམ་པོ་བརྒྱད་པ། ལས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལོག་པར་འདོགས་པ་དང་། ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་ཉེས་དམིགས་གཉིས་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ནང་གི་རྟོག་པ་ ལ་སླུ་བ་དང་།གཞན་གྱིས་སྨད་པའོ། །ལས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལོག་པར་འདོགས་པ་གང་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་སྟོན་པ་མ་ཡིན་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་སྟོན་པ་ལྟ་བུར་འཛིན་ཅིང་འདི་ལྟར་ལོག་པར་འདོགས་ཏེ། ཚེ་འདི་ལ་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་དག་ ཐམས་ཅད་ནི་སྔོན་གྱི་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས་དེས་སྔོན་གྱི་མི་དགེ་བའི་ལས་དེ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པར་མཐོང་སྟེ།བྱེད་པ་དེ་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ལ་གོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། ཚེ་འདིའི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་སྡུག་བསྔལ་དེའི་རྒྱུའོ། །དེ་བས་ན་སྔོན་ གྱི་མི་དགེ་བའི་ལས་དེ་དག་དང་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་ནི་དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོས་འབྱང་བར་འགྱུར་ལ་ཕྱི་མ་ལ་མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།ཚེ་འདི་ལ་ལུས་དང་ངག་གིས་བསྡམས་པར་གནས་པས་དེ་ལྟར་ཕྱི་མ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་དགེ་བ་བྱེད་པ་ལ་བརྩོན་པ་ རྣམས་ཀྱིས་ནི་མི་དགེ་བས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་མི་དགེ་བའི་ལས་དེ་ཟད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཟད་པས་སྡུག་བསྔལ་ཟད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་མཐར་ཐུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེའོ།

未入定者的心被恶分别念迷惑。
被迷惑者的诸根应当知道如同婴儿。
如同婴儿者所说的具有沙门法的沙门,那也会衰败,这是第三过失。
这些简而言之是三种过失,即:现在所生的无因而生的不善受的过失,诽谤精进的过失,诽谤智慧的过失。
业异熟所施设的五种非烦恼,是哪些呢?即:谁在领受,以何领受,如何领受,领受时如何成为有烦恼,如何成为清净。
其中依五取蕴而施设补特伽罗是谁在领受。
彼又以六触处而领受。
其中依止母胎中的精血四大种,结生识为业和烦恼所摄,母胎中有空隙,这就会成为胎儿。
然后是名色。
然后是六处。
然后是触。
然后是受,如是依此次第而成为受。
彼受的因是此生的触,也是前世的业因。
若依闻非正法,以非如理作意为因,无明触所生的受触及时,则彼以受缘爱,爱缘后有生老等诸苦差别而生起。
如是领受无明触所生受,则为二谛所染污。
与此相反,闻正法已依如理作意,领受明触所生受,则为二谛所清净。
瑜伽师地论摄事分卷八。业清净邪执和邪行应知有二种过患,二者是什么?即:内心迷惑和为他人所呵责。
何为业清净邪执?如此处有人非是导师而执为导师,如是邪执:认为此生所受任何苦皆从前世所作因而生。
彼见前世不善业有二种因:由于串习前世业故,是此生不善业之因及彼苦之因。
因此前世不善业及苦果将以猛烈苦行而清净,为不造后世不善业故,此生以身语防护而住,如是后世定当精进行善者,不会由不善而生。
如是则不善业将尽。
以彼尽故苦尽而至苦边际。

།ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་གང་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་བདག་གི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པ་ཡང་མི་ཤེས་དེའི་གཉེན་པོ་ཡང་མི་ཤེས་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མའི་ཁྱད་པར་རྟོགས་པ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་ཏེ་དེ་དེ་ལྟར་ཀུན་དུ་རྨོངས་ནས་སྟོན་པ་ལ་གཞི་མེད་པའི་དད་པ་དད་པར་བྱ་བའི་གནས་མ་ཡིན་པར་སྐྱེས་པས་བསྟན་པ་ལ་མོས་པར་འགྱུར་ཏེ།སྨྲ་ བ་ངན་པ་མི་རིགས་པའི་ཕྱོགས་སུ་སོང་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་དག་གིས་རྣམ་པར་བསྐྱོད་ན་ཡང་སོམ་ཉིར་བྱ་བའི་གནས་ལ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ལ་དྲི་བའི་སྒོ་ནས་ལེགས་པར་ལན་ཐེབས་པ་དང་།ལེགས་པར་ལན་མི་ཐེབས་པ་དང་། སོམ་ཉི་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་ དང་།རྣམ་པར་དག་པར་མི་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་མི་ཚོལ་ལ། སྟོན་པ་འདས་ནས་ནི་གཏན་དུ་སོམ་ཉིའི་གནས་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྟོན་པ་གསོན་པའི་ཚེ་ནི་ དེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་པ་ངེས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་སུ་ལ་དྲིར་ཡང་མེད་ན་ཇི་ལྟར་ངེས་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་ལོག་པར་སྒྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ལས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལོག་པར་འདོགས་པ་ཤིན་ཏུ་མི་རིགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ ན།རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོ་དེ་ནི་སྔོན་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། མི་སྲིད་པ་དེས་སྔོན་གྱི་མི་དགེ་བའི་ལས་འབྱང་བར་འགྱུར་ཡང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བརྩལ་བ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོས་བྱས་པས་ཚོར་བ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དང་། བརྩལ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་བྲལ་བས་བརྩལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་སྔོན་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་མི་རུང་ངོ་། །དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོ་དེ་ལ་ཡང་སྔོན་གྱི་ལས་མི་དགེ་བ་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་བདེ་བ་མྱོང་བར་བྱ་བ་དེའི་མཐུ་མེད་པས་དེ་ནི་ངེས་པར་འདི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ།བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་གདུངས་པས་སྔོན་གྱི་མི་དགེ་བའི་ལས་འབྱང་བར་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཚེ་འདི་ལ་བརྩལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དེ་སྔོན་གྱི་ལས་མི་དགེ་བ་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་ འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན།གལ་ཏེ་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ནི་དཀའ་ཐུབ་ཀྱང་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་འབྲས་བུ་མྱོང་བ་ཁོ་ནས་ཟད་པར་འགྱུར་ལ་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ནི་སྔོན་གྱི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ཡིན་གྱི་དཀའ་ཐུབ་ཀྱིས་ བྱང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་དག་གི་ཚེ་འདིའི་འབྲས་བུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་ནི་ལས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་དེ་བྱང་བར་ཟད་དེ། གཞན་ནི་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་ན་། དེའི་ཕྱིར་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་དཀའ་ཐུབ་ཀྱིས་ འབྱང་བར་འགྱུར་དུ་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་བརྩལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་སྔོན་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྔོན་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ བདེ་བ་མྱོང་བར་བསྒྱུར་དུ་མི་རུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྔོན་གྱི་ལས་དགེ་བ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བའམ།དེ་གཉི་གར་བསྒྱུར་དུ་མི་རུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་ཚེ་འདི་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་མྱོང་བར་བྱ་བ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་ དེ་མི་མྱོང་བར་བྱ་བ་དང་།ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་ཟིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་དེར་བསྒྱུར་དུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་དོན་གྱི་མདོ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་ངེས་པ་དང་། དུས་ངེས་པ་དང་། རྣམ་པ་ངེས་པ་སྟེ། དེ་ཇི་ལྟར་ངེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་བདག་གིས་བརྩལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་བྱར་ཡོད་དོ།

什么是邪行？就像这里有些人不知道自己业的烦恼，也不知道它的对治，对前后的差别也不能如实了知。他这样愚痴后，对导师生起无根据的信心，在不应生信的地方生起信心而趋入教法。
依止那些说不合理邪说的人，即使被他人动摇，对于应当怀疑的事也不生疑，通过询问的方式，对于能善答与不能善答、能断疑与不能断疑等方面，也不去探究导师是一切智者还是非一切智者。
导师涅槃后，他将永远处于怀疑之中。为什么呢？因为导师在世时，还可以确定他是否为一切智者，但在他去世后，无人可问，如何能确定？这就是邪行。
为什么说业清净的邪执极不合理呢？有两种原因：也就是说，那种剧烈的苦行是由往昔所造业而生，不可能以那种不可能的方式清净往昔的不善业。
因为以小、中、大的努力所作，会生起小、中、大的感受，离开三种努力则不会有三种由努力所生的苦受，所以不应是由往昔所造业而生。
对于那种剧烈的苦行，往昔不善业所感的苦受，没有转为乐受的能力，必定如此：由于自身受苦而见到往昔不善业得以清净。
如果这样，今生由努力所生的苦受，是否是往昔不善业所感苦受的果报？如果是果报，则苦行也成无义，因为仅仅通过感受果报就能灭尽，这样的话就是往昔不善业自行清净，而非由苦行清净。
当今生感受果报时，业的一部分已经清净，其他将在其他时候感受，因此将在来世感受，这样就不可能通过果报门由苦行清净。
如果由努力所生的苦不是由往昔所造业而生，那么就不应说所有感受到的一切都是由往昔所造业而生。
就像不能将苦受转为乐受一样，往昔善业所感的乐受也不能转为苦受或二者。
而且，今生应感受的不能转为来世感受，来世应感受的不能转为不感受，未成熟的不能转为已成熟，已成熟的不能转为彼此。
其要义是：一切善不善业都有确定的自性、确定的时间、确定的方式，将如其所定地感受果报。对此，我们以努力所生的苦受又能做什么呢？

།གལ་ཏེ་ཚོར་བ་དེ་རྣམས་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ལས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་དེ་ཙམ ཞིག་འབྱང་བ་བྱེད་པར་སྣང་བར་གྱུར་ན་ཡང་དེ་དག་གི་ཕན་ཡོན་ཙམ་དུ་འགྱུར་བར་ཟད་ལ་རང་གིས་ཁས་བླངས་པས་ན་དེ་ཡང་ཕན་ཡོན་ཙམ་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་གཏན་དུ་སླུ་བ་ཡིན་ལ་ལས་ཀྱིས་བཅིངས་པས་ཐར་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།རྣམ་གྲངས་དེས་ན་འདི་ནི་ལོག་པར་སྨྲ་བ་དང་། ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་དེའི་ཉེས་དམིགས་དང་པོ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ།ནང་གི་རང་གི་དོན་ལ་སླུ་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱིས་སྨད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་སྨྲ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། དཀའ་ཐུབ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ཏེ། སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདིས་གང་ཆུང་ཟད་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་དག ཐམས་ཅད་ནི་སྔོན་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ངན་པར་སྨྲ་བ་གཅིག་སྟེ།རྒྱུ་མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དག་ནི་འདི་སྐད་དུ་འདི་ལྟར་དེ་ཐོག་མ་ནི་དབང་ཕྱུག་གིས་སྤྲུལ་ཏོ། །དེ་ཕྱིན་ཆད་ནི་སྔོན་བྱས་པའི་ལས་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ སྨྲ་བ་འདི་ནི་ངན་པར་སྨྲ་བ་གཉིས་པའོ།།དཀའ་ཐུབ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ལུས་ཀྱི་སྡོམ་པ་དང་། ངག་གི་སྡོམ་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྡོམ་པའོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་ལུས་ཀྱིས་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མི་འདུག་སྟེ། ཚང་ཚིང་དང་། ནགས་ ཚལ་དང་།དགོན་པ་དང་། གནས་དབེན་པར་གནས་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་མཐོང་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་སྒྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་ངག་གི་སྡོམ་པ་ནི་མི་སྨྲ་བའི་བརྟུལ་ཞུགས་ཡི་དམ་དུ་འཛིན་པའོ། །དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ནི་བརྩལ་བའི་ཚོར་བ་རྣམས་ཡིད་ཀྱིས་དང་དུ་མི་ལེན་པའོ། །དེ་ དག་འདི་ལྟར་ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་འདི་གཉིས་དང་།དཀའ་ཐུབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་ལྟར་འདོད་ཅིང་སྟོན་ལ། རང་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པར་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ གཞན་དག་གིས་སྨད་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་སྔོན་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དབང་ཕྱུག་གིས་སྤྲུལ་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དཀའ་ཐུབ་རྣམ་པ་གསུམ་མ་བཏང་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ཉིད་དཀའ་ཐུབ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་བཅས་པས་སྡུག་ བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ན་སྔོན་གྱི་ལས་གནག་པ་དང་།དབང་ཕྱུག་གིས་ཀྱང་སྡིག་པ་ཅན་དུ་སྤྲུལ་པ་དང་། དཀའ་ཐུབ་རྣམ་པ་གསུམ་མ་བཏང་བ་དེས་ན་ད་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་གོར་མ་ཆག་སྟེ། ནང་གི་རྟོགས་པ་ལ་བསླུས་པ་དེ་དག་གི་གཞན་ལ་གྲགས་ ཤིང་བསྔགས་པ་ཙམ་གྱི་ཕན་ཡོན་ལྟ་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མེད་དེ་འདི་ནི་ཉེས་དམིགས་གཉིས་པ་སྟེ།ཡན་ལག་འདིས་ཀྱང་དེ་དག་ནི་སྨད་པའི་འོས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ལས་ནི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བར་སྨྲ་བ་ ཡང་དག་པར་འདོགས་པ་དང་།ཡང་དག་པའི་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པ་ལ་ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ནང་གི་རྟོགས་པ་ལ་སླུ་བ་མེད་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བསྔགས་པའོ། །ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འདོགས་ཤིང་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། ལས་ནི་འདི་ གཉིས་ཡིན་ཏེ།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའོ། །དེ་ལས་འདས་པའི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་པས་ཚེ་འདི་ལ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་ནས་ཀྱང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་ བ་བྱེད་དེ།དེས་ན་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་ནོ། །གསར་དུ་ཡང་མི་བྱེད་ལ་རྙིང་དང་ཕྲད་ན་ཡང་ཟད་པར་བྱེད་པ་དང་། ལྷག་མ་ཡང་གཉེན་པོས་སྤོང་བར་བྱེད་པས་རྣམ་པར་བྱང་ བ་སྟེ།འདི་ནི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་འདོགས་ཤིང་སྨྲ་བ་བླ་ན་མེད་པའོ།

如果这些感受是从前世业力因缘而生的话，即便显现为能净除如此程度的部分业力，也仅仅成为些许利益而已。由于是自己承诺的，所以连些许利益也不会成就，如此则永远是欺诳，被业力束缚也不会获得解脱。
由此理由，这是邪说和邪修的第一过患，也就是欺骗自己内在的自利。
什么是为他人所呵责呢？他们依靠两种说法和三种苦行，认为'此补特伽罗所经历的一切感受，都只是由前世业力因缘所生'，这是第一种恶说，因为说的是不相应的因。
其他人则这样说：'最初是由大自在天所化现，此后则由前世业力感受'，这是第二种恶说。
三种苦行是：身律仪、语律仪和意律仪。
其中身律仪是身体不与其他众生共处，只在丛林、森林、旷野、寂静处独居修行，不为他人所见。
其中语律仪是持守不语的禁戒。
其中意律仪是意识不接受所经历的感受。
他们如此认为并宣说：通过这两种圆满见解和三种圆满苦行，将能超越痛苦。但由于自己尚未真正超越痛苦，故为他人所呵责。
如果一切都是由前世业力因缘所生，或由大自在天化现因缘所生，或由未舍三种苦行因缘所生，那么如此一来，他们以三种苦行感受痛苦时，必定是因为前世的黑业、大自在天将其化现为罪人，以及未舍三种苦行，所以现在必定感受痛苦。
由于欺骗了内在的证悟，他们连仅仅为他人所知而赞叹的些许利益也没有，这是第二种过患。以此方面而言，他们确实应当受到呵责。
与此相反，应当了知正确宣说业的烦恼和清净、如实安立和如实精进有两种利益：不欺诳内在的证悟和为他人所赞叹。
什么是宣说业的烦恼呢？业有两种：善业和不善业。从过去开始，由于造作善业和不善业，此生感受可爱和不可爱的果报，感受可爱和不可爱后又造作善业和不善业。
因此来世也将感受可爱和不可爱的果报，这就是业的烦恼。
不再新造，遇到旧业则令其穷尽，余者也以对治断除，这是清净。这是宣说业的烦恼和清净的无上说法。

།དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པ་གང་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ཆོས་འདི་པ་ཐོས་པ་དང་ལྡན་ཏེ་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡིན་ པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡིན་པར་ལེགས་པར་ཡང་དག་པར་རྟོགས་ནས་མི་དགེ་བའི་ལས་ནི་སྤོང་ལ་དགེ་བ་ནི་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱས་ནས་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྟོགས་པར་བྱའོ་ སྙམ་སྟེ།རབ་ཏུ་དབེན་པའི་གནས་སུ་འདུག་ནས་སྒྲིབ་པ་རྣམས་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལས་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །འདོད་པའི་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་ པའི་སེམས་གནས་པ་རྣམ་པ་དགུས་སེམས་ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་ལ།རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་ཐེ་ཚོམ་སྤང་བའི་ཕྱིར་གཞིའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་དྲུག་གི་ལྷག་མཐོང་གི་ཚུལ་བཞིན་གྱིས་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་ ལས་ལངས་མ་ཐག་པ་ཁོ་ནར་ཡང་དག་པར་སློབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་ངེས་པར་འབྱང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་དེ་ལྟར་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱངས་ནས་ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་།མལ་ཆ་དང་། སྟན་ལོངས་སྤྱད་ཅིང་སྤྱོད་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་ སྦྱོང་བར་བྱེད་དེ།ཇི་ལྟ་བུར་ཆོས་གོས་ནས་མལ་ཆ་དང་སྟན་གྱི་བར་དུ་བརྟེན་པ་དེའི་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་འཕེལ་ཞིང་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་འགྲིབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་ལ་འདོད་ན་ཡང་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ངན་པས་འཚོ་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་ ཏོ།།དེའི་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་ལོངས་སྤྱོད་བཟང་བའི་གཞི་དག་ལས་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་ཤེས་དང་རྟོག་པའོ། །གཉིས་གང་ཞེ་ན། དགེ་བ་ལ་ཡང་ཡུན་རིང་པོ་ནས་མ་གོམས་པས་སེམས་ ལས་སུ་མི་རུང་བ་དང་།ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ལྷག་པར་ཆགས་པའོ། །གང་གི་ཚེ་སེམས་ཀྱང་ལས་སུ་རུང་བར་བྱས་ལ་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ལྷག་པར་ཆགས་པ་མི་རྟག་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཡང་ཉེས་དམིགས་སུ་ མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་ནི་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་ལོངས་སྤྱོད་བཟང་པོ་ལ་འཇུག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་བདེ་བར་ཡང་འགྱུར་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡང་མེད་པ་དང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཀྱང་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ལས་སེམས་ རྣམ་པར་སྦྱངས་ནས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ལོངས་སྤྱོད་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཚེ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཙམ་དང་ལྡན་མོད་ཀྱི་དེ་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་འདོད་ ཆགས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ནི་མ་སྤངས་སོ།།དེས་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་ནས་སྤང་བའི་ཕྱིར་བས་མཐའི་གནས་མལ་དག་ཏུ་འདུག་སྟེ། དེས་སྔ་རོལ་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱས་ནས་མཐར་གྱིས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་དུ་ སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱང་མངོན་པར་རྟོགས་ལ་ཟག་པ་ཟད་པ་ཡང་འཐོབ་ཅིང་སེམས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ།།སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞི་བ་དང་། ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་དང་། ལུས་དང་སེམས་ ཐམས་ཅད་ཁྱབ་པར་ཆུབ་པའི་ཕྱིར་རྒྱས་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་གཏན་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པའི་ཚོར་བ་མྱོང་སྟེ། འདི་ནི་ཡང་དག་པར་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ནང་གི་རྟོགས་པ་ལ་སླུ་བ་མེད་དོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་དེའི་གཞན་གྱིས་ བསྔགས་པ་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱའོ།

什么是如实精进修行？就像具有此法闻慧的人，对于业的烦恼也了知何为烦恼，对于清净也了知何为清净，如是善加如实了知后，即断除不善业而修习善业。
他想到：'我应当依于闻思所生的作意，修习而证悟'，于是安住在极为寂静处，从诸障和苦法中清净其心。
为了断除贪欲、害心、掉举、后悔，以属于止的九种心住令心平等，为了断除昏沉、睡眠和疑惑，以六种差别所缘如理作意修习观，因此从属于止的部分出定之后，必定能解脱正学之苦。
如是从诸障清净其心后，受用衣服、饮食、卧具、坐具时也清净其心，凡是从衣服乃至卧具坐具所依而使不善法增长、善法减少的，他都完全断除，即使想要也宁愿以粗劣的衣服等受用而忍受痛苦。
由两种因缘，从其优良衣服等受用之基生起罪恶不善法，即：想和寻思。是哪两种？由于长久未曾熟习善法而心不调柔，以及对衣服等生起贪著的欲望。
当心调柔，且见到对衣服等的贪著是无常缘起的过患时，即使受用优良的衣服等也不会生烦恼。如是则能安乐无过，以止观修习力从诸障清净其心，以观察力如实受用衣服等而不生烦恼。
此时虽具有专注，但因为后来仍会生烦恼，所以欲贪随眠尚未断除。他以智慧了知此后，为了断除而住于边际卧处，先令三摩地资粮极为清净，然后次第入于四禅，依此现证诸谛、获得漏尽，心得极解脱。
由离一切苦故为寂静，由能饶益故为善，由遍及身心一切故为广大，由永离一切烦恼故而感受无漏受，这就是如实精进修行。如是则于内证无欺。
与此相反的是其他五种称赞。

།དེ་དེའི་ཚེ་ཚེ་འདིའི་སྒྲིབ་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ལས་ཀྱང་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ལ་དེའི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་ལྷག་མ་སྤངས་པ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ།།གང་ཟག་ནི་གསུམ་སྟེ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བསྟན་པ་ལ་མ་ཞུགས་པ་དང་། སློབ་པ་བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་པའོ། ། དེ་ལ་གང་ཟག་དང་པོ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་གང་གིས་དང་པོ་ཤོས་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ནི་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྦྱར་རོ།།དེ་ཡང་ཕྱིས་དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཐོས་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་འགག་པར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་འགྱུར་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་འགག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འགག་པའི་རྒྱུར་ནི་འགྱུར་རོ། །སྐུར་པ་འདེབས་པ་ནི་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་འགྱུར་བ་ལོག་པར་ལྟ་བ་སྐྱེ་བར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་ལ་ད་དུང་ནི་མ་སྐྱེས་ཏེ། སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་བར་མདོར་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་དང་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལོག་པར ལྟ་བར་སྐྱེ་བར་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དེ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་སྒོ་ནས་སྤངས་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་མི་སྐྱེད་དེ་སྔ་ནས་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་། ལོག་པའི་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཆོས་ཐོས་པ་དང་ཚུལ་བཞིན་ ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས།འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་སྤོང་བར་མི་བྱེད་དེ་སྔ་ནས་དེ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་ཡང་ལྡན་ལ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ཡང་བརྟེན་ནས་ལོག་པར་ལྟ་བ་དེ་ཡང་སྤོང་ལ་ཡང་ དག་པར་ལྟ་བ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།གང་ཟག་གཉིས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཤེས་ནས་དད་པར་གྱུར་པ་སྟེ། དང་པོ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ན་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ལ་དེའི་མི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྔ་རོལ་དུ་སྤངས་ཟིན་པས་དེའི་ཚེ་ཡང་སྤོང་བར་མི་ བྱེད་ལ་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ལ་དད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རིག་པ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།སློབ་པའི་ལམ་ཁོ་ནས་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་མ་རིག་པ་རྣམ་པ་གཞན་སྤོང་བར་བྱེད་ལ་རིག་པ་ནི་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ། ལམ་གྱི་རང་བཞིན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ རོ།།མི་སློབ་པའི་ལམ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ན་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྤོང་ལ་མི་སློབ་པའི་རིག་པ་དེ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །གང་ཟག་གསུམ་པ་ནི་བདག་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་ན་དང་པོ་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་མོས་པར་འགྱུར་ ལ་སྙིང་ནས་འཇུག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བདག་མེད་པ་ལ་མོས་པའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་སྤོང་ལ་སྙིང་ལ་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་པས་ན་བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་ནི་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་ཆོས་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་བཞིན་དུ་ཚུལ་བཞིན་དུ་སེམས་པ་དེའི་ཚེ་ནི་སྙིང་ནས་ཞུགས་པར་གྱུར་ པས་བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ་བག་ལ་ཉལ་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་མི་སྤོང་ངོ་།།དེས་དེ་ཡན་ཆད་ཀྱི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་བག་ལ་ཉལ་གྱི་སྒོ་ནས་སྤོང་ཞིང་ཟག་པ་མེད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་། །སྡོམ་ནི། གཉིས་པ་ལྔ་ དང་གསུམ་པ་བཅུ།།བཞི་ཚན་ཡང་ནི་ཐ་མ་ཡིན། །ལས་ནི་གཉིས་ཏེ། ལས་ལྕི་བ་དང་ཡང་བའོ། །གཞན་ཡང་གཉིས་ཏེ། བསགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། །བསགས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པའོ། །གཞན་ཡང་གཉིས་ཏེ། ཆེད་དུ་བསམས་པ་དང་། ཆེད་དུ་ བསམས་པ་མ་ཡིན་པའོ།།གཞན་ཡང་གཉིས་ཏེ། མྱོང་བར་འགྱུར་བར་ངེས་པ་དང་། མྱོང་བར་འགྱུར་བར་མ་ངེས་པའོ།

那时，从此生的遮障烦恼的痛苦中心得到完全解脱，并且断除其习气的余留，为了在此生获得圣道及其果位，也将从前际和后际业的异熟烦恼中得到解脱。
补特伽罗有三种：未入教法的凡夫、已入教法的有学和已入教法的凡夫。
其中第一种补特伽罗应当了知有三种。第二种和第三种也是如此。
其中应当如何了知这三种中的第一种呢？有些补特伽罗具有世间正见，即'有布施'等广说。
此人后来依于听闻非正法和非如理作意，世间正见趋向于灭尽，但并非完全灭尽，而是成为灭尽的因。诽谤则成为其对立面，趋向于生起邪见，但尚未生起，而是成为生起的因。
此人在中间听闻正法和如理作意后，从行为上断除了趋向生起的邪见，但不生起正见，因为本来就具有正见。
另有一些既不具有正见，也不具有邪见，依于听闻正法和如理作意，生起世间正见，但不需要断除邪见，因为本来就不具有邪见。
还有一些具有邪见，依于如理作意，既断除邪见又生起正见。
第二种补特伽罗是对佛等生起智信者，初次现证时，由于在证悟真理之前已经断除了对佛等的无知，所以当时不需要断除，因为具有对佛等的信心，所以通过现证的方式生起智慧。
仅通过有学道断除其他种类的修所断无明，但不生起智慧，因为道的自性相同。
现证无学道时，断除一切修所断无明，并且生起无学智慧。
第三种补特伽罗在听闻具有无我的正法时，最初仅仅以听闻而生起胜解，但并非从内心趣入。
由于胜解于无我，所以断除我见，但因为未从内心趣入，所以不生起无我见。
当如实如理思维所闻之法时，由于从内心趣入，故生起无我见，但不从随眠方面断除。
此后通过修道现证真理，从随眠方面断除，并生起无漏。
总结：第二种五相，第三种十相，四法是最后。
业有二种：重业和轻业。
另有二种：能积集和不能积集。
另有二种：故意和非故意。
另有二种：决定受和不定受。

།གཞན་ཡང་གཉིས་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་ཟིན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣམ་པར་མ་སྨིན་པའོ། །ལས་ནི་གསུམ་སྟེ། དགེ་བ་ དང་།མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །གཞན་ཡང་གསུམ་སྟེ། བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ། །གཞན་ཡང་གསུམ་སྟེ། ཚེ་འདི་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་ བ་དང་།སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ། །གཞན་ཡང་གསུམ་སྟེ། སློབ་པའི་དང་། མི་སློབ་པའི་དང་། སློབ་པའི་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པའི་ཡང་མ་ཡིན་པའིའོ། །གཞན་ཡང་གསུམ་སྟེ། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །གཞན་ཡང་ཡོ་བ་གསུམ་སྟེ། ལུས་ལ་སོགས་པ་ཡོ་བ་རྣམས་སོ། །གཞན་ཡང་ཉེས་པ་གསུམ་སྟེ། ལུས་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་རྣམས་སོ། །གཞན་ཡང་སྙིགས་མ་གསུམ་སྟེ། ལུས་ལ་སོགས་པའི སྙིགས་མ་རྣམས་སོ།།གཞན་ཡང་གཙང་བ་གསུམ་སྟེ། ལུས་ལ་སོགས་པ་གཙང་བའོ། །གཞན་ཡང་ཐུབ་པ་གསུམ་སྟེ། ལུས་ལ་སོགས་པ་ཐུབ་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ལས་ནི་བཞི་སྟེ། ལས་གནག་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་གནག་པ་དང་། ལས་དཀར་ལ་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་ཡང་དཀར་བ་དང་།ལས་དཀར་གནག་འདྲེས་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་དཀར་གནག་འདྲེས་པ་དང་། ལས་དཀར་བ་ཡང་མ་ཡིན་གནག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མེད་དེ་ལས་ཟད་པར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་ལས་ལྕི་བ་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བསམ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། ཞིང་གི་སྒོ་ནས་སོ། །དེ་ལ་བསམ་པ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དྲག་པོས་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་མཐུན་པ་པ་མཐོང་ན་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་ཤས་ཆེར་རྗེས་སུ་རྟོག་ཅིང་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་བསམ་པའི་སྒོ་ནས་ལྕི་བ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བའི སྒོ་ནས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།རྒྱུན་དུ་ཡང་བྱས་ལ་བསྒྲིམས་ཏེ་ཡུན་རིང་བོར་འདྲིས་པར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་བསགས་པ་དང་། གཞན་དག་ཀྱང་དེ་འབའ་ཞིག་ལ་ཡང་དག་པར་འཛུད་པ་དང་། དེ་འབའ་ཞིག་གི་བསྔགས་པ་ཡང་བརྗོད་པ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་སྦྱོར་བའི་སྒོ་ནས་ལྕི་བ་ཡིན་ནོ། །ཞིང་ གི་སྒོ་ནས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།ཕན་འདོགས་པ་དང་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་དང་ཡང་དག་པར་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ལེགས་པར་བྱས་པའམ། ཉེས་པར་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞིང་གི་སྒོ་ནས་ལྕི་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལས་གང་མི་ ཤེས་བཞིན་དུ་བྱས་པ་དང་།རྨི་ལམ་དུ་རྨིས་པ་དང་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། མི་དགེ་བ་འགྱོད་པ་དང་། གཉེན་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། རྒྱུད་དག་པར་བྱས་པའི་ལས་ཐམས་ཅད་ནི་བསགས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་མ་ཡིན་པ་ནི་བསགས་པར་ འགྱུར་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཆེད་དུ་བསམས་པའི་ལས་ནི་སྔར་ཆེད་དུ་བསམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བརྟགས་ལ་རྗེས་སུ་དཔྱད་ནས་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ནོར་བ་དང་མ་ནོར་བའོ། །དེ་ལ་ནོར་བ་ནི་གང་གཞན་ལ་གསད་པའམ་དབྲོག་པའམ།དབྱེ་བའམ། བརྫུན་དུ་ སྨྲ་བས་བྲིད་པ་ལ་སོགས་པ་འགའ་ཞིག་བྱས་པར་བསམས་པ་ལས་དེའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་གཞན་ལ་བྱས་པ་སྟེ།དེ་ལ་ནི་བསམ་པ་ལྕི་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའི། དངོས་པོ་ལྕི་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ནོར་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མྱོང་ བར་འགྱུར་བར་ངེས་པ་ནི་ཆེད་དུ་བསམས་ལྕི་བ་གང་ཡིན་པའོ།།མྱོང་བར་འགྱུར་བར་མ་ངེས་པ་ནི་ཆེད་དུ་བསམས་པ་དེ་ཉིད་ལྕི་བ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་ཟིན་པ་ནི་འབྲས་བུ་སྨིན་ཟིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣམ་པར་མ་སྨིན་པའོ།།དེ་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་པའི་ཚེ་ནི་མྱོང་བར་འགྱུར་བར་ངེས་པའི་ལས་སྔོན་བྱས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་ཉེ་བར་གནས་པས་བར་ཆད་བྱེད་པར་ནུས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལས་དེས་དེའི་གནས་མི་ མཐུན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།སྒྲིབ་པ་དེས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།

其他还有两种：已成熟的异熟和未成熟的异熟。
业有三种：善业、不善业和无记业。
其他还有三种：感受快乐的、感受痛苦的、既非痛苦也非快乐的。
其他还有三种：现世受报的、来世受报的、后世受报的。
其他还有三种：有学的、无学的、非有学非无学的。
其他还有三种：见所断、修所断、非所断。
其他还有三种歪曲：身等的歪曲。
其他还有三种过失：身等的过失。
其他还有三种垢秽：身等的垢秽。
其他还有三种清净：身等的清净。
其他还有三种寂默：身等的寂默。
业有四种：黑业黑报、白业白报、黑白杂业黑白杂报、非黑非白业无报业尽。
其中重业应当从三个方面来了知：从动机、加行和福田方面。
其中动机是以强烈的烦恼而作，见到同类时极为欢喜，之后也多加思维观察，这样是从动机方面而重。
从加行方面如何呢？经常作且精进地长期串习而积累，也引导他人专注于此，并且只赞叹此事，这样是从加行方面而重。
从福田方面如何呢？对于安住于利益、正行、精进修行果位的众生，无论是善行还是恶行，这是从福田方面而重。
其中不知而作的业、梦中所作的业、无覆无记的业、不善业的追悔、为对治所摄持的业、已清净相续的一切业都不会积累。
除此之外的应当了知为会积累。
其中故意的业是先前故意思维、观察、推度后所作的，这又分为错误的和不错误的。
其中错误的是想要杀害、抢夺、离间、欺骗等某人，却因错误的想法而对他人作了这些，这应当了知仅是动机重，而不是事情重。
不错误的应当了知与此相反。
其中必定受报的是故意且重的业。
不定受报的是故意但不重的业。
其中已成熟的异熟是已经成熟果报的。
与此相反的是未成熟的异熟。
其中在获得阿罗汉果时，先前所作必定受报的业临近成熟时能够造成障碍，但与相续相关的则不能。
为什么呢？因为那个业会成就其不相顺的处所，由于那个障碍，就不能证得阿罗汉果。

།གལ་ཏེ་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་འཐོབ་པའི་བར་ཆད་བྱེད་མི་ནུས་མོད་ཀྱི་ འོན་ཀྱང་དེ་ཡང་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པའི་གྲོགས་དེ་ཡང་ཡོད་ལ་འདུ་བྱེད་དེ་ཡང་ཡོད་ན་དེ་ལྟར་དེ་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ངེས་པ་ཞེས་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་བའི་ལས་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། སྡུག་ པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་།དམིགས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེའི་འབྲས་བུའོ། །མི་དགེ་བ་ཡང་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ལོག་པའི་དམིགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །དགེ་བ་ དང་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པ་གཉི་གར་ཡང་ལུང་བསྟན་དུ་མེད་པ་ལ་ལུང་མ་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་ངན་སོང་ དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའོ།།དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དགས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེ་བ་མྱོང་བ་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ལས་གྱུར་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་བསམ་ གཏན་བཞི་པ་དང་དེ་ཡན་ཆད་དོ།།སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་མ་གཏོགས་པར་དེ་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་འདྲེན་མའི་ཚོར་བ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་གང་གི་དབང་གིས་ལུས་འདི་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་འདྲེས་པས་གནོད་ཅིང་འདུག་པ་ཡོད་ དོ།།ཚེ་འདི་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ནི་བསམ་པ་དེ་ལྟ་བུའམ་སྦྱོར་བ་དང་། དངོས་པོ་སྦྱོར་བ་དེ་ལྟ་བུའམ། ལུས་དང་ངག་གི་སྦྱོར་བས་ཞིང་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བྱས་པས་ཚེ་འདི་ལ་གང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཚེ་འདི་ལ་ནི་མི་སྨིན་ལ་སྐྱེས་མ་ཐག་པའི་ཚེ་ལ་རྣམ་པར་ སྨིན་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ།།ཚེ་འདི་ལ་སྨིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་སྐྱེས་ནས་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ། །འཕགས་ པ་ཉན་ཐོས་དུས་དུས་སུ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྷག་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ལ་སློབ་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་དང་།དེའི་ཕྱི་ནས་ཐོབ་པའི་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སློབ་པའོ། །མི་སློབ་པའི་དགྲ་བཅོམ་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་དོ། ། དེ་མ་ཡིན་པ་ནི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེས་བསྐྱེད་པའི་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཐམས་ཅད་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའོ། ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། དེས་བསྐྱེད་པའི་སེམས་པ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ལས་ཡིན་ནོ། །སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གང་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །ཆེད་དུ་བསམས་པའི་མི་དགེ བའི་ལས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་སྤོང་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཚེ་འདི་ལ་སྤོང་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་སྤོང་བ་དང་། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་སྤོང་བའོ། །དེ་ལ་ཚེ་འདི་ལ་སྤོང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་ཚེ་འདི་ལ་ཆེད་དུ་བསམས་ཏེ་ལས་བྱས་ ཤིང་བསགས་ནས་དེ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་ཅིང་དེས་སྤོང་བ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ཡང་བྱས་ལ་དེ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཞིག་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་གནས་བཞིན་དུ་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པར་གྱུར་ན་དེ་སྐྱེས་པའི་འོག་དང་། ལན་གྲངས་གཞན་ལ་ཡང་ལས་ དེ་མི་བྱེད་པ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉམས་སུ་མི་མྱོང་བ་དང་།ཚེ་འདི་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་མི་བྱེད་པའི་སྐལ་བ་ཅན་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ།

如果不是生后受报，而是在其他时候受报的话，虽然不能障碍获得阿罗汉果，但是那也不是不会受报。为什么呢？因为烦恼的助缘存在，诸行也存在，所以说那是确定受报。
善业由两种因建立：领受可爱果报和如实了知所缘。不善业也由两种因建立：领受不可爱果报和执著邪所缘。善与不善两者都不确定的是无记。
其中，乐受报的是与初禅、二禅、三禅相应的以及欲界的善业。苦受报的是导致恶趣受生的业。
畜生和饿鬼所受的乐受，凡是由往昔业因所生的，应当了知是从乐受报业而来。
非苦非乐受报的是第四禅以上。除了一向决定的地狱众生外，其余众生应当了知有苦乐交替的感受，这是由于此身受苦乐交杂而住的缘故。
现法受报是由于如是的思维或加行，或以如是的事物加行，或以身语加行对如是的对境所作，其异熟果在现世成熟的业。
不在现世成熟而在生后立即成熟的，是生后受报。
既不在现世成熟，也不是生后成熟，而在其后异熟成熟的，是后时受报。
圣声闻时时修学增上戒、增上心、增上慧的无漏业，以及此后所得的有漏善业是有学。一切阿罗汉相续中所有的是无学。其余的非有学非无学。
与见所断烦恼相应的，以及由此所生的思，以及一切导向恶趣的业是见所断。
与修所断烦恼相应的，以及由此所生的思是修所断业。
不应断的是一切有学、无学出世间的业。
故意造作的不善业在现世造作积累的断除有三种：即现法断除、生后断除和后时断除。
其中现法断除是如有人在现世故意造作积累业后，从中回转并受持断除，是未离贪的凡夫。如果他住于此而命终，则在生后和其他时候也不会造作该业，不会感受异熟果报，也不会成为现世一向决定的有情。

།གཞན་ཡང་འདི་ནས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཁ་ཅིག་གིས་སྤོང་བ་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་ པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་འདི་ལ་བྱེད་ཀྱང་མི་བྱེད།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་ན། སྐྱེས་ནས་དེར་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ལྟ་བྱེད་པར་ག་ལ་འགྱུར་དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་ལས་དེ་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ལས་ཡོངས་ སུ་གྲོལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་སློབ་པ་འདོད་པ་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྤོང་བ་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་དང་པོའམ་གཉིས་པ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་གང་དག་གི་གནས་ངན་ལེན་མང་བའི་ལུས་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མང་བ་དོར་བར་འོས་པ་ སྨད་པ་འདིས་སྡིག་པའི་ལས་བྱས་པ་དེ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བདེ་བ་དང་བཅས་པའམ།སྡུག་བསྔལ་དང་བཅས་པར་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། བདག་གིས་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚེ་འདི་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་སྐད་ཅིག་པ་ཙམ་དུ་གྱུར་ཅིག། ཕྱིས་སྐྱེས་པའི་འོག་གམ་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་དེའི་རྣམ་ པར་སྨིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དེ་ལྟར་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྨོན་ནས་འདི་ལྟ་སྟེ།ལས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་གཏན་ཟད་པར་བྱ་བ་དང་། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པ་བསྒོམ་པ་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་ པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་གཏོགས་པས་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་གནོད་སེམས་སུ་གྱུར་པའི་བསམ་པའམ། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་བསམ་པའམ། ཕྲག་དོག་སྤྱོད་པའམ། སྡུག་པའི་དངོས་པོ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་དེའི་རྒྱུས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་ནས། ལུས་དང་ ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་སྡིག་པའི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་དེ།གང་ལ་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞི་བོ་འདི་དག་གི་གཉེན་པོར་ཚད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པ་བཞི་པོ་བསྒོམས་ན་ནི་ཐ་ན་ཁྱེའུ་འམ་བུ་མོ་དེས་ཀྱང་སུ་ལ་ཡང་སྡིག་པའི་ལས་བྱ་བར་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་མ་ཡིན་ཞིང་སྐབས་ མ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་དེ་བསྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་པ་དེ་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་དག་པར་ཟད་པར་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བརྩོན་པ་དེས་ནི་སྡིག་པའི་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་དེ་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཚད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་འགྱུར་ཏེ། སྡིག་པའི་ལས་དེ་ནི་སེམས་ཅན་ཚད་ངེས་པ་ལ་གནོད་པའི་བསམ་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཡིན་ལ། ཚད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ལ་ཕན་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་དེ་ནི་ཁམས་ཐ་ཆད་པ་ཡིན་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ་ཚད་མེད་པ་བསྒོམ་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་ཁམས་བཟང་པོ་པ་ཡིན་པ་དང་། གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །ལས་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ལ་རག་ལས་པས་ན་སེམས་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མི་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ངོ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། སེམས་ལ དབང་ལུས་པ་དང་སེམས་ལ་བརྟེན་ཅིང་འདུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དེ་ལྟར་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚད་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་སྟེ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པའི་མོད་ལ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ་གལ་ཏེ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་ པར་བཟུང་སྟེ་ཚེ་འདི་ལ་གོང་དུ་འབད་པར་མི་བྱེད་ན་ནི་ཚེ་འདི་ལ་ལས་དེ་བྱེད་པའི་རྒྱུར་ཡང་མི་འགྱུར་ན་སྐྱེས་པའི་འོག་གམ་ལན་གྲངས་གཞན་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ།སྐྱེས་པའི་འོག་གམ་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ལས་ ཕྱི་རོལ་པ་ལོག་པའི་ལྟ་བར་ལྟུང་ཞིང་ལམ་ངན་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ལྟ་བས་ཀུན་ནས་བསླང་ཞིང་ལྟ་བའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོན་པོའོ།།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དྲག་པོ་རྣམས་ཀྱི་དེས་བསླང་བའི་ལས་ནི་ཉེས་པའོ། །གཏི་མུག་དྲག་ཅིང་ ཤས་ཆེར་དབང་པོ་རྟུལ་ལ་བརྗེད་ངས་ཤིང་བློ་ཞན་པ་རྣམས་ཀྱི་གཏི་མུག་གིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྙིགས་མའོ།

再者，从此处开始，某些离欲的凡夫若受持正确的断除后死亡，那时此生虽不造作，也不会感受果报，何况转生彼处后会造作呢？虽然如此，但并非完全解脱于其他时候造作业及感受果报。
再者，有学位中离欲者受持正确的断除后，获得沙门初果或二果，对于那些烦恼习气众多、身心多受折磨、应当舍弃、应当呵责的身体所造作的恶业，此生将伴随快乐或痛苦而感受。我如是发愿：愿仅在此生一刹那间感受，之后转生或其他时候不要感受其果报。如此以清净心发愿断除后，为了断尽业的因缘及离欲，修习四无量心，精进修习止观相应的三摩地分。
其中由于害心、恼害心、嫉妒行为或对可爱事物的过度执著，错误趋入对众生的伤害，以身语意造作恶业。对治这四种业因，若修习四无量心三摩地，即使是童子或童女也不可能对任何人生起造作恶业之心，这是不应理且非时机的。因此应当了知，精进修习此法者即是精进于断尽不善业之因。
如是精进者所造作积累的恶业，由两种因缘被无量三摩地修习所降伏：彼恶业是由害心对有限众生所发起，而修习无量心是具有利益无量众生的意乐；发起不善业的心是最劣界性且如同违品，而具足修习无量心的心是善妙界性且是对治。
一切业皆依心，故心为主，因此经中说：'人从心因而生'，这是因为身依于心且依止于心的缘故。
如是依靠往昔愿力修习无量心三摩地，在离欲的刹那即安住于不还果位。若仅以此为满足而此生不再精进，则此生不会成为造作彼业之因，何况后世或他时，也不会成为感受其果报之因。
除此之外，外道堕入邪见、趋入恶道者的善不善业是由见解所发起、依见解而生的，那是歪曲的。强烈贪嗔所发起的业是过失。愚痴深重、根钝、健忘且智慧浅薄者由愚痴所发起的业是污秽的。

།བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་གཙང་བའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བའི་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་ ཐམས་ཅད་ནི་ཐུབ་པའིའོ།།སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་གནས་ཐ་དད་པའི་མི་དགེ་བ་ནི་གནག་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་གནག་པའོ། །མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་གནས་ཐ་དད་པའི་དགེ་བ་ནི་དཀར་བ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་དཀར་བའོ། །དེ་མ་ཡིན་པའི་གནས་ཀྱི་ ནི་དཀར་གནག་འདྲེས་པ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་དཀར་གནག་འདྲེས་པ་སྟེ།གནས་གཅིག་ན་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀ་ཡོད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ལས་ནི་གནག་པ་ཡང་མ་ཡིན་དཀར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་རྣམ་པར སྨིན་པ་ཡང་མེད་པའི་ལས་ཡིན་ཏེ་ལས་ཟད་པར་འགྱུར་བའོ།།དེ་ཡང་ལས་ཟད་པ་དང་ཟད་པར་འགྱུར་བ་དེ་གཉི་ག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་ལས་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕྱི་མ་ལ་མི་སྐྱེ་བར་བྱ་བ་དང་། སྐྱེས་ཟིན་པ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་ པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་ལ་དཀར་བ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ནི་དེ་དག་གི་ནང་ན་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་དཀར་བ་ཡིན་ནོ། །གནས་ཐ་དད་པའི་མཐོ་རིས་ནི་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷ་ལས་འདས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་བདུད་ཀྱི་གནས་ཀྱི་བདུད་ཀྱི་ཕོ་བྲང་དང་། ཚངས་ པའི་འཇིག་རྟེན་ཡན་ཆད་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་མན་ཆད་ཀྱི་བར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ལ་བྱ་སྟེ།མིག་གིས་གཟུགས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་སྡུག་པ་རྣམས་མཐོང་བ་ནས་ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བརྗོད་དེ་ཁྱད་པར་དུ་ འཕགས་པའི་བདག་པོའི་དོན་གྱིས་སོ།།ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ནི་ཡིད་ལས་སྐྱེས་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་གནས་ཐ་དད་པ་ནི་བཞི་སྟེ།སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་། ཉི་ཚེ་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་དང་། གྲང་བའི་སེམས་ ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་དང་།སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་འཁོར་རྣམས་སོ། །གནས་དེར་སོ་སོའི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཁོ་ནའི་ལས་དང་། སོ་སོའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་གནས་ཐ་དད་པ་ཞེས་ པའོ་།།དེ་ལ་བདུད་ཀྱི་ཕོ་བྲང་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་རྣམས་ན་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡོད་དོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ཡན་ཆད་ན་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡོད་དེ། དེ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དེ་དང་ འདྲ་བའི་ལས་སུ་རུང་ཞིང་ཉམས་བདེ་བའི་སེམས་བདེ་བ་ཡོད་ཀྱི་དགའ་བ་ནི་མ་ཡིན་པ་དང་།དེ་དང་འདྲ་བའི་བདེ་བ་ཡོད་ཀྱི་ཚོར་བའི་བདེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་ན་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཅན་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་གནས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །སྡོམ་ནི། མི་ཤེས་ཤེས་པ་མཉམ་པར་གཞག། ཁྱད་པར་བར་དུ་གཅོད་པ་དང་། །སློབ་པ་དང་ནི་ཆགས་པ་དང་། །བདག་མེད་པ་དང་ལམ་དང་རྒལ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་མ རིག་པ་དེ་ཉིད་ནི་སྔར་བཤད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་གསུམ་པོ་དག་ཏུ་མི་ཤེས་པའི་རྩ་བ་ལས་འབྱུང་སྟེ།རིས་ཐམས་ཅད་དུ་གནོད་པའི་རྩ་བ་ཅན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཆོས་གཅིག་པོ་དེ་སྤངས་ན་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པ་བརྡ་སྤྲད་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་འདིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གཅིག་ནི་བདེན་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་སྣང་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་གཉི་གའི་རྒྱུའོ། །རྣམ་པར་རྨོངས་ན་སྒྲོ འདོགས་པའམ།སྐུར་བ་འདེབས་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་གཉིས་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པ་སྟེ། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ།

一切趋向善趣的善行都是清净的。一切趋向涅槃的善行都是寂静的。导致投生地狱的各种不善业是黑暗的,其果报也是黑暗的。导致投生善趣的各种善业是白净的,其果报也是白净的。除此之外的其他处所的业是黑白相杂的,其果报也是黑白相杂的,因为在一处有两种业,所以合而为一来说明。出世间无漏业既非黑也非白,也无果报,是能令业尽的业。这也包括已尽的业和将尽的业二者合为一说为能令业尽,是为了不再后有和断除已生。因为没有可爱的因和异熟果报,所以说它不是白业。这本身在其中是唯一确定的白业。
不同处所的善趣是指超过他化自在天的欲界魔宫以及从梵世间直至非想非非想处的一切处所。由于眼见色等乃至意识法等,是殊胜主的意义。由意门成就是意生的意义。地狱的不同处所有四种:大地狱、孤独地狱、寒冰地狱和地狱眷属。
因为在那些处所唯一感受各自的乐或唯一感受各自的苦的业果异熟,所以称为不同处所。其中在魔宫、初禅和二禅中唯一确定有喜乐的感受。从三禅以上唯一确定有乐和悦意的感受,那里有与悦意相应的轻安和安适的心乐而无喜,有与此相应的乐而无受乐。由六触处门而有感受故也称为有触处,这是不同处所,是以因果相关的方式。
总摄偈曰:无知、了知、等持、间隔、有学及贪著、无我以及道度、邪见以及我见和无明,这就是前说三种有情界中无知的根本,是一切处所损害的根本,能引发一切烦恼的法,若断除此一法,则应了知唯是真实。
此中,第一种烦恼是诽谤真实事物。第二种是增益。第三种是以不如实显现的方式令人迷惑,这是前二者的因。若迷惑则会增益或诽谤。这二者是如实了知,即以如理作意所分别和以三摩地所分别。

།དེ་ལ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པའི་ དབང་ལས་བྱུང་བས་ཚོར་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ལས་གནས་སྐབས་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ལས་གྱུར་པའི་ཉེས་དམིགས་དང་།གནས་སྐབས་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ ནས་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་གནས་སྐབས་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ལས་གྱུར་པའི་ཉེས་དམིགས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། སྡུག་བསྔལ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རང་ བཞིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དང་།བདེ་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་གནས་སྐབས་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་གང་ཞེ་ན། བདེ་བའི་གནས་སྐབས་ལས་སྡུག་བསྔལ་བའི་གནས་སྐབས་སུ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བའི་གནས་སྐབས་ ལས་ཀྱང་བདེ་བའི་གནས་སྐབས་སུ་འགྱུར་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་ལས་གཉི་གའི་གནས་སྐབས་སུ་འགྱུར་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་ལས་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་ཕན་ཚུན་འགྱུར་བ་ཡིན་པར རིག་པར་བྱའོ།།གནས་སྐབས་འདི་རྣམས་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་མཐོང་ན་ནི་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དུ་འགྱུར་པའི་ཉེས་དམིགས་མཐོང་ན་ནི་ཚོར་བའོ། །ཆོ་ག་ནི་སྡུག་བསྔལ་འདི་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རིག་ནས་སྡུག་བསྔལ་བའི་འདུ་ཤེས་ལ་གནས་པར་ འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་ཤིང་དེ་ལྟར་མཐོང་ན་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་འདི་ལ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་འཇུག་ན། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ཅིང་རྣམ་པར་དག་ལ་ སྐྱོན་མེད་པར་འཇུག་སྟེ་ཁྱད་པར་ནི་དེ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་པས་ ནི་ཆོས་འདི་རྣམས་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ།།འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་ནི་སེམས་མཉམ་པར་བཞག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་བས་ཆོས་འདི་པ་སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཡང་ཤེས་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ནས་སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པ་ ལྟ་ཅི་སྨོས།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་ནི་སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ནི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་ལྔའི་ཚུལ་གྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་ཡང་དག་པའི་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བར་ འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་དེ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མན་ཆད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་ཐོབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལས་ཤིན་ཏུ་རིང་སྟེ། གནམ་དང་ས་བཞིན་ནོ། །བརྟན་ཞིང་དཀའ་བ་ཐམས་ཅད་བཟོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་ཤིང་བལ་གྱི་སྦུར་མ་བཞིན་དུ་མི་བརྟན་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱགས་པ་མི་བཟོད་དོ། །ཆོས་འདི་ལ་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་སྟེ། དད་པ་དང་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་བདག་མེད་པ་ལ་མོས་པར་ཟད་དུ་ཟིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཐོབ་པའི་སྐལ་ བ་ཅན་ཡིན་ལ་དེ་ནི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྤོང་བ་དང་།ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དང་། སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་ནི་ཡང་དག་པའི་མོས་པ་ཙམ་ལ་གནས་པར་ཟད་བཞིན་དུ་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ ལས་ཆུད་མ་ཟོས་པར་རིག་པར་བྱའོ།

关于从闻思所生的作意，由听闻正法而生起的五种感受，从暂时的变化所生的过患，以及如理作意暂时的变化，安住于等持地的是正确的认知，依此而趣入修行。
其中暂时变化所生的过患是什么呢？即是：非苦非乐位的无常性，苦位的本性即是苦性，乐位的变化法性。
其中暂时的变化是什么呢？从乐位转变为苦位，从苦位也转变为乐位，从非苦非乐位转变为两种状态，如是应知一切位都互相转变。
见到这些状态转变时，即安住于无常想。见到转变的过患时即是感受。若了知'此是苦'的规律，即安住于苦想。
如是了知并如是见时即成清净，因此称为正确的认知。等持的正确认知虽以这些行相趣入，但由胜解所摄持而清净无过失地趣入，这就是差别。
其中应知无常性是一切有为法的共相。苦性是一切有漏法的共相。依靠两种如实正知，应知这些法相将如实显现。
外道虽得等持心，但此法中未得等持的人也因智慧而胜过他们，更何况已得等持者。为什么呢？外道虽得等持心，但他们无缘以五种触处转变的方式如实了知，也无缘得到正心离贪和解脱。
因此，即使他们获得无想无想处定以下的殊胜，也远离此调伏法，如同天地之别。虽能坚忍一切艰难，但具有退失之性，如棉絮般不坚固，且不能忍受烦恼的傲慢。
于此法中虽未得等持，仅以信闻而于无我生起胜解者，具有获得心三摩地的根机，他具有断除触处、遍知、心离贪、解脱的根机。
因此应知，虽仅安住于正确的胜解，也不会从此调伏法中退失。

།ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་ཡུལ་དྲུག་པོ་རྣམས་ལ་དབང་པོ་དྲུག་པོ་རྣམས་ཞི་བར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ཏེ། ཉེས་དམིགས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་དུལ་བ་དང་། གཏང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་མི་གཏོད་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་སྦས་པ་དང་། གཏད་ པར་བྱ་བའི་ཡུལ་རྣམས་སམ་གློ་བུར་དུ་སྣང་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་བསྲུངས་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་ཡང་དག་པར་བསྡམས་པ་དང་། ལམ་བསྒོམ་པ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པའོ། ། ཁྱད་པར་གདགས་པ་མཁྱེན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་གནས་གཉིས་སུ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་བརྗོད་པར་མཛད་དེ། མངོན་པར་མི་མཁྱེན་པས་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གང་འདི་སྙམ་དུ་དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མ་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བདེ་བའི འཇིག་རྟེན་མི་ཤེས་ཤིང་མ་རྟོགས་བཞིན་དུ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་འདྲེས་སུ་དོགས་པ་དང་།བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་འདྲེས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དབྱིབས་ལ་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་བྱ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལས་འདའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་ ཏོ་སྙམ་དུ་འཛིན་ཏོ་།།དེའི་འདུ་ཤེས་དེ་ནི་ལོག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་ལོག་པའི་རྟོག་པ་དང་ལོག་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བདེ་བའི་འཇིག་རྟེན་དང་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་འདྲེས་པ་དང་། དེ་དག་གི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ ཀྱང་མཁྱེན།དེས་ན་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལས་འདས་པ་བརྗོད་པར་མཛད་དོ། །ཡིད་དུ་འོང་བའི་དངོས་པོ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བཙལ་བར་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་འདོད་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།རྟག་པར་བྱ་བ་ནི་འདས་པའི་འདོད་པ་སྤྱད་ཟིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལྷག་པར་ཆགས་པར་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་འདོད་པ་དང་ནང་གི་འདོད་པའི་ཚོར་བ་འདི་དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་འདི་དག་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།གཅིག་ནི་མ་འོངས་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །གཅིག་ནི་འདས་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །གཉིས་ ནི་ད་ལྟར་གྱི་སྒོ་ནས་སོ།།རྣམ་པ་འདི་རྣམས་ཀྱང་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་སྙིང་དུ་སྡུག་པ་དང་དགའ་བའི་རང་བཞིན་དང་བདེ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པ་རྣམས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་པ་དང་མཛེས་པ་དང་། དགའ་བ་དང་ཡིད་དུ་འོང་བའི་རྣམ་པ་རྣམས་ཀྱང་ཅི་རིགས་ པར་རིག་པར་བྱའོ།།ས་གཉིས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྩོན་པ་ལ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དུས་གཉིས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པ་གསུམ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་འདོད་པ་རྣམས་པར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་དོ། །བར་དུ་གཅོད་པ་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནི་གཉེན་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འདས་ པའི་འདོད་པ་སྔོན་སྤྱད་ཟིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་དབེན་པ་ན་གནས་པའི་རྟོག་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་འཕྲོག་པར་བྱེད་དོ།།ཁྱིམ་མེད་པའི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་ལྡན་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་འཕྲོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བའི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་ལྡན་པ་ རྣམས་ཀྱང་སེམས་འཕྲོག་པར་བྱེད་དེ་དེས་ནི་གནས་པའི་སེམས་ཀྱང་གཡེང་བར་བྱེད་དོ།།ཁྱིམ་ན་གནས་པའི་སྔོན་སྤྱད་ཟིན་པ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་འཕྲོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ཡང་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་ལ་། སློབ་པ་ལ་ཡང་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་ བོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཚད་མེད་པ་བསྒོམ་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་དོ་།།སློབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པས་རྒྱ་ཆེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་དོ། །མི་སློབ་པའི་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ།སྐྱེ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་བསམ་པའི་སྒོ་ནས་དགའ་བ་དང་ལྡན་ནོ།

这五种是六境对六根寂静的行相，即：由见过患故极为调伏，由不趣入不当趣入的境故极为隐藏，由对应当趣入的境或突然显现的境住于正念故极为守护，由断除一切烦恼故极为善制，由圆满修道故极为修习。
善知差别安立的如来于两处宣说超越苦乐，并非不善知。若有人作是念：'沙门乔答摩不知不解唯一决定安乐的世间，而对苦乐交杂生疑，为超越苦乐交杂的世间形态，为超越苦乐，而为声闻说法。'其想是邪想、邪分别、邪见。如来实则善知唯一决定安乐世间、唯一决定痛苦、苦乐交杂及其无常性，故为超越一切世间而宣说超越苦乐。
可意事应知有三种：即所求是未来欲，所忆是已经受用的过去欲，所贪著是外境欲及内欲受。此等三时摄属应知有四种：一从未来门，一从过去门，二从现在门。此等行相亦摄属于可意、可爱、喜悦自性、安乐自性诸行相。如是可爱、美妙、喜悦、可意诸行相亦应随理了知。
于二地三摩地精进者，以二种门于二时成就三种三摩地时，诸欲作障碍。为断彼障碍，应修五种对治。其中，已受用的过去欲，亦以住于闲寂处的寻思而夺心。现在出家所得利养恭敬亦夺心。其中，游行所得利养恭敬亦夺心，彼亦令住心散乱。在家时已受用者亦夺心。其中，于凡夫作障碍，于有学亦作障碍。
其中，于修习无量三摩地的凡夫亦作障碍。于通达一切所知事广大的有学三摩地亦作障碍。于无学极善修习的三摩地亦作障碍，即：于生起作障碍。应知此等一切三摩地皆具喜，其中初者以利益安乐众生之意乐门而具喜。

།གཉིས་པ་ནི་སློབ་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དགའ་ བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གསུམ་པ་ནི་མི་སློབ་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དགའ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་མིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐའ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའམ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ལས་གོང་ན་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མེད་དེ། དེ་བས་ན་དེ་ནི་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །མྱུར་དུ་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་འདོད་པའི་ལུས་དང་སྲོག་ལ་མི་ལྟ་བ་དང་། རྟག་ཏུ་གུས་པར་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་བརྟུལ་པ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་། ཉེས་དམིགས་ཡོངས་སུ་ཤེས པས་མངོན་པར་དགའ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཤེས་བཞིན་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ལ་བརྟེན་པས་བག་ཡོད་པ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།ཉིན་པར་འཆག་པ་དང་། འདུག་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྒྲིབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ལས་སེམས་ཡོངས་ སུ་སྦྱོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྦྱར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་རྟོགས་པ་ལ་ཡང་ཞུམ་པ་མེད་དོ། །སེམས་གནས་པ་རྣམ་པ་དགུས་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཞི་གནས་ལ་བརྩོན་པའི་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་ལ། རོ་མྱོང་བ་མེད་པས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ།།རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པར་མ་གྱུར་པས་ནི་ཉེས་རྩོམ་མེད་དོ། །གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་བརྟེན་པས་ནི་ལྷག་མཐོང་ལ་བརྩོན་པའི་དྲན་པ་གནས་པར་འགྱུར་ལ་རྒོད་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བས་ནི་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་མེད་དོ།།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་ལ་ཞུགས་པའི་སེམས་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པར་འགྱུར་ལ། དེ་གཉི་གའི་ཆ་རྩེ་གཅིག་པ་དང་ལྡན་ཏེ། དེའི་བར་དུ་གཅོད་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །གཉེན་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་ཏེ་བར་དུ་ གཅོད་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་སྤོང་བར་འགྱུར་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པ་གསུམ་དམིགས་པའི་གཞི་དྲུག་གི་བྱེ་བྲག་ཅན་དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འདི་ཉིད་ལས་དཔེར་བླངས་པས། ཉན་ ཐོས་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་དེ།ནག་པོའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་སྐྱོན་དང་ལྡན་པ་དང་། དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཡིད་ཆེས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།། །།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་གཞི་བསྡུ་བ། བམ་པོ་དགུ་པ། ཆོས་འདུལ་བ་འདིའི་ གང་ཟག་ནི་འདི་གཉིས་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཐོབ་པ་དང་། སེམས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཐོབ་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། བདེན་པ་མཐོང་བ་སློབ་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་སེམས་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་སློབ་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ བས་སེམས་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་སེམས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པ་ནི། བསླབ་པ་གསུམ་ལ་གནས་པའི་ལས་དང་པོ་པ་སློབ་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་དེས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམ་པ་གཉི་གས་ཀྱང་སེམས་མ་ཐོབ་བོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་ བོའི་རང་བཞིན་དེའི་གོང་དུ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་།ལུས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེའི་གོང་དུ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཤིན་ཏུ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་དག་ལ་སློབ་པས་ཤས་ཆེར་གནས་སོ། །དེ་ལ་མི་སློབ་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་སེམས་ ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བག་མེད་པར་བྱས་ན།ཚེ་འདིའི་བདེ་བར་གནས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེ་ནི་ཚེ་འདིའི་བདེ་བར་གནས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཀྱང་རུང་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཀྱང་རུང་སྟེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་ འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ།

第二是为了体验有学解脱的喜悦。第三是为了体验无学解脱的喜悦。这些又因眼识所识别的色等所缘境的差别而成为六种。由于这三摩地具足一切行相，所以也是圆满的。三摩地的究竟是这样的，即：世间离贪或出世间离贪，再往上没有更清净的三摩地，因此这是圆满的。
迅速希求沙门果位而不顾惜身命，经常恭敬精进修持，由于完全了知诸欲的自相而安住正念，由于完全了知过患而远离喜著等，依止正知正念而修习不放逸有四种：即日间经行与安坐二者，从'由此净化心远离诸障法'等广说。如是既精进修持又对证悟无有怯弱。
由九种住心则一心精进于止而身得轻安，由于无有耽著故非烦恼性。由于未被昏沉睡眠随烦恼所染故无有过失。由于依止专一安住念处故精进于观而念得安住，由离掉举随烦恼故无有烦恼。入止观双运道的心得等持，具足二者专一分，将断除其间的障碍。
依止这五种对治，既完全了知障碍而断除，又将圆满成就具足喜悦的三种三摩地及六种所缘境。如来以两种因缘取此为喻而为声闻说法：即从黑分示其过患，从白分示其功德，为生起信解故。
瑜伽师地论摄事分卷九。此调伏法中的补特伽罗有二种，即：得心者与未得心者。其中得心者有二：见谛有学心解脱得心者，及阿罗汉无学心解脱得心者。
其中未得心者，即安住三学的初业有学异生，他完全未得二种心解脱而得心。异生的自性以上有余依，身的自性以上无余涅槃极为希求，多住于修学三学。
其中无学心解脱得心者，若放逸则将退失现法乐住，然而即使退失现法乐住，也绝无退失解脱的可能。

།བག་ཡོད་པར་བྱ་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ན། །དེ་ནི་དེས་ཐོབ་ཟིན་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ན། གང་གི་དོན་དུ་བག་ཡོད་པར་བྱེད་དེ། ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་ གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེའི་འབད་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་བཟོའི་ལས་ཀྱི་གནས་དང་འདྲ་སྟེ།དེ་ནི་བག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སློབ་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་སེམས་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ངེས་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ལ་ལམ་བསྒོམ་པ་ལ་ཡང་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་སྟེ། དེའི་ བག་ཡོད་པ་ནི་རང་ལ་དབང་ཡོད་ལ།ཚེ་འདི་ལ་ཡང་བག་མེད་པས་གཏན་དུ་སླུ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་ངེས་པར་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བག་ཡོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། དབང་པོ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པས་ཚོགས་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་།མཐུན་པའི་གནས་མལ་བསྟེན་པས་སེམས་གནས་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པས་གཞན་གྱི་སྒྲ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་བར་གྱི་ཕྱིར་བག་ཡོད་པར་བྱའོ། །བག་ཡོད་པར་གནས་ པ་དེ་ལ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འགག་པར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་དང་།མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མི་བྱེད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མ་འགགས་པ་བཞིན་དུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ལོག་པར་བརྟགས་ནས་འགོག་གོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། མ་ཐོབ་པར་ཡང་ལོག་པར་བརྟགས་ནས་འགོག་གོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་ཏེ་དེས་ལོག་པར་བརྟགས་ནས་འགག་པར་མོས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་ནི་ལུས་དང་བྲལ་ཞིང་ཚེ་ཟད་པའི་འོག་ཏུ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཀྱང་འགོག་པར་མི་འགྱུར་ལ་ཡུལ་གྱི་འདུ་ཤེས་དང་ཡང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར རོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། དེའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འགགས་པའི་གནས་ཀྱི་དམིགས་པ་དང་། རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་ལོག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ན་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། ཆོས་འདི་པའི་ཆགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་ནི་ཉེས་དམིགས་གཉིས་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་རྐྱེན་གཉིས་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚོར་བ་བདག་མེད་པར་མི་ཤེས་པའིའོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་རྙེད པ་དང་བཀུར་སྟིའི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་ལས་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་ཚོར་བ་ལ་ཆགས་པ་ནི་ཆགས་པ་དང་པོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཉིས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་མ་ཆགས་པའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་ཚོར་བ་ལ་ཆགས་པའོ། །ཆགས་པ་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཕྱི་མ་ལ་ མངོན་པར་འགྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱིས་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱི་མདུད་པ་རྣམས་ལེན་པར་འགྱུར་བ་དང་།མདུད་པ་དེའི་རྒྱུ་ཅན་གྱིས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་ཉེས་དམིགས་དང་པོའོ། །ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལས་ ཉམས་ན་ཕྱི་མའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང་།དེ་ལྟར་ཆགས་པ་དེའི་ཡང་ཕྱི་མ་ལས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ་ཚེ་འདི་ལ་ཡང་དེའི་རྒྱུས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མི་འགྱུར་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་འདི་ནི་ཉེས་དམིགས་གཉིས་ སོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་བཞིས་ནི་ཆོས་བདག་མེད་པ་མཐར་ཐུག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གྲོགས་མ་ གཏོགས་པར་དེ་ལས་གཞན་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་རྟག་པ་དང་། དེའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མི་རྟག་པ་དང་། དེའི་གྲོགས་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་ཆོས་དང་། དེའི་འབྲས་བུས་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ།

一切应当谨慎行事的事情，都是为了证悟解脱。既然已经获得解脱且不会退失，为什么还要谨慎行事呢？为了今生安乐而做的努力，就如同工艺之事，那不是谨慎。
有学解脱心的获得必定趋向圆满菩提，修道时也不依赖他人，其谨慎操之在己，今生也不会因放逸而永远受欺。
凡是见到心的人，必定要以三种方式谨慎行事：以正确成就诸根而圆满资粮，以依止适宜住处而安住其心，以依止善知识而依他言语如理作意，为了获得二种解脱心而应当谨慎。
对于安住谨慎的人，应当了知由两种因缘而对六处灭尽生起增上慢和不生增上慢：如未灭尽般，即从所缘门中邪分别后认为'我能灭尽'而执著，以及未证得却邪分别后认为'我能灭尽'而执著。虽然他因邪分别而胜解灭尽，但是离开此身命终之后，六处也不会灭尽，也不会远离境相的想。
即由于通过所缘及证悟之门邪解的缘故而如是，这是两种增上慢。与此相反则应知无增上慢。
应当了知此法中有两种执著有两种过患，这是由于凡夫两种缘所生的识，以及依此而起的不知无我之受。
其中，由未离贪欲的利养恭敬所生的业缘所生受的执著，应知是第一种执著。第二种是对已离贪欲的诸欲无贪缘所生受的执著。
由此执著因所生后世成就的，日后也会接受外道的结缚，以此结缚为因而成就罪恶不善法，这是第一种过患。
若从此律法中退失，就会在后世中，由如是执著而生起生等种种殊胜苦，今生也因此因缘而不能证得涅槃，这是第二种过患。
与此相反则应知是白分。
由四因而究竟诸法无我：所谓诸法无我是除了识的自性、识的因缘及识的助伴之外，缘取其他的缘故；识无常、识的因缘无常及识的助伴无常的缘故。
此律法是以八支圣道法及其果而区分的。

། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་ཆོས་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་མཆོག་དང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཚེ་འདི་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་ཚེ་འདི་ལ་མྱོང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རིམས་ནད་མེད་པ་དང་། འགྲོ བ་ན་ཡང་བསྒོམ་པ་དང་།འགྲེང་བ་དང་འདུག་པ་དང་ཉལ་བ་དང་། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་བསྒོམ་པར་བླ་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་དུས་ངེས་པ་མེད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་མ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་པས་མཐོང་བ་དང་།གཞན་གྱི་དད་པ་དང་འདོད་པ་དང་རྣམ་པ་དང་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་དང་ཉིད་ཐོར་ཐོས་པ་དང་། ལྟ་བ་དཔྱོད་པའི་བཟོད་པ་མ་ཡིན་པར་རང་གིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོ་རང་རིག་པའོ། །ལམ་གྱི་འབྲས་བུའི་ཆོས་ནི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་གྲངས་བསྡུ་བ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །རྒྱ་མཚོ་ནི་འདི་གཉིས་ཡིན་ཏེ། ཆུའི་རྒྱ་མཚོ་དང་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོའོ། །དེ་ལ་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ནི་ཆུའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་མི་མཚུངས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། རང་བཞིན་མི་མཚུངས་པ་དང་། འབྱིང་བ་མི་མཚུངས་པ་དང་། རྒལ་བ་མི་མཚུངས་པའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་མི་མཚུངས་པ་ནི་ཆུའི་རྒྱ་མཚོ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་རང་བཞིན་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཚད་ངེས་པ་ཡིན་ལ། འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན པའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་དོ།།དེ་ལ་འབྱིང་བ་མི་མཚུངས་པ་ནི་གང་དག་འབྱིང་བ་དང་། གང་གིས་འབྱིང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་འབྱིང་བ་སྟེ། ཆུའི་རྒྱ་མཚོར་ནི་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེས་པ་ཁ་ཅིག་དང་། མི་ཁ་ཅིག་འབྱིང་བར་ཟད་ལ། འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་ནི་ལྷར་ བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་འབྱིང་སྟེ།དེ་དག་ཀྱང་ལུས་ཙམ་ཞིག་གིས་འབྱིང་བར་ཟད་ཀྱི། ངག་གིས་མ་ཡིན།ཡིད་ཀྱིས་མ་ཡིན། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་མ་ཡིན། ཞེ་སྡང་གིས་མ་ཡིན། གཏི་མུག་གིས་མ་ཡིན་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ལས་ དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་།དེའི་འབྲས་བུ་བརྟན་པའི་ཆ་གསུམ་དུ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་ནི་ལུས་ནས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བར་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འབྱིང་ངོ་། །དེ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྟོག་གེ་བ་དཔྱོད་པ་ཅན་རྣམས་ནི་རང་གིས་ལོག་ པར་བརྟགས་པའི་རྟོག་པ་ངན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དཀྲུགས་པས་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་འབྱིང་ངོ་།།ཕྱི་རོལ་པ་གཞན་དག་ནི་མདུད་པས་བཅིངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱིམ་པ་རྣམས་ནི་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བཅོམ་ཞིང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ སྲེག་བཞིན་དུ་སྐྱོ་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆུའི་རྒྱ་མཚོར་ནི་གྲུ་བུབ་པ་ཙམ་ལས་གྱུར་པར་ཟད་ལ། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་གྱུར་པ་དེར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ལས་ དང་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཙམ་གྱིས་འབྱིང་བར་ཟད་དེ།དེ་ཡང་གཏན་དུ་མ་ཡིན་པ་འདི་ནི་འབྱིང་བ་མི་མཚུངས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྒལ་བ་མི་མཚུངས་པ་ནི་ཆུའི་རྒྱ་མཚོ་ལ་ནི་འདོད་པ་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱང་རྒལ་ན་དེ་མ་ཡིན་པ་ དག་ལྟ་ཅི་སྨོས།འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ནི་ཆ་གསུམ་དུ་འདུག་སྟེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་ལྔའི་བྱེ་བྲག་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཡིད་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། སློབ་པའི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ དྲུག་གི་བྱེ་བྲག་གོ།།དེ་ལ་འདོད་ཆགས་པ་དང་མ་བྲལ་བའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་ཡུལ་རྣམ་པ་ལྔའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་རྒལ་བར་མི་ནུས་སོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྒྱ་མཚོ་ལས་རྒལ་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ལས་རྒལ་མི་ནུས་པས་ན་ཡུལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ རྒྱ་མཚོ་ལས་ཀྱང་མ་རྒལ་བ་ཡིན་ནོ།

应当以五种方式了知八支圣道法是最胜和无过失的：由于能在今生断定有烦恼和无烦恼，故为今生所证；由于远离烦恼，故无病；由于行走、站立、坐卧时都可修习，一切时中都可修习，故无时限；由于能获得涅槃，故为能得；由于非与外道共有，故为内道所见；由于不依他信、他欲、他相、他觉、他闻、他见察忍而是自己证悟，故为各自证知。
道果法应当了知有五种相，如数集所说。有两种大海：水之大海和轮回之大海。其中轮回大海与水之大海在三方面不同，哪三方面？自性不同、沉溺不同、度越不同。
其中自性不同者，水之大海仅为色法一分之自性故有限量，轮回大海为一切行之自性故无限量。其中沉溺不同者，即谁在沉溺、以何沉溺、如何沉溺。水之大海中仅有一些旁生和人类沉溺，而轮回大海中则包括天人在内的世间都在沉溺。他们在水之大海中仅以身体沉溺，而非以语、意、贪、嗔、痴、生等苦而沉溺。
这也应当依次了知为业、烦恼及其果报坚固三分。在轮回大海中，从身乃至生等诸苦都在沉溺。其中出家的论师观察者们因被自己错误分别的恶分别所扰乱而沉溺于轮回大海。其他外道则因被结缚所束缚。在家人则因虽不断被诸苦摧毁、被诸烦恼焚烧却不生厌离。其他生处的众生则因依止业和烦恼而来去。
在水之大海中仅因船只沉没而沉溺，而生于旁生道者也仅以业和烦恼的一分而沉溺，且非永久，这就是沉溺不同。其中度越不同者，水之大海连未离欲贪的凡夫尚能度越，何况其他。轮回大海则有三分：未离欲贪者贪著的五种境界差别、离贪者意识所知的可贪法差别、有学内六处差别。
其中未离贪的凡夫不能度越五种境界大海。离贪的凡夫不能度越内六处大海，由于不能度越此故，也未度越两种境界大海。

།སློབ་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ལམ་ཉིད་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ་། དེ་ནི་གནས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་པས་ལྟ་བ་དྲག་པོ་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་ཅན་གྱི་ནི་དཔྱོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་འདོད་ ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་པའི་ཡུལ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་ཡུལ་དེ་ཉིད་ལ་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ནི་དེ་མྱུར་བ་མྱུར་བར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་ནས་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །དེས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྒྱ་མཚོ་ཡང་རྒལ་ཏེ། དེ་ལས་རྒལ་བས་ཡུལ་རྣམ་པ་ གཉིས་པས་རྒྱ་མཚོ་བསླབ་པ་འབུལ་བ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས།རྟོག་པ་དང་སེམས་ཀུན་དུ་འཁྲུག་པ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས། ངན་པར་སྤྱོད་པ་ཀུན་ནས་ སློང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་ལས་གཏན་རྒལ་བ་ཡིན་ནོ།།སྡོམ་ནི། ལམ་ལ་མཚུངས་པ་མེད་པ་དང་། །སྟོན་པ་ལ་ནི་མཚུངས་པ་མེད། །ཡུལ་འཁོར་རྒྱལ་པོར་བཅས་པ་དང་། །འཇིག་རྟེན་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་དང་། །འདུས་བྱས་དང་ནི་འདུས་མ་བྱས། །འགྲོ་བ་དང་ ནི་དགག་པ་དང་།།དང་དུ་ལེན་དང་སྟོང་ཉིད་གསུམ། །ལམ་མཚུངས་པ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་བཞིན་མི་མཚུངས་པ་དང་། རྣམ་པ་མི་མཚུངས་པའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་ གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་རང་བཞིན་མི་མཚུངས་པ་སྟེ།གཅིག་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའོ། །གཉིས་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། འདི་ནི་འདིར་མི་མཚུངས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ ཡང་ཡོད་ལ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་པའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་འཇུག་པ་ཡང་ཡོད་དེ།འདི་ནི་རྣམ་པ་མི་མཚུངས་པའོ། །དེ་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་དང་མི་མཚུངས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདུས་བྱས་དང་ འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་དང་མཚུངས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་འབྲས་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་རྟག་པ་དང་བདག་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་ཆོས་འདི་པའི་སྟོན་པར་གདགས་པའི་གནས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་སྟོན་པ་ལ་མེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱེད་པ་དང་། ཚོར་བ་རྣམ་པར་གཞག པ་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་རྣམ་པ་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་རྣམ་པ་བཞི་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས།།དེ་ལ་བརྟེན་པས་རློམ་སེམས་རྣམ་པ་བཞི་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཉེས་དམིགས་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། ང་རྒྱལ་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕན་ཡོན་ གསུམ་མོ།།དེ་ལ་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་པས་ཡོངས་སུ་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་སེམས་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་ཉེས་དམིགས་དང་པོའོ། །ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་། ཆགས་པར་འགྱུར་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ ལ་གཞོལ་བ་འདི་ནི་ཉེས་དམིགས་གཉིས་པའོ།།དེའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ཡི་འཆད་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནད་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུར་ཤིན་ཏུ་འགྱུར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཡི་འཆད་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམས་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཟུག་རྔུ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། འདི་ནི་ཉེས་དམིགས་གསུམ་པའོ། ། དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ང་རྒྱལ་མེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕན་ཡོན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

学习就是通过苦的方式彻底了知六处，并修习缘于彼之道。由于安住于彼等安住，以猛烈见解及正念具足者之观察作意，于未离贪及离贪地之二种境中显现于彼境。由此迅速以智慧了知后断除。
由此渡越六处大海，渡越彼后，于二种境之大海，具足毁坏学处之烦恼、具足分别及心散乱之烦恼、具足过分执著利养恭敬之烦恼、具足恶行之烦恼中永远超越。
总摄：无等之道与无等之师，具国王之地方及二种世间，有为与无为，趣入及遮止，领受及三空性。
无等之道有二种：本性不等及行相不等。其中，凡是引生痛苦之道与灭苦之道，此为本性不等，一者为烦恼，二者为清净，此为此处之不等。
于彼灭苦之道中，亦有趣入有为共相，亦有以有为无为共相行相趣入，此为行相不等。其中，凡是有为共相行相，应知彼与其果不等。凡是有为无为共相行相，应知彼与其果相等。
何以故？因为其果涅槃是常与无我故。此五者是此法之师所安立处，彼等于外道师中无有，即：趣入一切取之道、趣入灭尽一切取之道、遍知一切法而断故作苦边际、于五种受安立中各依四种萨迦耶见，依彼而断四种慢心、从我慢因生三种过患、从无我慢因生三种功德。
其中，由于作慢心故不厌离，故从涅槃退转，此为第一过患。行恶行及贪著烦恼事物，此为第二过患。
由于彼不厌离涅槃故，成为后世生等病生起之因，由于不厌离故如实恶行，于烦恼贪著境亦复如是。如生等病，眼等处之诸果及贪等刺亦复如是，此为第三过患。
与此相反者，应知是从无我慢因所生之功德。

།དེ་བཞིན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཚེ་འདི་ལ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ས་བོན་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་དང་། དེའི་རྒྱུས་ཀྱང་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་དང་མི་སྐྱེ་བ་དང་། དེའི ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་ནུབ་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་བརྟན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ་སྟོན་པར་གདགས་པའི་གནས་འདི་དག་ནི་ཆོས་འདི་པའི་སྟོན་པ་འབའ་ཞིག་ལ་ ཡོད་ཀྱི།འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་ལ་ནི་མེད་དོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ན་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནི་ཡུལ་འཁོར་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ནི་བཀའ་བཞིན་དུ་བྱེད་པའི་མི་ལྟ་བུའོ། །བདུད་ནི་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུའོ། །འཇིག་རྟེན་ནི་གཉིས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་ འཇིག་རྟེན་དང་།སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །དེ་ལ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནི་མེ་ལ་སོགས་པས་འཇིག་གོ། །སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ནི་སོ་སོར་རང་དང་། སྐད་ཅིག་པ་དང་སོ་སོ་རང་གི་ལུས་འཇིག་གོ། །འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ནི་འདི་གཉིས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་འདུས་བྱས་ནི་རྟག་པ་དང་ བརྟན་པ་དང་།ཐེར་ཟུག་པ་དང་། མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་ངོ་། །འདུས་མ་བྱས་ནི་བདག་དང་བདག་གིས་སྟོང་ངོ་། །སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཡང་རྒྱུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ལ་བརྟེན་ཏོ། །དེ་ནི་འདི་ལྟ་བུའི་ཡིན་གྱི་གཞན་ དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་འབའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ཏོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་དགག་པར་མི་མཛད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ལུས་དང་འབྲེལ་བའི་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་དགག་པར་མཛད་དོ། །དེ་ དེ་ལ་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་མཐར་ཐུག་པའི་ཐབས་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་མཐའ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་ནི་མིང་དུ་གདགས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་འདུ་ཤེས་བྱུང་ངོ་། །འཇིག་རྟེན་གྱི་འདུ་ཤེས་ནི་འདུ་ཤེས་ ཀྱི་དབང་གིས་བྱུང་བའོ།།འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་དང་ཤེས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ནི་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་རྣམ་པར་རིག་པའི་དབང་དུ་བྱ་བའོ་། །རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་རྣམས་རྣམ་པ་ལྔར་ཡོངས་ སུ་བསྒྱུར་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་མཐར་ཐུག་པའི་ཐབས་སོ།།མ་འོངས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་དག་པར་ཟད་པའི་ཕྱིར་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ནི་འཇིག་རྟེན་རིག་པའོ། ། ལུས་ཀྱི་ཐ་མ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་མ་འཛིན་པའོ། །ཚེ་འདི་ལ་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་སྲེད་པ་ཟད་པས་རྟག་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་སྲེད་པ་ལས་རྒལ་བ་སྟེ། རྣམ་པ་འདི་དག་གིས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་མཐར་ཐུག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལེགས་པར་གསུངས་པའི ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་རྟོག་པ་གང་ཡང་རུང་བ་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་བྱུང་བ་དང་དུ་ལེན་པ་ཙམ་དུ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་བར་དུ་གཅོད་པར་མི་བྱེད་དེ།དེ་ལ་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པ་འབའ་ཞིག་ནི་ལེགས་སོ། །ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་དང་དུ་ མི་ལེན་པས་རྒྱུད་དེ་ལ་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟེན་གྱི་སྐབས་དབྱེ་བར་མི་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་སྐད་ཅིག་པས་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་གནས་ལས་ཉམས་པར་བྱེད་མི་ནུས་ལ་རྒྱུན་གྱིས་ནི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་གནས་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། གནས་བརྟན་སྟོང་ པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་དང་།དེས་བསྐྱེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པའོ། །དེ་ལ་དགྲ་བཅོམ་པའི་བདག་མེད་པའི་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་བརྟན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་གནས་བརྟན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

同样地，从缘起的角度来说，此生增长和减少投生轮回的种子，由此因缘在后世也会投生或不投生，以及执持其种子的烦恼生起和消失，世间和出世间法的坚固真实如实安立也是如此。这些安立教法之处唯独存在于此教法的导师，在此之外的外道则没有。
欲界中器世间应当了知如同国土一般。有情世间如同听从教令的人。魔如同国王。世间有二种：有情世间和器世间。其中器世间为火等所毁坏。有情世间则各自毁坏，刹那性和各自身体毁坏。
有为法和无为法是这两种：其中有为法是无常、不坚固、非恒常、变异之法，空无我和我所。无为法是空无我和我所。彼空性也是由无因法性所摄，依止法性之理。一切'此是如此而非他'也唯一依止法性之理。
如来虽然不遮止世间的边际，但是从与身相关的行走角度遮止世间的边际。于此，应当以胜义方式了知世间、世间边际的方便和世间的边际。其中，于六处由名言安立的力量生起世间想。世间想是由想的力量所生。所谓世间是由想和知的力量所生。世间言说是见闻分别了知的对境。
如实了知六触处转变为五种的是世间边际的方便。由于未来诸行因完全灭尽故趣向世间边际。由于如实了知因果故通达世间。由于执持最后身故执持世间边际。由于此生一切境贪欲灭尽而恒常安住故超越世间贪欲，应当以这些方面了知世间边际。
于善说法律中出家者，任何未生的恶不善寻思生起时，仅仅容忍其生起也决定不会障碍清净行，于此唯一不实行即为善。即使实行，由于不容忍也不应以相续住于彼的方式开启所依之门。为什么呢？因为刹那的烦恼不能令退失清净行处，相续则能故。
空性住有二种：上座空性住和由彼所生空性住。其中阿罗汉无我住即是上座空性住，因为阿罗汉以法性而成为上座故。

།བདག་མེད་ པའི་གནས་པ་ཡང་གནས་པ་གཞན་རྣམས་ཀྱི་གནས་བརྟན་ཐུ་བོ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་གནས་བརྟན་གྱིས་གནས་པ་དང་། གནས་པ་ཉིད་གནས་བརྟན་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་གནས་བརྟན་གྱིས་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་བསྐྱེད་པའི་གནས་པ་གང་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་རྒྱུ་ ཞིང་འགྲོ་བ་དང་གནས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་ཡོད་ན་ནི་སྤོང་བའི་ཕྱིར།ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །མེད་ན་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བསྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དེ་ཡང་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བདག་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་མཐོང་སྟེ། ཉིན་མཚན་དུ་རྗེས་སུ་སློབ་པ་འདི་ནི་དེས་བསྐྱེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གང་དེས་ནང་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་ན་ཡོད་པ་དང་མེད་ན་མེད་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས པ་འདི་ནི་འདིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།འདི་ལ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཞི་མཐོང་བ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་ནས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་སྒོམ་པར་བྱེད་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་ཀྱང་སྒོམ་པར་བྱེད་ དོ།།ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ན་གང་མེད་པ་དེ་ནི་དེས་སྟོང་པར་ཡང་དག་པར་མཐོང་ལ་གང་ན་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཡོད་དེ་འདི་ན་ཡོད་དོ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ་དཔེར་ན་སྡོང་བུ་སའི་ཁང་པ་ནི་རེས་འགའ་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཁ་ ཅིག་གིས་སྟོང་ལ་རེས་འགའ་ནི་མི་སྟོང་པ་དང་།ཁང་པ་དེ་ཉིད་ནས་གདུང་རྟེན་ནམ། དགབ་པའམ། སྒོའམ། གཏན་པའམ། ཡན་ལག་གང་ཡང་རུང་བ་ཁ་ཅིག་གིས་སྟོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཁང་པ་ཉིད་ཁང་པས་སྟོང་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལུས་དང་གནས་ནི་ཚོར་བའི་རྣམ་ པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ།འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། སེམས་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ལུས་དང་གནས་དེ་ཡང་རེས་འགའ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཁ་ཅིག་གིས་ནི་སྟོང་ལ། ཁ་ཅིག་གིས་ནི་མི་སྟོང་བ་དང་། ལུས་ དང་གནས་དེ་ཉིད་ནས་རེས་འགའ་མིག་གམ།རྣ་བའམ། སྣའམ། ལྕེའམ། ལུས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གམ། ཡིད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གམ། ཁ་ཅིག་གིས་སྟོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ལུས་དང་གནས་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དོན་གྱི་མདོ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་གལ་ཏེ་ཆོས་ རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་མཐོང་ན་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ།ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལས་འདས་ཏེ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཁ་ཅིག་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པར་མཐོང་ལ་ཁ་ཅིག་ནི་མེད་པར་མཐོང་བ་ དང་།ཡོད་པ་དེ་ཡང་མེད་པ་དང་། གཏན་བྲལ་བ་དང་། ཡོད་པར་ཡང་རེས་འགའ་ཁ་ཅིག་དང་བྲལ་ལ་རེས་འགའ་ནི་ཁ་ཅིག་དང་མ་བྲལ་བར་མཐོང་བ་འདི་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་བསྒོམ་པ་ ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ན་གནས་པས་གྲོང་དང་མིའི་འདུ་ཤེས་མ་བྱས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་དགོན་པའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་དེ་དེ་ནི་རང་གི་ལུས་ལ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་འདི་ནི་མིང་དང་གྲོང་གི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་། །འདི་ལ་མི་སྟོང་པ་ཡང་ཡོད་ དེ་འདི་ལྟ་སྟེ།དགོན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་དགོན་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་དང་སེམས་པས་མི་སྟོང་ངོ་སྙམ་མོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་ལས་ཀྱང་རགས་པ་མ་ཞི་བར་གནས་པའི་རིམས་ནད་ལྟ་བུ་ཁ་ཅིག་གིས་སྟོང་ལ་ཆེས་ཆ་ཕྲ་བས་ནི་མི་སྟོང་པར་མཐོང་ ངོ་།།དེས་ཤིང་དང་། རྩཝ་དང་། ནགས་ཚལ་དང་། རི་དང་། རི་དགས་དང་བྱ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་འཛིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་དགོན་པའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་མ་བྱས་ནས་སའི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ།

无我住也是其他诸住的上首长老，因此由长老而住，住本身即是长老，所以称为长老住。
由此所生的住是什么呢？譬如此处有些人行走往来及住时，如实了知有烦恼与无烦恼后，若有则为断除而精进修行。若无则生起最胜欢喜。其最胜欢喜乃至成为心的禅定，由于此禅定如实见到无我诸法，日夜随学，此即是由彼所生的空性住。
其中，如实了知内在若有烦恼则有，若无则无，此即是此处的空性。于此，圣声闻具足四见，如实趣入空性后，以世间道修空性，也以出世间道修空性。
何为如实趣入空性？于某处若无某物，则如实见彼处为彼物所空，于某处若有某物，则如实了知此处有此物。譬如土屋，有时为某些人群所空，有时不空，即使该屋缺少柱子、屋顶、门、门闩或任何部分，但屋本身并非为屋所空。
如是，身与处所亦称为受的种类，想的种类，思的种类。该身与处所有时为受、想、思的烦恼及随烦恼某些所空，某些不空。即使该身与处所有时为眼、耳、鼻、舌、身的某部分或意的某部分所空，但并非一切身与处所为一切所空。
其中要义是这样的：若见诸法自性本性为空，则表明趣入颠倒空性，超出此调伏法而成过失。若见某些以自相有，某些无，其有者亦与无完全分离，有时与某些分离，有时与某些不分离，此即称为如实无颠倒趣入空性。
其中以世间道修习是这样的：圣声闻住于极远离处，不作村落和人的想，其后作意荒野想，于自身如是思维：此想的种类为名和村落想所空。此中亦有不空，即由荒野想缘而有荒野想，及与之相应的受与思不空。
于该想的种类中，见粗重未寂灭住如疾病般某些为空，而极细分不空。彼以执取树木、草、森林、山、野兽、种种鸟类行相的方式，不作意荒野想后，作意无种种行相的地想。

།གཞན་ཡང་སའི་འདུ་ཤེས་མི་མཉམ་པ་དང་། མཐོན་ དམན་ཅན་དང་།ཚེར་མ་དང་། གསེག་མ་དང་། གྱོ་མོ་མང་པོ་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཡིད་ལ་མ་བྱས་ནས། འཇམ་ཞིང་མཉམ་ལ་ལག་མཐིལ་གྱི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་འདུག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སྤངས་ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་དེ། ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཕར་ཞིང་འོག་མ་ལ་ནི་རགས་པར་འདུ་ཤེས་ལ་གོང་མ་ལ་ནི་ཆེས ཞི་བར་འདུ་ཤེས་ཏེ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརླན་ནས་ འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་རང་གི་ལུས་ལ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་ངོ་། །གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཞི་བའི་ཕྱིར་རིམས་ནད་མེད་པའོ། །འདི་ལ་མི་སྟོང་བ་ ཡང་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། གནས་འདི་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གཅིག་ལ་གཅིག་གིས་མི་སྟོང་ངོ་སྙམ་སྟེ། ཚེའི་ཚད་ཇི་སྲིད་གནས་པའི་བར་དུ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དག་གོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པ་ན་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཤས་ཆེར་གནས་པས་ བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་ཏེ།མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་གནས་པས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་རྙེད་པ་ན་ཡང་གནས་པ་དེ་མཆོག་ཡིན་པ་དང་། སྔོན་དེ་ལ་གོམས་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ ཀྱིས་ཤས་ཆེར་གནས་པར་མཛད་དོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གཉིས་ཏེ། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། བསྒོམ་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དགེ་སློང་འདུ་འཛིའི་གནས་པས་གནས་པ་ལ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་ དུ་བྱ་བ་དང་།བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པའོ། །རྣམ་པ་གཉིས་པོ་མི་འགྲུབ་པའི་རྒྱུས་ནི་བདེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་ལས་གྱུར་བའི་རྣམ་པར་ཆགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ ལས་ངེས་པར་གྲོལ་བའི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་བདེ་བ་དང་།འདོད་པའི་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དབེན་པའི་བདེ་བ་དང་། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཉེ་བར་ཞི་བའི་བདེ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་།ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་ཡི་འཆད་པ་མེད་པས་བསྡུས་པའི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བདེ་བའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་དུས་དང་སྦྱོར་བའི་སྡུག་པ་དང་། བསྐྱོད་དུ་མེད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །དེ་ ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་དབང་པོ་རྟུལ་བའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་གྱིས་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དུས་དང་སྦྱོར་བའི་སྡུག་པ་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་ན་དུས་དུས་སུ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞིང་མངོན་སུམ་དུ་ཡང་བྱེད་དོ།།ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པས་ན་སྡུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བསྐྱོད་དུ་མེད་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། དེ་ནི་གཏན་ དུ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་དགྲ་བཅོམ་པ་དབང་པོ་རྣོ་བའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ངེས་པའི་དོན་ལ་དུས་ཀྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

还有，不要在意地面高低不平、有高有低、有刺、有碎石、有许多杂草的相状，而要在意如手掌般平坦柔软的相状。之后，舍弃色的想法，在意无边虚空处的想法、识处和无所有处的想法。
之后，在意非想非非想处无相，一切如前般空性，下者为粗相，上者为寂静相。应知此为以世间道断除乃至无所有处贪欲的声闻空性修法。
之后，依无常等圣道相，断除非想非非想处的贪欲。对自身如是思维：想的相状是这样的：一切漏空。因为是一向寂静，所以无病。此中也有不空的，即：由于此处的缘故，六处互不空。寿命住多久，皆由缘所生。
世尊在为菩萨时，由于多住空性而证得无上正等正觉，而非住于无常、苦的作意。如是证得菩提时，因为此住为最胜，且随顺往昔串习，故多住于彼。
空性有二：现证空性与修习空性。比丘住于群聚处则不能成就二种：现证应现证的空性，修习应修习的空性。应知由于不成就二种的原因，将失去四种安乐：即解脱一切执取所生系缚苦的出离安乐、解脱欲贪与害心的初禅离欲安乐、寂止寻伺的寂静安乐、以及二种解脱所摄、无所取著无所忧恼所摄的圆满菩提安乐。
其中二种解脱是时解脱和不动心解脱。其中，钝根阿罗汉是从世间等至退失法者，为解脱等至障碍故称为时解脱心解脱。因为是退失法者，故时时退失又现证。因住于现法乐触故称为解脱。
其中不动是由一切无漏道解脱，彼永不退失。若是利根阿罗汉不从世间等持退失法者，则应知其决定义为时义。余如前。

།དེ་ལ་ལེན་པ་ མེད་པ་དང་།ཡོངས་སུ་ཡི་འཆད་པ་མེད་པ་ནི་གང་ལ་དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དང་གང་ལ་རྣམ་པར་འགྱུར་ཞིང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ལས་དེའི་མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་གཟུགས་དེ་གཅིག་ཀྱང་མི་དམིགས་པའོ། །དེ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཕྱི་རོལ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྤྱིར་ན་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ལས་འདས་ནས། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱའོ། །དེ་ལ་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ནང་གི་འདུ་ བྱེད་རྣམས་ལ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་སྤང་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ལ་བདག་མེད་པར་མཐོང་བ་དང་། དེ་ཉིད་ལ་མི་རྟག་པར་མཐོང་བའོ། །དེ་ལ་ སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་གི་རྟེན་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ནི་ནང་གི་སེམས་གནས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ནས་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བས་ལུས་བརླན་པ་དང་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ ཀྱི་རྟེན་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་བདག་མེད་པར་མཐོང་བའོ།།བདག་མེད་པར་མཐོང་བའི་རྟེན་ནི་དེ་དག་ཉིད་ལ་མི་རྟག་པར་མཐོང་བའོ། །མི་རྟག་པར་མཐོང་བའི་རྟེན་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་དང་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་ བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པའི་དགེ་སློང་ནི་དཔྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྡུག་པའི་མཚན་མ་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་དེ།དེས་ལམ་དང་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་དང་། ལེགས་པར་མ་བསྒོམས་པ་དང་། བསྟན་པ་ལ་གཞོལ་བའི་ཕྱིར། ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་མི་འཇུག་སྟེ།དེ་ངའོ་སྙམ་པའི་སྒོ་ནས་དེར་སེམས་འཕྲོ་བར་མཐོང་ནས། ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཞི་བའོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །དེས་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཡང་སྤངས་ལ་ལམ་ཡང་ལེགས་པར་མ་བསྒོམས་པས་དེ་ལ་ཡང་སེམས་ མི་འཇུག་སྟེ།དེས་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བདག་མེད་པ་མཐོང་བ་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། དེས་བདག་མེད་པ་མཐོང་བ་ལེགས་པར་མ་བསྒོམས་པས་དེ་ལ་ཡང་སེམས་མི་འཇུག་གོ། །དེ་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་དེ་དག་ཉིད་ལ་མི་རྟག་པར་མཐོང་བས་མི་གཡོ་བའི་སེམས་སྒོམ་པར་ བྱེད་དེ།འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པར་མཐོང་བས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཡོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་མི་རྟག་པར་མཐོང་བ་ལ་མི་གཡོ་བའི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །དེས་གནས་དེ་དག་ལ་སེམས་མ་མོས་པར་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་ནས་སེམས་དེ་མི་སྡུག་པ་ལ་ དམིགས་པའམ།བྱམས་པ་ལ་དམིགས་པའམ། དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ལ་དམིགས་པའམ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་ལས་སུ་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་རིམ་གྱིས་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ཡང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྒྱུས་ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །བསྒོམ པར་བྱ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་བའི་རྒྱུས་མི་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་མི་འཇུག་པ་དེའི་བར་དུ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་སོ། ། གང་གི་ཚེ་འཇུག་པ་དེ་ནི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །གང་གི་ཚེ་སྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་མི་སློབ་པའི་གནས་སྐབས་སོ། ། དེ་ནི་སྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་ཞུགས་ཤིང་སེམས་གཡོས་པས་དགེ་བའི་རྟོག་པ་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཡང་ཚོད་ཤེས ཤིང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་གཏམ་བྱེད་དོ།

对于无所取著和完全不失望是指阿罗汉的心生欢喜,以及对于任何色法的变化和转变而生起忧愁等的所缘境一个也不执著。
其中现证空性有两种:外空性和内空性。
其中外空性是指总的来说超越具有五种欲妙的五种色想,现证远离欲贪。
其中内空性是指现证断除对内在诸行的我慢。
其中应修空性是什么呢?应当了知也有两种:即见内外境无我,以及见其无常。
其中应当了知这四种空性也有四种所依:其中外空性的所依是依靠内心安住的禅定门中,由远离而生起的喜乐浸润身体,以及完全了知我慢。
内空性的所依是见内外诸法无我。见无我的所依是见彼等无常。见无常的所依是听闻正法和如理作意。
其中精进于断除欲贪的比丘,依靠寻思作意而作意具有可爱相的欲望,由于他未现证道和外空性,未善加修习,为了趣入教法,心不以欢喜的方式趣入外空性。
他见到以我慢的方式心散乱于彼处,于是作意内空性为寂静。他虽然断除我慢但由于未善修道,心也不趣入彼处。
他修习见内外诸行无我,由于未善修见无我,心也不趣入彼处。
他以见彼等内外无常而修习不动心,由见诸行无常而于一切方面不动摇。
因此称为见无常的不动界。他以正慧了知心于彼等处不欢喜后,由于多修习缘不净、或缘慈心、或缘出入息、或缘一切行无常的禅定,而成为堪能。
此后渐次趣入一切,他的现证空性圆满成就,由于圆满的缘故,心从顺下分和顺上分的结中解脱。
应修空性的修习也圆满成就,由于圆满成就的缘故,具足无学正见等诸法。
直至不趣入之间是凡夫阶段。趣入时是有学阶段。修习圆满时是无学阶段。
他趣入圆满修习而心动转时,思维善分别。于此也知量而作无染污语。

།ཡང་དག་པའི་འཆག་སར་འཆག་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་དག་པར་སྟན་ལ་འདུག་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་འང་ཚོད་ཤེས་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་འདིའི་རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བ་དག་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་པ་དག་པ་ནི་སྔ་མ་ཡིན་ནོ། །བར་སྐབས་ དག་ཏུ་ཡང་སྤྱོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ལ་སོ་སོར་བརྟག་ཅིང་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་སྟེ།འདི་དག་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའི་དཀར་པོའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བདུད་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཚུགས་ལ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམ་ པ་བཞིས་མི་འཕྲོགས་ཏེ།ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་དང་། ཚེ་འདི་ལ་ལུས་དང་སེམས་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་། ངན་སོང་གི་རྒྱུའི་རང་བཞིན་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། །གཏམ་ནི་རྣམ་ པ་གཉིས་ཏེ།སྒྲ་ཙམ་ལ་མོས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ། །དེ་ལ་སྔ་མ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ལུང་ནོད་པ་དང་། ཁ་སྟོན་དུ་བྱེད་པ་དང་།ཀུན་ཏུ་འདྲི་བ་དང་། ཡོངས་སུ་འདྲི་བ་དང་།འཆང་བས་ཕྱེ་བའོ། །ཅིག་ ཤོས་ནི་དམིགས་པའི་གནས་དང་།སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མན་ངག་གིས་ཕྱེ་བ་སྟེ། དེའི་དོན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་བསྟན་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་ཅིང་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་གིས་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །ཆོས་འདུལ་བ་ གང་ལ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་གཏན་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡང་མེད་དེ་དེ་ལ་ནི་ཚངས་པར་སྤྱད་པ་དང་།ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡང་མེད་པ་ལ་ནི་ཕན་ཚུན་སློབ་དཔོན་དང་། སློབ་མའི་ཚུལ་དུ་ཁས་བླངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སློབ་ དཔོན་ལ་གནོད་པའམ།ཉེ་གནས་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་ནི་གཉི་ག་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་དང་། ཕན་ཡོན་ཆེན་པོའི་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པ་བཏང་སྟེ། དམའ་ཞིང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་རོ་མྱང་ བས་འཕྲོག་ཅིང་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་གནོད་པ་ཆེན་པོས་གནོད་པར་བྱས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ཞེན་པ་དེ་ནི་བདག་ཉིད་ལ་ཡང་གནོད་པ་བྱེད་དོ། །རྣམ་པར་ཐར་བ་དང་མཐུན་པའི་གཏམ་དེ་ཡང་ཉན་པར་མི་འདོད་ལ་སྟོན་ པ་ན་ཡང་རྣ་བླགས་པར་མི་བྱེད་དོ།།དེ་ཉན་པར་བྱེད་ན་ཡང་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་ཆེད་དུ་ཉན་པར་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པར་ཡང་མི་བྱེད་ལ་མ་དུལ་བའི་ཕྱིར་གཞན་དུལ་བར་ཡང་མི་བྱེད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བའི་བར་དུ་ཡང་མི་ བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་ན་དེས་ནི་སྟོན་པའི་དགྲ་བཞིན་དུ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཕན་པ་རྒྱ་ཆེན་པོས་ཉེ་བར་གནས་པ་ལ་ལན་དུ་གནོད་པ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དོན་གྱི་མདོ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་དེས་ཅི་ནས་བདག་གིས་ནན་ ཏན་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་རྣམ་པ་བཞིས་མ་ཞུགས་པ་དང་།ཅི་ནས་སྟོན་པ་ལ་ནན་ཏན་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། གང་གིས་བསྟན་པ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དེ་ལྟ་བུར་མ་ཞུགས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདྲེ་བར་གནས་པ་དང་། སྒྲ་ཙམ་ལ་མོས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གཏམ་གྱིས་ རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་།རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ཞེན་པ་དང་། དེ་ལ་ཞེན་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བས་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པར་བྱེད་ཀྱི་བདག་ལ་ཕན་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པའོ།

在正确的经行处经行。正确地坐在座位上，一切时中都知道节制，如是这就是其清净的行为处。清净的住处是前者。在中间时分也以作意行为观察烦恼的一切行为并清净心，这些是决定的白法，具足这些时，魔和反对者不能侵害，不被四种罪恶不善法所夺取，即：以再次投生本性的烦恼，今生身心的折磨，恶趣因的本性，以及生等苦的因的本性。
言论有二种：随顺仅执着于声音的，以及随顺精进修持随法之法的。其中前者是以受持法教、讲说、询问、遍问、受持而分别。另一种是以所缘境和心解脱的教授而分别，为此诸如来出世，诸声闻也随教奉行并以彼等善法正确地修持。
于无有住持梵行的法律中，也无有梵行，于其中既无梵行也无梵行修持时，彼等互相以上师与弟子的方式承许者的邪行，即会损害上师或损害侍者。此中二者皆有。于此舍弃证悟空性的大果与大利益的修持，而为低劣有过失的利养恭敬之味所夺而行邪行者，当知是以大损害损坏梵行，如是执着利养恭敬者也损害自己。
不欲听闻与解脱相应的言论，宣说时也不倾听。即使听闻也是为了利养恭敬而听闻，而非以求知之心。也不精进修持，因未调伏故也不调伏他人，乃至也不度脱，如是则如同行持佛敌，因为对以广大利益亲近者反报以损害。
其中要义是这样的：于善说的法律中出家后，以四种方式未入于应当精进修持的，以及未入于应当对导师精进修持、于其教法中出家的，即：共住，随顺执着于声音的言论，执着利养恭敬，以及由执着彼而生起而听闻正法，不是为了利益自他而修持。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྡུད་པར་ བཞེད་པའི་ཕྱིར་ཚོགས་ཉེ་བར་འཛིན་པར་མི་མཛད་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བ་འབའ་ཞིག་གི་ཕྱིར་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ཡིད་བསྲུང་བ་མེད་པར་ངོ་བཟློག་ཕོད་པར་མཛད་དེ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ངོ་བཟློག་ཕོད་པ་དེ་དང་། རྩུབ་ལ་ཕན་ པར་གསུངས་པ་དེས་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པར་གྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ནི་དེ་དག་ལ་ཆེས་ཕན་པར་འགྱུར་གྱི་འདི་ལ་གནས་པ་རྣམ་པ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།།སྡོམ་ནི། འདོད་ཆགས་བྲལ་དང་མ་བྲལ་དང་། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་ལམ་དང་ནི། །སྲོག་ལ་ ཡིད་ནི་མི་བརྟན་དང་།།ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་རྒྱས་པ། །དགེ་སློང་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡང་རུང་། འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཡང་རུང་སྟེ། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ དུས་གསུམ་དུ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་།དེའི་རྩ་བ་བག་ལ་ཉལ་གྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་ན་ཚེ་འདི་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་མེད་དོ། །དེ་ལ་འདས་པའི་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྟེན་ཏོ། །མ་འོངས་ པའི་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་དེ་ལ་རག་ལས་སོ།།ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཏོ། །དེའི་རྩ་བ་བག་ལ་ཉལ་དེའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མ་གྱུར་ན་ཚེ་འདི་ལ་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ།།བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚུལ་བཞིན་དུ་འདྲི་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁྱིམ་བདག་གམ།ཁྱིམ་བདག་གི་བུ་དད་པ་ཅན་དང་། དགེ་སློང་ཐོས་པས་ བྱང་བ་དང་།སྟོན་པའི་དྲུང་ན་འདུག་ཅིང་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་དང་། སྟོན་པ་ཉིད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཞུ་བར་ནི་འདོད་ལ་བག་ཚ་བ་དང་།མི་ཤེས་པའི་དོན་མངོན་པར་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ཉེས་པ་བསལ་བ་དང་། དམ་པའི་ ཆོས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་མཁྱེན་བཞིན་དུ་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ལ་འདྲི་བར་མཛད་དོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་ མཆེད་དྲུག་ནི་དེ་དག་གི་ས་བོན་གྱི་གནས་ཡིན་པ་དང་།ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་ནི་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པ་དུ་མར་འདུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྤྱིར་ན་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དང་།དེའི་ལམ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་ནི་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ཏེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ལམ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཏེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་བྱེ་ བྲག་ཡིན་ནོ།།དགེ་སློང་རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བའམ་གནས་པས་གནས་གཉིས་ཡང་དག་པར་མཐོང་བས་ནི་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱའོ། །གནས་གཉིས་པོ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྲོག་ལ་ཡིད་མི་རྟོན་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཤི་ན་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའོ། །ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གང་ལ་བརྟེན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་གང་ལས་ནི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་ཞེ་ན། བདག་རང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་མཚོན ཆ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བཏབ་ཅིང་མ་རུང་བར་བྱས་ཀྱང་སླའི་།བདག་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཤི་ནས་ངན་སོང་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།

如来不是为了摄受眷属而摄受眷属，仅仅是因为对众生的慈悲。因此对于邪行的声闻们无所顾忌地呵斥，对声闻们敢于呵斥以及说粗暴而有益的话，即使他们因此而退出此法律，这对他们反而更有利益，而不像停留在此处行邪行。
摄颂：离贪与未离贪，因缘及道，命不坚固，遍著处广大。
比丘无论是离贪或未离贪，对于五欲功德和意识所知的等持地法，若于三时中有三种缠缚，以及其根本随眠而成烦恼，则于此生中无有般涅槃的机会。其中，从过去时来说，依止于彼；从未来时来说，依赖于彼；从现在时来说，执著于彼。由于其根本随眠存在于相续中并相随，故彼识取著。与此相反，若无烦恼，则于此生中有般涅槃的机会。
应当了知在此律法中，有四种人如法请问：即有信心的居士或居士子、多闻比丘、在佛前恭敬承事者，以及佛陀自身。如来欲令声闻请问而不畏惧，为了照见不知义理，为了住近，为了断除未来过失，为了正法久住，以二种因缘而知而问声闻。
六识聚有二种因缘：内六处是因，外处是缘。即六处是彼等种子所依，以及如所得一处决定成为一种的缘故。境是一而现为多种的缘故。一切烦恼总的应当以二种因了知：即烦恼自性是什么，及其道是什么。其中自性是欲贪，因为是一切烦恼的根本。其道是内外诸处，即所取能取的差别。
比丘行走或住立时，由正见二处，依止如理作意，应当从二种烦恼中解脱其心。何为二处？即不信赖生命，及以不善心死则往恶趣。依止何种如理作意？从何二种烦恼中解脱其心？即使自身诸处被各种武器所伤害损毁尚可，但以不善心死而生恶趣则不应如此。

།ཇི་ལྟར་བྱས་ན་བདག་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་ལྡན་པས་མི་དགེ་བ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོར་ཡང་དག་པ་ལ་ཡང་དག་པར་ སོ་སོར་རྟོག་པར་འགྱུར་ཞིག་གུ་སྙམ་དུ་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་པ་འབའ་ཞིག་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལ་རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བ་ན་ནི་ཡུལ་གྱི་མཚན་མ་འཛིན་པ་དང་། རྟགས་འཛིན་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་འབྱེད་དོ། །ཡང་ན་རབ་ཏུ་ དབེན་པ་ན་གནས་པ་ན་མི་དགེ་བའི་རྟོག་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་འབྱེད་དོ།།དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་པོ་ནི་རྒྱུ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ་གཉིས་པ་ནི་འབྲས་བུ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་གནས་གཉིས་འབྱུང་བ་ ཡོད་དེ།སྲོག་ལ་ཡིད་མི་རྟོན་པ་དང་། འཆི་བའི་ཚེ་ཁོ་ན་ནི་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཤི་ན་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའོ། །དེ་བས་ན་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་ཡང་ཉེས་པར་ལྟ་བ་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དྲག་པོ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ན། རྒྱུན་ དུ་འབྱུང་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས།འདི་དག་ནི་བདུད་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་གནས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མང་པོས་ཏེ་དེ་དག་ནི་མཁས་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སྙོམས་པར་འཇུག་ པ་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་ལ་རག་ལས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་གནས་དང་།འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་བརྟན་པའི་ཚོར་བའི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། མངོན་པར་ཆགས་པ་དང་། ལྷག་པར་ཞེན་པ་དང་། ལྷག་ པར་ཞེན་པ་ནས་གནས་པའི་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་གནས་དང་།སེམས་ཅན་ཕན་འདོགས་པ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། གནོད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བའི་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་གནས་དང་། ཡུལ་རགས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་འཕྲོག་པར་བྱེད་པའི་བདེ་བའི་གནས་ དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་དུས་གསུམ་དུ་བཙལ་བར་བྱ་བ་དང་། བརྟག་པར་བྱ་བ་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་པར་བྱ་བའི་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་གནས་ཏེ། དེ་ལ་སྡུག་པ་དང་། ཡིད་དང་འཐད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བ་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ རིག་པར་བྱའོ།།མི་སྡུག་པ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མི་འདོད་པའོ། །ཡིད་དང་མི་འཐད་པ་ནི་འདས་པའི་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མི་འདོད་པའོ། །མི་དགའ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཡུལ་མི་འདོད་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ནི་འདོད་པའི་ཚོར་བའི་སྒོ་ནས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་ བ་ཡང་ཡུལ་མི་འདོད་པའི་སྒོ་ནས་སོ།།གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡང་མི་འདོད་པའི་ཚོར་བའི་སྒོ་ནས་སོ། །མི་མཐུན་པ་ནི་འདས་པའི་དུས་ཀྱི་མི་འདོད་པའོ། །འཆེར་འགྲིབ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་མི་འདོད་པའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་དང་།ནང་གི་ཚོར་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། ། དེ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་ནི་ཡུལ་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནང་གི་ཚོར་བ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་ནི་ཚོར་བའི་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པའོ།།འགོག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་ལ་གཉི་ག་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་བདུད་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་མེད་དོ། །སྲེད་པ་དང་ལྟ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་ནས་དཀྲིས་ པའི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་སྦྱོར་བ་དང་།བག་ལ་ཉལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་དང་། བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་སྒོ་ནས་ལྷག་པར་སྦྱོར་བ་སྟེ། རྣམ་གྲངས་བསྡུ་བ་ལས་རྒྱས་པར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དང་འདྲའོ།

思考如何使自己具足安乐和喜悦，作为对治不善行的对治力，如实详细观察，修习诸行无常，在行走时远离对境相和特征的执取所生的烦恼。或者在寂静处安住时，远离不善分别念所生的烦恼。
其中第一种烦恼如因，第二种烦恼如果，应当了知。对于安住于这两种烦恼者会有两种过患：不信任生命和临终时以不善心死去而堕恶趣。因此，即使是一刹那也应当观察这两种烦恼的过患，生起强烈的惭愧心，更何况是持续生起的烦恼。
这些是魔入侵的贪著处所的诸多烦恼，智者应当了知后断除。即：依靠离欲凡夫禅定所生乐而贪著处所的受用；未离欲者对五欲功德的感受而生起欢喜、贪著、执著乃至安住的贪著处所；对有恩众生生起贪著、对加害者生起嗔恨的贪著处所；对粗大广大境界夺取安乐的处所；三时中寻求、观察、贪著苦的贪著处所。
其中可爱、称心、喜悦、悦意等差别如前所述。不可爱是从未来时间角度不欲求；不称心是从过去时间角度不欲求；不喜悦是从忆念境界角度不欲求；不悦意是从欲求感受角度；痛苦也是从不欲求境界角度；损害也是从不欲求感受角度；不相应是过去时间的不欲求；衰减是未来时间的不欲求。
烦恼有二种：外境烦恼和内受烦恼。其中依靠眼等根对色等境界的执著是境界烦恼；依靠触对内在感受的执著是感受烦恼。在灭尽涅槃中二者都不存在，因此魔及一切对治者无处可立。
应当了知贪欲和见解的一切种类是十五种烦恼，即：以缠缚方式系缚诸处，以随眠方式亲近，以我见方式增上系缚，如同品类摄中广说。

། །།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་གཞི་བསྡུ་ བ།བམ་པོ་བཅུ་པ། སྤྱི་སྡོམ་ནི། རྒྱུ་འདྲ་བ་དང་རྐྱེན་ཙམ་དང་། །འདོད་ཆགས་ཤས་ནི་ཆེ་བ་དང་། །གནས་གཅིག་པ་ནི་ཐ་མ་ཡིན། །སྡོམ་ནི། རྒྱུ་འདྲ་བ་དང་བསམ་མི་ཁྱབ། །བཅིངས་པ་དང་ནི་གྲོལ་བ་དང་། །རྟགས་དང་རིག་པ་ཀུན་དུ་འགྲོ། །མོས་པ་དང་ནི་སྒོ་ བསྡམས་དང་།།བསྟན་དང་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡི། །རྟགས་ནི་ཐ་མར་བརྗོད་པ་ཡིན། །འདི་ལ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ནི་རྒྱུ་འདྲ་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་མེད་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཞུགས་ནས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་དག་པར་ལྟ་བས་གནས་སོ། །རྒྱུ་འདྲ་ བས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་མེད་པ་ལ་ཇི་ལྟར་འདུག་ཅེ་ན།སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་ལྔ་བོ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། འདོར་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་མངོན་ སུམ་དུ་གྱུར་པས།དེའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་འཇུག་གོ། །མི་རྟག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ལ། སྡུག་བསྔལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བདག་མེད་པ་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་འཇུག་གོ། །ཇི་ལྟར་ བདག་མེད་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཞུགས་ནས་ཡང་དག་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།ལོག་པར་ལྟ་བའི་རྩ་བ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། རྩ་བ་དེ་སྔ་ནས་ཡང་དག་པར་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་རྟེན་དང་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་དུ་མར་འཇུག་པར་ཡང་དག་པའི་ ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་ངོ་།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལྟར་འཇུག་པ་ལ་ནི་སྐད་ཅིག་ཙམ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་ཡང་སྙིང་པོ་ཡོད་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ན་གཏན་དུ་ལྟ་ཅི་སྨོས། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འགག་པ་ཞི་བ་དང་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ནི་སྤྲོས་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པ་བཞིས་བསམ་ པར་མི་བྱ།བརྟག་པར་མི་བྱ། ཡོངས་སུ་འདྲི་བར་མི་བྱ་སྟེ། གཞན་དག་གི་བློའི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའི་བསམ་པས་བྱ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན། ཡོད་པའམ། མེད་པའམ། ཐ་དད་པའམ། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་གང་གི་སྐྱེ་བ་ཡང་ ཡོད་ལ་འཇིག་པ་ཡང་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་ཕན་ཚུན་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡང་ཡོད་དོ།།དེའི་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོད་པའམ་མེད་པ་ཡང་མི་དམིགས་སོ། །གང་ལ་ཕན་ཚུན་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་རིགས་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་ཐ་དད་པ་དམིགས་ལ་རང་གི་རིགས་ ཀྱི་སྔ་ཕྱི་ལ་ལྟོས་ནས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་དམིགས་སོ།།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འགག་པ་ནི་རྟག་པ་དང་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ་དེ་བས་ན་སྤྲོས་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་གིས་དཔྱད་ཅིང་བརྟག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་དོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་སེམས་ཤིང་རྟོག་ལ་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤྲོས་པ་ཞེས་ བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ལ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཅི་ཡང་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་ལ་མི་དགེ་བ་འགྲིབ་པ་ཡང་མེད་དེ། དེ་བས་ན་སྤྲོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ཡོད་ན་ནི་ཡུལ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ཀྱང་རུང་ལྐོག་ཏུ་ གྱུར་ཀྱང་རུང་བ་ལས་དབང་པོ་ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་མི་ནུས་ཏེ།དེ་བས་ན་བཅིངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་མེད་ན་ནི་ཡུལ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་བ་ལས་ཀྱང་དབང་པོ་ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་ནུས་ན་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་བ་ལྟ་ལ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དེ་བས་ན་གྲོལ་བ་ ཞེས་བྱའོ།།ཚངས་པར་སྦྱང་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ། ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། བདག་གིར་འཛིན་པ་སྤངས་པ་ལ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་སྲོག་འཆད་པར་བྱེད་པའི་བར་དག་གིས་ཐེབས་སུ་ཟིན་ཀྱང་གཟུགས་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་ལ་ སེམས་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་པ་འདི་ལ་ནི་དེའི་དབང་པོ་ཤིན་ཏུ་བསྡམས་པའི་རྟགས་རགས་པ་ཡིན་ནོ།

瑜伽师地论·摄事分 第十品
总纲要：因相似和仅缘及贪欲增盛，最后是同处。
总摄：因相似和不可思议，系缚及解脱，相及遍行智，胜解及防护，显示及欢喜相为最后所说。
于此，圣声闻由因相似而随入无我识，以三种方式由正见而住于识。
由因相似，如何安住于无我识呢？五种有色处及从四大种所生身，由其增长、衰减、取舍无常性现前，从其缘所生识的无常性也随之而入。凡是无常即是苦，凡是苦即是无我，如是随入无我。
如何随入无我后成为正见呢？邪见之根本是我见，因为此根本从前已正确断除。由正慧见彼识亦依所依及所缘差别而以多种方式趣入。
如是趣入之识，即使在刹那住时亦不见有真实性，何况恒常。六处寂灭无戏论，不应以四种有戏论相而思维、观察、遍问，仅是为观察他人智慧差别而作。
何为四种？即有、无、异、不异。六处有生有灭者，彼有相互特征差别。依其生灭，不见有无。若有相互特征差别者，依他类则见异，依自类前后则见不异。
六处灭是常寂相，故不应以此四种戏论推度观察。其中无义而思维、分别、言说者，名为戏论。
何以故？如是行者，善法不增恶法不减，故名戏论。于内外处有欲贪时，无论境现前或隐蔽，皆不能令诸根增上舍，故名系缚。
无欲贪时，于现前境能令诸根增上舍，何况隐蔽境，故名解脱。
长期修习清净，断除蕴处我执和我所执者，即使身受诸苦乃至命终，色无变异心亦无变异，此是其根极为防护之粗相。

།དེ་ལྟར་དབང་པོ་ཤིན་ཏུ་བསྡམས་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བཞི་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དགའ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕྱི་མ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་ ལས་འབྱུང་བ་དང་།ཕྱི་མ་ལ་ནང་གི་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ན་ཕུང་པོ་ལས་གྱུར་བ་དེ་གཉི་ག་དང་། ཤི་བའི་འོག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པས་འཇིག་རྟེན་རྩཝ་དང་ཤིང་དང་འདྲ་བར་མཐོང་བར་ གྱུར་བའོ།།དེ་ལ་དེས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་འཇིག་རྟེན་རྩཝ་དང་ཤིང་དང་འདྲ་བར་མཐོང་སྟེ། རྩཝ་དང་ཤིང་དང་འདྲ་བའི་སེམས་ཅན་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་མེས་བསྲེག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་ མཆེད་དྲུག་པོ་རྩཝ་དང་ཤིང་དང་འདྲ་བ་འདི་ཉེ་བར་ལེན་པའོ།།ཉན་ཐོས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་མི་སྐྱེ་བར་བྱ་བ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་འདྲ་བར་རིག་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་མོད་ཀྱི་ཚེ་འདིའི་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བའི་སྡུག་ བསྔལ་མི་སྐྱེ་བར་བྱ་བ་དང་།སྐྱེས་ཟིན་པ་མྱུར་བ་མྱུར་བར་སྤང་བ་ལ་མི་འདྲ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རིག་པའི་སྟོབས་རྣམ་པ་གཉི་ག་དང་ཡང་ལྡན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་རིག་པ་མངའ་བ་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ཁ་ཅིག་ ཚད་མའི་གཙོ་བོ་མངོན་སུམ་དུ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་རྨོངས་པར་མི་བྱེད་ན་མཁས་པ་རྣམས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་པ་ལས་ཐལ་ཏེ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་གཞི་དང་།གནས་སུ་གྱུར་པའི་རྟོག་གེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྩམས་པའམ། ཡང་ན་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་ བཞིས་ནན་གྱིས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་མངོན་པར་ཞེན་ནས།བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལོག་པར་འདོགས་སོ། །དེ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལས་བརྩམས་ཏེ་སྔོན་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་རང་གིས་བྱས་པ་དང་། དབང་ཕྱུག་གིས་སྤྲུལ་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ བའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་དང་།ཐོག་མ་ནི་དབང་ཕྱུག་གིས་བྱས་ལ་ཕྱིས་ནི་སྔོན་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རང་གིས་ཀྱང་བྱས་ལ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་བྱས་པ་དང་། ཡང་ན་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། རང་གིས་ཀྱང་མ་བྱས་གཞན་ གྱིས་ཀྱང་མ་བྱས་པར་རྒྱུ་མེད་པར་བྱུང་བ་ལས་འདོགས་སོ།།ཡང་ན་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་རང་དགའ་ནས་རང་གིས་བརྩལ་བས་བསྐྱེད་པའི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་གིས་བྱས་པ་ཁོ་ནར་འདོགས་སོ། །མི་འདོགས་བཞིན་དུ་མ་ཚོར་བར་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱིས་ བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ཀྱང་འདོད་དེ་ཚོར་བ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་གིས་ཀྱང་བྱས་ལ། གཞན་གྱིས་ཀྱང་བྱས་སོ་། །བདག་དང་གཞན་གྱིས་འབད་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་ཡུལ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་བ་ཙམ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ལ་ནི་དེའི་རྒྱུ་རེག་པ་ཆ་ཕྲ་བ་མ་རྟོགས་ནས་རང་གིས་ཀྱང་མ་བྱས་གཞན་གྱིས་ཀྱང་མ་བྱས་པར་རྒྱུ་མེད་པར་བྱུང་བར་འདོགས་པ་ཡོད་དོ།།དེ་ལ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྲད་པ་ཙམ་ལས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་ཙམ་ནི་ཡོད་ཀྱི་སྔོན་གྱི་མཐའམ། ཚེ་འདི་ ལ་བདག་གམ་གཞན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།གསུམ་པོ་དེ་ཉིད་ལ་བདག་དང་གཞན་དུ་འདོགས་པ་ལས་གྱུར་བར་ཟད་དོ། །དེ་བས་ན་འདིར་རེག་པ་འབའ་ཞིག་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པ་བཞིས་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་པ་ཡང་དག་ པར་བརྩམས་ན་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཟག་པ་ཟད་པར་འགྱུར་ཏེ།བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་དྲགས་པའི་སྒོ་ནས། ཅི་ནས་དེ་རྒོད་བག་ཏུ་གྱུར་བས་ལུས་ངལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སེམས་སྣད་པར་འགྱུར་བ་མེད་པར་སྙོམས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་། ཧ་ཅང་ ཞུམ་པའི་སྒོ་ནས་དུས་ཆུད་གཟོན་པར་མི་བྱེད་པ་འདི་ནི་རྣམ་པ་དང་པོའོ།།བདག་ནི་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱི་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ངེས་རློམ་སེམས་སུ་ཡང་མི་བྱེད་པ་འདི་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་པའོ།

如是善护诸根者，为解脱四种苦故，将获得四种喜乐。即：后世从外缘所生，后世从内缘所生，今生圆满涅槃时从蕴所生二者，以及死后无一切苦相续，见世间如草木。
其中，彼以二种方式见六处世间如草木：一者无有如草木众生之想，二者为贪嗔痴火所烧故，取此六处如草木。
声闻梵行善修者，虽于后世不生轮回之苦方面，具有如来般的智力，但于今生缘起之苦不生及已生速疾断除方面则不相同。如来具足二种智力，故当知是无上智者。
某些沙门婆罗门超越了现量为主的量，不但令愚者迷惑，更何况智者。依止成为迷惑根本与处所的诡辩，或是关于前际，或是今生以四种方式执著，而于苦乐妄加安立。
其中，关于前际，由从往昔所作因所生故，定为自作；由从自在天所化因所生故，定为他作；初由自在天所作而后从往昔所作因所生故，亦自作亦他作；或者思维无因所生，非自作非他作而从无因安立。
或于今生，自乐自求所生者，唯安立为自作。不安立而不觉为他人所作者，是他作。彼亦欲受如是觉受，为他作者，亦自作亦他作。
非由自他努力所生，仅从现前境界所生者，由未了知其因触之细分，而有安立为非自作非他作无因而生。
其中，仅从根境识和合而生苦乐，然于前际或今生中实无我与他，不过是由于对此三者安立为我他而已。是故当知此中唯触遍行为苦乐之因。
若正发起四种精进，当速尽诸漏。何为四种？即：从过度精进门中，令不因掉举而身疲惫、心厌烦，而能平等通达，不因过分怯弱而虚度时光，此为第一种。不作'我已发起精进，他人则不然'之增上慢想，此为第二种。

།ཡང་དག་པར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པའི་འབྲས་བུ་ འཇིག་རྟེན་པའི་རེག་པ་ཁྱད་པར་རྟོགས་ནས་རོ་མྱང་བ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་བག་ཡོད་པ་འདི་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་པའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། ཕྱིན་ཆད་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་སྙོམས་པའི་མཚན་མ་ལེགས་པར་བཟུང་བ་ནི་བཞི་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་ བརྩོན་འགྲུས་བརྩོན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མཐར་གྱིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པས་སྟོན་པའམ་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པའི་དྲུང་དུ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་བརྗོད་པར་འདོད་པས་ནི་གནས་དྲུག་ལ་མོས་པས་འདི་ལྟ་སྟེ།བསླབ་པ་གསུམ་དང་གང་ཟག་ལྔའི་སྒོ་ནས་ དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྗོད་པར་བྱེད་དོ།།གནས་དྲུག་ལ་མོས་པ་གང་ཞེ་ན།ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་མོས་པ་དང་། གནོད་པ་མེད་པ་ལ་མོས་པ་དང་། དབེན་པ་ལ་མོས་པ་དང་། སྲེད་པ་ཟད་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་ཟད་པ་དང་། བརྗེད་ངས་པ་མེད་པའི་སེམས་ལ་མོས་པའོ། །བསླབ་པ་གསུམ་ པོ་རྣམས་གང་ཞེ་ན།ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའོ། །གང་ཟག་ལྔ་པོ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཁྱིམ་པ་དད་པ་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ནི་མོས་ལ་ཡིད་ཡུལ་གྱིས་བཅིངས་པས་ངེས་པར་འབྱུང་ བར་མི་བྱེད་པ་འདི་ནི་གང་ཟག་དང་པོའོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ངེས་པར་བྱུང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཙམ་ལ་རྟེན་ཅིང་ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གནོད་པ་མི་བྱེད་པར་ཞུགས་པ་འདི་ནི་གང་ཟག་གཉིས་པའོ། །རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་སྲེད་པ་ སྤངས་ནས་ཚེ་འདི་ལ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་གང་ཟག་གསུམ་པའོ།།སློབ་པ་བཞི་མཐོང་བ་ནི་བཞི་པའོ་། །དགྲ་བཅོམ་པ་མི་སློབ་པ་ནི་ལྔ་བའོ། །དེ་ལ་གནས་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་ལ་མོས་པ་གཉིས་ནི་བསླབ་པ་དང་པོ་ལ་བརྟེན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གནས་ གསུམ་པ་ལ་མོས་པ་ནི་བསླབ་པ་གཉིས་པ་ལ་བརྟེན་པའོ།།གཞན་ཕྱི་མ་གནས་གསུམ་པ་ལ་མོས་པ་རྣམས་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་པ་ལ་བརྟེན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཤེས་པ་གང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྗེད་ ངས་པ་མེད་པའི་སེམས་སོ།།དེ་ལ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ན་སྲེད་པ་ཟད་པའོ། །ཚེ་འདི་ལ་ཡུལ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཟད་པའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་དང་པོའི་དད་པ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་མོས་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་མ་ལ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་དང་།གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་སྟེ་གནོད་པ་མེད་པ་ལ་མོས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །གསུམ་པ་སྟེ་དབེན་པ་ལ་མོས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །སློབ་པའི་གནས་དྲུག་ལ་མོས་པ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་འབྲལ་བར་འགྱུར་ བ་དང་།གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་མེད་མོད་ཀྱི་འཕགས་པའི་གནས་སུ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱང་ལེགས་པར་མ་བསྒོམས་ཤིང་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་རྣམས་ཀྱང་མ་ལུས་པར་མ་སྤངས་པའི་ ཕྱིར་བྱིས་པ་གཞོན་ནུའི་ལྟར་སྟོབས་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཤེས་རབ་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་བརྒྱ་ལ་ལན་འགའ་བརྗེད་ངས་པར་གྱུར་བར་ཡུལ་རགས་པའི་སྣང་བ་དང་ཕྲད་ན་སློབ་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་ གྲོལ་བ་ཟིལ་དུ་བརླགས་ནས་ཉོན་མོངས་བསྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བས་ན་གང་ཟག་དེ་ཡང་བྱ་བ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་དེས་དམན་པ་ཡིན་ནོ།

正确精进的果报是，了知世间触的殊胜后具足无味著的正知，这是第三种。即为了今后不退失而善持精进平等相，这是第四种。如是依靠正确精进努力，渐次证得阿罗汉，以漏尽而欲在导师或智者梵行同修前自述解脱者，应当于六处胜解，即以三学和五补特伽罗门中宣说阿罗汉。
何为六处胜解？即出离胜解、无害胜解、远离胜解、爱尽、取尽、不忘失心胜解。何为三学？增上戒学、增上心学、增上慧学。何为五补特伽罗？第一补特伽罗是凡夫在家人仅依信心而欲出离，但为意境所缚而不能出离。
第二补特伽罗是凡夫仅依出离戒律，以身语意不害众生而趣入。第三补特伽罗是断除利养恭敬贪著，于现世离欲贪。第四是见道有学。第五是无学阿罗汉。其中第一、第二处胜解应知依止第一学处。第三处胜解依止第二学处。其余后三处胜解应知依止第三学处。
其中以何智断除烦恼及所断烦恼，即是不忘失心。其中因断除后有生因故为爱尽。因断除现世境界烦恼故为取尽。其中第一补特伽罗的信心与出离胜解并非决定，于后世可能完全脱离或转变。第二补特伽罗的无害胜解亦复如是。第三补特伽罗的远离胜解亦复如是。
有学的六处胜解虽无后世脱离或转变的可能，但因生于圣处后其三摩地、正念、智慧未善修且未圆满，贪嗔痴亦未完全断除，故如婴儿般力量微弱。因其智慧力微弱且未断除贪等，故百次中偶尔忘失，若遇粗重境相则摧毁有学心解脱与慧解脱而生烦恼。因此该补特伽罗仍有所作，故于此分支有所不足。

།དགྲ་བཅོམ་པའི་གནས་དྲུག་ལ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལམ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་མ་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུར་ ཡང་མི་འགྱུར་ན་འབྲལ་བར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར།འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་མ་ལུས་པར་སྤངས་པས་ནི་ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་སྲེད་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་ཟད་པ་ལ་མོས་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ལ། དེའི་ཤེས་པ་ཡང་རྟག་ཏུ གནས་པར་བྱ་བ་དྲུག་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་བརྒྱ་ལ་ལན་འགའ་ཡང་སློབ་པ་བཞིན་དུ་བརྗེད་ངས་པ་ཙམ་ཡང་མེད་དེ་དེ་བས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་གནས་དྲུག་ལ་མོས་པ་དོན་དམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ལྡན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་ རྣམ་གྲངས་དེས་བདག་ལ་ཡང་སྟོད་པར་མི་བྱེད་ལ་ཤེས་པ་ཡང་རྗོད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དམིགས་པ་ལ་མི་གཡེང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་ནང་གི་སེམས་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ནི་མི་ཆུང་བའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའོ།།ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་བྱང་བའི་ཕྱིར་ནི་ལེགས་པར་བསྒོམས་པའོ། །འཇིག་པ་རྗེས་སུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ནི་རོ་མྱང་བ་མེད་པ་སྟེ་སེམས་དེ་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་དགེ་ཞིང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་ནི་འདི་གཉིས་ ཡིན་ཏེ།དབང་པོའི་སྒོ་མ་བསྡམས་པ་དང་། སྒོ་བསྡམས་པའོ། །སྒོ་མ་བསྡམས་པའི་གང་ཟག་གང་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་ཡུལ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་དགའ་བའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་ཀྱང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་ལ་མི་ དགའ་བའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་གནོད་སེམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་ཀྱང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་ཏེ།ཡུལ་དེའི་ཉེས་དམིགས་ཀྱང་མི་དྲན་ལ་དྲན་དུ་ཟིན་ན་ཡང་ངེས་ལེགས་པར་མ་བསྒོམས་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཏེ། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྐྱེས་ཟིན་པ་ཡང་ཟིལ་གྱིས་མནན་ པར་མི་ནུས་པ་དང་།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡང་ཡིན་ཏེ། སློབ་པའི་སེམས་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཐོབ་པ་དང་། དེས་ཐོབ་ཏུ་ཟིན་ན་ཡང་གོང་དུ་མི་སློབ་པའི་སེམས་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་ལ། མ་ཤེས་ པས་སློབ་པའི་སེམས་དང་།ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་དེའི་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ལ་མ་བརྟེན་པས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ཡང་དག་པར་མ་བཅོམ་པ་དང་། སྔོན་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ལ་མ་བརྟེན་པས་དྲན་ པ་དང་ལྡན་པར་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་སྒོ་མ་བསྡམས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དབང་པོའི་སྒོ་མ་བསྡམས་པའི་གང་ཟག་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་གཉེན་པོ་མེད་པའོ། །བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ ཀྱིས་བསྡུས་པའི་གཉེན་པོ་མེད་པའོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་སྒོ་བསྡམས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དོན་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་པས་གསུངས་པ་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་བརྡ་སྤྲོད་ཅིང་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། གཉིས་ གང་ཞེ་ན།གང་ཁོ་ན་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་དགོངས་པ་དེའི་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་པར་བརྡ་སྤྲོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ནི་སྒོ་དུ་མ་དང་ལྡན་ཞིང་རྒྱས་པ་ཡིན་ན་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་སྤོབས་པ་ཡང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་དེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་ བར་བརྡ་སྤྲོད་པའོ།།དགེ་སློང་གསར་བུ་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་མངོན་པར་དགའ་བའི་རྟགས་ནི་གཉིས་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལུས་འགྱུར་བ་མེད་པ་དང་། སེམས་འགྱུར་བ་མེད་པའོ། །དེ་དག་ཁ་དོག་གསལ་བས་བཞིན་གྱི་མདོངས་གསལ་ བ་དང་ལུས་བརྟས་པས་དབང་པོ་རྒྱས་པ་ནི་ལུས་འགྱུར་བ་མེད་པའོ།།ངན་ངོན་ཙམ་གྱིས་ཆོག་ཤེས་པ་དང་སོགས་པར་བྱེད་པའི་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་སྤངས་པ་དང་། རིགས་དང་ཁྱིམ་ལ་མི་ལྟ་བས་ན་སེམས་འགྱུར་བ་མེད་པའོ།

凡是住于阿罗汉六住处者，由于极善修道的缘故，未来也不会成为变异的因，何况会成为退失呢？由于完全断除贪欲、嗔恨、愚痴，获得尽智与无生智，对于渴爱和取的灭尽具足胜解，其智慧也由于恒常安住于六处而完全掌握，即使百次也不会如学人般有丝毫忘失，因此阿罗汉具足六住处的究竟圆满、极为清净的胜解，而其他则不然。
因此，以此方便既不赞叹我，也能表达智慧。其中，以不散乱于三摩地行境所缘的方式，称为内心安住。由于三摩地极为圆满的缘故，称为不小。由于远离一切烦恼的缘故，称为极为清净。由于智慧圆满的缘故，称为善修。由于随见无常的缘故，称为无味着，此心是决定善且无过失的。
补特伽罗有此二种：未防护根门者与已防护根门者。何为未防护根门的补特伽罗？譬如此处有人，对境非理作意，对喜爱的色法被贪欲缠缚所缠缚，对不喜爱的色法被害心缠缚所缠缚，既不忆念彼境的过患，即使忆念也因未善修而被缠缚所胜，也不能降伏已生的缠缚。
且是凡夫，未得有学心解脱和慧解脱，即使获得，也不能如实了知更上的无学心解脱和慧解脱。由于不了知，有学心解脱和慧解脱不能圆满。如是，由于未依止修习力，烦恼分的随眠未能真实摧毁，由于未依止先前的观察力，未能具念，故应知为未防护根门。
未防护根门的补特伽罗应知有三种：无缠缚和观察力所摄的对治，无修习力所摄的对治。与此相反者，应知为白品的防护根门。
声闻以此二种方式，从分别义门宣说导师所说的真实教法：何为二种？宣说契合所说的密意，以及如来教法虽具多门且广大，而诸补特伽罗的胜解也各种各样，依此而不违法性地宣说。
应知新出家比丘对善说法律极为欢喜的表征有二：身无变异与心无变异。其中，由肤色明净而面容光泽，由身体强健而诸根圆满，是为身无变异。由于少欲知足、断除受用欲乐、不顾种姓和家庭，是为心无变异。

།གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ གཉེན་པོ་སྟེ།འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་མ་སྐྱེས་པ་ནི་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་ཟིན་པ་ནི་སྤོང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། འཇུག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། མི་སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་དབང་པོའི་སྒོ་བསྡམས་པའོ། །དེ་ལ་དབང་པོའི་སྒོ་ བསྡམས་པའི་མདོར་བསྡུས་པ་དང་རྒྱས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དབང་པོའི་སྒོ་བསྡམས་པས་ནི་བུད་མེད་ལ་རེག་པ་ལས་ལུས་ལེགས་པར་བསྲུངས་པ་ཡིན་ནོ། །བུད་མེད་མི་མཐོང་བ་དང་མི་ཐོས་པ་དང་མི་དྲན་པས་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ ལེགས་པར་བསྡམས་པ་ཡིན་ནོ།།མཐོང་ངམ་ཐོས་སམ་དྲན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཤས་ཆེར་ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་བ་དང་། ཡུན་རིང་པོར་འདྲིས་པར་བྱས་པས་ནི་དྲན་པ་ལེགས་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ལུས་ལེགས་པར་བསྲུངས་ཤིང་དབང་པོ་ལེགས་པར་བསྡམས་ལ་དྲན་པ་ལེགས་པར་ གནས་པ་དང་།འཇུག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ནི་སེམས་རྒོད་བཞིན་དུ་ཡང་ཉོན་མོངས་པས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་ཏོ། །མི་སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ན་སེམས་མྱུར་དུ་འགྱུར་བཞིན་དུ་ཡང་ཉོན་མོངས་པས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་ཏོ། །སྡོམ་ནི། རྐྱེན་ཙམ་དང་ནི་རྟོག་པ་དང་། །སྨོན་པ་དང་ནི་རྣམ་ཀུན་གྱི། །བསྡམས་པ་དང་ནི་མ་བསྡམས་དང་། །འཇུག་པ་དང་ནི་ཚོགས་བསགས་དང་། །བསླབ་པ་ཕུལ་དང་ཀུན་དུ་ཆགས། །དོན་ལ་མི་མཁས་རྒྱུན་ལོག་དང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཁྱད་པར་དང་། །གདགས པ་ཡང་ནི་ཐ་མ་ཡིན།།རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་རྣམས་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་རང་གི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འཕངས་པའི་ཚོར་བ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཙམ་དུ་འགྱུར་ཏེ་དཔེར་ན་ལག་གིས་ལེན་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་འབད་པས་འཕངས་པའི་ལས་ལེན་པའི་རྐྱེན་ཙམ་ གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་རིག་པར་བྱའོ།།དགེ་སློང་བས་མཐའི་གནས་མལ་ན་འདུག་ཅིང་དབེན་པ་ན་གནས་པ་ལ་གལ་ཏེ་ཡུལ་རགས་ཤིང་རྟོག་པའི་ཀུན་ཏུ་འཁྲུག་པའི་གནས་ཀྱི་སྣང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་གྱུར་ན་བདུད་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་དགེ་སློང་གིས་ སེམས་གནས་པ་རྣམ་པ་དགུས་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྟོག་པ་ལས་སེམས་བསྡུས་ནས་གང་ལ་བརྟེན་ན་ཡུལ་དེ་དག་གིས་བཟའ་བར་འགྱུར་བའི་རྟོག་པ་གཅིག་ཀྱང་སྐྱེ་བའི་སྐབས་མི་འབྱེད་དོ།།དེས་ན་ཡུལ་དེ་དག་གིས་གནས་མི་ཐོད་པས་ ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་དེའི་ཚེ་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ལ་འདོད་པའི་རྟོག་པས་རྟེན་པར་མི་བྱེད་ལ་གཞན་ལ་ཡང་གནོད་སེམས་དང་འཚེ་བའི་རྟོག་པས་གནོད་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཚེ་འདི་ལ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་ནས་ཀྱང་ གཞན་དག་དང་འཐབས་ནས་རྩོད་ཅིང་མི་འདུག་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འཐབས་ནས་རྩོད་པ་འདི་ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་བའི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ལྟར་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པའི་རྟོག་པ་ལ་ཡང་རྟོག་ པར་མི་བྱེད་དོ།།དགེ་སློང་སྔོན་གྱི་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུའི་འབྲས་བུ་ཚེ་འདིའི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་གནས་པ་ནི་ཡུལ་དྲུག་གིས་བཅོམ་པ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བར་བྱ་བ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་སྨོན་ནས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པར་བྱེད་ན། དེ་དེའི་ཚེ་ན་ ཕྱི་མ་ལ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་འདུན་པས་ཀྱང་ལྷག་པར་བཅོམ་པར་འགྱུར་ཏེ།ཚེ་འདི་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཕྱི་མ་ལ་ཡང་དལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འཐོབ་པ་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་ བར་སྨོན་པ་དེ་ནི་འཆིང་བ་ཆ་ཕྲ་ཞིང་མཆོག་ཏུ་ཆ་ཕྲ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

这三种是对治淫欲贪著的对治法，即不让未生起的淫欲贪著生起，断除已生起的淫欲贪著，也就是作意不应趣入的想法，作意不净想，以及守护诸根门。
其中守护诸根门的略说和广说如下，应当如声闻所说那样了知。由守护诸根门而善护身体不触碰女人。由不见女人、不闻女人、不念女人而善护诸根。即使见闻忆念，也多观过患，由长期熏习而善住正念。
如是善护身体、善护诸根、善住正念，并且作意不应趣入的想法，即使心躁动也不被烦恼所胜。由作意不净想，即使心迅速转变也不被烦恼所胜。
总摄颂曰：仅是缘及分别，愿求及一切，防护与不护，趣入及积集，舍戒及遍著，不善义断流，菩萨之差别，施设为最后。
六触处仅是往昔业和烦恼以及自种子相续所引生受的缘，譬如手的拿取仅是心所发起的努力所引发的拿取之缘的作用，此处也应如是了知。
比丘住于边际卧具、安住寂静处时，若作意粗重且分别妄想纷扰的境相，则是随顺魔的一方。对此，比丘应以九种心住从一切境相相应的分别中摄心，不令生起任何一个能被彼等境相所吞噬的分别的机会。
因此彼等境相因无法立足而退却。彼时于可生贪之事物不以欲望分别执著，于他人也不以害心和损恼分别加害。现世即可证得涅槃。
证得涅槃后也不与他人争斗，这是因为争斗是诽谤圣法律的缘故。如是，他也不像外道那样对愚痴所生的分别再作分别。
比丘安住于前世将投生后有之苦因果的今世六触处，如被六境所摧毁般，若仅为再次投生后有而发愿修梵行，则彼时也将被未来投生后有之苦因的欲求所更加摧毁，因为这会障碍现世证涅槃，且未来也不确定能获得圆满闲暇。
应当了知他那投生后有的愿求是极其微细的结缚。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ལྷའི་ཕོ་བྲང་ན་ལྷའམ་ལྷ་གང་ཡང་རུང་བ་བཙོན་རར་བཅིང་བས་བཅིངས་པ་དག་ཡོད་དོ་། །དེ་དག་གི་ཆོས་ཉིད་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བཅིངས་པ་ ལས་གྲོལ་ནས་ནམ་འབྲོས་པའི་བསམ་པ་མ་སྐྱེས་ཀྱི་བར་དུ་ནི་ལྷའི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་རྩེ་ཞིང་འདུག་ལ་འབྲོས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་མ་ཐག་ཏུ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ལས་ཀྱང་ཉམས་པར་འགྱུར་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱང་བཅིང་བས་བཅིངས་པར་མཐོང་སྟེ།དེ་དག་གི་ སེམས་བསྐྱེད་མ་ཐག་ཏུ་བཅིངས་པ་དེ་ནི་དུས་ཆ་ཕྲ་བའི་སྒོ་ནས་ཆ་ཕྲ་བ་ཡིན་གྱི་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཆ་ཕྲ་བའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་བཅིངས་པར་གྱུར་ན་བདག་ཉིད་བཅིངས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དགེ་སློང་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་སེམས་ཀྱི་སྨོན་པར་བྱེད་པའི་ སེམས་བསྐྱེད་མ་ཐག་ཏུ་ཡང་བཅིང་བར་འགྱུར་ལ་བཅིངས་ནས་ཀྱང་བདག་ཉིད་བཅིངས་སོ་སྙམ་དུ་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་དེ།དེ་བས་དེའི་བཅིང་བ་ནི་དུས་ཆ་ཕྲ་བའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་རྟོགས་པར་དཀའ་ལ་མཆོག་ཏུ་ཆ་ཕྲ་བའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་ཆ་ཕྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དགེ་སློང་དབང་ པོ་སྡོམ་པ་ལ་ཞུགས་པས་ནི་སྡོམ་པ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ།།སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་སྡོམ་པ་ཆུང་བ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྡོམ་པ་གང་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ འདི་ན་ཁ་ཅིག་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་ན་དང་དུ་མི་ལེན་པ་དང་།ཡང་དག་པར་ངེས་པར་བྱེད་པ་དང་། ལེགས་པར་ཚར་གཅོད་པ་དང་།སྐྱེས་ཟིན་པ་ཡང་སྤོང་བར་བྱེད་པའོ། །སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ འདི་ནི་དགེ་སློང་ཞིང་པ་ལྟ་བུ་ཁ་ཅིག་གིས་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་།ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡང་དག་པའི་ཡུལ་གྱི་ཞིང་ལ་དམིགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་ལོ་ཏོག་ཁ་ཅིག་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ལ་དེ་ཡང་འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ ཞིག་ཡིན་ཏེ།གཉེན་པོ་ལ་ཡང་མ་གོམས་ལ་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དྲག་པོ་ཡང་མེད་དེ། ཡུལ་རགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་སྣང་བར་གྱུར་ན་དེ་འདོད་ཆགས་དྲག་པོ་དང་། གཉེན་པོ་ལ་མ་གོམས་པ་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཆུང་ངུ་དེས་འདོད་ཆགས་ ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྐྱེ་བ་དང་དུ་ལེན་ཅིང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ལས་སེམས་ཀུན་ཏུ་སྲུང་བར་མི་བྱེད་པས་དེའི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དེ་ལོ་ཐོག་ལ་ཟ་བའི་བ་ལང་བཞིན་དུ་ཡུལ་གྱི་ཞིང་ལ་ཞུགས་ནས་དགེ་བའི་རྩ་བའི ལོ་ཏོག་དེ་མ་རུང་བར་བྱེད་པ་སྟེ་འདི་ནི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པའོ།།གཞན་ཡང་འདི་ན་ཁ་ཅིག་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་ཡུལ་རྣམས་གཏོང་བར་ནི་བྱེད་ན། ཅི་ནས་ཕྱིན་ཆད་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཉེས་དམིགས་ཀྱང་མཐོང་བ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྡོམ་ པ་ཆུང་ངུ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་འདི་ན་ཁ་ཅིག་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཡང་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་ཡུལ་རྣམས་གཏོང་བར་བྱེད་ལ། ཅི་ནས་ཕྱིན་ཆད་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཉེས་དམིགས་ཀྱང་མཐོང་བ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་སྡོམ་པ་འབྲིང་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བརྟེན་ན་སེམས་གནས་པ་རྣམ་པ་དགུ་ པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་བཞིས་བསྡུས་པ་རྣམས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཐོབ་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྡོམ་པ་ལ་ཞུགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་བ་སྔར་ནི་ཞིང་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་ལ་ ད་ནི་བདག་པོར་གྱུར་བས་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།

为什么这样说呢？在三十三天诸天的天宫中，有天人或任何天众被囚禁在牢狱中。他们的法性是这样的：从被囚禁中解脱后，在未生起逃跑的想法之前，以天界欲妙游戏而住，一旦生起逃跑的心念，不仅失去欲妙，自身也见到被囚禁所束缚。他们一生起心念，其束缚从时间微细的角度来说是微细的，但从难以了知的微细角度来说则不是，因为一旦被束缚就能了知自己被束缚。
比丘生起愿求后有的心念之时，也立即被束缚，但被束缚后却不了知自己被束缚。因此，他的束缚从时间微细的角度来说也难以了知，从最极微细的角度来说也应当了知是最极微细的。比丘趣入根律仪时，应当了知律仪，也应当了知非律仪，也应当了知世间小、中、大律仪，也应当了知有学和无学律仪。
其中什么是律仪？就像这里有人对于能生贪著的境界，当生起染污心时不予接受、如实决定、善加遮止、已生起的也要断除。什么是非律仪？就像这里有些如农夫般的比丘，依止善知识和如理作意，缘于正确境界之田而生起一些善根苗芽，但他性情多贪，既未修习对治，也无强烈的惭愧心。
当粗显境界现前时，由于强烈的贪欲、未修习对治、惭愧心微弱，他接受贪欲缠缚的生起，不从贪欲缠缚中守护心，因此他与非理作意相应的心，如同吃庄稼的牛一般趣入境界之田，使善根苗芽败坏，这就是非律仪。
又有人仅仅迅速作意后舍弃诸境，并且见到此后不再趣入的过患，这是世间小律仪。又有人不仅迅速作意后舍弃诸境，并且见到此后不再趣入的过患，这是世间中律仪。依此可获得以四种作意所摄的九种心住，如声闻所生起的那样。获得此后，凡夫将离欲贪。趣入律仪的瑜伽师先前如同农夫，现在成为主人，故如同国王。

།དེས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་རགས་པ་དང་པོ་ཐོབ་པ་དེ་བག་མེད་པའི་གཞི་དང་། གནས་སུ་གྱུར་བ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་རིག་ནས་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པའི་དབང་ལས་བྱུང་བ་ཞི་གནས་ཀྱི་སྦུབས་སུ་ཆུད་པའི་ ལྷག་མཐོང་བློན་པོ་ལྟ་བུར་འདུག་པས་ཚོར་བ་དེ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་པ་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ།དེ་དེ་ལས་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཡིད་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ རོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་བརྟེན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་ཐ་དད་པ་རྣམ་པ་བཅུར་མཐོང་ལ། དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་བརྟེན་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་ བཅས་པ་དང་།རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་དང་། རྟོག་པ་ཡང་མེད་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གནས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ངེས་ པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་སྟེ།རྣམ་པ་འདི་དག་གིས་ཚོར་བ་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འགག་པའི་ཚུལ་གྱིས་དུས་ལས་གྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མ་མཐོང་ངོ་། །དེས་ཚོར་བ་དེ་དག་གི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་སྣ་ཚོགས་རྟོགས་ནས་མདོར་བསྡུ་ན་མི་ རྟག་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། རྟེན་དང་། ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དང་། རྒྱུའོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་བཞི་བ་མན་ཆད་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚོར་བའི་རྟེན་ཏོ། །འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་བར་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུ་ཤེས་ དང་ཚོར་བ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའོ།།སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་ཀྱི་སེམས་པ་དང་། འདོད་པ་དང་། སྨོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་ཚོར་བའི་རྒྱུར་གྱུར་བ་ཡིན་ཏེ་ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེས་ཚུལ་བཞིན་ དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ས་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་སྡོམ་པ་ཆེན་པོའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་གཉིས་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་སྡོམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་མ་དེ་ནི་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །དེ་དེ་ ལྟར་བག་ཡོད་པ་དང་ཤེས་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་ཏེ།བདེན་པ་རྟོགས་པས་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། བདག་གིར་འཛིན་པ་མངོན་དུ་འགྲོ་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས་སློབ་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་སློབ་པའི་སྡོམ་པ་དེ་ ཉིད་བསྒོམས་པས་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་ནས་མི་སློབ་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་གོང་ན་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་སྡོམ་པ་ཆེས་ལྷག་པར་དང་ཆེས་བཟང་བ་གཞན་མེད་དོ། །བསྟན་པ་ འདི་ལ་ཞུགས་པའི་དགེ་སློང་དབང་པོ་མ་བསྡམས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ཚེ་ཕྱི་མའམ། ཚེ་འདིའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྒོ་ནས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་རོ། །མི་མཛེ་ནད་ཅན་འདམ་བུའི་ཚལ་དུ་ཞུགས་པ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་མ་བསྡམས་པ་དེ་འདམ་བུའི་ལོ་ མ་ལྟ་བུ་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཆ་ཕྲ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་དེའི་ལུས་རྣམ་པར་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དེས་ནི་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་དེ་དེ་ལྟར་ན་ཚེ་ཕྱི་མའི་སྡུག་བསྔལ་བས་སྡུག་བསྔལ་བར འགྱུར་རོ།།དེ་དེ་ལ་ཆགས་ཤིང་ཞེན་ཏེ། ཉེས་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་ལ་དེའི་རྒྱུས་ན་དེ་དགོན་པ་ན་གནས་ཀྱང་འགྱོད་པ་དང་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་བའི་རྟོག་པ་རྩཝ་ཀུ་ཤ་དང་ཚེར་མ་ལྟ་བུ་དག་རྐང་པ་ལ་ཟུག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་དེ་དེས་ན་དགེ་འདུན་ གྱི་ནང་དུ་འཇིགས་པ་མེད་པར་འོང་བའམ།འགྲོ་བར་མི་ནུས་སོ།

他获得了由等持所生的第一个粗重感受，认识到这是放逸的基础和重大的所依，通过听闻正法的力量，生起了安住于止的观慧大臣，了知该感受是缘起所生，若是缘起所生则必定是无常的。
由于对此作意过患相，心便离贪。离贪后，依靠等持的差别而见到十种差别，依时间的差别则见到八种。
其中依靠等持的差别是：有寻有伺、无寻唯伺、无寻无伺、具喜、具乐、具舍、退失、安住、进步和随顺决择分，通过这些方式，以生住灭的方式见到依时而生的数百种差别。
他了知这些感受的无常性和各种差别的运行后，总的来说判定无常性有三种：所依、行为和因。
其中，第四禅以下的色身是感受的所依。直至灭受想定的是诸受想的行为。欲界顶以下的思、欲、愿是后世感受的因。这一切法因为是缘起所生故是无常的。
如是，他如理观察了一切离贪地，这是世间的大律仪。其中前两者是以择力所摄的律仪，后者是以修力所摄。
他如是具足不放逸和智慧力，通过证悟谛理，见到我执和我所执的现行，断除了一切见所断烦恼，获得有学律仪。
他修习这个有学律仪，断除了以我慢为先的修所断烦恼，获得无学律仪。在此之上再没有更殊胜、更超胜、更善妙的其他律仪。
在此教法中，不防护诸根的比丘，必定会在来世或今生通过痛苦之门而唯一地感受痛苦。
如同麻风病人进入芦苇丛一样，不防护诸根者会被如同芦叶般能生贪著的诸境执持，具有微细的后世轮回之苦，割裂其身而他却不能了知，如是将遭受来世的痛苦。
他对此贪著执着，造作过失，因此即使住在寂静处，也会被追悔和执著所生的痛苦分别念如同茅草和荆棘刺入脚般困扰，因此不能无畏地在僧团中来去。

།གལ་ཏེ་དགེ་འདུན་གྱི་ནང་དུ་འོངས་ན་ཡང་དེ་ལ་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞི་དེ་དང་། ཉེས་པ་དེས་གླེང་བར་བྱེད་ལ་དེ་ལ་ནི་བཅབ་པའི་བསམ་པ་ཡོད་པས་མཛེ་ནད་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ ཀྱིས་དེ་དག་ལ་འཁྲུག་ཅིང་མི་དགའ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ངན་པ་དང་།དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་འདོད་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་ནས་ལྷན་ཅིག་འགྲོགས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་གོང་ངམ་དགོན་པར་སོང་ན་ཡང་ཚེ་དང་ལྡན་ པ་འདི་ནི་འདི་ལྟར་སྐྱོན་ཅན་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་བཀའ་བློ་མི་བདེ་བའོ། །འདི་ལྟར་ཆོས་བཞིན་མ་བྱས་པའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གནས་པའོ། །དད་པ་རྣམས་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་བྱེད་པའོ། །མ་དད་པ་རྣམས་མ་དད་པར་འགྱུར་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་རྣམ་པར་སྨོད་དོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཚེ་འདི་ལ་འགྱོད་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། འཁྲུག་པ་ལས་གྱུར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ལས་གྱུར་བ་དང་། སྨོད་པ་ལས་གྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཚེ་ཕྱི་མ་ལས་གྱུར་བ་སྔ་མ་དང་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་སྡུག་བསྔལ་འབའ་ཞིག་ཉམས་སུ་མྱོང་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལ་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མའི་ཉེས་དམིགས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་གང་རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བའི་ཡུལ་ལས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་མཚན་མ་དང་། རྟགས་འཛིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ལོག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། གནས་ཤིང་འདུག་པ་ལོག་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དེ དང་མཐུན་ཞིང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྟོག་པ་དང་།ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་ཉེས་དམིགས་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་མཐོང་བ་དང་། ཉེས་དམིགས་མཐོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ལན་མང་དུ་མ་བྱས་པའི་རྒྱུས་རྒྱུད་ལ་གནས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་གནས་ ངན་ལེན་འདི་ལྟ་སྟེ།གཟུགས་དང་སེམས་ཀྱི་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་ལུས་ཀྱིས་སེལ་བར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་ཡོད་བཞིན་དུ་སོ་སོར་བརྟགས་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་གཉེན་པོ་ལ་མི་ཕྱོགས་ པ་འདི་ནི་སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་སྡོམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྡོམ་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཐོབ་ཅིང་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་ འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཡང་དག་པར་དབང་དུ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཐོས་པས་སྲོག་ཆགས་དྲུག་གཟུང་བ་དང་འདྲ་བར་དབང་པོ་དྲུག་འཛིན་པར་བྱེད་དོ།།བཟུང་ནས་ཀྱང་ཚུལ་བཞིན་དུ་སེམས་པས་ཐོབ་པའི་ནི་འོག་བསྒོམས་པའི་སྔ་རོལ་གྱི་བར་སྐབས་སུ་ཉེས་དམིགས་ཡང་ དག་པར་དཔྱད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྡོམ་པར་བྱེད་དོ།།བར་སྐབས་སུ་བསྡམས་ནས་དབང་དུ་གྱུར་ཏམ་མ་གྱུར་པ་བརྟག་པའི་བསམ་པས་ཡུལ་རྣམས་ལ་སྡུག་པའི་མཚན་མས་འཇུག་པར་བྱེད་དེ་གལ་ཏེ་དབང་དུ་མ་གྱུར་བས་རང་རང་གི་ཡུལ་ལ་ཡང་འཕྲོ་ཞིང་རྒྱུག་ལ་ འདི་ལྟ་སྟེ།ཉེས་དམིགས་ལེགས་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་འབྲོས་ཀྱང་མི་ནུས་ན་ནི་དེ་དག་ད་དུང་ལེགས་པར་དུལ་བར་མ་གྱུར་བ་དང་། དབང་དུ་མ་གྱུར་བར་རིག་ནས་ལན་མང་དུ་སེམས་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མཐར་ཐུག་པ་ལས་འདས་ནས་ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་ དྲན་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལེགས་པར་བསྒོམས་པས་སོ་སོའི་ཡུལ་ལ་འཕྲོ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་ལེགས་པར་དུལ་བ་དང་། དབང་དུ་གྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དགེ་སློང་སྔ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚོགས་བསྒྲུབས་པ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ཕྲད་ནས་འདུ་ བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་རྣམ་པ་གསུམ་ཉན་པར་བྱེད་དེ།ཚེ་འདི་དང་། ཕྱི་མ་དང་། ཚེ་འདི་དང་། ཕྱི་མའིའོ། །དེ་ལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་འཁྲུགས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ནད་ནི་ཚེ་འདིའི་ཉེས་དམིགས་སོ། །ངན་སོང་གི་འདུ་བྱེད་རྒྱུན་ཆགས་པར་བྱེད་པ་ པ་དང་།འགྲོ་བར་བྱེད་པའི་ནི་ཚེ་ཕྱི་མའི་ཉེས་དམིགས་སོ། །སྔོན་གྱི་དང་ཚེ་འདིའི་དགའ་བ་དང་འདོད་ཆགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མའི་རྒ་ཤི་ནི་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མའི་ཉེས་དམིགས་སོ།

即使来到僧团中，有智慧的梵行者们也会以此事和过失来劝诫他，而他因有隐瞒之心，以麻风病般的心态对他们生起争执和不悦。有智慧的梵行者们也知道他是恶人，不求沙门之道，便完全远离与他共处。
他若去到城中或林间，'具寿，此人有如是过失，如是不听劝导，如是不如法行事，如是住于烦恼，使有信者转变，使无信者更加不信'等等，如是诽谤。
如是，他于今生将感受由后悔所生、由争执所生、由远离所生、由诽谤所生的痛苦，加上来世所生的痛苦，合为一处，称为唯一感受痛苦。
其中，何为不律仪？对于如是今生来世过患，于所行境界中，不如理取相与标志的错误认知，住于错误认知为先导，与此相应相顺的分别，对所说的一切过患皆不见，即使见到过患，因未多修习，住于相续中烦恼分的习气，即：不以身心轻安之身来对治。如是以这些方面，有缠缚与随眠存在时，不以观察与修习之力趋向对治，当知这就是不律仪。
与此相反则当知是律仪。此律仪以三种方式获得并圆满修习。何为三种？首先于善说法律中出家后，以具足摄持力的闻法，如捕捉六种生命般摄持六根。
摄持之后，以如理作意获得，于修习之前的阶段中，以正确观察过患的方式守护。中间阶段守护后，以观察是否得到自在的心，以可爱相趣入诸境，若因未得自在而各自趣入自境，奔散流逸，即：虽因善见过患而一心欲逃避却不能时，了知彼等尚未善调伏、未得自在，则以多次作意思维，超越究竟作意后，修习属于身分的念住。
由善修习此法，于各自境界不再散乱，当知已善调伏、已得自在。
比丘若先前已积累智慧资粮，遇到圆满善知识后，听闻诸行的三种过患：今生的、来世的、今生来世的。其中，依于大种不调而生的病是今生过患；相续造作恶趣业并趣往的是来世过患；依于前世与今生的欢喜贪著而有今生来世的老死是今生来世的过患。

།དེ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བདེ་འགྲོ་དང་། ངན་འགྲོར་ངེས་པའི་ སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ།ནད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་དང་།རྒ་ཤིའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །དེས་ཉེས་དམིགས་དེ་ཐོས་ནས་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པ་ན། བདེན་པ་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་ རོ།།དེ་ནས་བདག་མེད་པ་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པས་ཁང་སྟོང་དུ་ཞུགས་པ་བཞིན་དུ་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ། །དེ་དེའི་ཚེ་ཡུལ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྗེད་ངས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་ཕོངས་པར་ གྱུར་བར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་ལ་ལྷག་མ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་དང་སྲེད་པའི་བག་ལ་ཉལ་ལས་བདག་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་དང་།སྲེད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་བཅས་པ་དང་། ཕོངས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ལ་ཕུང་ པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྲིད་པ་མ་ལུས་པ་ལས་འདས་པ་དང་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཞི་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ། །སྔ་མ་རྩཝ་དང་། ཡལ་ག་དང་། ལོ་མ་དང་། ཆིངས་མ་ལྟ་བུའི་ཐོས་པས་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ནན་ཏན་དུ་བསྒྲུབ་པས་འཕགས་པའི་ལམ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་གཟིངས་ལྟ་བུ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཡང་དག་པར་འབད་པར་བྱེད་དེ་མཐར་གྱིས་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་ཕུང་པོའི ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་གནས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།གནས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཐར་བར་འགྱུར་ལ་དེ་ལ་གནས་ན་མཐར་ཐུག་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་རྒྱུ་བདུན་གྱིས་བསླབ་པ་ཕུལ་ནས་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ།བདུན་གང་ཞེ་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལས་མ་འདས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆོས་ཅན་ལན་ལྔར་བསྒྱུར་བ་ཡང་དག་པར་མི་ཤེས་པ་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་གྱུར་བ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཉེས་དམིགས་ཆེན་པོར་མ་མཐོང་བ་དང་། རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བ་དང་གནས་ཤིང་འདུག་པ་ན་བག་མེད་པར་བྱེད་དེ་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་མཚན་མ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དང་། དྲན་པ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཚེར་མ་ལྟ་བུའི་རྟོགས་པ་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོག་པ་དང་།སྙིང་སྟོབས་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་རྒྱལ་པོའམ་དབང་ཡོད་པ་འགའ་ཞིག་གིས་བཀུག་ན་འཇིགས་པས་འགྲོ་བ་དང་། སྲེད་པའི་ངང་ཅན་ཉེ་དུ་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བོས་ན་སྲེད་པས་ འགྲོ་བ་དང་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་དང་།ཞེ་སྡང་བར་འགྱུར་བ་དང་། གཏི་མུག་པར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དྲག་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དེ་ལ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་དང་དམའ་བ་ལ་མོས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ངེས་པར་ འབྱུང་བ་དང་།དབེན་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་མ་དད་པའོ། །དེ་ཡང་དམའ་བ་ལ་མོས་པས་སེམས་ཡུལ་ལ་གཞོལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཕ་མ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་ལྟ་བས་དབེན་པ་ལ་གཞོལ་བར་མི་བྱེད་དོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ ཡན་ལག་བརྒྱད་ལ་མོས་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་གཞོལ་བར་མི་བྱེད་དོ།།དེའི་འབྲས་བུ་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ལ་མོས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞོལ་བར་མི་བྱེད་དོ། །ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ གནས་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ།དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དམིགས་པ་ནི་ཟག་པའི་གནས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སློབ་པའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཟག་པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་དང་དམིགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་ལ་སྤངས་པ་ནི་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཟག་པའི་གནས་ཀྱི་ཆོས་དེ་ལ་སེམས་ཞི་བར་འགྱུར་རོ།

总而言之，是这样的：从确定往生善趣和恶趣的角度来说，有三种痛苦：疾病的痛苦、恶趣的痛苦和老死的痛苦。听闻这些过患后，精进修持随顺正法时，就能通达诸谛。
之后，以极为清净的无我智慧，如入空屋般，现见内外诸处皆为空性。此时，以智慧了知依靠境界而生起的烦恼缠缚导致贫乏，余下的烦恼习气和贪欲习气使自己具有烦恼、具有贪欲、具有痛苦、具有贫乏，并了知有余涅槃界是超越一切烦恼和有，是究竟寂静。之后通达无余涅槃。
前面如根、枝、叶、茎般的闻法，通过精进修持随顺正法，圆满成就圣道，依靠如筏般的圣道，精进修持修道，最终获得心极解脱，安住于有余涅槃界，从一切住处解脱，安住其中即应知已达究竟、度过痛苦彼岸。
于善说法律中出家者，因七种因缘舍戒而退失：何为七种？是凡夫且未超越凡夫地，不如实了知五取蕴是五重痛苦法，以及作为凡夫未见诸欲有大过患，行走住止时放逸而对能生贪著的境界作非理作意，由于不住正念而对善法分支如刺般的观察作非理思维，
不具勇气，若被国王或有权势者召唤则因畏惧而去，具有贪爱性而顾念亲属，若被召唤则因贪爱而去，对能生贪著、嗔恨、愚痴的境界生起猛烈的烦恼缠缚，心相续随顺于此且志向低劣，即是对出离、远离、广大涅槃不具信心。由于志向低劣，心趋向于境界。
由于不观察父母等一切财物而不趋向远离。由于不信仰八支圣道而不趋向出离。由于不信解脱烦恼的果而不趋向涅槃。
一切漏由见断和修断两处所摄，其中非理作意和所缘称为漏处法。其中，以有学修断漏引生的非理作意和所缘，虽以智慧了知并断除，但由于未断尽，心对此漏处法得以寂静。

།བརྗེད་ངས་པའི་དབང་ལས་གྱུར་བའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཞན་པའི་ཕྱིར་ནི་བསིལ་བར་མ་གྱུར་ཅིང་ཚངས་པར་མ་གྱུར་ཏོ། །མཐོང་བས་ སྤང་བར་བྱ་བ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྤངས་པས་ནི་བསིལ་བར་གྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།ཕྱི་མ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་ནི་ཚངས་པར་གྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དམའ་བ་ལ་མོས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དེ་ནི་ཟག་པའི་གནས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ ཞི་བ་ཉིད་དུ་མ་གྱུར་བས་བསིལ་བར་མ་གྱུར་ཅིང་ཚངས་པར་མ་གྱུར་ཏེ།ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་རྒྱུ་བདུན་པོ་འདི་དག་གིས་བསླབ་པ་ཕུལ་ནས་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུ་བདུན་ པོ་དེ་དག་གིས་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་བསླབ་པ་ཕུལ་ནས་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་རོ།།ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་གནས་ནི་བཞི་ཡོད་དོ་། །དགེ་སློང་གིས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ན་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་བར་རིག་པར་ བྱ་སྟེ།བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་དགེ་སློང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྲེད་པས་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་ལ་ཚེ་འདི་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་ལ་ནི་མངོན་པར་མི་དགའ་བ་འདི་ནི་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་གནས་དང་པོའོ། །གཞན་ཡང་དགེ་སློང་ཕ་མ་ལ་སོགས་ པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྫས་སྔར་སྤངས་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཞིང་སེམས་ཐོགས་པ་འདི་ནི་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་གནས་གཉིས་པའོ།།གཞན་ཡང་འདི་ན་ཁ་ཅིག་ཚེ་འདི་ལ་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིས་དགའ་ཞིང་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་འདི་ནི་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་གནས་ གསུམ་པའོ།།གཞན་ཡང་འདི་ནི་ཁ་ཅིག་སློབ་པ་གཞི་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཙམ་ཞིག་ལུས་ལ་ཅུང་ཟད་སྲེད་པ་དང་ལྡན་པ་ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱས་པས་བག་མེད་པར་གནས་པ་འདི་ནི་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་གནས་བཞི་བའོ། །ལོག་པར་སྒྲུབ་ པ་བཞི་གང་ཞེ་ན།དང་པོ་སྟེ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བར་འདོད་ཀྱི་ཚེ་འདི་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་མི་འདོད་པའི་གང་ཟག་གང་ཡིན་པ་དང་། སློབ་པའི་བག་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་གནས་དེ་ནི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་ དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་འདྲེ་བར་གནས་པ་འདི་ནི་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་དང་པོའོ།།ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་གང་ཟག་ཉིད་ཀྱི་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་སྨོན་ནས་ཚངས་པར་སྤྱད་པར་སྤྱོད་པ་འདི་ནི་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་གཉིས་པའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ རྫས་སྔར་སྤངས་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པས་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།བསླབ་པ་ཕུལ་ནས་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ལོག་པར་སྒྲུབ་པར་གསུམ་པའོ། །ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟིས་དགའ་བར་འགྱུར་ལ་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པའི་གང་ཟག་ནི་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་གནས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བར་འགྱུར་བ་ནས་རྒྱས་པར་ལུང་གོང་ལྟར་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་བར་དུ་སྦྱར་ཏེ། དེ་ནི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ལྟ་བ་དེས་བསླབ་པ་ཡང་འབུལ་བར་མི་བྱེད་ལ་གང་གིས་འཆལ བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆགས་པར་བྱེད་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོབ་ལ་ཡང་མི་ལྟ་བ་འདི་ནི་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་བཞི་པའོ།།དགེ་སློང་དོན་ལ་མི་མཁས་པ་ནི་དོན་གཅིག་ལ་ཚིག་གི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འདུག་པའི་གཏམ་གཞན་དག་ལས་ཐོས་ན་འདི་ལ་གང་བདེན་ཞིག་གུ་སྙམ་དུ་ཡིད་གཉིས་ཟ་ཞིང་མ་ རངས་པར་འགྱུར་རོ།།བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་རྣམ་པར་དག་པས་བརྟག་པའི་སྒོ་ཡིན་ཏེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གསུམ་བརྟག་པ་ལ་བརྩོན་པའི་ཚོར་བ་རྣམས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་། རྟེན་དང་། གཞི་ དང་།གནས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་རྒྱུ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྟེན་དང་། དམིགས་པ་དང་། རང་བཞིན་དང་། གྲོགས་ཐམས་ཅད་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་གནས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའོ།

由于忘失的力量所生的烦恼缠缚微弱的缘故，既未得清凉亦未成清净。由见所断烦恼所引发的一切漏完全断除，即是得清凉。由于是不再后有的法性，故非成清净。信解低劣的凡夫，对漏之所依诸法未得寂静，故既未得清凉亦未成清净。
于善说法律中出家者，由此七种因缘舍戒而退失。与此相反的白分七种因缘，则不会成为于善说法律中出家者舍戒退失之因。
有四种执著处。当知比丘依止彼等则成四种邪行。何为四种？此中，比丘由于对内处的贪爱而喜乐后有，不喜乐现世般涅槃，此为第一执著处。复次，比丘观视并心系于父母等先前已舍弃的外物，此为第二执著处。复次，此中有些人于现世喜乐利养恭敬并过分执著利养恭敬，此为第三执著处。复次，此中有些人是见谛有学，仅有我慢，对身体稍有贪著，由过分放逸而住于放逸，此为第四执著处。
何为四种邪行？第一，即欲求后有而不欲现世般涅槃的补特伽罗，以及有学放逸，如是由于执著处的缘故而与在家出家者共处，此为第一邪行。欲求后有的补特伽罗以欲求后有的缘故发愿而修梵行，此为第二邪行。由于对先前已舍弃的外物具有观视之心，以此执著处的缘故而舍戒退失，此为第三邪行。现世因利养恭敬而欢喜并过分执著利养恭敬的补特伽罗，由于此执著处的缘故而破戒，乃至如前所说广行诸恶。彼由于贪著利养恭敬，既不舍戒，亦不观察能令破戒的过失，此为第四邪行。
不善解义理的比丘，若从他人处闻及一义以种种言词表达的言论，则生疑惑不悦，思维此中何者为真。
此四种是以清净智慧观察之门。何为四种？即于三苦观察精进所生诸受，如实了知其因；如实了知所依、所依处及住处之因；如是如实了知安住之因；如是于所依、所缘、自性、一切助伴、乐、苦、不苦不乐住处诸行如实了知。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་གང་ཟག་དོན་ལ་མི་མཁས་པ་དང་། ཡིད་གཉིས་ཟ་བ་འདུལ་བར་མཛད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡིད་གཉིས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཚིག་དང་། ངེས་པའི་ ཚིག་ཐ་དད་པ་སྟོན་པར་མཛད་ཀྱི་དོན་ཐ་དད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།བསྟན་པའི་དོན་རྒྱས་པར་ཡང་གླེང་བར་མཛད་དེ་དེས་ན་དེས་དོན་མངོན་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །བསྟན་པ་འདིའི་དོན་རྒྱས་པ་གང་ཞེ་ན། ཚོགས་ཀྱི་ས་ཡན་ཆད་ཟག་པ་ཟད་པ་མན་ཆད་ལ་ནི་བསྟན་པའི་དོན་རྒྱས་པ་ ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འདུལ་བ་ཐ་མའི་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལ་གནས་པ་ནི་ཆོས་བདག་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་ལེགས་པར་བཟུང་ཞིང་བརྟན་པོར་གྱུར་པ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་ལྡན་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་དེ་ལ་ གནས་ནས་གཅིག་པུ་དབེན་པ་ན་འདུག་སྟེ།ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་དམིགས་པ་བཅས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་དྲན་པ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ་ཀུན་དུ་བརྟེན་པའི་རྒྱུས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་དང་པོ་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དམིགས་ཤིང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཉེ་བར་གྱུར་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེའི་འོག་ཏུ་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱང་ཁོང་དུ་ཆུད་ པར་འགྱུར་ལ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའི་ལམ་བསྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་རྗེས་སུ་འགྲོ་ཞིང་ཟག་པ་ཟད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་དང་པོ་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་བཞི་བའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་ བྱའོ།།སྔ་མ་བཞིན་དུ་དབང་པོའི་སྒོ་མ་བསྡམས་པའི་གང་ཟག་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་སྟོབས་དང་། གཉེན་པོ་མེད་པ་ཉོན་མོངས་པ་བྱུང་བ་ དང་དུ་ལེན་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ལ་ནི་བདུད་ཀྱིས་འདི་ནི་དང་དུ་ལེན་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རིག་ནས་ཡུལ་རྙེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་འོང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེས་དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་དང་དུ་ལེན་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གྱི་གང་ཟག་ལ་འཇུག་པའི་གླགས་དང་དེའི་རྒྱུད་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ དམིགས་པ་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ།།དབང་པོའི་སྒོ་མ་བསྡམས་པའི་གང་ཟག་དེ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འདུན་པའི་ཤས་ཆུང་ཞིང་འདོད་པའི་ཤས་ཆུང་བས་འདམ་བུ་དང་། རྩཝ་སྐམ་པོའི་ཁྱིམ་དང་འདྲ་སྟེ་དེར་བདུད་ཀྱིས་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་གྱི་མེའི་རྩཝའི་མགྱོགས་ མེ་བཏང་ན་གནས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་ཟིན་པ་རྒྱུན་དུ་གནས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཡུལ་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡུལ་གྱི་སྲེད་པ་དེས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ནས་ཡུལ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར བྱེད་ཅིང་མི་དགེ་བ་ལྷག་པར་སྤྱོད་ལ་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་ན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པར་འགྱུར་རོ།།ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི་ལམ་ལོག་པར་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུན་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ལ་ནི་རྒྱུན་ལོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་ བཟློག་པའི་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ནི་རྒྱུན་མ་ལོག་པར་རིག་པར་བྱའོ།། །།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་གཞི་བསྡུ་བ།བམ་པོ་བཅུ་གཅིག་པ། སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡང་དག་པར་ནན་ཏན་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ལམ་དང་། འབྲས་བུའི་ལམ་ནི་རྣམ པ་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕངས་ཤིང་གོང་ན་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ།

如来以两种因缘调伏不善解人义理及怀疑之人，即：为断除疑惑而宣说词句和确定词句的差别，但义理并无差别。
并广说教法之义，由此他们将能明了义理。此教法广义为何？从资粮道以上乃至漏尽以下，称为教法广义。
其中，如来调伏下根成熟者，即具足法无我性，善加把握并坚固，具足闻思所生之正见。依止并安住于此，独自安坐寂静处，缘于内外诸处，为断除四识住之取识，修习以止观摄持之身念处。由遍依止因缘，如实缘于第一识住并趣近通达，止观双运得以生起。
此后将通达诸谛，并随顺已得之道修习，获得漏尽。如是如实缘于第一识住，乃至第四识住亦当如是了知。
如前所说，不防护根门之补特伽罗趣向烦恼缠缚，无有世间、出世间之观察、修习之力及对治，具有容受烦恼生起之性者，魔知此是容受性者已，将以获得境界之方式而来。如是，彼将于容受烦恼性之补特伽罗处寻得入处及住其相续之所缘。
彼不防护根门之补特伽罗，对涅槃之欲求微弱，对欲望之欲求微弱，如同芦苇与干草之屋，魔于其中投掷可生贪著境界之火炬，即能获得住处。由未生缠缚令生起及已生令相续二因，为诸境界所胜。
为彼境界贪所胜已，寻求境界并过度行不善，邪行时如前为罪恶不善法所胜。邪行即是行于邪道，入于邪流者称为邪流。
与此相反之白分，当知为非邪流。
瑜伽师地论摄事分第十一品：最后有菩萨之精进修行道与果道，当知以八相摄持，超胜声闻乘而无有上。

།བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། བདག་ཉིད་མངོན་པར་སྤྲོ་བ་དང་། ཆོས་སྤྱོད་པ་བཟོད་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདེན་པ་སྤྱོད་པ་ ཡང་དག་པར་རྩོམ་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལེགས་པར་བསྒོམས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་འཐོབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བསིལ་བའི་རང་བཞིན་ཐོབ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ ལག་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ལྡན་པའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་།གནས་དྲུག་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་སྲིད་པ་ཐ་མའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡུན་རིང་བོ་ནས་སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་ བརྩེ་བས་སེམས་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པས་སྲིད་པའི་ཆུ་ཀླུང་གི་རྒྱུན་ཕྱོགས་སུ་ཁྱེར་ཞིང་བྱིས་པ་རྣམས་རྣམ་པ་ལྔས་སྡུག་བསྔལ་བ་མཐོང་ནས་སྙིང་རྗེ་བར་བྱེད་དོ།།ལྔ་གང་ཞེ་ན། དེས་སྲིད་པའི་ཆུ་ཀླུང་རྟོག་པ་ངན་པའི་མི་སྡུག་པའི་ཆུས་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་མཐོང་ སྟེ།ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་མེའི་མེ་མ་མུར་གྱི་འགྲམ་གཉིས་དང་ལྡན་ལ་ཞབས་སུ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་དང་། གནོད་པ་མང་པོ་དང་ཚེར་མ་སྣ་ཚོགས་བཏིང་བ་དང་། བར་ན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འཇིག་ རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་མེད་པས་ལྡོངས་པ་དང་།སྟེང་ན་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཀྱང་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་མེད་པས་མུན་པ་མུན་ནག་ཏུ་གྱུར་བར་ཡང་དག་པར་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟར་སྲིད་པའི་ཆུ་ཀླུང་དེ་རེག་པ་དང་འགྲམ་དང་ ཞབས་དང་བར་དང་སྟེང་གང་གི་སྒོ་ནས་ཀྱང་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བར་མཐོང་ནས་དེར་སེམས་ཅན་ལྷུང་བ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་སྙིང་བརྩེ་བ་ཞེས་བྱའོ།།སྙིང་བརྩེ་བ་དེ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་ངམ། མདུན་ན་འདོན་པའི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེས་ཏེ། ཁྱིམ་པར་འདུག་ བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་མངོན་པར་སྒྲོ་བ་སྐྱེས་ནས་གོ་འཕང་གི་མཆོག་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ།བདག་ནི་ཕྱིར་ལྡོག་པར་མི་བྱའོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་མཆོག་ཏུ་འགྲོའོ་སྙམ་པ་འདི་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མངོན་པར་སྤྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཁྱིམ་ནས་མ་བྱུང་བཞིན་དུ་གཅིག་པུ་ལྐོག་དབེན་པར་ སོང་སྟེ་ཤིང་འཛམ་བུའི་གྲིབ་མ་ལ་འདུག་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ།དེ་བདག་དང་གཞན་ལ་ཡང་རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པར་ཡང་དག་པར་རྟོག་ཅིང་བཟོད་པ་འདི་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་སྤྱོད་པ་བཟོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ སྔོན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བས་བསྐུལ་བ་དང་།ཆོས་སྤྱོད་པ་བཟོད་པ་ལ་མངོན་པར་སྤྲོ་བ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདོད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྤངས་ཏེ་ངེས་པར་བྱུང་ནས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་བཅས་པ་མེད་བཞིན་དུ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་བྱེད་དོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་དག་ལ་ བརྟེན་ནས་ཀྱང་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདི་ནི་དེའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ།

八者是什么呢？慈悲心和自身欢喜，以及修法忍耐，出离心，以及自身如实修行，精进修持广大世间正见，以及依靠获得无漏菩提分法而获得清凉本性，以及具足清净菩提支分修行道，以及依靠圆满修持六处而获得无上六种圆满。
其中，最后有生的菩萨长久以来以慈悲心修持对众生的心，被轮回水流冲向一方，见到凡夫以五种方式受苦而生起悲悯。
五种是什么呢？见到轮回水流由恶分别不净水汇集而具有触受，内外处、贪欲、嗔恚、愚痴火的炽燃两岸，下方遍布欲界诸多痛苦、诸多损害和种种荆棘，中间由于无有色界世间智慧眼而盲目，上方虽圆满世间智慧眼但无有圣者智慧眼而成为黑暗，如是见到轮回水流从触受、两岸、下方、中间、上方任何方面都未得寂灭，对于堕入其中的众生生起大悲心，这就是所谓的慈悲心。
具足此慈悲心者生于王宫或大臣家中，居于在家之时生起自身欢喜，欲证悟最高果位，想着'我不会退转，将趣向最胜梵行'，这就是他的自身欢喜。
他虽未出家，独自前往寂静处，坐于阎浮树荫下入初禅定，如实观察自他都是衰老、疾病、死亡之法而安忍，这就是他的自身修法忍耐。
他由往昔善根所激发，以及由于对修法忍耐的欢喜，舍弃广大欲望而出离，虽无制戒却自行如实受持戒律。依靠这些戒律而入定直至非想非非想处，这就是他的出离心。

།དེ་མོས་པར་མ་གྱུར་ནས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་དེ་བོར་ཏེ། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལས་བླ་ ན་མེད་པའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཐོས་ནས་མོས་པར་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་དུ་སོང་ནས།སྔ་མའི་རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བའི་བརྟགས་པ་དེ་འབའ་ཞིག་ལམ་ཡིན་པར་འཛིན་ཅིང་དེ་ཉིད་ལ་བདེན་པའི་རྣམ་པར་བརྟག་པ་རྩོམ་སྟེ་། ཀྱེ་མ་འཇིག་ རྟེན་འདི་ནི་ཉམ་ང་བར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་ཡང་སྐྱེ། རྒ་ཡང་རྒ། འཆི་ཡང་འཆི་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་རྒ་བ་དང་། འཆི་བའི་གོང་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་སོ་སྙམ་ནས། དེ་མཐར་གྱིས་རྒ་བ་ དང་།འཆི་བ་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། འཆི་བ་འགག་པ་དང་། རྒ་བ་དང་འཆི་བ་འགག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཚོགས་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བློས་ཆོས་རྣམས་གནས་པའི་དབྱིངས་ ཡོང་གི་གནས་པ་ལས་བརྩམས་པ་འདི་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདེན་པ་སྤྱོད་པ་ཡང་དག་པར་རྩོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་གོང་དུ་ཟག་པ་ཟད་པར་བྱ་བ་ལ་སྦྱོར་བར་འདོད་ནས་སྔོན་གྱི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལས་ཟག་པ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ལམ་ཐོས་པ་དང་། བསམས་ པས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་འདྲིས་པར་བྱས་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྒོམས་ནས་དེ་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཤེས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དེ།དེ་ནི་དེའི་མན་ངག་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་དེའི་རྗེས་སུ་སོང་ན་སྟན་ གཅིག་ལ་འདུག་བཞིན་པས་ཟག་པ་ཟད་པ་མན་ཆད་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་དེའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལེགས་པར་བསྒོམས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་གདམས་ངག་ལྟ་བུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བས་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཏེ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མོད་ལ་ཟག་པ་མེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་མན་ཆད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ།།མན་ཆད་སྨོས་པས་ནི་སྔ་མ་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྟོགས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་དེ་དག་ཐོབ་པས་ཕྱིར་མི་འོང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དེའི་བསིལ་བའི་རང་བཞིན་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པའི་བདེ་བ་ཁྱད་པར་དུ་ འཕགས་པ་ཐོབ་ནས་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཐོབ་ཅིང་བསིལ་བའི་རང་བཞིན་ཐོབ་པས་ནི་རིམས་ནད་མེད་པའོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་མན་ཆད་དང་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་ བས་ན་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པའོ།།སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་དང་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཡང་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བསྒོམ་པ་གོང་ན་མེད་པས་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ། འདི་ནི་དེའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡང་ དག་པར་རྩོམ་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།བསྒོམ་པ་དེས་ན་མི་སློབ་པའི་ས་ལ་དེའི་ཆོས་དྲུག་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ།འཕགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དབང་པོ་ལྔ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་ཉོན་ མོངས་པའི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བ་འཐོབ་པ་དང་།ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་བཞི་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་དང་། ཆོས་བསྟན་པ་ལ་མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་ལ་ཅི་འདོད་པ་ཐོབ་པ་དང་། དཀའ་བ་མེད་པ་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ནི་དད་པའི་དབང་པོ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ།

他对此不生信解，舍弃世间之道，为了决定出离，听闻了从前诸正等正觉佛陀处所说的无上出离法，为修习信解相续，前往菩提树下。
执持前述老、病、死的观察即是道路，并开始对此作为真实相进行观察：'唉！这个世间已陷入危险之中，也就是说：生则生，老则老，死则死，然而这些众生对于老、死之前的决定出离的真实情况却不能如实了知。'
他逐渐对老死的集起、老死的灭尽、趋向老死灭尽之道如理作意，依靠此等及圆满成就大资粮，以俱生智慧从法界安住之处开始，这就是他以自性真实行正确开始。
他为了更上进修断尽诸漏，从前诸正等正觉佛陀处听闻断尽诸漏之道，思维长期熟习的世间正见，修习后以宿命随念智现前，这是他的教授，依此随行，则能在一座之间获得乃至漏尽，这就是他现前善修广大正见。
他随行彼等如教授般的正见，首先即离无所有处贪欲，在现证真谛的刹那，通达无漏菩提分法，从念住等直至八支圣道。说'直至'是为了表明前面所说的一切都已通达。
他获得这些后成为不还，这就是因获得无漏菩提分诸法而获得清凉自性。
他如是获得殊胜世间安乐后，获得无漏安乐，由获得清凉自性故无热病。
由世间道离无所有处以下烦恼，以及离见断烦恼，故无遍热恼。
为断尽有顶一切烦恼，决定修习此无上无漏道，也就是修习无上菩提分，这就是他开始无上修道。
由此修习，在无学地圆满修习他的六法，也就是：圆满修习圣神通、圆满五根、获得离一切烦恼习气、获得四种现法乐住、获得世间禅定解脱三摩地等持、于说法时获得想要的名身句身文身自在、获得无难。
其中，由获得对涅槃清净意乐故圆满修习信根。

།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་སྤྲོ་བ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི ཕྱིར་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོའོ།།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་བརྗེད་ངས་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ནི་དྲན་པའི་དབང་པོའོ། །འཕགས་པ་དང་ལྷ་དང་ཚངས་པའི་གནས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ ཕྱིར་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོའོ།།ཤེས་པ་བཅུའི་སྟོབས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་བོ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་གནས་དྲུག་པོ་དེ་དག་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་པའི་རྒྱུས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་ དྲུག་བརྙེས་པའི་རྒྱལ་པོར་འགྱུར་ཏེ།འཕགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་ནོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྙེས་སོ། །དབང་པོ་དག་པའི་སྒོ་ནས་ནི་གནས་པ་ཆེན་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྙེས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་སྒོ་ནས་ནི་རེག་ན་བདེ་བའི་ མལ་སྟན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྙེས་སོ།།ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་སྒོ་ནས་ནི་གནས་དང་མལ་སྟན་ལ་གནས་པ་མཆོག་ཏུ་གནོད་པ་མེད་ཅིང་བདེ་བར་གནས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྙེས་སོ། །བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་ པར་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་སྒྲུབ་པའི་རྩེ་ཞིང་དགའ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྙེས་སོ།།མིང་དང་། ཚིག་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་ལ་ཅི་འདོད་པ་ཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་ནི་གཞན་དག་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་གི་བགོ་བཤའ་བྱ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ བརྙེས་ཏེ།འདི་ནི་དེའི་གནས་དྲུག་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་བརྙེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་བདག་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་སྨྲ་བ་སྟེ། སྨྲ་བ་དེ་དག་གིས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་མ་སྤངས་པ་ རྣམས་བདག་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་རྟོག་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་དེ།བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་གི་བདག་གིས་རང་བཞིན་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཅི་བདག་གི་བདག་རྟག་གམ་མི་རྟག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ནི་རྟག་ཇི་ལྟར་ནི་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། བདག་གི་བདག་ གང་ན་གནས་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་བདག་གི་རྣམ་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་སྟེ།རང་བཞིན་དང་། ཚུལ་དང་། རྒྱུ་དང་། གནས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་གདགས་སུ་རུང་སྟེ། གདགས་པ་དེ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ ཡིན་ནོ།།རྣམ་པ་གཅིག་གིས་ནི་གདགས་སུ་ཡེ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་བདག་གི་རང་བཞིན་གདགས་པ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པ་རྣམས་དང་བཅས་པ་སྟེ། དེ་ལས་གུད་ན་མེད་དོ། །བདག་དེ་ནི་ མི་རྟག་སྟེ་སྐྱེ་བ་དང་།རྒ་བ་དང་། འཆི་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་དེ་རྣམས་ཀྱང་གང་གི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་ལུས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པས་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། །འདུ་ཤེས་དང་སེམས་དང་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྟེ། རྨོངས་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ན། སྨིག་ རྒྱུ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཅན་ནོ།།སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་ན་འོང་བ་དང་འགྲོ་བའོ། །སྐད་ཅིག་པ་ཡིན་པས་ན་རེ་ཞིག་པའོ། །ཞིག་གོ་ཅོག་ནི་མྱུར་དུ་དེ་ལས་གཞན་དུ་མཚམས་སྦྱོར་བས་གནས་པ་ཡུན་ཐུང་བའོ། །གང་ནས་ཀྱང་མི་འོང་ལ་གང་དུ་ཡང་མི་འགྲོ་བས་ན་མེད་པ་ ལས་འབྱུང་བ་དང་།ཡོད་པ་ལས་ཕྱིར་འགྲོ་བའོ། །དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་དང་། སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་ ན་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་གིས་ནི་བདག་གིས་རང་བཞིན་དང་།ཚུལ་དང་རྒྱུ་ཚུལ་བཞིན་དུ་གདགས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བདག་གིས་གནས་གདགས་སུ་ནི་མི་རུང་སྟེ།དེ་ལས་གཞན་པའི་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་། དེས་ན་བདག་གི་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

由于对利益有情之事极其清净地欢喜，故为精进根。由于对三种念住无忘失法性极其清净，故为念根。由于圣者、天人、梵天之住处极其清净，故为禅定根。由于十种智力极其清净，故为智慧根圆满修习。由于圆满修习此六处之因，获得具足六种功德之法王位。
由神通门获得广大具足之财富自在。由清净根门获得具足之大安住。由断除烦恼门获得具足之安乐卧具。由现世安乐住门获得最上无害安乐住处及卧具之具足。由禅定、解脱、三摩地、等至门获得成办一切有情利益之游戏欢喜具足。由获得名、句、文字之自在门获得对他人分享佛法自在之具足。此即依于圆满修习六处而获得六种圆满。
此四者是寻求我之说法，由此等说法，未断我见者起寻求我之分别。何为四者？即：我之我性为何？我之我是常还是无常？如何是常如何是无常？我之我住于何处？此等略说即是寻求四种我相，应知是自性、方式、因缘及处所。
其中以三种方式可以安立诸行，此安立亦是无颠倒。以一种方式则完全不可安立。其中我之自性安立为从十二处所生之六识及受、想、思等，离此之外别无他物。彼我是无常，因为有生、老、死故。彼等诸行由于未圆满成就诸趣身之显现，故如幻化。由于颠倒想、心、见，具愚痴自性，故如阳焰法。
由具生灭法性，故有来去。由刹那性，故为暂时。一切坏灭迅速转为他相，故住时短暂。由无所从来亦无所去，故从无而生，从有而灭。此等略说以此诸相显示从一生至一生相续之无常性及具因，从一刹那至一刹那相续之无常性及具因。如是以此三相，如理安立我之自性、方式及因。
于诸行中不可安立我之处所，因为无彼以外之造作者，故无异于我之义。

།དེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། གདགས་སུ་མི་རུང་ན་དོན་དམ་པར་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དེ་བས་ན་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་སྟོང་པ་རྣམས་ལ་སྟོང་ངོ་སྙམ་པ་ཁོ་ནར་སེམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཐོས་པས་བརྡ་སྤྲད་པ་དང་། བསམས་པས་ འཛིན་དུ་གཞུག་པ་དང་།བསྒོམས་པས་ངེས་པར་རྟོག་ཏུ་གཞུག་པས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མགུ་བར་བྱ་ཞིང་ཡང་དག་པར་མགུ་བར་བྱ་སྟེ་ཡོངས་སུ་མགུ་བར་བྱའོ་། །སྡོམ་ནི། འདོད་ཆགས་ཤས་ནི་ཆེ་བ་དང་། གདམས་ངག་དང་ནི་སྡུག་བསྔལ་གནས། །དཔྱོད་པ་དང་ནི་ ང་རྒྱལ་མེད།།བཀུར་སྟི་བྱ་བའི་འོས་མིན་དང་། །རིག་པ་རྣམ་གྲོལ་བསྒོམ་པ་དང་། །བདག་མེད་པར་ནི་སྨྲ་བ་དང་། །མཉམ་པར་གཞག་དང་ཆོས་མཐོང་དང་། །སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་ཐ་མ་ཡིན། །གང་ཟག་ནི་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོས་ཡུལ་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་དེ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཉམས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་ཉམ་ཆུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱད་བཟང་བ་ཡིན་ཏེ་བྱད་ངན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ཀུན་དུ་བསྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལྟར་གང་ཟག་འདོད་ཆགས་ཤས་ཆེན་པོ་ཡང་གཉེན་པོ གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ན་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ཚངས་པར་སྤྱོད་ཅིང་གནས་པས་སེམས་དུལ་ཞིང་རྣམ་པར་ཞི་བར་འགྱུར་ན།འདོད་ཆགས་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་ངམ་ཉོན་མོངས་པའི་ཤས་ཆུང་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས། གསུམ་གང་ཞེ་ན། དབང་པོའི་སྒོ་བསྡམས་ པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་མཐའ་རྣམ་པར་སྤོང་བ་དང་།ཁ་ཟས་ཀྱི་ཚོད་ཟིན་པ་དང་སྲོད་དང་ཐོ་རངས་ལ་མི་ཉལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་ཉིད་ངལ་བར་བྱེད་པའི་མཐའ་རྣམ་པར་སྤོང་བ་དང་། དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དབུ་མའི་ལམ་གྱིས་ངེས་པར་ འགྱུར་བའོ།།དེ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ལ་སེམས་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ནི་རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བ་ན་ཡུལ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་མཚན་མ་དང་རྟགས་ཉེ་བར་བཟུང་བའི་ཚེ་ཚོར་བ་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགག་པ་ཡང་དག་པར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་ པའམ།མཚན་མ་དང་རྟགས་ཉེ་བར་བཟུང་བས་འདུ་ཤེས་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགག་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེའི་རྒྱུས་གནས་ན་འདུག་པའི་རྟོག་པ་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགག་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་ པ་དེ་ལྟ་བུའི་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱི་དུས་ཐམས་ཅད་དང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡུལ་ལས་སེམས་ཀུན་དུ་སྲུང་བར་བྱེད་པ་འདི་ནི་དྲན་པ་དང་།ཤེས་བཞིན་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དམ་པ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་དང་། མཚན་ མ་མེད་པ་ཐོབ་པ་དང་།རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་མེད་པ་ཐོབ་པས་འཕགས་པ་དང་། ལྷའི་གནས་ལ་བརྟེན་ནས་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དམ་པའི་གནས་དེ་ལས་ཆེས་འདས་པ་གུང་ན་མེད་དོ། །དེ་ལ་འགོག་པའི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལྡང་བའི་ཚེ་དང་།ལངས་ཏེ་གནས་པ་དང་། སྙོམས་པར་གཞུག་པའི་ཚོར་བ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགག་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་ནི་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དམ་པ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚོར་བ་ རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཚན་མ་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་དང་།རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྟོག་པ་རྣམས་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཙམ་འཛིན་པས་ན་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། རྟོག་པ་རྣམས་ལ་ བདག་གམ་བདག་གིར་རྟོག་པ་མེད་དོ།།བྱིས་པ་ནི་ཚོར་བའི་རིག་པ་དང་འདུ་ཤེས་དང་། རྟོག་པ་སྐྱེ་བ་ན་ཡང་། བྱིས་པ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་ཆོས་ཙམ་དུ་འདུ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་འདི་ལྟར་བདག་གིས་ཚོར་རོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པར་ཟད་དེ་རྒྱས་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་བས་ན་དེའི་ དེ་ནི་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ན་དམ་པར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར།དེ་ལ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོས་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའམ་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

因此，诸行即使在世俗谛中也是空性的，更何况胜义谛中不可安立之法。因此，对于确定为空性的诸法，应当仅以'空'之想如理而思，以闻法而作标示，以思维而令执持，以修习而令决定思维，如是次第令其欢喜、正欢喜乃至遍欢喜。
偈曰：贪欲重，教诫及苦住，思维及无慢，不堪受供养，明解脱修习，宣说无我义，等持及见法，最后是苦住。
有情由三种因缘而以大贪欲行于境界。何为三种？具足势力而非羸弱，容貌端正而非丑陋，常习贪欲而非舍离贪欲。如是贪欲重的有情若为三种对治所摄，则于善说法律中修习梵行而住，心得调伏寂静，更何况小贪、中贪或烦恼轻微者。何为三种？依止守护根门而断除欲乐边际，依止饮食知量及初夜后夜不眠而断除自我疲劳边际，依止殊胜正念正知而由中道得决定。
其中，于四念住心善安住者，行走之时，当境相与标志现前时，如实了知受之生住灭，或由执取相与标志而如实了知诸想之生住灭，由此因缘安住时，如实了知分别之生住灭，如是正念正知于一切时一切种中护心于境，此即名为殊胜正念正知。
复次，殊胜正念正知，应知是由获得灭尽定、无相定、无寻无伺定，依止圣处及天处而成殊胜正念正知，超过此等正念正知处更无有上。其中，从灭尽定起时、起已安住时、入定时，如实了知诸受之生住灭，是为殊胜正念正知。如是了知灭尽定诸受，无相定诸想及无寻无伺定诸分别亦复如是。
其中，由唯持法故名为念，于诸受想分别中无有我或我所分别。凡夫于受等了知、想及分别生起时，不能于彼等法作唯法想，仅执著'我感受'等，广说应知。是故彼者尚且不成正念正知，何况能成殊胜。其中后者殊胜正念正知，应知是不还或阿罗汉所有。

།སྔ་མ་ཤོས་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བག་མེད་པ་ཡན་ཆད་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་མན་ ཆད་ཀྱིའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་བགྲེས་པ་དང་། བསྙེལ་བ་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་ལང་ཚོའི་རྒྱགས་པས་མྱོས་ཤིང་བག་མེད་པར་གནས་པ་རྣམས་སྐྱོ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་དགེ་སློང་འཁོགས་ཤིང་རྒས་པ་དང་། མཐུ་མེད་པ་འབྱུང་བ་ གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་མེད་པར་དགེ་སློང་གསར་བུ་རྣམས་ལ་འཆོལ་བར་འགྱུར་བ་དང་།དགེ་སློང་གསར་བུ་རྣམས་ཀྱང་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་མེད་པ་དང་། བག་ཚ་བ་མེད་པར་གཞན་དག་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་རྣམས་གཞན་དག་ལ་ ཆོས་སྟོན་པར་ཡང་དག་པར་འཛུད་པ་མཛད་དོ།།འདུས་ཤིང་འཁོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་གཏམ་དང་། བསྟན་པའི་གཏམ་མོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་གཏམ་ནི་འདྲི་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཐེ་ ཚོམ་བསལ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།བསྟན་པའི་གཏམ་ནི་ཆོས་ཉན་པ་མི་སྨྲ་བར་འཁོད་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གདམས་ངག་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་མཐུན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བདག་མེད་པར་ཤེས་པའི་ ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།གནས་དང་བཅས་པའི་ཚོར་བ་འགག་པ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་ཅིང་ཞི་བ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་བྱ་བའི་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡང་དག་ པར་འདའ་བར་བྱ་བའི་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པའོ།།དེ་ལ་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པ་དང་། སྲེད་པའི་ཚོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་བདག་མེད་པར་ཡང་དག་པར་མཐོང་བས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།མར་མེ་ལ་བརྟེན་པའི་འོད་དམ། ཤིང་ལ་བརྟེན་པའི་གྲིབ་མ་མེད་ན། དེ་ཡང་མེད་པ་བཞིན་དུ་ནང་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་རྣམས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་མ་ལུས་ པར་འགགས་ན་དེ་དག་ཀྱང་འགག་པར་ཡང་དག་པར་མཐོང་བས་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཞི་བར་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།ཚེ་འདི་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚོན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་ཡང་དག་པར་མཐོང་བས་ནི་ཚེ་ཕྱི་མའི་སྡུག་བསྔལ་ མ་ལུས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་བྱ་བའི་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།བདེ་བའམ། སྡུག་བསྔལ་བའམ། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་གནས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ཀུན་དུ་ཞེ་སྡང་བ་མེད་པ་དང་། ཀུན་དུ་གཏི་མུག་ པ་མེད་པར་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་དང་།མཐོང་བའི་ལམ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་སེམས་ཤིན་ཏུ་གནས་པར་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བསྒོམ་པ་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཟག་པ་ཟད་པར་བྱ་བ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་།སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་བྱ་བའི་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དབང་པོ་རྣམས་མ་བསྡམས་པར་གནས་པ་ནི་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་སེམས་དང་། རྣམ་པར་གཡེངས་པའི་སེམས་སུ་འགྱུར་ཏེ། གནས་ངན་ལེན་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཆོས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ལས་གྱུར་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་ལུས་བསྒོམ་པ་གང་ལ་བརྟེན་ན། ཞི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒོམ་པར་འགྱུར་བའི་ལུས་བསྒོམ་པ་ལ བརྩོན་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཞི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་བསྒོམ་པའི་རྒྱུས་ནི་ལུས་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་གནས་ངན་ལེན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་མེད་ན་ནི་གང་གིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་ བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཡང་རེག་པར་མི་འགྱུར་རོ།

最初是从获得作意的凡夫放逸者以上至一来果以下的人。如来以两种因缘宣说自身衰老和疲惫，为了使那些因青春骄慢而陷入放逸的人们生起厌离心，以及为了使未来时期那些衰老、年迈、无力的比丘们也能无所执著地将事务托付给新比丘们，并使新比丘们也能无所执著、无所畏惧地为他人说法，因此引导声闻们为他人说法。
对于已聚集安住者的法语应当了知有两种：决择之语和教说之语。其中决择之语是以询问方式断除疑惑的语言。教说之语是对安坐不语的听法者宣说佛法的语言。
教诫随教说有四种随顺：由处差别而了知诸行无我的清净见解；对具有所依的受灭无增上慢而见寂静性的清净见解；对出离未来苦的清净见解；对出离现在苦的清净见解。
其中，由内外处、识、触、受、想、思、爱的差别而如实见无我，则由缘起道理生起第一种清净见解。如同依靠灯火的光明或依靠树木的影子，若无所依则彼等也不存在，如是由内外处因所生的诸受，若诸处无余灭尽则彼等也灭尽，如实见此则生起无增上慢而见涅槃寂静的清净见解。
如实见到于今生以智慧剑断除一切烦恼，则生起出离未来一切苦的清净见解。对乐、苦、不苦不乐处的诸法如实见到无贪著、无嗔恚、无愚痴，以及如实见到见道位上念住心极为安住，修道位上修习觉支，即为断尽诸漏、出离今生烦恼及苦住的清净见解。
比丘诸根不防护而住则于诸境生起贪著心和散乱心，将感受两种苦：随眠所生和对法生疑所生。为何如此？因为他不精进于身念住，依此能修习止分戒的身念住。由于未修习止分戒的缘故，身心不能极为调柔，因此感受随眠之苦。若无调柔，则不能触证能如实了知的三摩地。

།ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་ཤེས་ན་ནི་སོམ་ཉི་ཅན་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་དབང་པོ་མ་བསྡམས་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་བདེ་བ་མེད་པར་གནས་ པ་འདི་ནི་ཚེ་འདི་ལ་དབང་པོ་མ་བསྡམས་པའི་ཉེས་དམིགས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཕན་ཡོན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དགེ་སློང་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་ཏོ་། །ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་བཀག་པ་ནི་ཅི་བདག་འདོད་པ་ རྣམས་ལ་འདོད་པའི་འདུན་པ་ཡོད་བཞིན་དུ་མ་ཚོར་རམ།འོན་ཏེ་མེད་པ་ཡིན་སྙམ་སྟེ། སྤངས་སམ། མ་སྤངས་སམ་། སྡུག་པའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ངེས་པར་བྱེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྟོགས་པར་འདོད་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པའི་ ཕྱིར་འདོད་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཉོན་མོངས་པའི་གཞི་དང་གནས་སུ་གྱུར་པ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་གིས་འཕྲོག་པ་ལྟར་ན་འདི་དག་ནི་ཉམས་པར་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རིག་ནས་གཏོད་པར་མི་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་གཏད་པར་གྱུར་ན་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཙམ་ཞིག་ཐོབ་པ་དེ་ལས་ཀྱང་ ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ན་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར།གཏད་ན་ནི་ཉམས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ་ཁྱད་པར་དུ་ཡང་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་བརྟག་པ་ཡང་མ་བྱས་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་ཡང་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་བརྟག་ པ་བྱས་ན་ངེས་པར་རྟོགས་པར་ཡང་འགྱུར་ལ་སེམས་འཕྲོག་ཅིང་འདུས་པ་ཡང་།ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་གཏོད་པར་བྱེད་དེ་དེ་བས་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གོང་མ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་ པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་ལྟ་བ་དྲག་པོས་ཇི་ལྟར་བརྟགས་ཀྱང་འདོད་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་རྣམས་མི་སྐྱེ་ན་ནི་དེས་གང་ལ་དམིགས་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཏོ་སྙམ་དུ་ངེས་པར་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པས་ན་སློབ་པའི་ས་ལས་ཡང་ དག་པར་འདས་ནས།རང་གི་སེམས་ལ་དབང་ཡོད་པས་ན་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུའོ། །བདུད་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བས་ན་གཡུལ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའོ། །ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར རོ།།དབང་པོ་དྲུག་པོ་རྣམས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཞི་བ་རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པར་མ་ཞི་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཚེ་འདི་ལ་དབང་པོའི་དབང་ལས་བྱུང་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གནས་པ་དང་། དེ་བཞིན་ དུ་མི་དགེ་བ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་གཞན་གྱིས་ཉམས་པར་བྱས་པའམ།སྨད་པའམ།གསད་པའམ། བཅིང་བའམ། དེ་ལ་སོགས་པ་ཚེ་འདིའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མའི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མའི་སྔོན་བསྒོམས་པ་ ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་མཐུན་པའི་དབང་བོ་མ་བསྡམས་པ་སྟེ།དེ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་དབང་པོ་རྣམས་རྣམ་པར་ཞི་བར་འགྱུར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་མེད་པར་གྱུར་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་ ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འདི་གཉིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བྲམ་ཟེ་ཡོན་གནས་ཀྱི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ཡོན་གནས་སུ་ཁས་འཆེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་གནས་མ་ཡིན་པའི་རྟགས་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་དང་ལྡན་ན་བཀུར་སྟི་བྱ་བའི་འོས་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གཞན་ལས་རྙེད་པའམ་ བཀུར་སྟི་བྱུང་ནས་དམ་པོར་ལྷག་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་ལ།དབང་པོ་རྒོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། དྲོད་མི་ཐུབ་པར་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའི་སྤྱོད་པས་ཉེ་བར་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如果不能如实了知，就会成为怀疑者和犹豫者。这两种由于诸根不调伏而处于痛苦和无乐的状态，这就是今生诸根不调伏的过患。与此相反则应知是功德。
比丘为了远离欲贪而精进。以正确的修行道路遮止烦恼时，思维：'我对诸欲是否仍有欲求而未察觉？还是已经没有了？'是否已断除？是否未断除？依靠作意可意相而决定，依靠作意观察而想要了知。由于未断烦恼，会生起欲寻思等烦恼之基和住处。了知'这些会如同劫夺般令人退失'后，就不再专注。
如果专注的话，即使已获得的三昧也会退失，更何况能进步呢？若不专注则既不会退失也会进步。如果连观察也不做，那么由于具有增上慢而会退失。因为若做观察则既能确实了知，又能在心被夺取和集中时，完全了知后而专注，因此不会退失。
如同为断除欲贪而精进一样，对于上界也应当如是了知。如果以猛利见观察时都不生起欲寻思等，则能确定'已经降伏了能生起烦恼的处'。由于降伏了彼处，超越了有学地，由于能自在其心故如国王。由于战胜一切魔故为战胜者。以尽智与无生智而获得圆满梵行。
应知六根如前所说，由五种寂静而未寂静会导致三种苦果。今生由根力所生的烦恼住，以及同样由不善行为因所生的被他人损害、诽谤、杀害、束缚等今生之苦，以及来世的生、老、病苦，以及来世由先前串习所生的随顺不调伏根的因，这也由于是烦恼性故是苦。
与此相反，由五种方式令诸根寂静，应知是无有三种苦的果。这两种是世俗婆罗门应供增上慢者自称应供者的非应供相，具足这两种则应知不堪受供养，从他人获得利养恭敬后会更加执著，诸根躁动且显得不稳重，这些都不是以离贪行而安住。

།ཁྱིམ་དང་བུ་སྨད་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་འདུ་འཛི་ཡོངས་ སུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བས་བདག་ཉིད་འཚོ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་དག་ནི་དེ་ལྟར་ལོག་པར་ཞུགས་པས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་སྤྱོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཆོས་སྤྱོད་པ་ཡང་མེད། མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་བའི་དགེ་བ་སྤྱོད་པ་ཡང་མེད། མྱ་ངན་ལས་ འདའ་བར་འགྱུར་བའི་དགེ་བའི་སྤྱོད་པ་ཡང་མེད་དེ།བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་དང་ཡང་ཁྱད་པར་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པས་ནི་ཆོས་འདི་པ་རྣམས་དོན་དམ་པའི་བྲམ་ཟེ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ ནི་སློབ་མ་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་པ་ཕལ་ཆེར་ཀླན་ཀ་ཚོལ་བའི་ཕན་ཡོན་ཅན་དང་།གལ་ཏེ་འཛིན་པ་ལས་ཐར་བའི་ཕན་ཡོན་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཡང་དག་པར་ན་དོན་མེད་པ་དང་ཕན་ཡོན་མེད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བདག་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་གཞན་ལ་ཕན་པར་ འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་པ་རིག་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་ཅན་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་ཆེ་ཞིང་ཕན་ཡོན་ཆེ་ལ་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དུས་གསུམ་དུ་མཆོག་ཏུ་ཀུན་ཏུ་ རྨོངས་པ་མེད་པར་གནས་པའི་དོན་གྱིས་དམིགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ན་རིག་པ་གསུམ་ལ་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་སྲིད་པ་དང་། མ་རིག་པའི་རྩ་བ་ཅན་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།རིག་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཐོབ་པ་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་ལམ་རྣམ་པ་བཞི་བསྒོམ་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དབང་པོ་བསྒོམས་པས་ལུས་བསྒོམ་པ་དང་། ལུས་བསྒོམས་པས་དྲངས་པའི་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒོམ་ པ་གང་ཡིན་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒོམས་པས་དྲངས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བསྒོམས་པ་སེམས་དང་། ཤེས་རབ་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པའོ། དེ་ལ་དབང་པོ་བསྒོམ་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་དང་། སློབ་པའི་དང་། མི་སློབ་ པའི་སྟེ།གལ་ཏེ་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ཡུལ་ལས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་མཚན་མ་བཟུང་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མི་བསྐྱེད་པའམ་སྐྱེས་ཟིན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བསྒོམ་པའོ། །བདེན་པ་རྟོགས་པ་དེའི་ བརྗེད་ངས་པ་ལས་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་།ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་། གཉི་ག་སྐྱེ་བས་སེམས་ཡོངས་སུ་གཏུགས་ཏེ་མི་འདུག་ལ། མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་སློབ་པའི་བསྒོམ་པའོ། །གང་གི་ ཚེ་དེའི་སེམས་དེ་གནས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ།སྔ་མ་བཞིན་དུ་ནང་རྒྱ་མི་ཆུང་ཞིང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་ལ་ལེགས་པར་བསྒོམས་ཉེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་བརྗེད་ངས་པ་ཙམ་གྱིས་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པས་མཐུན་པར་ཡིད་ མི་འཇུག་པ་འདི་ནི་མི་སློབ་པའི་དབང་པོ་བསྒོམ་པ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་སེམས་དང་ཤེས་རབ་བསྒོམ་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དང་པོ་ནི་དབང་པོ་བསྒོམ་པ་དང་པོས་དྲངས་སོ། །གཉིས་པ་ནི་གཉིས་ པས་དྲངས་སོ།།གསུམ་པ་ནི་གསུམ་པས་དྲངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒོམ་པ་དང་། སེམས་དང་ཤེས་རབ་བསྒོམ་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་འདྲེན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་བྱེ་བྲག་དང་། སེམས་ཅན་ཕན་ འདོགས་པ་དང་།གནོད་པ་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། སེམས་ཅན་ཡོན་ཏན་དང་། སྐྱོན་དང་ལྡན་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། སེམས་ཅན་སྙིང་དུ་སྡུག་པ་དང་སྙིང་དུ་མི་སྡུག་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་། འདྲེན་མ་ལས་ ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་།ཡིད་དུ་མི་འོང་བར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ།

由于执著家庭和妻儿眷属的群体而产生烦恼，为了维持生计所做的一切，这些人由于如此邪行，既不是为了自他二利而行持，也没有持守戒律和修行正法。既不行持能往生善趣的善业，也不行持能获得涅槃的善业，应当了知他们与所有凡夫毫无差别。
与此相反，应当了知此法中的人才是真正的婆罗门。此外，外道的沙门和婆罗门对弟子们所说的法，大多是为了寻找过失的利益，即使是从执著中解脱的利益，实际上也应当了知是无义无利的，既不能利益自己也不能利益他人。
如来为声闻说法是具有明和解脱果的利益，应当了知是果报广大、利益广大，能利益自他。其中，由于安住于三世最胜无愚痴的意义，以三种所缘的差别而称为三明。
其中，心解脱和慧解脱，因为是有漏和以无明为根本的烦恼的对治，所以称为解脱。
为了获得尚未获得的明和解脱，应当了知修习四种道：即以修习诸根而修身，以修身而引发的善行即是修戒律，以修戒律而引发的念住菩提分即是修心和修慧。
其中修诸根有三种：世间的、有学的和无学的。如果依靠如理观察的力量，对可意和不可意的境界不生起非理作意的烦恼缠缚，或者能断除已生起的烦恼，这是世间的修习。
已证悟谛理者，从失念中生起可意、不可意或二者时，心不安住其中，而能迅速从那些烦恼中解脱，这是有学的修习。
当其心安住时，如前所说，内心不狭劣而极为解脱，善修习已，于一切处仅仅由于失念而对可意、不可意等境界不以随顺的方式趣入，应当了知这是无学的极为清净的诸根修习。
同样，应当了知修戒律、修心和修慧也有三种：第一种由第一种诸根修习所引发，第二种由第二种所引发，第三种由第三种所引发。同样，应当了知修戒律、修心和修慧也由三种方式引发。
其中，应当了知由可意和不可意境界的差别、有情作利益和损害的差别、有情具德和具过的差别、有情可爱和不可爱的差别，而成为决定可意、决定不可意，以及从中性转为可意和不可意。

།དེ་ལ་ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་ཡུལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཡང་ཡོད། གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཡང་ཡོད། འདྲེན་མ་སྟེ། ཆུང་ཟད་དེའི་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། ཆུང་ཟད་ཡིད་དུ་མི་འོང་ བ་ཡང་ཡོད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཕན་འདོགས་སོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་གནོད་པ་བྱེད་དོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཕན་ཡང་འདོགས་ལ་གནོད་པ་ཡང་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་སྐྱོན་དང་ལྡན་ནོ།།ཁ་ཅིག་ནི་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་གཉིས་ཀ་དང་ཡང་ལྡན་ཏེ། སེམས་ཅན་གང་དག་ལ་བྱམས་པ་ལས་བྱམས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་འདོད་ཅིང་ཡིད་དུ་འོང་བའོ། །གང་དག་ལ་ཞེ་སྡང་བ་ལས་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཡིད་དུ་མི་འོང་ བའོ།།གང་དག་ལ་བྱམས་པ་ལས་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བ་དང་། གང་དག་ལ་ཞེ་སྡང་བ་ལས་བྱམས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མའི་ཉེས་དམིགས་ཡང་དག་པར་མཐོང་ན་དེ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་ལེགས་པར་ སྤྱོད་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ།གནས་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཞན་གྱིས་སྨད་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཚེ་འདིའི་ཉེས་དམིགས་སོ། །ངན་འགྲོར་འགྲོ་བ་ནི་ཚེ་ཕྱི་མའིའོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱིས་སྨད་པ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་འཁོར་རྣམས་ལས་སྡིག་ཅན་ དང་།མི་སྙན་པ་དང་། གྲགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མ་ཡིན་པ་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་རྣམས་སུ་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལྷག་མ་ནི་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལ་ནི་དྲན་པ་ ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཡན་ལག་བརྩམས་སོ།།སློབ་པའི་ས་ལ་ནི་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །མི་སློབ་པའི་ས་ལ་ནི་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བསྒོམ་པ་ན་སྤོང་བའི་ཁམས་མ་ཐོབ་པས་སྤོང་བའི་ཁམས་འདོད་པའི་ཚེ་ནི་དབེན་པ་ལ་བརྟེན་པའོ། ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཁམས་མ་ཐོབ་པས་དེ་འདོད་པའི་ཚེ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་བརྟེན་པའོ། །འགོག་པའི་ཁམས་མ་ཐོབ་པས་དེ་འདོད་པའི་ཚེ་ནི་འགོག་པ་ལ་བརྟེན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཆེས་དམའ་བ་སྒོམ་པ་སྤངས་ནས་གོང་ནས་གོང་དུ་ཆེས་བཟང་བར་བསྒྱུར བ་ནི་སྤོང་བས་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའོ།།དེ་ལ་དགེ་སློང་དབང་པོ་བསྡམས་པས་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་ལྡན་ཏེ། དེས་ན་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་འཛེམ་ཞིང་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་འགྱོད་པ་མེད་དོ། །འགྱོད་པ་ མེད་ན་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འགྱུར་རོ།།སེམས་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་ན་གོ་རིམས་འདི་བཞིན་དུ་རིག་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ཁ་ཅིག་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དབང་པོ་མ་བསྒོམས་པར་ཡུལ་ལ་མི་ཕྱོགས་པ་ཙམ་གྱིས་དབང་པོ་རྣམས་བསྡམས་པར་མཐོང་ནས་གཞན་དག་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་དབང་པོ་བསྒོམ་པ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ཀྱང་རང་གི་སློབ་མ་ལ་ ལྷག་པར་ཞེན་ནས་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་རྗེས་སུ་ཆགས་ལ་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། བསྒོམ་པ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་དང་། ཉམས་སུ་མི་ལེན་པ་ལས་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆ་ཕྲ་བ་དེ་ཡང་ ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་རྟོགས་ཏེ།དེས་ན་བདག་ནི་དབང་པོ་བསྒོམས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རློམ་སེམས་སུ་བྱེད་དོ།

关于境界的差别，在某一境界中确定是悦意的也有，确定是不悦意的也有，还有中等的，即稍微悦意和稍微不悦意的也有。
同样，有些众生确定是有益的，有些确定是有害的，有些既有益又有害。有些众生确定具有功德，有些确定具有过失，有些既具有功德又具有过失。
对那些以慈生慈的众生，确定是可爱且悦意的。对那些以嗔生嗔的众生，确定是不悦意的。对那些以慈生嗔，以嗔生慈的众生，则称为悦意与不悦意的。
关于此，如果如实见到现世与后世的过患，就应舍弃恶行而修习善行。具有六处的一切方面被他人呵责是现世的过患，堕恶趣是后世的过患。
关于被他人呵责，应知是从外道、世间和眷属中生起恶人、不悦耳、不名誉、非偈颂等传遍十方。其余如前所说。
关于此，修习念住时，在凡夫地开始修习正念觉支，在有学地修习，在无学地圆满修习。
修习觉支时，未得离系界而希求离系界时依止远离，未得离贪界而希求离贪界时依止离贪，未得灭界而希求灭界时依止灭。舍弃较低的觉支修习，转向更高更殊胜的修习，是由舍而转变。
关于此，比丘以护诸根而具有惭愧，因此远离恶行而修习善行。如是行善者无有追悔，无追悔则以胜喜为先导而入三摩地。
心得等持则如实见，如实见则应知依此次第圆满明与解脱。
有些沙门婆罗门自己未修诸根，仅以不趣向境界而见诸根已调伏，便不如理地教导他人修诸根。他们也因过分执著自己的弟子，对某些生贪著，对某些生嗔恨，即由于修习与不修习而起悦意与不悦意的行为。
以智慧也不能了知自己微细的烦恼，因此傲慢地认为'我已调伏诸根'。

།དེ་དག་གི་ལྟ་བ་རུང་བར་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་དབང་པོ་རྣམས་ཡུལ་ལ་ཕྱེ་ནས་གཅིག་པུ་གནས་ཏེ། དམིགས་པ་དེ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ དང་བྲལ་བ་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་དེ།དེ་དག་ནི་དབང་པོ་བསྒོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་དབང་པོ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་བརྩོན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་ཚིག་ལ་མངོན་པར་དད་པ་ཙམ་གྱིས་ལོག་པར་མོས་ཤིང་ལོག་པར་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་བསྒོམ་པ་བརྡ་སྤྲོད་པར་མཛད་དེ།གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཡུལ་ལ་མི་ཕྱོགས་པར་མཛད་པ་མ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མ་འདྲེས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་ལ་ཐུགས་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པར་གནས་ཏེ། དེས་ན་ཉན་ཐོས་ རྣམས་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་མེད་པས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་།ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེས་ ན་དེ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པར་འདྲ་ཡང་དབང་བོ་བསྒོམས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།དབང་པོ་བསྒོམས་པ་དེ་ཡང་འཁོར་རྣམ་པ་ལྔའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་ལྔར་བསྒྱུར་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ དང་གཏན་དུ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡང་ཡོད་དོ།།ཁ་ཅིག་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ལོག་པར་ཞུགས་པ་དང་། གཏན་དུ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཡང་དག་པར་ཞུགས་ལ་གཏན་དུ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ལོག་པར་ཞུགས་ལ་གཏན་དུ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །སྣ་མང་ པོ་ཡང་ཡོད་དེ།དེའི་ནང་ནས་ཁ་ཅིག་ནི་ཡང་དག་པར་ཞུགས། ཁ་ཅིག་ནི་བག་མེད་ཁ་ཅིག་ཏུ་བག་མེད་པ་ལ་ཁ་ཅིག་ཏུ་བག་ཡོད་དེ་ཕྱོགས་གཅིག་བྱེད་པ་འདི་ནི་འཁོར་ལྔ་བའོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་སུ་བྱོན་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་ལེགས་པར་གསུངས་ པའི་ཆོས་འདི་ལྟ་སྟེ།དབང་པོ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལ་ཡང་དག་པར་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་སོ། །ཐུགས་སུ་མི་བྱོན་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ལོག་པར་སྒྲུབ་པའམ། ཡང་ནན་ཏན་དུ་མི་སྒྲུབ་པའོ། །དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་འཁོར་ སྔ་མ་གཟིགས་ན་ནི་ཐུགས་སུ་བྱོན་པ་སྐྱེ་ལ།གཉིས་པ་གཟིགས་ན་ནི་ཐུགས་སུ་མི་བྱོན་པ་སྐྱེའོ། །གསུམ་པ་གཟིགས་ན་ནི་ཐུགས་སུ་བྱོན་པ་དང་། ཐུགས་སུ་མི་བྱོན་པ་སྐྱེའོ། །བཞི་བ་གཟིགས་ན་ནི་ཐུགས་སུ་མི་བྱོན་པ་དང་། ཐུགས་སུ་བྱོན་པ་སྐྱེའོ། །ལྔ་པ་གཟིགས་ན་ནི་ ཐུགས་སུ་བྱོན་པ་ཡང་སྐྱེ།ཐུགས་སུ་མི་བྱོན་པ་ཡང་སྐྱེ་། ཐུགས་སུ་བྱོན་པ་དང་། ཐུགས་སུ་མི་བྱོན་པ་ཡང་སྐྱེའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ལྔར་བསྒྱུར་བའི་སྒོ་ནས་ཐུགས་སུ་བྱོན་པ་དང་། ཐུགས་སུ་མི་བྱོན་པ་སྐྱེ་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་བག་ ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་དབང་པོ་བསྒོམས་པས་ན་རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་རྣམ་པ་དང་།ཁོང་ཁྲོ་བའི་རྣམ་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་། དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་དགོངས་པ་ལེགས་པར་གནས་པས་རྣམ་པ་ལྔར་བསྒྱུར་བའི་སྒོ་ནས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་བསྒོམ་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་བསྒྱུར་བ་ཐམས ཅད་དུ་ཅི་རིགས་པར་གཉེན་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་ཐུགས་ལ་དགོངས་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། བྱམས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།

凡是执持这些见解为合理的人，他们也是将诸根对境分开而独自安住，不了知自身已远离烦恼。他们既不是修习诸根，也不是为修习诸根而精进，仅仅是因为对他人言语的信仰而产生邪解和我慢而已。
如来为声闻们如理宣说修习诸根以断除烦恼，并非使其一向决定趣向境界。如来安住于不共三念住，因此对声闻们无有偏执，不会因正行可意而普遍行持和邪行不可意而普遍行持而生起贪著烦恼和嗔恚烦恼。因此，虽与声闻们同样断除烦恼，但这是无上的诸根修习。
应当了知此诸根修习以五种眷属的差别而转为五种：世尊的声闻中有一向决定正行者和永远正行者，有些是一向决定邪行者和永远邪行者，有正行而非永远者，有邪行而非永远者，也有众多种类，其中有些是正行，有些放逸，有些时放逸时不放逸而行一分，这是第五种眷属。
其中如来所欢喜的是：声闻们于此善说法中精进圆满修习诸根者。不欢喜的是：邪行或不精进者。因此，如来见到第一类眷属则生欢喜，见第二类则不欢喜，见第三类则生起欢喜与不欢喜，见第四类则生起不欢喜与欢喜，见第五类则生起欢喜、不欢喜以及欢喜与不欢喜。
如来虽然以此五种差别而生起欢喜与不欢喜，但如来已远离俱有习气的烦恼而修习诸根，故不会生起贪著相和嗔恚相的烦恼。因此，如来断除俱有习气的烦恼，依此而善住正念，以五种差别对声闻们不生烦恼，故称为无上诸根修习。
其中如来于一切五种差别中，随应观想三种对治：即无常想、慈心和无相三摩地，这也应当如理了知。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་དོན་བྱས་པ་མི་སློབ་པ་ནི་དབང་པོ་ བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་ཕྱིར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ནམ་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་འདོད་པའམ། གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་འདོད་པ་མ་ཡིན་པའམ། དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་ པའི་སྣང་བ་དང་ཕྲད་ན་འདོད་ཆགས་དང་།ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྒོ་ནས་མྱུར་བ་མྱུར་བར་མཚན་མ་མེད་པས་དེ་ལས་སེམས་ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་དེ། སེམས་ཐག་པ་ནས་ཡུལ་ལ་ནི་མི་ མཐུན་པར་འདུ་ཤེས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ནི་ཞི་བར་ལྟའོ།།གང་དེ་ལྟར་མྱུར་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་ཤིང་གང་སྐད་ཅིག་ཀྱང་བརྗེད་ངས་པ་ལས་གྱུར་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་ན་དབང་པོ་ལེགས་པར་བསྒོམས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སློབ་ པའི་རྒྱུད་ནི་ཉོན་མོངས་པས་འདྲེས་པས་ན་མྱུར་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བསྒྱུར་བ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སྡང་བའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པས་འཛེམ་ཞིང་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་དང་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་གནས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཞུགས་པའི་དབང་པོ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ་། །དེ་ལྟར་ན་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ནི་སྟོན་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་མཛེས་ལ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་འཐོབ་པ་དང་། ཡང དག་པར་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་མཛེས་སོ།།བདག་མེད་པར་སྨྲ་བ་སྟོན་པའི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་པའི་ལས་སུ་བྱ་བ་གསུམ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པས་བསྡུས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ ཡང་དག་པར་གླེང་བས་བདག་མེད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ།དེ་ལ་སྣ་ཚོགས་མང་པོའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་བརྟག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་བརྟག་པས་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་བརྟག་པ་སྟེ། འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་ལས་སུ་བྱ་བ་དང་པོའོ། །གཞན་ཡང་བདག་ནི་ མེད་ལ་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་འདུ་བྱེད་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པ་ལ་ཅི་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གླེང་བ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་ལས་སུ་བྱ་བ་གཉིས་པ་སྟེ།དེ་ལ་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ ལ་ཉལ་རྣམ་པ་གསུམ་མ་སྤངས་ཏེ་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ངའོ་སྙམ་པའི་ལྟ་བའི་བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་མ་བཅོམ་པ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་མ་བཅོམ་པ་དང་ལྟ་བ་དང་ང་རྒྱལ་གྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་མ རིག་པ་ཡང་མ་སྤངས་ལ་དེའི་གཉེན་པོ་རིག་པ་ཡང་མ་སྐྱེས་པས་ན་སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་འདུ་བྱེད་ རྣམས་ལ་བདག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡང་སྤངས་ལ་བདེན་པ་འཛིན་པའི་བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་དེ་གླེང་བར་བྱའོ་།།བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་དེ་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་གྱུར་བ་ཁོ་ནས་ལེགས་པར་བཟུང་ན་སློབ་པར་གྱུར་བའི་བདེན་པ་ མངོན་པར་རྟོགས་པའི་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་གོང་དུ་མི་སློབ་པར་གྱུར་བའི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པར་སྤོང་བར་འགྱུར་ རོ།།དེ་བས་འདི་ནི་བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་དེའི་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་གླེང་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

世尊的声闻弟子已完成所作、无学者即是所谓的修习诸根。由于他们长久以来欢喜趣入涅槃，如前所说，当遇到有情或非有情境界时，无论是确定喜欢或确定不喜欢，或者同样地遇到可意、不可意的显现时，因为远离贪欲、嗔恨和愚痴，以心解脱和慧解脱之门迅速地以无相而对此心生起殊胜的舍心。从内心深处对境界生起不悦想，而对涅槃则视为寂静。
若能如是迅速安住于舍，乃至一刹那也不生起由忘念所引生的烦恼心，应当了知仅此即是善修诸根。有学相续因与烦恼相杂，故不能迅速安住于舍。在一切三种转变中，由于厌恶烦恼，故对烦恼行持谨慎，以不悦想和过患想而安住。如是趣入修习诸根即得圆满，因此称为正趣入。
如是，此善说法律不仅从导师方面而言庄严，从声闻弟子获得所应得义及精进修行方面而言亦庄严。宣说无我者从教导方面作三种正事，何为三种？以苦谛和集谛所摄诸行的自相和共相正确宣说而建立无我，其中以众多差别自性观察自相，以生灭观察共相，此为第一正事。
复次，无我而唯有因缘和合的诸行，对于如何成为杂染和清净如实正确宣说，此为第二正事。其中三种受依缘起而有，未断三种烦恼随眠，于见道未彻底摧毁我见随眠，于修道未彻底摧毁我慢随眠，以及未断与见和慢相应分的无明，其对治明亦未生，故不能究竟苦，此为正见杂染。与此相反即为正见清净，应当了知。
复次，对诸行已断执我的我见，依止真实执著的无我见，应当宣说如何成为清净。若仅是凡夫善持此无我见，即能获得有学现证谛理的圣者智慧眼。其后更能获得无学的尽智与无生智。能断尽有学、无学见道与修道所断的一切烦恼。因此应当了知此即是宣说彼无我见的清净。

།ཆོས་འདི་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་མང་དུ་ཐོས་པ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལས་ནི་ཆོས་འདི་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ དང་ལྡན་པ་མང་དུ་ཐོས་པ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་ལྔས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་འདི་པ་སྔ་མ་ཤོས་ནི་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཕྱིར་ཞི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་ཚུལ་ ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་མ་དག་ཅིང་ཡོངས་སུ་མ་བྱང་བ་ཡིན་ལ་ཅིག་ཤོས་སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་ཡོངས་སུ་བྱང་སྟེ།འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་པོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་མཉམ་པར་མ་བཞག་ པའི་གང་ཟག་སྔ་མ་ཤོས་ཀྱིས་ནི་ཚོར་བརྟེན་དང་བཅས་དམིགས་པ་དང་བཅས་གྲོགས་དང་བཅས་འགྱུར་བ་དང་བཅས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་ཏེ།མི་ཤེས་པས་ནི་མི་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཉེས་དམིགས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཚོར་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པ་ལས་གྱུར་བ་དང་།དུས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྱུར་པས་གོས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཚོར་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་དུ་རྨོངས་ནས་བདེ་བའི་ཚོར་བ་འགྱུར་བ་དང་བཅས་པའི་བར་ལ་ཀུན་དུ་ཆགས་པ་ ནི་དེར་ཀུན་དུ་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་ལྡན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་ཀུན་དུ་རྨོངས་ཏེ། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་ཆགས་སོ། །བག་ལ་ཉལ་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་ལྡན་པ་དང་ཀུན་དུ་རྨོངས་སོ། ། དེ་ལ་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་ནི་ཆགས་ཤིང་སྡང་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་སོ། །འདས་པའི་དུས་ན་ནི་ལྟ་བ་དང་ལྡན་ནོ། །མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ནི་སེམས་འདོགས་སོ། །དེ་ལ་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་དེ་དེ་ལྟར་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ ཅན་དུ་གྱུར་བའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་དང་དུས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ལས་བསགས་པས་འདི་ལྟ་སྟེ།སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ཕུང་པོ་ཡང་ཉེ་བར་སོགས་ལ་སྲིད་པ་སྟེ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་སྲེད་པ་ཡང་འཕེལ་ བར་བྱེད་དོ།།ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་སྲེད་པས་ནི་ཕྱི་མ་ལ་ལུས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་སྲེད་པས་ནི་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ན་ངལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡུལ་ཐོབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པས་གོས་པར་འགྱུར་ལ་མ་ཐོབ་ན་ཡང་འདོད་པ་མི་རྙེད་ པས་གདུངས་པར་འགྱུར་རོ།།ཐོབ་པ་ལས་ཉམས་ན་ཡང་མྱ་ངན་དང་འཁྲུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟིར་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་དེའི་ཚེ་འདིའི་ཉེས་དམིགས་སོ། །ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བྱས་ཤིང་བསགས་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ ཤི་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ཚེ་ཕྱི་མའོ་།།སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་གང་ཟག་ཅིག་ཤོས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་ནི་གཉིས་པ་ཡིན་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གང་ཟག་སྔ་མ་ཤོས་ནི་ སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པས་བདག་དང་གཞན་རྣམས་ཀྱི་མི་ཤེས་པ་ལས་གྱུར་བའི་ཉེས་དམིགས་ཏེ།དེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་ལ། ཅིག་ཤོས་ནི་སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ། །འདི་ནི་གསུམ་པ་སྟེ། སྔ་མ་ བཞིན་ནོ།།གཞན་ཡང་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་གང་ཟག་ཉེས་དམིགས་དེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ཤིང་བསྒོམ་པའི་ས་ལ་ཞུགས་པ་ཅིག་ཤོས་ཀྱིས་ནི་བདག་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྔར་ཐོབ་པ་དེ་བསྒོམ་པ་དེས་སྤོང་བའི་ཁམས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཁམས་ཀྱིས་དུས་གཉིས་སུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་བཅས་པར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ལ་སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་གང་ཟག་སྔ་མ་ཤོས་ཀྱིས་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་བཞི་པ་སྟེ སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

应当了知，具有此法世间正见、多闻、入定的人，较之具有此法世间正见、多闻、入定而未得正修之果的人，有五种殊胜利益。何为五种？
此法中前者因最初心未入定故，止观支分的戒律尚未清净圆满，而后者心已入定，则已清净圆满。此为正修之果的第一种殊胜利益。
复次，前者未入定之补特伽罗，不能如实了知有所依、有所缘、有伴侣、有变化之法。由于不了知，则有从不了知因所生的三种过患：从受生烦恼、从时生烦恼、从今生后世生烦恼而染污。
其中，从受生烦恼而愚痴者，于乐受及其变化生贪著，于苦受则生嗔恨，于不苦不乐受则生愚痴。从随眠及习气方面则生贪著，从习气方面则生系缚及愚痴。
其中，从时间方面的烦恼是：于现在贪嗔痴俱生，于过去有见解相应，于未来则生疑虑。
其中，今生后世的烦恼是：由于其心如是成为烦恼性，故从受及时的烦恼而积集再有生之业，即为了再生而积集蕴，增长再有生之有及受用之爱。
由再有生之爱则于后世成就身体，由受用之爱则趣入追求而生疲惫。即使获得境界亦为烦恼所染，若未获得则为欲求不得所苦。
若从所得退失则为忧恼所逼迫，此为现世过患。由造作积集再有生之业及烦恼，于后世则生起生老死等种种苦之差别，此为后世过患。
应知入定补特伽罗则与此相反。此为第二，如前所述。
复次，前者补特伽罗因心未入定，不能如实了知自他之无明所生过患，而后者因心已入定故能如实了知。此为第三，如前所述。
复次，心已入定的补特伽罗如实了知彼等过患并入修习地，其余者则以先前所得无我正见之修习，由断除界及离贪界于二时中圆满一切菩提分法，而心未入定的前者补特伽罗则不能圆满。此为第四，如前所述。

།གཞན་ཡང་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་གང་ཟག་གི་ནི་མང་དུ་ཐོས་པ་ལྷག་མཐོང་གི་ཡན་ལག་གང་ཡིན་པ་དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་ལྷག་མཐོང་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་དེའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་ མཐོང་གཉི་ག་ལ་མཉམ་དུ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་འགྱུར་ལ་སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་གང་ཟག་གིས་ནི་མང་དུ་ཐོས་པ་དང་བཅས་པར་གཉི་ག་མེད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་འདི་ནི་ཆོས་འདི་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་མང་དུ་ཐོས་པ་ སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་གང་ཟག་ལས་ཆོས་འདི་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་མང་དུ་ཐོས་པ་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ལྔ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེས་དེ་ལྟར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཐོབ་པ་དེས་སྤོང་བའི་ཁམས་སུ་ཡོངས་སུ་ ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས།སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་སྤོང་བར་བྱེད། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ནི་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཁམས་སུ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། སྤངས་པ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་དང་། བསྒོམས་ཟིན་པར་གྱུར་ཏེ་གཟུགས་ཏེ་རྟེན་དང་། མིང་སྟེ་བརྟེན་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །མ་རིག་པ་སྟེ་རྟེན་དང་། སྲིད་པའི་སྲེད་པ་སྟེ་བརྟེན་པ་ཡང་སྤོང་ངོ་། །སྤངས་པར་གྱུར་ཏོ། །རིག་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཤེས་པ་སྟེ་རྟེན་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་སྟེ། བརྟེན་པ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ། །མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པར་གྱུར་ཏོ། །ཞི་གནས་ཏེ་རྟེན་དང་། ལྷག་མཐོང་སྟེ་བརྟེན་པ་ཡང་སྒོམ་མོ། །བསྒོམས་པར་གྱུར་ཏོ། །ཆོས་མཐོང་བ་ནི་གཉིས་ཏེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་མཐོང བ་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་མཐོང་བའོ།།དེ་ལ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་མཐོང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་བདེན་པའི་གནས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ་བདེན་པ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། བདེན་པའི་གནས་གང་ཞེ་ན། མིང་དང་གཟུགས་ ནི་མིའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའོ།།བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། བདེན་པའི་གནས་དེ་ཉིད་ལ་བདག་གམ། སེམས་ཅན་ནམ། སྲོག་དང་སྐྱེ་བ་པོའི་བར་དུ་འདུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། བདག་གིས་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཁས་འཆེ་བ་དང་། འདི་ལྟར་དེའི་མིང་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཚེའི་ཚད་ནི་འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཐ་སྙད་འདོགས་སོ། །དེའི་འདུ་ཤེས ཤིང་ཁས་འཆེ་ལ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ཙམ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ།།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། བདེན་པའི་གནས་དེ་ནི་མི་རྟག་པ་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་བར་དུ་སྦྱར་ཏེ། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ་སྙམ་ནས་གང་དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་དང་།དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་གནས་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་ཡང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའི་དགེ་ སློང་དེ་ལ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་མཐོང་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་འོས་སོ།།འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་མཐོང་བ་གང་ཞེ་ན། བདེན་པའི་གནས་ལ་བདེན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་མཁས་པའི་མཁས་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཟད་པའི་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ལ་ཞི་བར་ལྟ་བའི་སེམས་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའི་བར་དུ་སྦྱར་བ་འདི་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་མཐོང་བ་ཞེས་བརྗོད་པར་འོས་སོ།

此外，对于心处于等持状态的人来说，其多闻是属于胜观支分的，由于被禅定所摄持，胜观将变得完全清净。因此，其止观二者将同时相应。而对于心未处于等持状态的人来说，应当了知即便具有多闻，二者皆不具足。
这是正确修行的果报功德，应当了知这是具有正见的多闻佛法行者中，心未处于等持状态者与心处于等持状态者之间的第五种殊胜差别。
他如是获得止观后，于断除界中应当了知的，他已了知；应当断除的，他已断除；应当现证的，他已现证；应当修习的，他已修习。
在离贪界中，已经完全了知、断除、现证和修习。已完全了知色即所依及名即能依。将完全了知。断除无明即所依及有爱即能依。已断除。现证清净智慧即所依及解脱烦恼即能依。已现证。修习止即所依及观即能依。已修习。
见法有二种：见有为法和见无为法。其中见有为法是指，如有人如实通达谛住及谛。何为谛住？名色即人的自性。何为谛？世俗谛和胜义谛。
何为世俗谛？即于谛住中执著我、众生、命者、生者等概念，以及承认'我以眼见色'乃至'以意识知法'，如是称呼'此人名为某某'乃至如前所说'寿量为多少'等言说。其所有执著、承认及言说即是世俗谛。
何为胜义谛？即于彼谛住，如前所说从无常乃至缘起，如是了知无常性，苦性亦复如是。如是于世俗谛和胜义谛之处，如实了知世俗谛即是世俗谛，胜义谛即是胜义谛的比丘，堪称具足见有为法者。
何为见无为法？即依于通达二谛的智者，心趣入见一切蕴完全灭尽的涅槃寂静，如前所说乃至解脱，此即称为见无为法。具足此见的比丘，堪称见无为法者。

།ཆོས་མཐོང་བ་ དེ་ཡང་གང་ཟག་གསུམ་ལ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་པ། སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་མཁས་ཤིང་ཡིད་གཞུངས་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སློབ་པ་བཞི་མཐོང་བ་དང་། མི་སློབ་པ་ཟག་ པ་ཟད་པ་ལ་ཡང་ཡོད་དོ།།ལྷ་དང་མིའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མངོན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་སྨོན་ནས་ཚངས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ལ་ནི་ལྷ་དང་མིའི་ཉེས་དམིགས་གཉིས་སུ་འགྱུར་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་གང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པས་བསྐྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་མི་ རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ།།ཉོན་མོངས་པས་བསྐྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཞེ་ན། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡུལ་ལ་ཀུན་ཏུ་དགའ་བར་གནས་ལ། འདས་པའི་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་ཡུལ་ལ་དགའོ། །ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་འདས་པའི་ཡུལ་གྱི་དགའ་ བ་ལ་བརྟེན་པས་ནི་ཡུལ་ལ་ཀུན་ནས་དགའོ།།མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཡུལ་གྱི་དགའ་བ་ལ་བརྟེན་པས་ནི་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་དགའོ། །དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གནས་པ་དེ་དག་ལ་ནི་འདོད་པ་མི་རྙེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་ རྒ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་ཉེས་དམིགས་སོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་ལས་གྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཞེ་ན། བདེ་བ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་དང་འབྲལ་ཞིང་འགྱུར་བ་ལས་འགྱུར་བའི་སྡུག་ བསྔལ་འབྱུང་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་དང་ཕྲད་པ་ལས་སྐྱོ་བའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་དང་། ལུས་ཐམས་ཅད་འཆི་བའི་ཚེ་འགག་པར་འགྱུར་བ་ལས་འགག་པའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་དང་། རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལས་གྱུར་བའི་སྡུག་ བསྔལ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཉེས་དམིགས་དེ་གཉིས་ལས་འདའ་བས་ན་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བདེ་བ་དེ་ཡང་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གང་གིས་བདེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། བདེ་བ་དེའི་ཐབས་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ། །བདེ་བ་ གང་ཞེ་ན།ཡུལ་ཐམས་ཅད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཟད་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་གྲུབ་པ་དང་། བདེ་བ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བའོ། །ཐབས་གང་ཞེ་ན། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ སྔར་བསྒྱུར་བའི་[(]ཤས་[,]ཤེས་[)]པའོ།།དེ་ལ་ཉན་ཐོས་གང་སྟོན་པའི་བདེ་བ་ལྷ་དང་མིའི་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་བོར་ཏེ། ལྷ་དང་མིའི་བདེ་བ་ངན་པ་འདོད་པ་དེ་ནི་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སྨད་པར་འགྱུར་ལ། བདག་ཉིད་ཀྱང་བསླུས་པར་འགྱུར་རོ།། །།རྣལ་འབྱོར་ སྤྱོད་པའི་ས་ལས་གཞི་བསྡུ་བ།བམ་པོ་བཅུ་གཉིས་པ། སྡོམ་ནི། གཉིས་དང་གནས་ནི་གཅིག་པ་དང་། །མྱ་ངན་འདས་ལས་རིང་བ་དང་། །མདོར་བསྟན་སོ་སོ་རང་རིག་དང་། །ཀུན་མཁྱེན་དང་ནི་དེ་མཚན་དབྱེ། །བསླབ་པ་འབུལ་བར་བྱེད་པ་དང་། །ལས་དང་ སྟོང་པ་ཉིད་དང་ནི།།ཉེ་བར་སྤྱོད་དང་རྟག་པ་དང་། །སྟོན་པ་དང་ནི་ཉན་ཐོས་གཉིས། །རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཟླ་དང་བཅས་ཏེ་གནས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྲེད་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་གཉིས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡང་བླངས་ཏེ་གནས་པ་དང་། ལུས་འདི་འགགས་པ་ལས་ཀྱང་ལུས་ གཉིས་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།སྲེད་པ་དང་བཅས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་འཐོབ་ཏུ་ཆ་བར་ཤེས་ནས་ཐོག་མ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཀུན་ནས་དགའ་བ་ནི་ཀུན་དུ་དགའ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ནམ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ ཤས་ཆེར་གནས་པ་དང་།ཐོབ་ལ་ཉེ་བར་མ་སྤྱོད་པའི་བར་མདོའི་དགའ་བ་དེ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་བདེ་བར་གྱུར་བས་གནས་པ་དང་། ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ཚེ་ཡང་ལྷག་པར་ཞེན་ཅིང་ཀུན་དུ་ཆགས་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་བས་ན་སྲེད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མ་འོངས་པའི་འདོད་ པ་དེ་འཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་པ་ནི་ཀུན་དུ་དགའ་བའོ།།འདས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་དགའ་ཞིང་ཡིད་བདེ་བའོ། །ཐོབ་པ་སྤྱོད་པ་ལ་ནི་ཀུན་དུ་ཆགས་པ་སྟེ། འདི་ཡང་རྣམ་གྲངས་གཅིག་གོ།

应当了知见法存在于三种补特伽罗：随顺于法的异生、入于法，心得等持、善巧而心正直、如理行法者，以及四有学和无学漏尽者。
为了获得人天圆满而发愿修梵行者，应当了知有人天二种过患。何为二种？烦恼所生苦和无常所生苦。
何为烦恼所生苦？天人于现在时住于对境贪著，于过去时则喜于境。现在时依于过去境之喜而遍喜于境。未来时依于现在境之喜而显现喜于境。如是三时住于遍烦恼者，当知生起不得所欲之苦以及生老等苦，此即遍烦恼所生苦之过患。
何为无常所生苦？与乐相应者离别而生变异苦，与苦相应者会遇而生厌离苦，一切身体临终时灭尽而生灭尽苦，应当了知此三种即是无常所生苦。
其中如来超越此二过患，故一向决定安住于乐。其中也应了知彼乐，以及成办彼乐之方便。
何为乐？灭尽一切境相应烦恼后获得无上成就，以及有余依涅槃。何为方便？如前所说，如实了知五种受。
其中声闻舍弃导师所说超越人天之乐，而欲求低劣人天之乐者，不仅为圣者所呵责，也会自欺。
瑜伽师地论摄事分第十二品。总说：二与一住处，远离涅槃及，略说自证知，遍智及其相，舍学处及业，空性与近行，常与说法及，声闻二。
应知以二因及伴而住：具贪爱之身二生因而住，以及此身灭已而成就第二身。
何为具贪爱？知可得贪著境时，最初烦恼性遍喜即是遍喜。其后乃至未得之间以作意而多分安住，得而未受用之间依止彼喜而住于意乐，受用时更加耽著遍贪，故称具贪爱。
未来欲望可得即是遍喜，忆念过去即是喜与意乐，受用所得即是遍贪，此亦是一种分类。

།ལུས་གཉིས་པ་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འགྲུབ་ཅེ་ན། དགའ་བ་དེའི་རྒྱུ་ལས་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་ བ་དང་རྒ་བའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཟླ་མེད་པར་གནས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདི་གཉིས་ནི་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་དུ་གནས་པ་ནི་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་དང་།མཐུན་པར་འདུག་ལ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པར་འདུག་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་རིང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་མི་སྲུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་སྲུན་པའི་རྣམ་ པ་ཡིན་ཏེ།རང་བཞིན་གྱིས་ཁྲོ་བ་དང་། མ་བརྟགས་པར་བྱེད་པ་དང་། གཞན་ལ་གནོད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་རེག་པར་བྱེད་པ་དང་། མི་བདེན་པའི་ཚིག་རྩུབ་པོ་སྨྲ་བ་དང་། བདེན་ན་ཡང་གནོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་རྩུབ་པོ་སྨྲ་བ་དང་། དེ་ཡང་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་ཚིག་ རྩུབ་པོ་སྨྲ་ཞིང་ཉང་ཉུང་ཙམ་གྱིས་སྙིང་མི་ཚིམ་པའོ།།རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་སྟོབས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་འདུག་པ་ན་བཟོད་པ་དང་ངེས་པའི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་དོན་ཀྱང་མྱུར་དུ་འཐོབ་ལ་མ་དད་པ་རྣམས་ནི་དང་བར་བྱ་བ་དང་། དད་པ་རྣམས་ནི་ཕྱིར་ཞིང་དད་པར་བྱ་བ་ལ་ ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བཟོད་པ་ནི་གཞན་དག་ལ་ལན་དུ་གནོད་པར་བྱེད་པས་ཉེ་བར་མི་གནས་པའོ། །ངེས་པ་ནི་བསམ་པ་མི་འཁྲུག་ཅིང་གཞན་ལ་མི་འཚེ་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ནོ། །མདོར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་གནས་གཉིས་ཀྱིས་ བསྟན་ཏེ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་དང་།ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་གང་གིས་གང་ཟག་དེ་སྤངས་པ་གང་གིས་གང་ཟག་དེ་སྤངས་པ་དང་ལྡན་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་ དེའི་འབྲས་བུ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་མི་གནས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་འབྲས་བུའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་མི་གནས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ ཚེའི་ཚད་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་ཟད་པར་བྱས་ནས་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་དེ་།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མས་འདི་དང་གཞན་དུ་ལུས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་བར་མདོའི་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་གྱུར་བ་ཐོབ་པ་ཡིན། འདི་ནི་ཕུང་ པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དྲན་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ནི་གསུམ་ཡོད་དེ། ན་གཞོན་པ་དང་། སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་ནས་གོམས་པ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་གོམས་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ནི་རྣམ་པ་ ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་དད་པ་ནས་ལྟ་བ་ལ་རྟོག་པ་བཟོད་པའི་བར་རྣམས་མ་ཡིན་པར་ནང་གི་རང་གི་ནད་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ ཤེས་པའོ།།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་དངོས་པོ་བདེན་པར་རྟོགས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ བ་ཡིན་ཏེ་དེ་བས་ན་གནས་གསུམ་པོ་དག་ཏུ་གཞན་རྣམས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཞུ་བ་ཞུ་བར་བྱེད་དོ།།འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་རྨོངས་ཤིང་མཚན་ཉིད་ལ་ལོག་པར་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ ཉན་ཐོས་རྣམས་མཚན་ཉིད་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་མཛད་དེ།མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་བདག་ཀྱང་བསླུས་པར་མི་འགྱུར་ལ། གཞན་དག་ལ་ཡང་བག་ཚ་བ་མེད་པར་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ།

如何成就第二身？由于那个欢喜的因缘，后世将生起生老根本所生的痛苦。应当了知与此相反的是无伴独处。
烦恼与涅槃这二者是互不相容的法，因此住于烦恼者与再有相应，与再有相应者远离涅槃。
这六种是恶劣补特伽罗的恶劣行相：本性易怒、不加思考而行、具有损害他人的性格令人痛苦、说不实粗语、说虽实但具损害的粗语、并且以多种方式说粗语而少许不满足。
出家后具足力量而住时，由忍辱和决定二因，速得沙门果义，并且令不信者生信，令有信者更加生信。
其中忍辱是不以报复损害而住。决定是心不动摇且具有不害他的性格。
总之，如来究竟略说有二处：有余依涅槃界和无余依涅槃界。
其中，由断除烦恼故，补特伽罗具足断除而不具足烦恼，因此应知彼不住于其果再有生的痛苦，这是宣说有余依涅槃界。
由于彼不住于再有生烦恼果的痛苦，因此尽其寿量而趣入死时，一切处皆不再生起诸蕴余依于此处或他处，亦不生起中有。因此获得一切苦的究竟，这是宣说无余依涅槃界。
具足念力的因有三：年少、前世串习、今生串习。
涅槃法自证有五种应知：如前所说从信至观察见解忍辱等之外，于此生中如实了知内在自身病及外在所生烦恼的有无。
诸佛菩提分三种：了知一切所知、如实了知有无诸法、了知一切烦恼及清净分随顺法，因此他们于三处向世尊请问。
一切俱生有为法皆能生起迷惑心及颠倒执著相的分别。
因此如来为令声闻入于决定相而作分别，知晓相之真实者不欺自己，亦能无畏为他宣说。

།རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་བསླབ་པ་འབུལ་ བའི་སྒོ་ནས་ནི་ཡུལ་ལ་ལྟ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་འཇུག་པ་མི་ཕྱོགས་པ་སེམས་ཀྱི་ཐབ་འཆབ་པའི་གཞི་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་ བྲལ་བས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་རོ་མྱང་བས་བཟུང་ཞིང་དམིགས་པའི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རོ་མྱང་བ་ལྷུར་ལེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེས་ཀྱང་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཆེན་པོ་བྱ་བ་ལ་ལས་སུ་མི་རུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་ཐ་བར་བྱེད་དོ། །དེའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་ འགྱུར་ལ་སྡིག་པའི་བསམ་པ་ཡང་མཁྱུད་པར་འགྱུར་ཞིང་འཆབ་པ་བསྐྱེད་དོ།།དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་རོ་མྱང་བ་ལྷུར་ལེན་པའི་ཡུལ་སེམས་ཀྱི་ཐབ་འཆབ་པའི་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །དབང་པོའི་སྒོམ་བསྡམས་པར་སྤྱོད་པ་ནི་དམ་པའི་ ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཐོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་སྒོ་ནས་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་མཆེད་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཉེས་དམིགས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་སོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ དུ་མི་ཤེས་ན་འདོད་པར་འགྱུར་རོ།།འདོད་པར་གྱུར་ན་དེ་དང་ལྡན་པའི་ལས་བྱེད་ཅིང་སོགས་སོ། །དེ་དང་ལྡན་པའི་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་ན་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་མངོན་པར་འགྲུབ་སྟེ་གོ་རིམས་འདི་བཞིན་དུ་མི་མཐུན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ངོ་། ། ལས་ནི་སྲིད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ངོ་། །སྲེད་པ་ནི་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ངོ་། །མ་རིག་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ངོ་། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་སྔོན་གྱི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི ཚེ་འདི་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་ཏོ།།ཚེ་འདིའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་ཏོ། །ཡང་ན་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་གཞིའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྲེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ལས་ལ་སོགས་པ་དང་ཅི་རིགས་ པར་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ།།ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ནི་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ལས་དང་། ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་སྲེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྲེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་ནི་ མི་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྲེད་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་། འདོད་པའི་སྲེད་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྲེད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྲེད་པའོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་སྲེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་སྡིག་པའི་ ལས་ཀུན་ནས་མ་བསླངས་པར་ངན་སོང་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྨིན་པར་མི་བྱེད་དོ།།གང་གི་ཚེ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྲེད་པ་དང་བཅས་པའི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་འདོད་པར་གྱུར་ནས་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་ལ་འདོད་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་ བར་འགྱུར་བ་ལ་ཞེ་སྡང་བ་དང་།གཏི་མུག་པར་འབྱུང་བ་ལ་གཏི་མུག་པའི་སྒོ་ནས་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ལས་དེས་ངན་སོང་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྲེད་པ་ནི་ ལས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཚེ་ངེས་པ་ཁོ་ནར་གྲོགས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པར་ཟད་དོ།།སྡུག་པའི་ཡུལ་འདོད་པའི་སྒོ་ནས་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་དགེ་བ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་དེ། དེའི་རྒྱུས་ནི་བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེར་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཕེན་ ཅིང་།མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ན་ལས་ཉི་ཚེ་རྒྱུར་འགྱུར་བར་འོས་ཀྱི་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སྲེད་པའི་རང་བཞིན་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྲེད་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་མི་དགེ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

应当知道，通过舍弃出家戒律的方式来建立对境的观察。通过出家的破戒方式，应当知道建立出家的不正行为以及内心隐藏的基础。
由于远离惭愧心，一味确定地贪著享受，执著所缘境，这就称为贪著享受。由此也使心以不适合行持大善法的方式变得低劣。
通过这种方式也会造作一切恶行，并且会抱持恶念，生起隐藏心。将这一切总集在一起，称为贪著享受境界的内心隐藏基础。
不护持根门的行为是由于依靠听闻非正法，从无明触所生起的烦恼性作意而产生。由此对于后世产生处的过患无法如实了知。
由于不能如实了知，就会生起贪欲。生起贪欲后就会造作与之相应的业并积累。造作并积累与之相应的业后，后世就会产生六处，按此顺序以不相顺的方式，六处是从业因而生。
业是从有因而生。爱是从无明因而生。无明是从非如理作意因而生。非如理作意是从无明触因而生。
其中，前世的业是今生将感受的六处之缘。今生的业是来世将感受的六处之缘，或者是其他时候将感受的基础。同样，爱等也应当知道相应地配合业等。
再次投生是由再次投生的业和再次投生的爱这两种方式而成就，这些众生称为随业而行，而不称为随爱而行。
为什么呢？爱简要来说有三种：欲爱、色爱和无色爱。其中欲爱是不善的，虽然有异熟果报，但若不造作恶业，就不会在恶趣中成熟异熟果报。
当在欲界中，从有爱的无明触所生的受贪著后，对可贪著的境生起贪著，对可嗔恨的境生起嗔恨，对可愚痴的境生起愚痴，从而造作不善业。因此由这些业而投生恶趣，而不是仅仅因为贪、嗔、痴的烦恼。
爱仅仅是在业的异熟果报成就时起辅助作用而已。通过喜爱境界的欲望，以身语意造作善业，由此因缘而投生善趣，在那里引发并成就可爱的异熟果报时，业才是唯一的因，而烦恼性的爱的自性则不是如此。
色爱和无色爱则不是不善的。

།འོན་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ།།དེ་གལ་ཏེ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྲེད་པས་སྲེད་པར་འགྱུར་ན་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་རགས་པར་མཐོང་སྟེ། རེག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཚོར་བ་ཚུལ་ བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ཕྲད་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་།ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་བསམ་ཏེ་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལས་བྱེད་དོ། །དེས་ན་དེ་འདིར་བྱ་བའི་ལས་ཀྱིས་དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་གྱི་སྲེད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སྲེད་པ་ནི་ལས་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཚེ་གྲོགས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པར་ཟད་དོ། །དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའི་སྲེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་མི་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་གདགས་པའི་སྒོ་ནས་འབྲས་བུ་འགའ་ཞིག་ཚོར་བ་པོ་ལས་རེས་འགའ་སྟོང་ལ་རེས་འགའ་ནི་མི་སྟོང་བར་སྣང་སྟེ་འབྲས་བུ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།དེ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྟོང་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པའི་སྟོང་པ་ཞེས་ནི་ མི་བྱའོ།།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་ཙམ་ཞིག་ནི་ཡོད་ལ་ཚོར་བ་པོ་དང་བྱེད་པ་པོ་ནི་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་བདུན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཕྱི་མའི་མཐའ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྔོན་ གྱི་མཐའ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།དབུས་ཀྱི་མཐའ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རྟག་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། བདག་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཚོར་བ་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། བྱེད་པ་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་འདུག་སྟེ། དེ་ལས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ སྐྱེ་བའི་ཚེ་འོང་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་།།གལ་ཏེ་དེ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་ཟིན་པ་དེ་དག་ནི་སྐྱེར་ཡང་མི་རུང་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བའི་རིགས་ན་སྣང་ཞིང་ཡང་འདུག་སྟེ། དེ་བས་ན་སྐྱེ་བའི་ཚེ་གང་ནས་ཀྱང་མི་འོང་ལ་མེད་ པ་ལས་ཡོད་པར་ཡང་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་སྟོང་པ་ཉིད་དེ།དེ་ལས་འདས་པའི་དུས་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཕུང་པོར་འདུག་སྟེ། དེར་འདུ་བྱེད་སྐྱེས་ནས་འགག་པ་རྣམས་སོགས་པར་འགྱུར་བ་མེད་དེ། གལ་ཏེ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་འདས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་རང་གི་བདག་ཉིད་ ཀྱིས་གནས་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་འགག་པ་ཡང་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ལ་འགག་པ་མེད་ན་ནི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་སྣང་བར་མི་འགྱུར་བའི་རིགས་ན་སྣང་ཞིང་ཡང་འདུག་སྟེ།དེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་འགག་པའི་ཚེ་གང་དུ་ཡང་སོགས་པར་མི་འགྱུར་ལ་ཡོད་པ་ལས་འགག་པའི་རྒྱུ་ ལ་མ་ལྟོས་པར་རང་གི་ངང་གིས་ཕྱིར་མེད་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བསྐྱེས་ལ་མ་འགགས་པ་ལ་འདུ་བྱེད་ཙམ་དུ་སྣང་སྟེ། དེ་དག་ལ་དེ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱང་མེད་ལ་དོན་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་པ་འདི་ནི་དབུས་ཀྱིས་ མཐའ་སྟོང་བ་ཉིད་དང་།རྟག་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། བདག་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བདག་མེད་ན་ནི་འབྲས་བུར་གྱུར་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་ཚོར་བ་པོས་སྟོང་ལ་རྒྱུར་གྱུར་བའི་ལས་ཀྱང་བྱེད་པ་པོས་སྟོང་པ་འདི་ནི་ཚོར་བ་པོ་དང་། བྱེད་པ་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །ཚོར་བ་པོ་དང་བྱེད་ པ་པོ་མེད་པས་ན་འདུ་བྱེད་ཙམ་གྱི་སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འགག་ལ་འདུ་བྱེད་ཙམ་གྱིས་སྐྱེ་བ་གཞན་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི་སྔོན་གྱི་རྣམས་འདོར་བ་པོ་ཡོངས་སུ་ཡང་མེད་ལ་ཕྱི་མ་རྣམས་ལེན་པ་པོ་ཡོངས་སུ་ཡང་མེད་དོ།

然而是有烦恼的，这是一切中的一切都确实无异熟。如果被色界和无色界的贪爱所贪著，则依于听闻正法，见到欲界的粗重性，与触聚所生的世间受正念相应，遇到欲界的贪欲、嗔恨、愚痴，思维有漏善业，从修习中生起业。因此，在此由所作业而转生彼处，而不是由有烦恼的贪爱。贪爱仅是在业的异熟现前成就时起助伴作用而已。因此说众生随业而趣，而不说随贪爱而趣。
对于外在事物，从世间施设的角度来看，某些果报有时离开感受者而显现为空，有时则显现为不空，如果报是这样，因也是如此。这是世俗空性，而不是胜义空性。一切时中，一切行的果与因虽然存在，但无感受者与作者，这就是胜义空性。
这应当了知有七种：即后际空性、前际空性、中际空性、常空性、我空性、受者空性和作者空性。其中，诸行在未来时中安住为行蕴，当诸行生起时并非从彼处而来。若有彼处，则未来时中已由自性圆成者，既不应生起，也不应显现为无常，然而却显现并安住。因此，生起时从何处也不来，从无而有，这就是后际空性。
诸行在过去时中安住为蕴，诸行生起后灭时并不积聚于彼处。若有彼处，则过去行聚由自性安住故，诸行必定不灭，若不灭则应显现为常，然而却显现并安住。因此，诸行灭时不积聚于任何处，有法不待灭因而自然成无，这就是前际空性。
诸行刹那生而未灭时显现为唯行，彼等既无异行，亦无异义，这应当了知即是中际空性、常空性和我空性。无我故，果位诸行亦离受者，因位诸业亦离作者，这就是受者空性和作者空性。
由于无受者和作者，唯行的前生灭去，唯行的他生生起，既无舍弃前者，也无领受后者。

།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་བསྐྱེད་དོ་ ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ནི་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སུས་ཀྱང་ཅི་ཡང་བསྐྱེད་པ་མེད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་གང་ཡོད་ན་གང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ་གང་སྐྱེས་ན་གང་སྐྱེ་བོར་འགྱུར་ཏེ།ཆོས་ཙམ་གྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དེ་ལ་ཆོས་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བརྡ་ འདི་འདོགས་པར་མཛད་དོ།།ཡིད་བདེ་བ་དང་མཐུན་པའི་ཡུལ་ལ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་ཉེ་བར་སྤྱོད་ཅིང་ཀུན་དུ་ཆགས་ཏེ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་མཚན་མ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །འདུན་པ་བསྐྱེད་དོ། །ལན་མང་དུ་རྗེས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །དེའི་རྒྱུས་ བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་སྤྱོད་དོ།།ཡིད་བདེ་བ་དང་མཐུན་པའི་ཡུལ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་མཐུན་པ་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡོད་དེ་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ལ་ནི་ གནོད་སེམས་སུ་འགྱུར་རོ།།བཏང་སྙོམས་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ལ་ནི་རྨོངས་པར་འགྱུར་རོ། །ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པ་ན་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ན་བརྗེད་ངས་པ་ཙམ་གྱིས་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུར་རྟག་ཏུ་ མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་རྟག་ཏུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེས་ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ཡིད་བདེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ་ཡིད་མི་བདེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ ཏེ་དགེ་བ་གང་ཡིན་པས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།།རྟག་ཏུ་གནས་པར་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་དཀའ་བ་དང་། མཆོག་ཡིན་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ནི་དཀོན་པ་དང་། ཡོན་གནས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་བ་ནས་སྤྱན་དྲང་བའི་འོས་ཡིན་ པའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་སྦྱར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་གྲངས་བསྡུ་བ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་སྟོན་པའི་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་ གཉིས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱའོ།།རྣམ་པ་གཉིས་པོ་གང་གིས་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། གཞན་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་ཚོར་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བའི་འདི་དག་འདིར་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་རྣམས་ ཀྱི་རྟེན་བསྟན་པ་དང་།གཞི་བསྟན་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་བསྟན་པ་དང་། སྟོན་པའི་རྟགས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་འདི་ནི་སྟོན་པ་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་དང་པོའོ།།ཡང་ན་བདག་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་མ་འདྲེས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་གྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་གནས་པ་འདི་ནི་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཉིས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་པ་གང་གིས་ ཉན་ཐོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ནི་ཚད་མེད་དེ་སྙམ་དུ་རིག་ནས་ཐོས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་མི་ནུས་ལ། གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་ནུས་ན་ཡང་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ནན་ཏན་དུ་བསྒྲུབ་པས་ངེས་པར་ འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི།གཟུང་བར་བྱ་བ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རིག་ནས་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཐ་སྙད་དང་སྒྲ་དང་ཚིག་ལྷུར་ལེན་པ་མ་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཉན་ཐོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་པོའོ། །དེ་དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་ནས་ངན་ངོན་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་ཏེ་སྐྱེས་བུ་ཅང་ཤེས་བཟང་པོས་ས་ཇི་ཙམ་བགྲོད་པར་བྱ་ཞིང་ཐོས་པར་བྱ་བ་དེ་ཐོབ་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བའི་འདི་ནི་ཉན་ཐོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཉིས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

所说'缘起法自生诸法'，是说虽然一切无作用的法都无人能生，但是当某法存在时某法会生起，当某法生起时某法会出生，对于这仅是法的因果关系，安立'诸法自生诸法'这一名言。
对于与喜悦相应的境，以五种方式亲近并执著，执取非如理的相，生起欲望，多次寻思，遍求，由此因缘而行善不善业。
如同对与喜悦相应的境一样，对与忧苦、舍相应的境也应当如理类推。其中差别是：对与忧苦相应者会生嗔心，对与舍相应者会生愚痴，其余如前。
阿罗汉比丘漏尽时，虽然亲近一切境，即使以忘念的方式也永远不会成为烦恼生起的因，因此由于永远无烦恼而安住，称为'常住'。由亲近相应的喜忧，阿罗汉既不生喜也不生忧，但善法则不是如此。
这些常住法因为是难行的、殊胜的、无过失的，具有这些的人应当了知是稀有的、最胜应供，乃至堪为应请，如《摄事品》中广说。
善说法律的圆满导师应当以二种方式了知。声闻的圆满声闻也应当以二种方式了知。
以何二种方式了知圆满导师呢？即：从利他的角度，为令趣入'任何受皆是苦'的道理，宣说诸受的所依、所依处、烦恼现行、导师相违品对治安立、一切种出离，这是第一种圆满导师。或者从自利的角度，以三种不杂念住无烦恼而住，这应当了知是第二种圆满导师。
其中以何二种方式了知圆满声闻呢？了知如来所说法无量而不能到达多闻的彼岸，即使能到达彼岸，也了知那是为了以精进修习随法法而出离，而不是仅仅为了受持，如理趣入随法法而不执著名言、声音、词句，这是第一种圆满声闻。
如是趣入随法法后不以微劣为足，如同善巧丈夫所应行进、所应听闻的必定获得，这应当了知是第二种圆满声闻。

།གཞན་ཡང་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་ འདུལ་བ་ལ་སྟོན་པའི་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རིག་པར་བྱའོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱའོ། །སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རིག་པར་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པའི་དབུ་མའི་ལམ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་བརྡ་སྤྲོད་པར་མཛད་པ་འདི་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་པོའོ།།གཞན་ཡང་མ་དད་པ་རྣམས་དང་། ལོག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་བསྟན་པ་འདི་ལ་ཐབས་ལེགས་པར་འཇུག་པར་མཛད་པ་འདི་ནི་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་གཉིས་པའོ།།གཞན་ཡང་ཞུགས་ཟིན་པ་རྣམས་ཆོས་བཞིན་དུ་བསྡུ་བ་རྣམ་པ་བཞིས་སྡུད་པར་མཛད་པ་འདི་ནི་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གསུམ་པའོ། །ཆོས་བཞིན་དུ་བསྡུ་བ་རྣམ་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་པའི་གདམས་ངག་འཚམ་པ་ལྐོག་ཏུ་ སྟོན་ཏེ་།མི་འཚམ་པས་མ་ཡིན་པ་དང་། འགལ་བར་བྱེད་པ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་འཚམ་པའི་ངོ་བཟློག་གི་ཚིག་གིས་སྨ་འབེབས་ཏེ་མི་འཚམ་པས་མ་ཡིན་པ་དང་། ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པའི་རྟོག་པ་རྣམས་ལ་ནང་གི་ཞི་བ་བསྟན་པ་དང་། རྟག་ཏུ་དུས་དུས་སུ་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་དུ་གཞུག་ པའོ།།དེ་ལ་དམ་པའི་ཆོས་ལྟར་བཅོས་པ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་འགལ་བ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་རྟོགས་པ་ནི་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་པའི་གདམས་ངག་འཚམ་པ་ལྐོག་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འགལ་བར་བྱེད་པ་བདེན་པ་དང་སྨ་དབབ་པས་འདུལ་བར་རིག་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱིས་བྱེད་པ་ནི་འཚམ་པར་མངོན་སུམ་དུ་སྨ་འབེབས་པ་ཡིན་ནོ།།བདེན་པ་རྣམ་པར་ངེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ལ་ཞུགས་པའི་རྟོག་པ་རྣམས་ལ་ཉེས་པར་མཐོང་ནས་མཐར་གྱིས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བར་གྱི་ཞེན་པ་ལ་ བརྟེན་པའི་རྟོག་པ་རྣམས་ཞི་བ་ནི་ནང་ཞི་བ་ཡིན་ནོ།།བདག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ངལ་བར་མི་བྱེད་ལ་གཞན་དག་ཀྱང་འཛིན་དུ་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་ནི་རྟག་ཏུ་དུས་དུས་སུ་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་དུ་གཞུག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ གང་ཞེ་ན།འདི་ལ་ཉན་ཐོས་ནི་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་སྟོན་པའི་ལྟ་བ་རུང་བར་བྱ་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ལ་བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་ལ་ཞུགས་ཏེ། དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་བདག་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ལོག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པར་ཡང་མི་བྱེད་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་ཆུད་གསོན་པར་མི་བྱེད་དེ་ལྷག་པའི་ བསམ་པས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་ཡང་མི་བྱེད་ལ་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ལས་ཀྱང་འགལ་བར་མི་བྱེད་པ་འདི་ནི་ཉན་ཐོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་པོའོ།།དེ་ལྟ་བ་རུང་བར་བྱས་པ་ལ་ཞུགས་ནས། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་ཅིང་ཆོས་བཞིན་དུ་བསྡུ་བ་རྣམ་ པ་བཞིས་བསྡུས་པས་ཆོས་གང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་བཅས་ཤིང་ཕོངས་པ་དང་བཅས་པ་དེ་དག་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་སྤོང་བར་བྱེད་དོ།།ཆོས་གང་སྡུག་བསྔལ་བ་མེད་ཅིང་ཕོངས་པ་མེད་པ་དེ་དག་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དེ། འདི་ནི་ཉན་ཐོས་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་གཉིས་པའོ།།དེ་ལྟར་ན་སྟོན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་བསྡུས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་པ་འདི་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཇུག་པར་བྱ་བའི་འོས་ཡིན་པར་རིག་པར་ བྱའོ།།གཞི་བསྡུ་བ་ལས་སྐྱེ་མཆེད་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་བསྡུ་བ་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ།

此外，对于善说之法律，应当以三个方面了知圆满的教导者。以两个方面了知圆满的声闻之声闻。
什么是以三个方面了知圆满的教导者呢？在此，如来最初为声闻们宣说远离二边的中道，这是第一种圆满。
其次，对于不信者和邪入者，以善巧方便令其入此教法，这是第二种圆满。
再者，对于已入者以四种如法摄受而摄受，这是第三种教导圆满。
什么是四种如法摄受？暗中以适宜的内正止教诫开示，而非以不适宜者；以适宜的当面诤言折服违犯者，而非以不适宜者；对执著所依的分别显示内在寂静；经常于适时令听闻正法。
其中，对于伪装的正法、违背行为、未了知不顺分，以适宜的内正止教诫暗中开示。
对于违犯者，了知以真实和折服调伏，以无烦恼心而作，是适宜的当面折服。
以确定真实的方式，见到趣入欲妙分别的过患，乃至渐次入第四禅定，息灭执著所依的分别，是内寂静。
自己不生疲厌，也令他人受持，应知这就是经常于适时令听闻正法。
什么是两种圆满的声闻？在此，声闻最初应当调顺见解，即入于诸法无我见。他既不会错误执著增益诸法之我，也不会损减世俗，不会以增上意乐随行，也不违背随顺言说，这是第一种声闻圆满。
入于如是调顺见解后，精进修习随法之法，以四种如法摄受所摄，如实遍知有苦有匮乏之法而断除，现证无苦无匮乏之法，这是第二种声闻圆满。
如是，应当了知诸佛以教导和声闻圆满所摄的此教法，确定是无烦恼、清净、智者应当趣入的。
摄事品中分别处广解品第二竟。

། །།སྤྱི་སྡོམ་ནི། རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བ་དང་། །ཀུན་རྫོབ་དང་ནི་དོན་དམ་དང་། །རེག་པའི་རྐྱེན་དང་སྲིད་འགག་དང་། །ཟས་སུ་འགྱུར་བ་ཐ་མ་ཡིན། ། སྡོམ་ནི། རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བ་དང་། །སྡུག་བསྔལ་ཕུང་པོ་བདེན་པ་བརྟག། བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་བསྡུ་བ་དང་། །ཤེས་པ་ཆ་ཕྲ་མཐའ་བརྟག་དང་། །དཔྱོད་དང་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། །ཟབ་མོ་ཡང་ནི་ཐ་མ་ཡིན། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་སྟེ།སྔོན་གྱི་མཐའ་ནས་དབུས་ཀྱི་མཐར་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་དང་། དབུས་ཀྱི་མཐའ་ནས་ཕྱི་མའི་མཐར་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་དབུས་ཀྱི་མཐར་བྱུང་སྟེ་འདུག་པ་རྣམ་པར་བྱང་བར་ཡང་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ནས་དབུས་ཀྱི་མཐར་ཇི་ལྟར བྱུང་བ་དང་བྱུང་ནས་ཀྱང་དབུས་ཀྱི་མཐར་ཇི་ལྟར་འདུག་ཅེ་ན།ཇི་ལྟར་འདི་ནི་ཁ་ཅིག་སྔ་ནས་མི་མཁས་པས་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ཀྱིས་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་ཏེ་དེའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཡང་ལས་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ཞིང་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་རྗེས་སུ་འབྲང་སྟེ།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་ལ་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྲེད་པ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཚེ་གྲོགས་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཉེ་བར་གནས་ སོ།།དེ་འཆི་བའི་དུས་བྱས་ནས་སྔོན་གྱི་མཐའ་ནས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་ལུས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ་མཐར་གྱིས་མའི་མངལ་དུ་རྒྱུའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་འབྲས་བུའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ ཁྱད་པར་གྱིས་གོང་ནས་གོང་དུ་མངལ་ན་གནས་པ་དེ་མིང་དང་གཟུགས་ནས་འཁོགས་པ་ལ་ཐུག་པའི་བར་དུ་འགྱུར་རོ།།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་སྦྱར་བའི་མོད་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒོ་ནས་འབྲས་བུ་སྨིན་ཟིན་པ་ ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་དེ་ཡང་མིང་དང་གཟུགས་དེ་ཉིད་ལ་གནས་ཤིང་འདུག་གོ། །དེ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པ་རྟེན་དྲུག་པོ་རྣམས་ལ་གནས་ཤིང་འདུག་སྟེ། དེས་ན་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབང་ པོའི་གཟུགས་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་དང་།མིང་འགགས་མ་ཐག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཐུན་མཐུན་གྱི་རྟེན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལྔའི་རྟེན་ནི་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ རྣམས་དང་།དབང་པོའི་གནས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོས་བསྐྱེད་པའི་གཟུགས་ཡིན་པ་དང་། མིང་གང་ཡིན་པ་སྟེ་གང་གིས་དབང་པོ་རྣམས་ཟིན་ཅིང་རྒྱུད་ལ་གཏོགས་ལ་རྒྱུན་གྱིས་གནས་པ་དེ་གཉི་ག་བསྡུས་པ་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་རྟེན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ།ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་ཚེའི་ཚད་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་མདུང་ཁྱིམ་གྱི་ཚུལ་དུ་འདུག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་སྔོན་གྱི་མཐའ་ནས་དབུས་ཀྱི་མཐར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་ལ་སྐྱེས་ཟིན་པ་རྣམས་ཀྱང་དབུས་ཀྱི་མཐར་འཇུག་གོ།།དེ་ལ་མངལ་ནས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་ཅན་གྱི་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ནི་དེ་ཡིན་ཏེ། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་མའི་མངལ་མ་གཏོགས་པར་གཞན་ཐམས་ཅད་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ ཅན་གཟུགས་ཅན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལས་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་ཅན་ནི་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།ཁྱད་པར་ནི་དེ་ཡོད་དོ། །གཟུགས་མེད་པ་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མིང་ལ་ཡང་བརྟེན་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ས་བོན་ལ་ཡང་བརྟེན་ཏོ།

总摄颂：应当安立，世俗与胜义，触缘与有灭，最后是成食。
摄颂：应当安立，观察苦蕴谛，圆满摄教法，观察细分智，观察与慢心，最后即甚深。
缘起略说有三种安立：从前际至中际如何生起，从中际至后际如何生起，以及如何于中际生起而住且成清净。
其中，从前际至中际如何生起，生起后又如何住于中际呢？譬如有些人从前由于无知，从无明缘而生起福业、非福业和不动业的身语意业，造作积集后，其识也随顺彼业，直至死亡之前都随之而行。成为结生识之因，内外爱也以助缘的方式住于彼识成就果报之时。
彼者死后，从前际到现在时获得身体，最终于母胎中，以因识为缘而结生果识，即从胚胎等各个阶段差别逐渐增长，住于胎中，从名色乃至老死。
结生相续之际，彼识所将生起的业，已从异熟门中成熟果报。
从异熟所生的彼识也住于彼名色中。彼又住于眼等六根，故说名色缘识。根色是俱生，名无间灭是六识各自之所依，依此乃至命终识得运行。
五根所依是根大种及根处所大种所生色，以及名即摄持诸根、属相续、恒时安住，摄此二者是相续所依。如是识缘名色，名色缘识，于现在时乃至寿量际如帐幕而住。
如是从前际至中际诸行缘起得生，已生者亦趣入中际。
其中，胎生众生的趣入次第即是如此。卵生、湿生除无母胎外，余皆如前当知。
欲界有色众生及色界众生中化生者，诸根圆满而生，此是差别。无色界者，识依于名亦依色种。

། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ས་བོན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་འདུག་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུན་ཆད་ཟིན་པ་ལས་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་ས་བོན་དེ་ལས་ཕྱི་མ་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལ་ཡང་བྱེ་བྲག་ནི་དེ་ཡོད་དོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེའོ།།བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པས་ནི་ངན་སོང་རྣམས་སུའོ། །མི་གཡོ་བས་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སུའོ། །དབུས་ཀྱི་མཐའ་ནས་ཕྱི་མའི་མཐར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ཇི་ལྟར་ན་མི་ སྐྱེ་བར་འགྱུར།ཇི་ལྟར་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ལས་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་དབུས་ཀྱི་མཐར་བྱུང་བའི་གང་ཟག་དེས་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ནང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ཡུལ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བའི་དབང་གི་ འབྲས་བུའོ།།དེ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པའམ།ཡང་ན་སྔོན་གོམས་པས་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པས་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པར་ ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་སོ།།དེ་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའི་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་བྱེད་ཅིང་སོགས་ཏེ། དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ལས་གསར་དུ་བྱེད་པ་ལས་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐྱེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ཚེ་འདི་ལ་རྒྱུར་གྱུར་བ་སྟེ། ཕྱི་མ་ལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ཚོགས་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ས་བོན་དང་ལྡན་ནོ། །མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ས་བོན་དེ་ཡང་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ས་བོན་དང་ལྡན་ནོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ས་ བོན་དེ་ཡང་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་རེག་པའི་ས་བོན་དང་ལྡན་ནོ།།རེག་པའི་ས་བོན་དེ་ཡང་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ཚོར་བའི་ས་བོན་དང་ལྡན་ཏེ། འདི་ཡང་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་དབུས་ཀྱི་མཐར་འཕེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ལ་སོགས་པ་ནས་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པའི་ལུས་མཐའ་དག་འཕངས་སོ།།དེ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་སྔ་མ་ཤོས་ཀྱིས་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བར་འཕངས་ནས་ཡུལ་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་ཚོར་བ་ལ་དམིགས་ པའི་སྲེད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།སྲེད་པ་དེས་ནི་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའམ། སྲིད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ་འདོད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པའམ། ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལེན་པར་བྱེད་དེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་བླངས་ པའི་སྲིད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་ཤིང་ལྡན་པ།འཕེན་པའི་རྒྱུ་སྔ་མ་ལ་ནི་སྲིད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུས་བསྡུས་པའི་སྲིད་པའི་འོག་ཏུ་འཆི་བའི་དུས་བྱས་ནས། འཕེན་པའི་རྒྱུས་ཇི་ལྟར་འཕངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཚོར་བ་ལ་ཐུག་པ་ཡན་ཆད་རིམ་གྱིས་སམ།ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཚེ་འདི་ལ་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ། སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ། སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་ བ།སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་བ་དང་ན་བ་དང་འཆི་བ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་སྐྱེ་བའི་གནས་ཁ་ཅིག་ཏུ་མངོན་པར་འགྱུར་རོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་ས་བོན་དང་འབྲེལ་བར་རིག་པར་བྱའོ།

名色的种子也依赖于识而住，即使色的相续已经断绝，从那个色的种子也会在后世生起，在这里也有差别。由福业则生于欲界天和人中。由非福业则生于恶趣中。由不动业则生于色界和无色界中。从中际到后际诸行的缘起是如何生起？如何不生起？如何从未生中得清净？对此，如是生于中际的补特伽罗将感受前业的两种果报：内在异熟果和从境生起的受的增上果。
他依于非正法或由往昔串习而对两种果报生起迷惑：由于对内在异熟果的迷惑，不能如实了知再次投生是苦。他由前际和后际无明的力量，如前般造作诸行，其识在此生中造新业而随之而行。如是由无明缘生诸行，由诸行缘生识。
彼识也是此生之因，因为能摄持后世现前的识果。从一切相续的角度称为六识聚。彼识也具有后世再生的名色种子。彼名色种子也具有后世再生的六处种子。彼六处种子也具有后世再生的触种子。
彼触种子也具有后世再生的受种子，应知这也是投生中际的能引因。因此投射了从识乃至受的一切身。如是由最初对异熟果的迷惑投射再生后，另一种对境生果的迷惑则生起缘境受的爱。
彼爱则遍求欲或遍求有，取欲取或见取、戒禁取、我语取，具有取的有取并相应，前面的能引因称为有。在摄于生起现前因的有之后命终，如能引因所投射的识等诸行乃至受，次第或顿时生起。
如是此生中由无明俱触所生受为缘生爱，爱缘取，取缘有，有缘生，生缘老病死等种种苦的差别，在某些生处显现。在某些处则应知与种子相关。

།དེ་ལྟར་ན་དབུས་ཀྱི་མཐའི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་དང་། ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་ པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་མའི་མཐར་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་སྒྲའམ། སྔོན་གྱི་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ཏེ། ཚེ་འདི་ལ་འབྲས་བུར་གྱུར་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། དེ་དག་གི་རྒྱུ་དང་། དེ་དག་འགོག་པ་དང་། འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་ན་ནི་དེ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་ བྱེད་པའི་རྒྱུས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཡང་བསྐྱེད་པ་ལ་བདེན་པ་རྣམས་ལ་རིམ་གྱིས་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་དེས་མ་རིག་པ་དེ་དང་། སྲེད་པ་དེ་ཡང་མ་ལུས་པར་སྤོང་ངོ་། །དེ་སྤངས་པས་དེའི་དམིགས་ པ་གང་ཡིན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་ཤེས་པས་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་སྤངས་པས་མ་རིག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ། །མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་ རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྲེད་པ་དང་འདོད་ཆགས་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སེམས་དེ་ལས་བྲལ་བ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ། །དེའི་མ་རིག་པ་འགགས་ པས་མ་རིག་པ་མ་སྤངས་པར་ཡོད་པ་ལ་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས།ཚོར་བ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལས་བརྩམས་ཏེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་མི་སྐྱེ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་ཡང་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་ འགག་པའི་རིམ་གྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་རེག་པ་འགགས་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བའི་བར་དུ་འགག་ཅེས་བྱའོ།།ཚེ་འདི་ལ་མ་རིག་པ་འགགས་པས་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་འགག། མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་འགགས་པས་མ་རིག་པའི་ འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་འགག།མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་འགགས་པས་སྲེད་པ་འགག། སྲེད་པ་འགགས་པས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱིས་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་འཁྲུག་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་འགག་ཅེས་ བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་ཚེ་འདི་ལ་འདུ་བྱེད་དེ་རྣམས་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མི་འཇུག་ན་ཚེ་འདི་ལ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཚེ་འདིའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཚེ་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས། མིང་ དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ལུས་སོ།།ཇི་སྲིད་དུ་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ་མི་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་མྱོང་སྟེ་ལྡན་པའི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་དེ་ཡང་སྔོན་གྱི་ལས་ ཀྱིས་འཕངས་པའི་ཚེའི་ཚད་ཇི་སྲིད་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་གནས་སོ།།ནམ་དེའི་ཚེ་ཟད་པ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཟིན་པའི་ལུས་དང་སྲོག་གི་དབང་པོ་ཡང་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ། སྲོག་གི་དབང་པོ་འདི་ཕན་ཆད་མ་ལུས་པར་མཐར་ཐུག་པར་འགྱུར་ཏེ་ཕྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དེ་ཡང་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་དང་བཅས་ཏེ་འདིར་རང་གི་ངང་གིས་འགག་པ་དང་སྔ་ནས་ཀྱང་རྒྱུ་འགགས་པའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པས་མ་ལུས་པར་འགག་སྟེ་།འདི་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་གཏན་དུ་ཞི་བའི་གནས་ཡིན་ཏེ། དེ་ བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐད་དུ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་མཐར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་བ་སྤྱོད་པར་བྱེད་དེ་དེ་བས་ན་འདི་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ནས་དབུས་ཀྱི་མཐར་འཇུག་པ་དང་།དབུས་ཀྱི་མཐའ་ནས་ཕྱི་མའི་མཐར་འཇུག་ པ་དང་།དབུས་ཀྱི་མཐར་འཇུག་ཅིང་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

如是，依中际的无明缘行，及受缘爱，而后际诸行得以生起。若依他人之声，或依往昔资粮，于此生中成为果报的诸行，及彼等之因，彼等之灭，及能灭之道，如理作意，则由如理作意之因，亦能生起正见，并于诸谛次第获得有学、无学智见清净。
以彼智见能断尽无明及爱。由断除故，其所缘如实不知之无明触所生受亦当断除。由断除故，以离无明故，于此生中现证慧解脱。
于无明触所生受相应之心中，若有相应之爱与贪，彼等亦从彼心解脱，以离贪故现证心解脱。
由彼无明灭故，于未断无明者之行、识等乃至受为止，从后际开始所将生起者，彼等亦不生，且成为不生法。是故由无明灭故行灭，如是次第乃至异熟所生触灭故，异熟所生受灭。
于此生中，由无明灭故无明触灭，由无明触灭故无明触所生受灭，由无明触所生受灭故爱灭，由爱灭故如前不生法之取等乃至忧恼为止之诸行灭。
如是，于此生中彼等诸行不复现行。不现行故，于此生中获得有余依涅槃界之此生涅槃。
尔时，彼之识缘名色，名色缘识，乃清净遍净之身。乃至彼之有识之身住世之间，领受不相应受，而非相应受。彼有识之身亦住世至前业所引寿量尽时。
当彼寿尽时，亦当舍离识所执持之身与命根，此命根从此无余究竟，后不复异熟。
彼识亦与一切受俱，于此自然灭尽，且因先前因已灭故，无他处结生，无余灭尽。此即无余依涅槃界究竟寂静处。
是故于世尊处修习梵行趣向涅槃，终至涅槃。故此是从前际趣入中际，从中际趣入后际，趣入中际而得清净三种缘起安立广说。

།རྣམ་པ་དགུས་སྡུག་བསྔལ་ཞིང་འདུག་པའི་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ཤིང་ཕྱི་མ་ལ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་མི་མཁས་པས་ ཚེ་འདི་ལ་གསར་དུ་ལས་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཤིང་གཞོན་ནུ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་མི་མཁས་པ་དེས་ཟག་པའི་གནས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་མནོག་ཡོད་པར་མཐོང་ལ་འདས་པའི་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། མ་འོངས་ པའི་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་སེམས་འདོགས་པར་བྱེད་ན་དེ་ལྟར་གནས་པ་དེ་ནི་སྔོན་མ་སྤངས་པའི་སྲེད་པ་ལ་གོམས་པར་བྱས་པས་ཡང་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་མི་མཁས་པའི་གང་ཟག་དེ་ནི་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ཤིང་གཞོན་ནུ་དེའི་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་འདོད་པ་ཡིན་ལ་སྲེད་པའི་ཆགས་པས་ ཀྱང་བརླན་པས་ན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ལེན་པའི་འབྲས་བུའི་རིམ་གྱིས་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ།།འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ལས་དང་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཤིང་གཞོན་ནུ་ལྟ་བུ་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་བྱས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཉོན་ མོངས་པའི་གནས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་མཐོང་ལ་སྤོང་བ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འགོག་པའི་ཁམས་རྣམས་ལ་ཡང་ཞི་བ་ཉིད་དུ་མཐོང་བས་སྲེད་པའི་ཆགས་པས་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལས་དེ་འགྲིབ་པར་བྱེད་ཀྱི་འཕེལ་བར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་བས་ ན་མཁས་པ་དེ་ནི་ཤིང་གཞོན་ནུ་དེའི་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།སྲིད་པ་དང་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་ནས་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་ཤིང་དེ་ཉིད་ཅི་ནས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུར་དེ་ཡང་སེལ་བར་བྱེད་ན་ཕྱི་མ་ལ་འཕེལ་བར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར། གཞན་ཡང་འདི་ན་གང་ཟག་ལུས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཁ་ཅིག་གིས་སྔོན་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་དེ་ཚེ་འདི་ལ་ལྡན་ཏེ་དེའི་ལུས་དེ་དང་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་དེ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ཤིང་ཆེན པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སེམས་འདོགས་པའི་བར་གྱི་གནས་པར་གྱུར་ན་དེའི་ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་སྔ་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྩ་བ་ཐུར་དུ་ཟུག་པ་དང་འདྲ་བར་ཤིང་དེའི་མདངས་གསོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་འདིའི་དུས་ གསུམ་གྱི་སྲེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྩ་བའི་ཡལ་ག་དང་འདྲ་སྟེ།ཤིང་དེའི་བཅུད་གསོ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དང་ལྡན་པ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་ཕྱི་མ་ལ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་མིང་དང་ གཟུགས་ལ་གནས་ཐོད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཤིང་དེ་ནི་ཡུན་རིང་པོར་གནས་པ་ཡིན་ལ་གང་ཟག་དེ་ཡང་དེའི་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་འདོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འཇིག་ རྟེན་པའི་ལམ་སྔ་མ་དང་།འཇིག་རྟེན་པའི་སློབ་དཔོན་ཐམས་ཅད་བོར་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་ཞུགས་ཏེ། ཉིད་ཀྱིས་གཞན་ལ་ཕན་པར་བཞེད་པས་སེམས་ཅན་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བ་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་ནས་བདེན་པ་དཔྱོད་པ་རྩོམ་པར་མཛད་དོ། །དེ་དེའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ དཔྱད་པར་བཞེད་དེ་རྒ་ཤི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པར་གཏོགས་པ་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བརྟག་པའི་སྒོ་ནས་བརྟག་པར་མཛད་དེ།དེ་རྒྱུ་ཆ་ཕྲ་བ་དང་། རྒྱུ་རགས་པ་དང་། ནོར་པ་མེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རྒ་ཤིའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་དཔྱོད་པར་མཛད་ དོ།།དེ་ལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་ནི་ཆ་ཕྲ་བ་ཡིན་ལ་ཕྱི་མ་ནི་རགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྔ་མ་ཆ་ཕྲ་བ་ཤོས་ཡོད་པ་ལས་ཀྱང་རྒ་ཤི་འབྱུང་ལ་ཕྱི་མ་རགས་པ་ཤོས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་ཀྱང་རྒ་ཤི་འབྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་ དཔྱོད་དེ།ཕྱི་མའི་རྒ་ཤི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆ་ཕྲ་བའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

以九种方式感受痛苦并存在的后有中出生的幼树，为了在后世生长，愚者在今生新造作的业，即是其痛苦的幼树。
若是愚者对有漏法，从现在时的角度见有利益，从过去时的角度具有见解，从未来时的角度生起疑虑，如此安住者由于串习未断的渴爱而增长。
如是愚者欲求后有生起幼树的成就与安乐，且由渴爱执著滋润，如前般由取的果报次第在后世圆满。
具闻圣声闻虽造作有漏的后有业和后有痛苦的幼树，但见有烦恼处的诸行是生灭法而断除，且见离贪和灭尽界是寂静，因无渴爱执著的加持，令彼业减退而不增长。
因此智者不欲求彼幼树的成就与安乐，断除有及有缘的取等，令后有生起完全无有，如是消除，岂会于后世增长。
复次，此处某些成就身体的补特伽罗，往昔所造积累的异熟业，今生具足，其身与异熟业合一，即称为后有生起的大树。
若如前般于随顺烦恼法生疑虑而安住，其往昔异熟业如同根深入地般滋养彼树。
今生三时的渴爱烦恼如同根的枝条，当知是滋养彼树的精华。
由其因所生的业和烦恼相应的具一切种子的识，于后世结生时将住于名色。
如是痛苦之树长久安住，当知彼补特伽罗亦欲求其成就与安乐，此白分亦当如前了知。
于此菩萨舍弃前世间道及一切世间师，趣入菩提心要，以自利他意乐对众生生起现前大悲而开始观察真谛。
尔时欲观察苦谛，以逆观缘起方式观察属于苦谛的老死。
以细因、粗因、无误三相如理观察老死。
其中现前成就的因是生，现前成就也是生，当知前者是细分，后者是粗分。
于此思维：从前者最细分的存在生起老死，也从后者最粗分的缘生起老死。后世的老死是从细分的生的因所生。

།ཚེ་འདིའི་རྒ་ཤི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རགས་པའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་ནོར་བ་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེ་བའི་གནས་གཞན་དུ་གཏོགས་པའི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་གཞན་ དུ་རྒ་ཤིའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པར་མི་བྱེད་དོ།།རྒ་ཤི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། སྲིད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲེད་པ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་དུ་དཔྱོད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་རྒ་ཤི་ལ་བརྟེན་ཏེ་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་ པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སྙིང་པོ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་དེ་ཉིད་ནི་སྣུམ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནི་འབར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་ མི་མཁས་པ་ནི་སྣུམ་ལུགས་པ་ལྟ་བུ་དང་སྙིང་པོ་བསྐུལ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ་།སྡུག་བསྔལ་འབར་བ་དེ་ཡང་ཡུན་རིང་པོར་འབར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་བརྟགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལམ་དང་འགོག་པའི་བདེན་པ་བརྟགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གང་ ཟག་ནི་གཉིས་ཏེ།བདག་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པར་ཞུགས་ཏེ་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་འབར་བ་རྒྱུད་གཅིག་ལ་ཡོད་པ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྣུམ་ལྡུགས་ཤིང་སྙིང་པོ་སྐུལ་བར་བྱེད་པ་དང་། གང་ཟག་ཅིག་ཤོས་ནི་བདག་ཉིད་དང་གཞན་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ལ་གནོད་པར་ཞུགས་ པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་བདག་ཉིད་དང་གཞན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མེའི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། མེའི་ཕུང་པོ་དེ་ཡུན་རིང་པོར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པར་ བསྡུས་པའི་ཤིང་དང་།རྩཝ་དང་། བ་ལང་གི་ལྕི་བ་སྐམ་པོ་ལྟ་བུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །འདི་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་བ་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་བཞུགས་ནས་རྒ་ཤི་ལ་དམིགས་ཏེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་སྒོ་ནས་ཕྱི་མའི་མཐའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་ པ་ལ་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་སྟེ།སྲེད་པའི་བར་དུ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་ཕྱི་མའི་མཐའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡང་བརྟགས་ནས་དེ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་ཏེ། ཕྱི་མའི་མཐའི་ཀུན་འབྱུང་བ་དེའི་རྒྱུར་གྱུར་ པ།ད་ལྟར་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་ཚོར་བ་དང་རེག་པ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་མིང་དང་གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་ལ་རྟོག་པར་མཛད་དོ། །དེ་ལ་མ་འོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱིས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡང་ཕྱིས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཡང་དག་པར་མཁྱེན་ནས་མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་བརྟེན་ཏེ་གང་ཡོད་པ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་རྟོག་གོ། །ཚེ་འདིའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཐུག་པའི་བར་དེ་ནི་སྔོན་གྱི་ཀུན་འབྱུང་བ་ལས་བྱུང་ཞིང་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །བྱུང བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་འདི་ལྟར་འབྱུང་སྙམ་དུ་བརྟག་པའི་མི་རིགས་ཏེ།དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བྱུང་ཟིན་པ་ལ་གཟིགས་ནས་ཕྱིས་འབྱུང་བ་བརྟག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་གནས་ཕྱི་མའི་མཐའི་ ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་རིམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་གཟིགས་ནས།ཕྱི་མའི་མཐའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་གནས་ཕྱི་མའི་མཐའི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ཡང་ཡང་དག་པར་གཟིགས་ཏེ། ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་ལ་འཇུག་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེས་རྟེན་ ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་དང་།ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཚུལ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་འགོག་པའི་བདེན་པ་བརྟག་པར་བཞེན་ནས་རྒ་ཤི་ཉིད་ནས་མ་རིག་པའི་བར་ལས་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་ འཇུག་གོ།

此生的衰老死亡是由粗重的生的因缘所产生。对此，何为无错误？属于其他生处的两种生，不会在其他处成熟衰老死亡的果。如同衰老死亡一样，对于生、有、取、爱也应当以如理观察的两种方式来了知。如是，依于衰老死亡，以逆观缘起的方式观察苦谛和集谛。
其中，与集谛相应的诸法如同树心。集谛本身如同油。苦谛如同火焰。愚昧的补特伽罗如同注油者和添加树心者，使得痛苦之火长久燃烧。与此相反，以观察白分的方式，应知是观察道谛和灭谛。
补特伽罗有二：一是致力于损害自己，为使自身痛苦之火在相续中持续而注油添加树心；另一补特伽罗则是致力于损害自己和其他众生大众，为使自己和他人的巨大痛苦火堆，即此火堆长久存在，而修习非正法所生的闻思修邪行所摄的如同柴薪、草根和干牛粪等。
对此，世尊在为菩萨时，安住于菩提心，缘于衰老死亡，从缘起门中以逆观方式趣入后际苦谛，如理作意乃至爱，观察后际苦和后际苦集，不以此为足，对作为后际集因的现在一切苦也以逆观方式观察受、触、六处、名色和识所摄。
对此，了知未来的苦是后生，其集也是后生，依于未来时思维'从何而生'。此生的苦乃至识，是从前集所生而成。对已生者，不应观察'如是而生'，因此，菩萨见已生的现在苦后，具有观察后生的作意心而转。
见到后际集谛的处所后，又见到后际苦谛的处所后际集谛，复从识顺观而入。如是，他以顺观和逆观缘起的方式观察苦和集。此后，欲观察灭谛，从衰老死亡乃至无明以逆观方式趣入。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ད་ལྟར་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་བྱུང་ཟིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་བྱས་ན་གཏན་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བའི་ལས་གསར་དུ་མ་བྱས་ན་འགག་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་དེ་ལྟར་བདེན་པ་གསུམ་པོ་རྣམ་པར་ དཔྱད་ནས་འགོག་པའི་བདེན་པ་འདི་ཐོབ་པར་བྱུང་བའི་ལམ་ནི་གང་ཡིན།སྲང་ནི་གང་ཡིན་ཞིག་གུ་སྙམ་དུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ། དེ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པས་སྔོན་གྱི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཟག་པ་ཟད་པར་བྱ་བའི་གདམས་ ངག་སྟོན་པ་དང་འདྲ་བ་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་ཅིང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་དགོངས་ཏེ།དྲང་སྲོང་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱིས་བགྲོད་ཅིང་རྗེས་སུ་བགྲོད་པའི་ལམ་སྔ་མ་བདག་གིས་རྙེད་དོ་སྙམ་སྟེ། འདི་ནི་དེའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཁོ་ནས་བདེན་པ་བཞི་པ་དཔྱད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ཡང་དག་པའི་ ལྟ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་འགྲོ་ཞིང་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པས།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ན་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པས་མངོན་སུམ་གྱི་ཚུལ་དུ་ཐུགས་ སུ་ཆུད་དེ།དེས་གང་གི་དོན་དུ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་དཀའ་བ་སྤྱད་པའི་དོན་དེ་བརྙེས་ནས་གཞན་རྣམས་ལ་ཕན་པར་བཞེད་པས་ལྷར་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་སུ་ཡང་རུང་བ་དེ་དག་ལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའི་བགོ་ བཤའ་མཛད་ཅིང་སྐྱེད་པར་མཛད་དོ།།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་པ་ནི་གནས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་ཏེ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་བྱེད་པ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ལེགས་པར་འདོགས་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་ དང་།བདག་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་བྱེད་པ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ལེགས་པར་འདོགས་པ་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའི་སྡུག་བསྔལ་ལས། ཚེ་འདི་དང་སྔོན་གྱི་མཐའི་སྡུག་བསྔལ་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་གང་དུ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་། རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཀྱང་མིང་དང་གཟུགས་འབྱུང་སྟེ།མདུད་ཁྱིམ་གྱི་ཚུལ་དུ་གཅིག་ལ་གཅིག་རྟེན་ཅིང་འདུག་ལ་དེའི་བར་སྐབས་སུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གིས་མ་བྱས་པ་དང་། གཞན་གྱིས་མ་བྱས་པ་དང་། གཉི་གས་མ་བྱས་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་ པ་ལས་ཀྱང་མ་བྱུང་བར་འདོགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་བྱེད་པ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ལེགས་པར་འདོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དེ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ན་ཡང་མེད། ཕྱི་མའི་མཐའ་ན་ཡང་མེད། དབུས་ཀྱི་མཐའ་ན་ཡང་སྐད་ཅིག་ ཙམ་ཞིག་ཡོད་པར་ཟད་པའི་ཕྱིར།སྤྱོད་པ་དང་། བྱེད་པ་དང་། འཇུག་པ་དོན་དམ་པར་མི་དམིགས་ཤིང་། རྒྱུད་ལས་གདགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པ་འདི་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདོགས་པ་སྟེ། །དེ་བས་ན་ལེགས་པར་འདོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ལེགས་ པར་འདོགས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་གནས་པས་བདེན་པ་རྣམས་ལས་བརྩམས་ཏེ།གཞན་དག་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་འདི་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པའོ། །དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ མཐུན་པའི་ཆོས་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པ་དང་།ཚེ་འདི་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ནི་བདག་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྔོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསྒྲུབས་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་ཉན་ཐོས་ནི་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལུང་དང་ ལྡན་པ་ནི་གསལ་བའོ།།རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་དུལ་བའོ། །ཆོས་རྣམས་ལ་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པས་ན་ཆོས་རྣམས་ལ་འཇིགས་པ་མེད་པའོ། །དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པས་ན་བདུད་རྩི་མཐོང་བའོ།

为什么这样说呢？如果问现在已经生起的苦谛如何才能永远止息，就是思维：如果不再新造无明缘起的业，就能止息。他这样观察三谛之后，为获得灭谛，思维：什么是道，什么是路径？他如前一样，以宿命随念，如同现前显示往昔世间正见灭尽诸漏的教诫，他这样思维：'我已经发现了古昔诸仙人所行、随行的古道。'这是他仅以世间作意观察第四谛。
他以此正见随行，现证诸谛，证得无上正等正觉时，以极为清净无漏的有学、无学智见，现前通达。他获得了为之三大阿僧祇劫修苦行的目标后，为利益他人，为具大福德的天人世间开示、宣说现证四圣谛的教法。
诸佛世尊的教法以三处所摄，哪三种呢？无作用门善立缘起诸法，依此成办利他，成办自利。其中，无作用门善立是指：从后际的痛苦，不是从今生和前际的痛苦顺行，而是以名色缘识、识缘名色的方式，如同结绳一样互相依存，其间一切缘起法非自作、非他作、非共作、亦非无因而生，如此安立，这就叫做无作用门善立。
为什么这样说呢？诸行无常，前际无有，后际无有，中际也仅有刹那存在。行为、作用、趣入胜义中不可得，仅是相续假立，这是如实安立，所以称为善立。依止此善立，住于缘起，以诸谛为基础为他人说法，这就是成办利他。依止此法，为自己现证诸谛而精进修习随法之法，今生获得涅槃，应知这就是成办自利。
其中，往昔积累智慧资粮而具足俱生智慧的声闻称为智者。具足教法传承的称为明了者。具足思择的称为调伏者。于诸法不依赖他人故于诸法无所畏惧。以所缘门如实通达涅槃故称为见甘露者。

།ཟད་པ་དང་མི་ སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཐོབ་པས་ན་བདུད་རྩིའི་དབྱིངས་ལུས་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ།། །།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་གཞི་བསྡུ་བ། བམ་པོ་བཅུ་གསུམ་པ། བྱེས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་མུ་སྟེགས་ཅན་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་ཀྱི་མི་རྟག་པ་རགས་པ་མཐོང་ནས་ལུས་འདུག་ཅིང་འཚོ་བ་དེའི་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་དང་། འཆི་བའི་ཚེ་དང་སྐྱེ་བའི་ཚེའི་འདོར་བ་དང་ལེན་པ་ལ་བལྟས་ནས་ལུས་འདི་ལས་སྐྱོ་ཞིང་མ་ཆགས་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ བར་འགྱུར་ཏེ།འདོད་པའི་ཁམས་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་དུ་སོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ལུས་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་མ་གྲོལ་བ་ཁོ་ནར་རིག་པར་བྱའོ། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེས་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་དང་དེར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་སྦྱང་བ་བྱས་ཀྱང་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་ཅིང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པས་གནས་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མི་མཁས་པས་ཚེ་ཟད་ཅིང་ལས་ཟད་ནས་ཡང་ཕྱིར་ལྡོག པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པའི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་ཀྱི་མི་རྟག་པ་ཆེས་ཕྲ་བ་ཡང་དག་པར་མཐོང་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མི་རྟག་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ བཞི་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་ཀྱི་ནི་དུས་གཞན་དུ་མི་རྟག་པར་སྣང་ལ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ནི་འདྲ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་མི་མངོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མི་རྟག་པ་ནི་སྐད་ཅིག་རེ་རེའི་དམིགས་པ་ལས་དམིགས་པ་འཕོ་ཞིང་འགྱུར་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་དུ་སར་སྣང་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མི་རྟག་པ་ནི་རགས་ཤིང་རྣམ་པ་དུ་མར་འདུག་བཞིན་དུ་དེ་ནི་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་དང་།འཇུག་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་མཆོག་ཏུ་ཆ་ཕྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་ བ་དང་།འགྲིབ་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། འདོར་བའི་མི་རྟག་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཤའི་མིག་གི་ཡུལ་དུའང་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་རྟག་པའི་ཆ་ཕྲ་བ་དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པའི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དེ་འཇུག་པར་འདོད་པ་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བ་ཉིད་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་རེག་པ་ལས་བྱུང་བ་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་མི་རྟག་པ་ལ་འཇུག་གོ།།དེ་དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་དང་ལྡན་པས་རིམ་གྱིས་ཚོར་བའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ ལུས་ལས་ཀྱང་སྐྱོ་བར་འགྱུར་ལ་རྒྱུར་གྱུར་པའི་རེག་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱོ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་མིང་གིས་བསྡུས་པའི་འདུ་བྱེད་དུ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་ཕུང་བོ་དང་བཅས་པ་དང་། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་རྣམ་པར་གྲོལ་ ཞིང་གཏན་དུ་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པའི་དགེ་སློང་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་མཐའ་གསུམ་ཡང་དག་པར་དཔྱད་པས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དག་པར་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ནི་གང་། མཐའ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་གང་ཞེ་ན། སྡུག་ བསྔལ་གྱི་གནས་དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཞི་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཞིའི་གནས་ཏེ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་མཐའ་གསུམ་སྟེ། དབུས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་མཐའ་འདི་རྣམས་ཡང་དག་པར་དཔྱོད་དོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ནང་གི་རྟེན་ནི་ ཕུང་པོ་ཡིན་ཏེ།གྲང་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ན་བ་དང་འཆི་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་སྐྱེ་བའི་གནས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཡོད་ན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

由于安住于尽智和不生智，获得有余涅槃界和无余涅槃界，故现前证得甘露界身而修持安住。
瑜伽师地论摄事分第十三品。外道外道见到由四大种所生身的粗大无常后，观察身体住世存活时的增长衰减，以及死时和生时的舍取，而对此身生厌离无执，获得解脱。虽然以世间道从欲界和色界中离贪，但应知即便到达有顶以下，仍未从彼身完全解脱。
为什么呢？因为虽然他在各种等至中净修诸识，但由于执著我和我所而具有烦恼，由于不通达缘起，寿尽业尽后又会退转。
通达缘起的圣声闻能如实见到四大种所生身的极细无常，而识的无常则不如是。为什么呢？因为四大种所生身在不同时间显现无常，而刹那刹那相续相似故不明显。
识的无常则以刹那刹那转变所缘的方式显现多种形态，然而识的无常虽然粗显且多种，但因难以通达和趣入，故应知是最极微细。为什么呢？因为是慧眼的境界。
四大种所生身的生、衰、取、舍等无常，即使是不如理的肉眼也能见到。通达缘起的圣声闻欲趣入识无常的微细分时，如理作意缘起，以断定自相续中触所生诸受差别状态的方式，趣入彼识无常。
他以如是智见，渐次厌离作为受所依的身，也厌离作为因的触。从一切非因所摄的名聚诸行中，解脱于有余涅槃界和无余涅槃界，获得永久解脱。
通达缘起的比丘以三种方式如实观察三边而尽苦。什么是三种？什么是三边呢？苦处、苦事和苦事处这三种的三边，即中边、过去边和未来边，如实观察这些。
其中苦的内在所依是蕴，是寒热等、病死等种种苦在此生中生起的处所。为什么呢？因为有此则依此而生彼等。

།ཕྱི་རོལ་གྱི་ཕ་མ་ལ་སོགས་ པའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕུང་པོ་ནི་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚོན་དང་།དབྱུག་པ་འཆང་བ་མན་ཆད་དང་། མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཡིན་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཕུང་པོ་དེ་ གཉིས་ཀ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ནི་སྲེད་པ་སྟེ།ཀུན་འབྱུང་བའི་གནས་ཀྱི་སྲེད་པ་དེས་ཕུང་པོ་འདི་བསྐྱེད་པ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཞིའོ། །སྲེད་པ་དེ་ཡང་དགའ་ཞིང་བདེ་བའི་ཡུལ་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་གནས་ཏེ། སྐྱེ་བ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཞིའི་གནས་ཡིན་ནོ། །འདོད་ ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གི་མེ་ཚ་བས་གདུངས་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་ལ་སྲེད་ཅིང་སྐོམ་པ་གང་སུ་ཡང་རུང་བ་དག་ནི་ཟས་བཟང་པོ་དུག་དང་སྦྱར་བ་བཞིན་དུ་དགའ་ཞིང་བདེ་བའི་གཟུགས་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་འདོར་བར་མི་བྱེད་དེ།དེ་དག་ནི་སྲེད་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་པའོ། །སྲེད་པ་འཕེལ་ བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཕྱི་མ་ཕུང་པོ་འཕེལ་བར་བྱེད་པའོ།།ཕྱི་མ་ལ་ཕུང་པོ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་ཡང་དག་པར་འཆི་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་། འདི་ནི་ད་ལྟར་ བྱུང་བ་དཔྱད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ཚུལ་ཡང་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དཔྱད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་ཐ་སྙད་བཞི་ལ་བརྟེན་པའི་ཚད་མ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་དཔྱད་པ་ ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའི་ཐ་སྙད་འདི་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའོ། །བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པའི་ཐ་སྙད་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའོ། །ཐོས་པའི་ཐ་སྙད་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་ མའོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དཔྱོད་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་ཡང་དག་པར་ཞུགས་ན་སྡུག་བསྔལ་ཟད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བའི་གཞི་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པ་དང་། འགོག་པའི་གཞི་ཡོངས་ སུ་དཔྱོད་པ་དང་།འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་པ་དང་། རྟོགས་པ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་དེའི་དཔྱོད་པ་དེ་ལེགས་པར་བརྩམས་པ་དང་། འབྲས་བུར་གྲུབ་པ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་མ་འོངས་པའི་ཕུང་པོའི་རྒྱུའི་སྡུག་བསྔལ་ནས་བཟུང་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་བར་དུ་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་བཞིས་དཔྱོད་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་། །རྒྱུ་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་ན་འབྲས་བུ་ མེད་དེ་ཞེས་ཕྱི་མ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་དཔྱོད་ཅིང་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་དོ།།ཡོངས་སུ་དཔྱད་ནས་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ། །ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་དཔྱོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ གྱིས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་།མི་གཡོ་བའི་ལས་གསར་གྱི་རྒྱུ་ཡོད་པ་ལས་བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བར་འགྲོ་བ་དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཡང་དཔྱོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་མེད་ན་དེ་ཡང་ མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་དཔྱད་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ན་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བའི་ལས་གསར་ཡང་མི་བྱེད་ལ་ལས་རྙིང་རྣམས་ཀྱང་མྱོང་ནས་ཟད་པར་བྱེད་དོ།།སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཚེ་འདི་པའི་ལམ་དང་། ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ཡང་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེས་དེའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པའི་མེའི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་ཚ་བ་དང་འབྲེལ་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་རྫ་མཁན་གྱིས་སོ་གཏོང་བའི་ཚ་བ་དང་ལྡན་པ་ལས་དུམ་པ་ཕྱུང་བ་བཞིན་དུ་མཆོག་ཏུ་བསིལ་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ བཞག་པ་ཡིན་ནོ།

外在的父母等众的执取蕴，是寻求等的刀杖持有者以下，以及忧愁和悲叹等痛苦差别的所依，为什么呢？如前所说。这两种蕴执取的因是爱，由彼集处的爱生起此蕴，此是苦的根本。彼爱又住于喜乐境色境，此生是苦根本之处。
被贪欲和嗔恨之火炽热所逼故，对境贪爱且渴求的任何人，如同美食掺毒一般，对喜乐色境品尝其味而不舍弃，彼等增长爱。增长爱者，彼等增长后世之蕴。增长后世蕴者，彼等增长痛苦，如是应知彼等必定死亡。此应知是现在观察。
以现在方式也应了知过去和未来的方式，此应知是过去和未来观察。此亦依于四种言说，依于三量而观察。其中见到的和了知的言说，此是现量。分别差异的言说，此是比量。听闻的言说，此是可信教量。
若以五种方式正确趣入缘起观察，则能尽苦并终结痛苦。何为五种？遍观缘起法生起之基、遍观灭基、如实了知趣向灭的正道、趣入随顺法之法、无证悟增上慢。如是则其观察善为开始且成就果。
其中从未来蕴因之苦开始，乃至以识缘名色为止，以非顺行四相观察通达并修行。有因则有果，无因则无果，以此二相观察并遍观后世。遍观后得通达无因之道。通达后如是正趣入，此是随顺法观察。
即于现世观察由无明缘所生的福、非福和不动新业因有故，趣向福、非福和不动的彼果识存在。无彼则彼亦不存在，观察后如前通达并修行，正修时不造无明缘所生新业，且受尽旧业令灭尽。
如前所说，现世之道和道果涅槃亦于现世获得。尔时，如陶师从具热的窑中取出陶器一般，从具烦恼火随眠热及具识之身，安置于最极清凉的涅槃中。

།དེའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཚ་བ་དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །གྱོ་མོ་ལྟ་བུའི་ལུས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པས་བསྡུས་པའི་ཕུང་པོ་དེ་ཡང་བསིལ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་ཐ་མའི་ཚོར་བ་མྱོང་བ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ རྒྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་རྟག་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ལས་ཕྱིར་ཉམས་ཤིང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་རོ། །རྟོགས་པ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ དེའི་ཚེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ལྡན་ཏེ།དེ་འདི་སྙམ་དུ་ཡང་དག་པར་ན་འདི་ན་སུ་ཡང་འཁོར་བ་ཡང་མེད་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡང་མེད་དོ་། །ཆོས་དེ་དང་དེ་དག་སྐྱེས་པ་ལས་ཆོས་དེ་དང་ དེ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ།དེ་དང་དེ་དག་འགགས་པས་དེ་དང་དེ་དག་འགག་པར་འགྱུར་བར་ཟད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ནི་གཉིས་ཏེ། སློབ་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དང་། མི་སློབ་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་སློབ་པའི་མངོན་པའི་ ང་རྒྱལ་ཅན་ནི་གང་གཞན་དག་ལ་ཡང་འདི་སྐད་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་སྤངས་པས་ན་བདག་ནི་སོམ་ཉི་ལས་བརྒལ་ཏོ།།རང་གི་རྟོགས་པ་སློབ་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་བདག་གིས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་གྱུར་ཏོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་ན།ལྟ་བའི་ཟུག་རྔུ་ཕྱུང་ངོ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ། །མི་སློབ་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ནི་འདི་སྐད་དུ་བདག་གིས་ནི་འདི་ལས་གོང་དུ་བྱ་བའམ། བྱས་པ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་དེ་དེ་གཉི་ག་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བའམ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་བརྩམས་ནས།འཕགས་པའི་གཏམ་ཟབ་མོ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པ། རྐྱེན་འདི་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་བརྗོད་པ་ན་གཏམ་དེ་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་ཅིང་རྗེས་སུ་མི་འཇུག་སྟེ། དེ་ གཉིས་དེའི་རྒྱུས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ལ་རང་གི་རྒྱུད་ལ་སོམ་ཉི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ལ་ཡང་ཡིད་གཉིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སློབ་ པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་གྱིས་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་།བདག་གིར་འཛིན་པ་དང་འབྲེལ་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་དང་། སྤེལ་མར་འགྱུར་བའི་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཆ་ཕྲ་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་ལ་ཞི་གནས་ཀྱིས་ཀྱང་དེའི་རྒྱུད་ཉེ་བར་བརྟན་པར་གྱུར་པ་དང་། ཉོན་ མོངས་པ་རགས་པས་ཀྱང་མ་འདྲེས་ཏེ།དེས་ན་དེ་མ་ཐོབ་པ་ལ་ཐོབ་པོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་པར་གྱུར་ལ་གཞན་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་སློབ་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ནི་བདག་ནི་ཞི་བའོ། །བདག་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །བདག་ནི་སྲེད་པ་མེད་པའོ། །བདག་ ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པའོ་སྙམ་སྟེ།ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཆ་ཕྲ་མོ་མ་སྤངས་ལ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དེ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ནས་མ་ཐོབ་པ་ལ་ཐོབ་པོ་སྙམ་དུ་འདུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ལ་གཞན་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་དོ། །མི་སློབ་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དེ་ཡང་སྔར་སློབ་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དུ་ གྱུར་པ་ཁོ་ནར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དོན་དུ་བདེན་པའི་སློབ་པར་གྱུར་པ་ལས་ཕྱིས་མི་སློབ་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གིས་དེ་མ་ཐོབ་པ་ལ་ཐོབ་པོ་སྙམ་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ནས་དུས་གཞན་དུ་གནས་པར་འགྱུར་ཞིང་ གཞན་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུར་དེའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དེ་འདྲ་བར་སེམས་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པར་མི་འགྱུར་གྱི་བརྗེད་ངས་པས་དེའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཆུང་ངུ་ཡུན་རིང་པོ་མི་གནས་པ་དང་ལྡན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་ཕྱིར་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

他的烦恼热恼也完全断除了。如同干枯的身体，以及包含识蕴在内的诸蕴也都清凉了。如前所说，当经历身体最后的感受时，应当广泛了知。他将一直安住直至寿终，不会从阿罗汉果位退失，也不会因无明缘而造作诸行。
什么是对证悟无增上慢呢？此时他具有缘起智见极为清净，心想：'实际上，这里既无轮回者，也无涅槃者。只是诸法因缘和合而生，因缘离散而灭而已。'
增上慢者有二种：有学的增上慢者和无学的增上慢者。其中，有学的增上慢者会对他人这样说：'我已断除三结，故已超越疑惑。对于自己证得有学解脱，我已无疑。由于断除了以身见为根本的一切见，所以已拔除见刺。'
无学的增上慢者则会说：'我已无更高的修行或所作了。'这两种人对于缘起或涅槃，当听闻甚深的出世间圣言，具有空性，说明此缘此生起的缘起法时，他们都不能理解也不能随顺。因此，他们对于如实了知缘起的自相续会生起怀疑，对于现证断除烦恼的涅槃也会产生疑虑。
为什么呢？因为有学的增上慢者随顺于我执、我所执相关的作意，具有微细的我慢，虽然由止观使其相续稳固，也不被粗重烦恼所染，但是他对未证得的认为已证得，并且向他人宣说。
无学的增上慢者则认为：'我已寂静，我已涅槃，我已无贪，我已无取。'但未断除微细的行为，也未了知我慢，对未证得的认为已证得，并且向他人宣说。应当了知，无学的增上慢者必定是先前的有学增上慢者，实际上从真实的有学位不会后来成为无学增上慢者。
为什么呢？因为若对未证得认为已证得的增上慢执著，并且在其他时候安住其中且向他人宣说，这样的烦恼习气相续不断遍及其心，不会仅仅因为失念而有短暂的微细烦恼习气，而是会很快觉察并永远断除。

།དེ་གཉིས་དེ་ལྟར་སྔར་ནི་མ་ཐོབ་པ་ལ་ཐོབ་པོ་སྙམ་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དུ་གྱུར་ལ། ད་ལྟར་གྱི་ནི་སོམ་ཉི་དང་ཡིད་གཉིས་སུ་གྱུར་ནས་ཡི་ཆད་པའི་ཕྱིར་ཉམས་པར་འགྱུར་བའམ། གལ་ཏེ་བདག་གི་ཐོབ་པ་མེད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ ན་གཞན་དག་གི་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་འཕགས་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡང་དག་པར་བླངས་པས་ན་ཕོངས་པར་འགྱུར་རོ།།འཕགས་པའི་གཏམ་ཟབ་མོ་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་མོས་པ་གང་ཞེ་ན། གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་ལྡན་པས་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སུ་བསྟན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་འདུས་བྱས་ནི་མི་རྟག་པའོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་རྟག་པའོ། །འདུས་བྱས་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་ བའོ།།འདུས་བྱས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བསྡུས་ན། སྡུག་བསྔལ་ཙམ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །འདུས་མ་བྱས་དེ་ཡང་བསྡུས་ན་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་འགོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི། །ཚེ་འདི་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་ཅིང་ སྡུག་བསྔལ་ཆད་པར་གྱུར་བའི་དགེ་སློང་གི་ནི་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའི་ལམ་དང་ཕྱི་མ་ལ་དེའི་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ལ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེ་ཡང་དེའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་མི་འགྱུར་རོ།།སྔོན་གྱི་རྒྱུས་དྲངས་ པའི་ཕུང་པོ་ཡང་རང་གི་ངང་གིས་འགག་པར་འགྱུར་རོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་ནི་དེ་ཡིན་ཏེ། འདི་ན་སུ་ཡང་སྔོན་འཁོར་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་ལ། ད་ལྟར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་དོན་འདི་སྟོན་པའི་གཏམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ འཕགས་པའི་གཏམ་ཟབ་མོ་ནས་སྔར་སྨོས་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རང་བཞིན་གྱིས་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་ཡང་ཁ་ཅིག་ལ་གསལ་བ་ཁོ་ནར་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་འགྱུར་ཏེ་སྟོན་པས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ལེགས་པར་བསྟན་ལ་གང་ཟག་ དེ་ཡང་ཞིབ་མོ་བརྟགས་པ་མཁས་པ་མཛངས་པ་གསལ་བ་ཡིན་ཏེ་གང་ལ་བསྟན་པ་དང་།སུ་ཉན་པའོ། །ཚིག་གི་དོན་འདི་རྣམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་གྲངས་བསྡུ་བ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞིས་ མཆོག་ཏུ་ཟབ་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བཞི་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཆ་ཕྲ་བ་ཤེས་པར་དཀའ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་ཤེས་པར་དཀའ་བ་དང་། བྲལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལྡན་པར་ཤེས་པར་དཀའ་བ་དང་། ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་འབྲལ་བར་ཤེས་པར་དཀའ་བའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཆ་ཕྲ་བ་ཤེས་ པར་དཀའ་བ་གང་ཞེ་ན།བདེན་པ་བརྟག་པའི་ཚུལ་ལ་བརྟེན་ཏེ། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། རྐྱེན་ཡོད་པ་ཡང་ གང་ཞེ་ན།གང་གི་རྒྱུས་སྐྱེ་བ་སྟེ། གང་མ་སྤངས་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱེས་པའི་འོག་ཏུ་ཡང་རྒ་ཤིར་འགྱུར་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ཤོས་ཡོད་ན། སྐྱེ་བ་ ཕྱི་མ་ཤོས་འབྱུང་ལ་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ཤོས་ཡོད་ན་རྒ་ཤི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ཤོས་ནི་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ཤོས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། རྒ་ཤིའི་གཞི་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ཤོས་ནི་རྒ་ཤིའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ལ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་རྒ་ཤིའི་རྐྱེན་ཡོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྐྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྲིད་པ་དང་ལེན་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །ལེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དེ་ལ་སྤྱིར་ན་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ནི་ལེན་པའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ནི་ལེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ ན།སྲེད་པ་ནི་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་སྒོ་ནས་ལས་ཀུན་དུ་སློང་བ་ཡིན་ནོ། །སྲིད་པ་འདོད་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བ་ཡིན་ནོ། །ལས་དེ་གཉི་གའི་སྒོ་ནས་ནི་སྡུག་པ་དང་། མི་སྡུག་པའི་ཚོར་བ་ལ་བརྟེན་ཏོ།

那两者如此之前未得而认为已得的增上慢者，现在生起怀疑和犹豫而失望，因此将退失。或者若认为自己未得，则认为他人也未得，对圣者生起诽谤的邪见，成为恶趣之因，由于完全执取而成为贫乏。
如前所说对圣者甚深语的信解是什么呢？即是以三相宣说缘起和涅槃为有为法和无为法。如是有为法是无常，无为法是常，诸有为法是苦，涅槃是寂静。
总摄一切有为法，仅是苦及苦因而已。总摄无为法，仅是灭除具因之苦而已。当如是宣说时，于今生得涅槃、断除苦的比丘，不会再有后有生起之因道，后世也不会生起其果报之苦，无余涅槃时也不会再相续其苦。由往昔因所引生的诸蕴也将自然灭尽。
这就是苦的边际，此中无有任何人先前轮回，现在也无人圆满涅槃。显示此义的言教，即如前所说应知是圣者甚深语。
对某些人而言，自性极为甚深的缘起显得明了，这是由两方面形成：导师如实善说，且彼补特伽罗也是善于观察、智慧、明达、通晓之人，即所说法者与能听者。
这些文句的含义如数取趣品中所说。其中缘起以四种方式极为甚深应当了知。何为四种？因果细微难知、无我难知、离者相应难知、相应者离散难知。
其中因果细微难知是什么？依真谛观察之理，有支中从老死乃至识与名色为止，诸缘的存在是什么？诸缘的存在即是生起之因，若不断除则将生起，生起之后也将成为老死，应当了知。
其中生的因是生，从其因所生的现行也是生。有前生则后生生起，有后生则老死生起。其中前生是后生之因及老死之基础，后生是老死之缘。总摄彼等一切即说'以生缘故有老死'，应知这是老死之缘的存在。如生一样，有与取也是如此。
建立取即是：总的来说，欲贪即是取。四取是建立取，如何呢？爱是通过追求欲望而发起诸业。有也是通过希求而发起诸业。通过这两种业则依于可意、不可意的感受。

།དེ་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་མ་རིག་པའི་ འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་འབྱུང་ངོ་།།གང་དེའི་རྐྱེན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཚོར་བ་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མ་རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའོ། ། ཚོར་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་དང་རེག་པ་འདྲ་བའི་རེག་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། རིག་པ་དང་མ་རིག་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཐོགས་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའོ། ། རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་འབྲེལ་བ་དེ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཐོས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་དག་པ་དང་། ལོག་པའི་ཐོས་པ་དང་། བསམས པ་དང་།བསྒོམས་པའི་ཤེས་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མིང་གི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན། མ་རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པས་བསྡུས་པ་ཐོབ་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ཡང་བསྡུས་ན་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་ཡིན་ནོ། །མིང་དང་གཟུགས་དེ་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་ཉིད་དེ་ཆ་གཉིས་སུ་བྱས་ནས་རེག་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་མེད་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཆ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་ནི་མིང་ཡིན་ནོ།།དེ་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཆ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་ནི་གཟུགས་ཡིན་ནོ། །མིང་དང་གཟུགས་དེ་ཡང་ཚེ་འདི་ལ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འཕངས་པ་དང་། ཟིན་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། དེ་དང་མ་བྲལ་ན་མེད་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་བླངས་ནས། མིང་དང་གཟུགས་ཁོ་ན་ལ་གནས་ཏེ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་གོ། ། དེ་བས་ན་དེ་ཡང་ཚེ་འདི་ལ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པའི་མིང་དང་། གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པ་དང་། གཅིག་གི་རྐྱེན་གཅིག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ལ་ཐུག་པ་འདི་རྣམས་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྒ་ཤིའི་རྒྱུད་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་རྐྱེན་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཆ་ཕྲ་བ་ཤེས་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཤེས་པར་དཀའ་བས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཟབ་ཅིང་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་མེད་པ དང་ཤེས་པར་དཀའ་བ་གང་ཞེ་ན།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ཇི་ཙམ་པ་དེ་ཙམ་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱིར་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་བླ་དགས་འབྱུང་སྟེ། ཚིག་བླ་དགས་དེའི་ལམ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་གནས་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་ཐ་དད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱ་དང་ཉ་དང་སྡིག་སྦྲུལ་དང་། ལྷ་དང་མི་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པའི་ཚིག་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །གདགས་པ་ནི་སོ་སོའི་མིང་གིས་དབྱེ་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ནེ་ཙོ་དང་། རི་སྐེགས་དང་། རྨ་བྱ་དང་། རྣམ་ཐོས ཀྱི་བུ་དང་།ཡུལ་འཁོར་སྲུང་དང་། འཕགས་སྐྱེས་པོ་དང་། མིག་མི་བཟང་དང་། ཤཱ་རིའི་བུ་དང་། བཟང་པོ་དང་། སྐྱབས་མེད་ཟས་སྦྱིན་དང་། དོན་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་ཙམ་གྱིས་ནི་ཐ་སྙད་དུ་གདགས་པའི་སྐྱེས་བུ་དེ་དག་ལ་ཚིག་ འཇུག་པར་འགྱུར་བའོ།།དེ་རྣམས་ཀྱི་ཚོར་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མ་རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མིང་དང་། གཟུགས་དང་ལྡན་ཏེ། མིང་དང་གཟུགས་མ་ལུས་པར་འགགས་ན་ཚོར་བ་འབྱུང་བ་མེད་དོ།

还有，从六处门中，由无明触所生的受，由其缘而生。其他不成为其缘的受也有，即：由明触所生，以及由非明非无明触所生。应知彼等一切受皆从与彼相似之触缘所生。其为何？即：与明和无明相应者是言说触。与此相反者是障碍触。明触和无明触的言说触相关者，应知也是随应从听闻正法、听闻非正法所缘的正确和错误的闻、思、修智相应的名缘所生。应知非明非无明触所摄的得触是从内外色缘所生。
其摄要而言即是以名色为缘之触。彼名色即是六处本身分为二分而成为触缘，即：意处无色以外的其他无色法相应合为一分即是名，除此之外的有色处合为一分即是色。彼名色也是从此世结生识所引发和执持的缘所生，若不离彼则不会无有。彼识也是摄取结生后，唯住于名色，以俱生和等无间生的方式而转。
因此，彼也是此世从名色缘所生，应知宿业所引的名、色和识是互相依止，互为缘。如是，有支中识乃至名色等，也应如前老死相续般随应知有缘，此是因果细分难知者。因其难知，故缘起甚深极甚深。
无我和难知为何？缘起因果安立有多少，一切众生类普遍有'众生'之言说，应知彼言说之道即是彼。住于彼已，由众生类差别分类，即：鸟、鱼、蝎蛇、天、人等决定语转起。假立即是以各别名分类，即：鹦鹉、山雀、孔雀、毗沙门、持国、胜生、目连、舍利弗、贤善、无依食施、一切义成等差别而转，以彼等即是言说假立补特伽罗之语转起。
彼等任何受，无论是由明触所生，或由无明触所生，或由非明非无明触所生，彼等一切皆具名色，若名色无余灭，则无受生。

།འདི་ནི་བདག་མེད་པར་ཤེས་པར་དཀའ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྲལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལྡན་པར་ཤེས་པར་དཀའ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ བའི་མུ་སྟེགས་ཅན་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བས་ཟིན་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བདག་མེད་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་དག་ལ་བདག་ཏུ་བརྟགས་ནས་ལྟ་ཞིང་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།སྒོ་གསུམ་པོ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་ དང་མ་བྲལ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་གཅིག་ལ་ནི་ཚོར་བར་བྱ་བའི་བདག་གིར་ལྟ་ལ།གཅིག་ལ་ནི་ཚོར་བ་པོར་བདག་ཏུ་ལྟའོ། །འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་གཅིག་པུ་ མྱོང་ཞིང་མྱོང་བར་བྱ་བ་དེ་ལ་ཡང་བདག་གིར་རྟོགས་པ་ན།ཚོར་བ་དེ་ལས་ཐ་དད་པའི་ཚོར་བ་པོའི་བདག་ཚོར་བ་དེའི་སྒོ་ནས་ཚོར་བའི་ཆོས་ཅན་ཚོར་བ་དེ་ཡང་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་མཐོང་ངོ་། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ ཆ་ཕྲ་བ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ནས།ཚོར་བ་མེད་ན་ནི་བདག་གིས་བདག་ནི་ཚོར་བ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་བརྟགས་ནས་ལྟ་བར་བྱེད་དེ། དེ་དེ་དག་གི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚོར་བ་གསུམ་པོ་རྣམས་མི་རྟག་པས་བདག་ཀྱང་མི་ རྟག་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཚོར་བ་གསུམ་པོ་དེ་བདག་ཏུ་མཐོང་བས་དེའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་། དེའི་གོང་གང་ན་ཚོར་བའི་བདེ་བ་མེད་པ་དེ་ན་ཡང་བདེ་བ་ཚོར་བ་པོ་ཡང་མེད་པས་ན། དེ་ན་བདེ་བའི་ཚོར་བའི་སྒོ་ནས་ཚོར་བའི་ཆོས་ཅན་གྱིས་བདག་ཡོད་པར་མི་རུང་ངོ་། ། གཅིག་ཏུ་ན་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་། དེའི་གོང་མ་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ན། གལ་ཏེ་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདག་མེད་དུ་ཟིན་ན་ནི་དེ་དག་གི་ཞི་བའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བས་བདག་ཞི་བར་གྱུར་ཏོ་སྙམ་དུ་འཛིན པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ནི་དེ་ཡང་ཡོད་དེ་དེ་བས་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།དེ་ལ་གལ་ཏེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཟབ་པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་ནི་དེ་དེ་ལྟར་དེ་མ་ཤེས་པས། དེ་དག་གི་ལྟ་བ་མི་རུང་བར་མི་འགྱུར་བའི་རིགས་སོ། །ཆོས་འདི་པའི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་ ནི་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བས་ཟིན་པ་ན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་མི་རིགས་པར་ཤེས་པས་བདག་ཏུ་མི་ལྟའོ།།དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་མཁས་ཏེ། དེ་བཞིན་འོངས་པ་ཤི་ཕན་ཆད་ཡོད་པར་མི་འཛིན་པས་ན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་ པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་བར་དུ་སྦྱར་རོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སེམས་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་གང་འདི་སྐད་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་རམ་ཞེས་འདྲི་ན། དེ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་ཏེ་ལན་མི་འདེབས་སོ། །མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། གཉི་ག་དང་། གཉི་གར་མི་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་ཏེ། ལན་མི་འདེབས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཤེས་པ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ། ལན་མི་འདེབས་པ་ལ་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བརྙས་པ་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་མི་ཤེས་པ་ཆེན་པོ་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ལྟ་བ་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས། ཚེ་འདི་ལ་བདག་གཟུགས་ཅན ནམ།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའམ། ཆུང་ངུའམ་ཚད་མེད་པར་འདོགས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཚེ་འདི་ལ་ནོར་བར་བརྟགས་ནས་དམིགས་ཤིང་སྟོན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིས་ཀྱང་ཕྱི་མ་མཐོང་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པ་དུ་མར་ནོར་བར་བདག་ཏུ་རྟོག་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ ལྟ་བ་བག་ལ་ཉལ་དང་ལྡན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་པུར་ཟད་དོ་།།དེ་མ་སྤངས་པས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་དམའ་བའི་སྒོ་ནས་དེ་དང་བྲལ་མོད་ཀྱི་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་ནི་བྲལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལྡན་པར་ཤེས་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་འབའ་ཞིག་ཤེས་པས་འཇུག་གོ།

应当了知这是难以理解无我的。那么，什么是已断除的众生仍具有而难以了知的呢？如是，外道因无明触所生的受所缘，从三个方面将缘起诸行执为有我而见解和宣说。
什么是三个方面呢？未离欲贪者，于三种欲界受中，一者执为受用之我所，一者执为能受之我。
已离欲贪但未离三禅贪者，唯感受乐受，于所感受之境也执为我所，见到此受之外另有能受之我，通过此受见到具有感受性质的法。
由于不了知三禅以上微细的非苦非乐受，无受时便执着认为'我无受'而起见解。这三种门径所生的我见全都不应理。
为什么呢？因为三受无常，我也应无常，由于见三受为我，所以不应理。第四禅及其以上无乐受处，也无乐受者，故彼处不应通过乐受门而有具受法性的我。
总之，第四禅及其以上无色定中，如果确实体验到无我，则不应执着由寂静定所生之受而认为'我已寂静'，然而此执着确实存在，因此也不应理。
若缘起不深奥，则他们因不了知而起不应理见解是有道理的。具闻之声闻圣者由明触所生受所缘时，于一切皆知不应理故不起我见。
他通达世俗谛和胜义谛，不执着如来死后存在，如前所说，应配合'非有非无'等。
若问解脱心本身是否存在，也如实不作答。若问是否不存在、是否二者皆是、是否二者皆非，对这一切也如实不作答。
如是先有智慧而不作答，若轻视认为是无知，那正是其大无明和邪见。如是见解的外道如前所说依于三种见解，于今生执我为有色或无色、小或无量。
如今生错误执着而缘取宣说，如是后世也必定如是见。虽然以多种方式错误分别我，然其俱生我见唯一种。
由于未断除此见，即使到达有顶，虽然以世间低劣道而暂离，仍应了知实为具有。这就是已断除的众生仍具有而难以了知的，唯有通达缘起者能了知。

།དེ་ལ་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་འབྲལ་བར་ཤེས་པར་དཀའ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་ན་ཚེ འདི་ཡང་བདག་ཏུ་མི་དམིགས་ཤིང་མི་འདོགས་ལ་དེ་ལྟར་མི་འགྱུར་རོ།།ལུས་དང་བྲལ་བའི་འོག་ཏུ་ཡང་བདག་ཏུ་མི་དམིགས་ཤིང་མི་འདོགས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་བདུན་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བཏགས་ནས་ཐུར་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ དང་།ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་དེ་དག་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དེ་གཉིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་བདེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྟགས་ན། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའམ། གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ལ་བསམ་གཏན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། འཆི་བར་སྣང་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེ་ནི་དེ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་མྱོང་བར་སྣང་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་ནི་ཚོར་བ་དང་བྲལ་ལོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང མིང་དང་གཟུགས་སུ་སྣང་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེ་ནི་དེ་དང་བྲལ་ཏེ།འདི་ནི་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་འབྲལ་བར་ཤེས་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་འབའ་ཞིག་གིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ། །རྣམ་པ་འདི་བཞིས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ བར་འབྱུང་བ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སྡོམ་ནི། ཁྱད་པར་ཀུན་རྫོབ་དོན་དམ་དང་། །ཆོས་ཉིད་དང་ནི་དེ་བྱེད་དང་། །སྟོང་ཉིད་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་འབྱེད། །གང་གིས་བྱས་པ་ཐ་མ་ཡིན། །ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལ་ནི་བྱིས་པ་དང་མཁས་པ་གཉིས་སྔོན་གྱི་མཐའ་ནས་དབུས་ཀྱི་ མཐར་ཐུག་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།ལུས་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་དང་། སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཡུལ་གྱི་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་མྱོང་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ མཁས་པ་ནི་བྱིས་པ་ལས་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་།ད་ལྟར་གྱི་མཐའ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའི་སྒོ་ནས་ཁྱད་ཆེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དབུས་ཀྱི་མཐའ་གཏོགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ལས་ལུས་གྲུབ་པར་གྱུར་བ་དེ་གཉིས་ཚེ་འདི་ལ་སྤོང་བར་འགྱུར་ ལ་དེས་དེ་གཉིས་སྤངས་པས་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་ལུས་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་ཕྱི་མའི་མཐར་གཏོགས་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མཁས་པས་མཁས་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏེ། དེའི་ཚེ་འདི་ལ་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ལ་ཕྱི་མའི་མཐར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་ པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར།ཅིའི་ཕྱིར་བྱིས་པ་རྣམས་བྱིས་པར་གྱུར་ཏེ། གང་གིས་ན་དེ་གཉིས་སྤོང་མི་ནུས་པར་གྱུར་ཞེ་ན། མཁས་པས་ནི་སྔོན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་བཙལ་བ་སྤྱད་ལ་བྱིས་པས་ནི་མ་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ནི་བྱིས་པ་ལས་ མཁས་པ་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་བ་སྔོན་གྱི་མཐར་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འདི་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ། ཐོས་པ་དང་ལྡན་པའི་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། རབ་ཏུ་ཤེས་པས་ ན་ཚེ་འདི་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་མེད་པར་ཤེས་ནས།འདི་ནི་བདག་གིའོ། །འདི་ནི་བདག་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དོན་དམ་པ་ལ་མཁས་པ་དེས་ནི་དེ་ལྟར་ལོག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ མེད་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུར་གཏོགས་པའི་ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་བྱེད་པ་པོ་གཞན་མ་ཡིན་ལ་མ་བྱས་པར་ཡང་བདེ་ལེགས་སུ་འགྱུར་བ་མེད་པར་རིག་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར བྱེད་དོ།

那么，什么是难以了知具有者的众生离散呢？在此，具有多闻的圣声闻，当具有从触所生的受时，于此也不执著为我，不安立，也不如是转变。在与身体分离之后也不执著为我，不安立。
将一切众生安立于七识住后，向下结生相续的识处，以及将生起的识处和那些识住处，以及彼二处依缘起真理之理如实观察时，阿罗汉慧解脱或俱分解脱者修习八解脱，虽然他在此生中显现生、老、死，然而他已离彼等。虽显现领受诸受，然而他已离受。虽显现识、名色，然而他已离彼等。
此是难以了知具有者的众生离散，唯有通达缘起者能如实了知。应当以此四相了知殊胜甚深的缘起。
总偈：殊胜世俗胜义谛，法性及彼所作性，大空性之分别者，何所作为最后者。
在此调伏法中，凡夫与智者二者从前际乃至中际之末的二烦恼，成就具识之身，以彼身缘，虽然领受外在有情与非有情所摄名色境之三种受，然而应当了知智者较凡夫从前际、现际、后际门中有大差别。
其中，属于中际的差别是：将舍弃此生中成就身体的彼二根本烦恼，由于舍弃彼二者，后世也不会执取身体，此是属于后际的差别。
为何成为智者获得智慧？因为他于此生离集谛，于后际也将离苦谛。为何诸凡夫成为凡夫？因为他们不能舍弃彼二者。其原因为何？智者往昔修习了所摄于智慧资粮的梵行，而凡夫未修习，此应了知为凡夫较智者差别之属于前际者。
在此，通达缘起、具足多闻的圣声闻如实了知世俗谛与胜义谛，由于了知，于此生中知晓具识之身及一切法无我，不执著'此是我所'、'此是我'。即如是，由于通达胜义谛者如是无颠倒执著，故如实了知众生诸行因所摄之我所作业，了知非由他者所作，亦无未作而得安乐，为断除烦恼而精进。

།འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ལ་མཁས་པ་དེས་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྒོ་འདོགས་པ་དང་། ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ཆུད་གཟོན་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས། སྔོན་སེམས་པས་མངོན་པར་འདུས་བྱས་ཤིང་། སྨོན་པའི་སྒོ་ནས་འདོད་པའི་ཡིད་སྨོན་དུ་བྱས་པའི་ཚེ་འདི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་ སེམས་པའི་ཚོགས་རྣམས་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བར་རྟོག་གོ།།སྲེད་པའི་ཚོགས་ལ་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་བརྟགས་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་བརྟགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བདེན་པ་འདི་གཉིས་ཀྱི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པར་ཤེས་པས་ན། །རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་བར་གྱུར་ན་ ཇི་ལྟར་ཀུན་འབྱུང་བར་གྱུར་པ་དང་།རྒྱུ་འགགས་ན་ཇི་ལྟར་འགག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པས་སོ། །དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཀུན་དུ་བརྟེན་པའི་རྒྱུས་གང་ གི་ཚེ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པས་ན།དེས་སྔར་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བས་ནི་འཇིག་རྟེན་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་འགག་པ་ལེགས་པར་མཐོང་ཞིང་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ། །བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བས་ནི་ལེགས་པར་ཡིད་ལ་བྱས་སོ། །བདེན་ པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་བབ་པའི་ཚེ་ནི་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་ལེགས་པར་བརྟེན་པ་དང་། ལེགས་པར་རྟོགས་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་དེའི་ཚེ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བས་ནི་དམ་པའི་ཆོས་འདི་ལ་ཞུགས་སོ། །བསྒོམས་ པ་ལས་བྱུང་བས་ནི་ཉེ་བར་ཞུགས་སོ།།བདེན་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་སྒོ་ནས་ནི་དམ་པའི་ཆོས་རྟོགས་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། ཉེ་བར་གྱུར་བར་ཞུགས་པ་དེའི་ཕྱིར་ནི་གཏིང་སླེབས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་དམ་པའི་ཆོས་རྟོགས་པ་དེའི་ཕྱིར་ནི་ཀུན་དུ་གཏིང་སླེབས་སོ། ། སློབ་པའི་ཤེས་རབ་ལ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་དང་། ནུབ་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། འཕགས་པའི་རྒྱུ་ལ་དམིགས་པས་ནི་འཕགས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱུང་བས་ན་དེའི་ཕྱིར ངེས་པར་འབྱུང་བའོ།།གཏན་དུ་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་ངེས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དེ་དང་ལྡན་ན་གོང་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་པར་བྱའོ་སྙམ་ནས་དེ་ཉིད་ལན་མང་དུ་བྱེད་དེ་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའི་ལམ་ ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་དེ་ལ་ལས་དང་པོ་པའི་ས་ནས་བཟུང་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའི་ལམ་ལ་ཐུག་པའི་བར་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཆ་ གཉིས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་དང་། གང་རྣམས་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ནི་འཇུག་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་རིགས་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲུས་བུའི་རིམ་པས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རིགས་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ རིམ་པ་དེ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་ལུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་དོ།།ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་ཆོས་གནས་པ་ཉིད་དོ། །འདས་པའི་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་ཆོས་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། །མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་ཆོས་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་དོ། ། རྒྱུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་།མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སྒོ་ནས་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་དོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བའི་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་ནི་བདེན་པ་ཉིད་དོ། ། ཤེས་བྱ་ཡང་དག་པའི་སྒོ་ནས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། །ཡང དག་པ་ཇི་ལྟ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ནོར་བ་ཉིད་དང་།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་དོ།

也就是说，精通世俗谛的人舍弃对非真实的增益和对实有事物的损减，当以前由思维所造作，以愿望而作意愿时，对具有意识的身体修习止观的形相，依靠从闻思所生的缘起智慧，由于随顺于彼，对识、触、受、想、思等诸蕴观为是苦。
应知对爱的诸蕴以分别门而观察即是观察集谛。由于了知此二谛的生灭，当因生起时如何生起，当因灭时如何灭尽，也就是由等持地的世间作意如实了知。
由于依止彼作意之因，当证悟真谛时，以前由闻思所生善见善解世间的生灭，由修所生则善加作意。当趣入证悟真谛时，从尽所有及如所有门善加依止、善加通达，如是次第配合。
其时由闻思所生趣入此正法，由修所生则近趣入。从通达真谛门称为证悟正法。由于趣入及近趣入故达到深处，由于证悟正法故完全达到深处。
有学智慧称为世间生灭智慧。彼亦由于缘无漏圣因故为圣者。由于为断尽一切烦恼及苦而出离，故为出离。由于永远趣向究竟，故为决定。
具足彼时，为断上面一切烦恼而多次修习，为断尽一切苦而出离修道。如是，从初业地直至阿罗汉果道之间皆已宣说。
缘起及缘起诸法由二因安立为二分：即如何趣入及何者趣入。其中十二有支是趣入。彼等亦随理由因果次第趣入，彼因果次第从无始以来一个接一个相续的规律即是法性。
从现在时门是法住性，从过去时门是法不变性，从未来时门是法如性。从非无因门是真如性及无谬真如性。从如实因所生门是真实性。从如实果门是谛性。从所知真实门是真性。从如实智处门是无谬性及无颠倒性。

།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་རྣམ་པར་གཞག་པའི་གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་འདི་དང་མཐུན་པ་ཉིད་དོ། །འདི་གཉིས་ལ་མཁས་པའི་ཐོས་པ་དང་ ལྡན་པའི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་ཡང་བྱེད་ཅིང་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་ཡང་བྱེད་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལྟ་བར་གྱུར་བ་རྣམས་དང་འབྲལ་བར་ཡང་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།སྔ་མ་བཞིན་དུ་ ཞུགས་པ་ནས་རྒྱས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཞུགས་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་ཡང་དག་པའི་འཇུག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་གསུང་གིས་ཡང་དག་པར་སྟོན་ པར་མཛད་ཀྱི་འབྱིན་པ་དང་།བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡེ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དང་ལྡན་པའི་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་དེ་བརྡ་སྤྲོད་པ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་གནས་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁམས་དང་རིགས་དང་གནས་ཡིན་ནོ།།དེ་བྱེད་ལ་དེས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། གཞན་བྱེད་ལ་གཞན་གྱིས་མྱོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ལན་གདབ་པར་མི་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་བའི་སྒོ་ནས་ གཅིག་ཡིན་པ་དང་།སྔ་ཕྱིའི་སྒོ་ནས་ཐ་དད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལས་ཐ་དད་པའི་བྱེད་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུའི་སྨྲ་བ་ཁས་མི་ལེན་ཅིང་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱེད་པར་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཙམ་དུ་ཟད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ནའི་ལན་ འདེབས་པར་བྱེད་དོ།།གང་ཟག་བདག་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་བདག་མེད་པ་གང་ཡིན་པའི་བདག་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྤྱིར་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་དོན་ཐ་དད་པའི་བདག་མེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་བདག་མེད་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉིད་བདག་མེད་དེ་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དུ་དེ་གཉི་ག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་དེ་ནི་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །གང་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྒོ་ནས་མ་ཡིན་པར་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ འདི་ལྟར་ལྟ་ཞིང་འདི་སྐད་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་འདི་དག་ནི་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེའམ།ཡང་ན་འདི་དག་ལས་གཞན་པ་དེའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་ན་དེ་ཉིད་དེའི་ལྟ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ན་ནི་ཚངས་ པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་པོ་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འདུག་པའི་ཕྱིར་དེ་དེ་གཉི་ག་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ལ་དེ་ལྟར་ལྟ་བ་ནི་ཐར་བར་འགྱུར་དུ་མི་རུང་ངོ་། །གང་ གི་འདི་སྐད་དུ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་མི་རུང་ངོ་།།གང་འདི་སྐད་དུ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་པས་ དེ་ཉིད་སྲོག་ཀྱང་ཡིན་ལ་ལུས་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྦྱར་ཏེ།དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཡང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འདུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ་། ལོག་པར་ལྟ་བའི་མཐའ་འདི་གཉི་ག་སྤངས་ནས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཙམ་དུ་ཟད་པར་ལྟ་བ་ནི་དབུ་མའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་ནི་ཤེས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།

从缘起和具有缘起语言建立处的门中，此缘起是相应的。通达这两者的具有多闻的圣声闻，了知三时非如理作意后能断除，并能现证真谛，也能获得远离外道见。
如前所说，从入于中当广知。如来们从无始时以来，以智慧现证从一个因果相续到另一个因果相续的真实趣入，以语言如实宣说，而非创造和作为。
其中，从无始时以来因果相续一个接一个的本来安住的法性，即是与之相应的名句文身，为了安立符合语法规则者的传统，是界、种性和处。
所谓'此作此受，他作他受'，不应以二因回答。何为二因？由于行蕴相续的因果关联门中是一，从前后门中是异，以及除此之外不见作者和受者，因此不承认也不执著如是说法，而仅以中道的因果作为回答。
一切补特伽罗无我和法无我总称为空性。其中补特伽罗无我是因为离于缘起诸行的异体我。法无我是因为缘起诸行本身无我，因为是无常。二者合一而说即称为大空性。
若非依世俗门而依见解如是见，并如是说'此等缘起法是他'，或者'异于此等的彼缘起法'而作答，当知即是其见解。依见解则不能住于梵行。
为何如此？因为彼依止空性另一相违品的见解而住，此二者皆是邪见，如是见解不应成为解脱。
若如是说，即如前所说不应理。若如是说，仅对包含名色的缘起法本身，如前依三种见解而说'即是命也是身'等，广说乃至如是亦不能住于梵行。
为何如此？因为彼依止空性另一相违品的见解而住。舍弃此二邪见边际，仅见因果即称为中道。
真实如所有性是因为所知真如性。无颠倒性是因为能知真如性。

།འདུ་བྱེད་དེ་དག་ཡོད་ན་འདུ་བྱེད་འདི་རྣམས་སམ། འདིའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་འདོགས་པར་བྱེད་ཀྱི་། གལ་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་ཡོད་དུ་ཟིན་ན་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་འགགས་ཤིང་སྤངས་པར་གྱུར་བ་ན་གང་ལ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ། གང་གིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེའི་ཚེ་གཉི་ག་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར རོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསྟན་པ་དང་། རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་གདགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་དང་། ཇི་སྙེད་ཡོད་པའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ནི་ མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་གང་དག་གི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་འཚམ་པར་འབྱུང་བ་དང་།རྒྱུ་མ་སྤངས་ན་འབྲས་བུ་མ་སྤངས་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྒྱུ་མ་སྤངས་པར་སྐྱེ་བ་ལས་འབྲས་བུ་མ་སྤངས་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་ འདི་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པའོ།།ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་གང་ཞེ་ན། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པའི་སྔོན་གྱི་མཐའི་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྦྱར་ཏེ། རྣམ་གྲངས་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་ བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།རྣམ་གྲངས་བསྡུ་བ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་དང་། ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་འདི་ལས་ བརྩམས་ཏེ།བསྟན་ཅིང་རྣམ་པར་དབྱེའོ། །དེ་ལ་བསྟན་པ་ནི་དང་པོའོ། །དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའོ། །བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་རང་གིས་བྱས་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་དང་། གཉིས་ཀས་བྱས་པ་དང་། གཉི་གས་ མ་བྱས་པ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འདོགས་པར་མི་བྱེད་ཅིང་ལན་འདེབས་པར་མི་བྱེད་དེ།གཉིས་གང་ཞེ་ན། སྔ་མ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་མ་ཡིན་པའི་བྱེད་པ་པོའི་སེམས་ཅན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་བྱེད་པ་མེད་པས་ན་ཚོར་བ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ལ། མྱོང་བ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་པ་ལྟ་བུར་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་རང་གིས་བྱས་པར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་མ་ཡིན་པའི་བྱེད་པ་པོའི་སེམས་ཅན་མི་དམིགས་པས་ན་ཚོར་བ་ཡང་གཞན་ལ་མྱོང་བ་ཡང་གཞན་པར་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །ཚོར བ་ལ་སྲེད་པ་དང་གཞན་དག་གིས་ཚོར་བ་བསྒྲུབས་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།རྐྱེན་རྣམས་ཡོད་པ་ལས་ཚོར་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེས་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་རྒྱུ་མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བའི་མཐའ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དང་། ཕྱི་མ་རྒྱུ་ མེད་པར་སྨྲ་བའི་མཐའ་སྤངས་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དབུ་མའི་ལམ་བསྟན་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་།ནན་ཏན་དུ་བསྒྲུབས་པས་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་འགྱུར་རོ།། །།སྡོམ་ནི། རེག་རྐྱེན་ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །འབྱུང་དང་ཀུན་ཤེས་མི་སྡུག་དང་། །ཆོས་གནས་ཤེས་དང་ བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས།།སྐྱེ་བ་ཡང་ནི་ཐ་མ་ཡིན། །རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། རྒྱུ་མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བའི་དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་འདི་བའི་ཉན་ཐོས་དམའ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་ གྱུར་པའམ་སྟོན་པ་ལ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སྔ་མ་བཞིན་དུ་དྲི་བ་དྲིས་ན་ལེགས་པར་ལན་གདབ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ། རང་གི་གཞུང་གིས་ལན་གདབ་པ་དང་། གཞན་ཚར་གཅད་པས་ལན་གདབ་པ་དང་། མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ལས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བས་ལན་གདབ་པའོ།

如果有这些行为，就称之为'这些行为'或'此等行为'。如果它确实如此存在，那么当一切行为都灭尽断除时，何处称为'诸行'？由何称为'诸行'？因为此时二者都不可得。
缘起有如是，为了开示和分别，应当以二种方式了知一切安立，二者是什么？即如实有和尽所有。
其中如实有是：无明等缘起诸法，其因果次第相应而生，因未断则果未断，因未断生则果未断生，此即是如实有。
什么是尽所有？即无明等诸行的一切行相，也就是从'无明前际不知'等广说，其差别如是，应当如同品类摄中所说般了知。诸差别的建立也应如前了知，此即是尽所有。如是从如实有和尽所有二者，开示并分别。其中开示是最初的，广说分别即是分别。
对于乐与苦，不应以二种方式安立或回答为自作、他作、共作、无因生。二种是什么？如前所说，因为一切行无作者，且除此之外不可得作者有情。
其中诸行无作者，故受即是彼，领受亦即是彼，如是乐苦非自作。因不可得除此之外的作者有情，故受与他、领受与他亦不应理。受有贪著及他人成就受亦不应理。
因缘具足则受生起，故说无因生亦不应理。因此，应断除说不相应因的三种边见和后一种无因论边见，如前所说通达显示中道，精进修习则能灭尽苦。
偈曰：触缘见圆满，生起及遍知，不净与法住，智慧勤精进，此亦是最后生。
对于一切触缘所生之受，若有沙门、婆罗门说无因或不相应因，对此法的声闻下劣或殊胜，或对导师以'彼作彼受'等，如前所说，善巧回答有三种：即以自宗回答、以破他回答、以有执著无执著而成杂染清净回答。

།དེ་ལ་གང་དེ་སྐད་དུ་འདྲི་བ་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གི་གཞུང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལན འདེབས་པ་འདི་ནི་རང་གི་གཞུང་གིས་ལན་གདབ་པའོ་།།དེ་ལ་གང་འདི་སྐད་དུ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་རང་གིས་བྱས་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་དང་། གཉི་གས་བྱས་པ་དང་། གཉི་གས་མ་བྱས་པ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་རྟོག་པ་ཡང་རུང་སྟེ། ཐམས་ཅད་ དུ་ཡང་ཚོར་བ་ནི་རེག་པ་ལས་འབྱུང་བར་སྣང་ན་དེ་དག་གིས་རང་གིས་བྱས་པ་དང་།གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པ་དོན་མེད་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། གལ་ཏེ་ཚོར་བའི་རྒྱུ་རེག་པ་ཡིན་པར་མངོན་སུམ་དུ་མི་སྣང་ན་ནི། དེ་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་ཡང་ལེགས་པར་ འགྱུར་བ་ཞིག་ན།རེག་པ་ཡང་སྣང་བས་ལེགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་ན་གང་དེ་ལྟར་ལན་འདེབས་པ་འདི་ནི་གཞན་ཚར་བཅད་པས་ལན་གདབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཚར་གཅོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྲད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པ་མ་གཏོགས་པར་དེ་མ་ཡིན་པའི་བྱེད་པ་པོ་བསྟན་པར་མི་ནུས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། རེག་པ་རྒྱུ་ཡིན་པར་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་དང་ལྡན་པ་སུན་དབྱུང་མི་ནུས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་རང གི་གཞུང་ཡང་མི་ཚུགས་ལ་གཞན་གྱི་གཞུང་ཡང་སུན་མི་ཕྱིན་པས་ན་ཚར་གཅོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་དེ་སྐད་དུ་དྲིས་ན་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་རང་གིས་བྱས་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་དང་། གཉི་གས་བྱས་པ་ཡང་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཕྲད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་སྒོ་ནས་འདོགས་པར་བྱེད་དེ།དེ་ཡང་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་དེར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་ཁྱེད་ལོག་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། འདྲང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་གྱུར་ བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ལན་འདེབས་སོ།།མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞེ་ན། གང་དག་གི་སྔོན་གྱི་མཐར་དེ་ནི་ང་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་བདག་གི་ཡིན་ནོ་ སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་གྱུར་པ་མི་མཁས་པ་དེ་དག་གི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ།དབུས་ཀྱི་མཐར་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་རོ། །གང་དག་དབུས་ཀྱི་མཐའ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ དུ་ཕྱི་མའི་མཐར་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་བྱང་བ་གང་ཞེ་ན། གང་དག་གི་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་། དབུས་ཀྱི་མཐའ་རྣམས་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་སྔོན་གྱི་མཐར་ཚོར་བའི་ རྒྱུ་འགགས་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ལ་ཕྱི་མའི་མཐར་ཡང་ཚོར་བའི་རྒྱུ་འགགས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བས་ལན་གདབ་པ་ སྟེ་གསུམ་པའོ།། །།རྒྱུ་མེད་པ་དང་རྒྱུ་མི་མཐུན་པ་སྤངས་ནས་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡང་དག་པར་མཐོང་ནས།ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལས་མི་འཕྲོགས་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བསམ་པ དག་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་དྲང་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་།ཤེས་བྱ་ལ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། རྒྱུ་གསུམ་པོ་འདི་རྣམས་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དམ་པའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་པ་དང་། ཉེ་བར་ཞུགས་པ་ དང་།ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་རྣམ་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། ངན་འགྲོའི་རྒྱུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྩ་བའོ། །བདེ་འགྲོའི་རྒྱུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བ་དང་དགེ་བའི་རྩ་བའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་གནས་རྣམས་ཀྱི་གནས་པའི་རྒྱུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ཟས་བཞིའོ།

对于如是询问者，乐与苦是缘起所生，这是我们的宗义，如此回答是以自宗回答。
对于这样说乐与苦是自作、他作、共作、无因而生的见解，一切感受都是从触而生，他们执著自作、他作等见解毫无意义。如果感受的因不是明显的触，寻求其他因倒也合理，但触确实可见，所以不合理。如此回答是以破除他宗而回答。
为什么呢？因为他们会因两种原因而被破除：除了根、境、识和合之外，无法说明其他作者；触为因是一切世间现量所成立，无法推翻。他们既不能成立自宗，也不能破除他宗，所以会被破除。
如是询问时，乐与苦是自作、他作、共作，我们是从根、境、识和合的角度安立，而且是无我执而作。对此的执著是你们的错误，不应随顺。为什么呢？因为有执著则是杂染，无执著则是清净，如此回答。
什么是执著所生的杂染？即是那些于前际执著'这是我'、'这是我所'的愚者们，以无明为缘有诸行等，如前所说，于中际成为乐苦的杂染。那些执著中际的人们也同样于后际成为乐苦的杂染。
什么是清净？即是那些于前际和中际诸行中无我执和我所执的人们，于前际因感受之因灭而般涅槃，于后际也因感受之因灭而般涅槃。这是以有执著和无执著所生的杂染和清净而作的第三种回答。
断除无因和不相应因后，正见诸法从因所生的五种因，为不离此法律故成就圆满见；为于涅槃具清净意乐故具正见；为于所知具清净智慧故具对佛的证信。这三种因依次配合于入正法、近入和通达。
有因诸法的五种因是什么？恶趣之因即是：不善和不善根。善趣之因即是：善和善根。识与识住的住因即是：四食。

།ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཟག་པ་རྣམས་སོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བདེན་པ་རྣམས་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། གང་རྒྱུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ རང་བཞིན་ལ་ཡང་རང་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ལ་ཡང་རྒྱུར།རྒྱུ་འགགས་པ་ལ་ཡང་འགག་པར། དེ་འགག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་ལ་ཡང་ལམ་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ན་ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་གཞི་བརྟག་པའི་ མཐའ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་ཐུག་པས་ན་དེའི་གོང་དུ་རྒྱུ་བརྟག་པ་མེད་དེ།དེ་བརྟག་པ་ཉིད་ནི་རང་གིས་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཁོ་ནའོ།། །། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་གཞི་བསྡུ་བ། བམ་པོ་བཅུ་བཞི་པ། གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་ཚེ་འདི་ལ་ཤེས་བྱའི་གཞི་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་ དང་།གྲུབ་པ་དང་། ཚེའི་ཚད་ཇི་ཙམ་པ་དང་། མ་ཤིའི་བར་དུ་རྒྱུད་ལ་གནས་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་སློབ་པ་ཡང་དག་པར་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པ་ན། སློབ་པར་འདོགས་པ་དང་། མི་སློབ་པ་ནི་བདག་གི་ཐམས་ཅད་ཟད་དེ་ཡང་ཟད་པར་བྱ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ ཤེས་ཀྱིས་རྟོགས་ནས་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།གསུམ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ་དང་། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བའོ། །དེ་ལ་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པའི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ནི་ཚོར་བ་གང་ཅི་མྱོང་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ཡོངས་སུ་ ཤེས་ནས་དེ་དག་ལས་སྐྱོ་བར་བྱ་བ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བ་དང་། འགོག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པ་ན་ཚོར་བ་དེ་དག་རེག་པའི་ཟས་ལས་བྱུང་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །རེག་པའི་ཟས་དེ་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ནི་རེག་པའི་ཟས་ཀྱི་རྒྱུ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལས་སྐྱོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། རེག་པའི་ཟས་དེ་འགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ཚོར་བ་དང་། རེག་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས འགགས་པས་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རིག་སྟེ།ཚེ་འདི་ལ་བྱུང་བ་མི་རྟག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྐྱོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའི་རྟག་འགྲུས་ཅན་གྱི་སློབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་ དུ་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པ་ན་ལེན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རྟག་འགྲུས་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།མ་ཐོབ་པ་དང་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་གུས་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་ན་སློབ་པ་རྟག་འགྲུས་ཅན་ནོ། །ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ལས་ ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།རྟག་ཏུ་གུས་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་ནི་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་རྟག་འགྲུས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །བསྟན་པར་བྱ་བའི་གཞི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་ནི་ ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་སྟེ།གང་ལ་ལས་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་ནས་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལེགས་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ལེགས་པར་རྟོགས་པའི་ ཕྱིར་འདོད་ན་བྱུང་བའི་མིང་གི་དོན་དེ་ཉིད་རྣམ་གྲངས་གཞན་དག་གིས་ཉིན་མཚན་བདུན་གྱི་བར་རམ་ཡང་ན་དེ་བས་ལྷག་པར་ཡང་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཡང་རྣམ་གྲངས་འདི་ལྟ་བུ་དག་སྟེ། བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་དང་། སེམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། གཡོ་བ་དང་། གནོད་ པ་བྱེད་པ་དང་།ནད་དང་། འབྲས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཤེས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་བརྡ་སྤྲོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བརྡ་སྤྲོད་པ་དང་། རྣམ་གྲངས་མ་ཡིན་པས་བརྡ་སྤྲོད་པ་དང་། ཤེས་ པས་བརྡ་སྤྲོད་པ་དང་།སྤོང་བས་བརྡ་སྤྲོད་པ་དང་། མདོས་བརྡ་སྤྲོད་པ་དང་། རྒྱས་པས་བརྡ་སྤྲོད་པའོ།

今生和来世一切烦恼的因是这样的，即诸漏。清净的因是这样的，即诸谛和缘起，若对这些因的自性如实了知为自性，对因如实了知为因，对因的灭如实了知为灭，对灭的道路如实了知为道路，这称为圆满见解。缘起的基础观察的终点到达无明，因此不必观察更前的因，观察无明本身即是完全圆满的意义。
瑜伽师地论摄事分第十四品：此三者是今生应知的基础，即生起、成就、寿量多少以及未死之前相续住于心中，对此等精进修学时，称为有学；无学则是一切我执已尽，再无可尽，以尽智和无生智证悟后称为具证法者。
什么是三者？六处和六处缘生触，以及触缘生受。其中，具闻的圣声闻无论经历何种感受，完全了知后，为了对此等生起厌离、离欲、灭尽而精进修行时，如实了知这些感受是从触食而生。这触食也是从六处而生。他为了对触食之因六处生起厌离，为了灭尽触食而趣入。他将感受、触和六处的一切生起集合为一，了知'这一切都是以无常性而灭的有灭法'。对今生生起的这三种无常，如前所说为了生起厌离而趣入。因此称为正确趣入的精进有学。
如是精进修行时，为了无取解脱而称为具证法的精进者。为了现证未得未现证的法而恒时恭敬修行，故称为精进有学。为了不退失今生安乐住而恒时恭敬修行，则称为具证法的精进者。
一切所说基础所生的名聚、句聚、字聚称为法界，对此获得词义分别智后，能随意运用名句文，因此称为善巧通达法界。为了善巧通达法界，若欲以其他异名解说所生名义，可以七天乃至更长时间演说。
这些异名如下：所谓'生起'，同样可说为有为、心所生、动摇、损害、疾病、疮等。具一切智的阿罗汉应知六种表示方法，即：以异名表示、以非异名表示、以智表示、以断表示、以略表示、以广表示。

།དེ་ལ་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བརྡ་སྤྲོད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་གཞན་དག་གིས་དྲིས་ཀྱང་རུང་། ཡང་ན་རང་གིས་གཞན་དག་བསྟན་པ་ལ་གཅེས་པར་འཛིན་པ་བསྐྱེད་ པའི་ཕྱིར།འདི་སྐད་དུ་བདག་ནི་ཕྱི་མ་ལ་སོམ་ཉི་མེད་དོ་ཞེས་བརྡ་སྤྲོད་པའོ། །རྣམ་གྲངས་མ་ཡིན་པར་བརྡ་སྤྲོད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་གི་སྐྱེ་བ་ཟད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཤེས་པས་བརྡ་སྤྲོད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤིང་ཇི་ལྟར་མཐོང་ན་སྐྱེ་བ་ཟད་པར་འགྱུར་ཞེས་ དྲིས་ན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་འགགས་པས་ན།སྐྱེ་བ་ཟད་དོ་ཞེས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཤེས་པས་བསྡུས་པའི་བདག་གིས་ཟད་པ་ཤེས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་ནི་ཤེས་པས་བརྡ་སྤྲོད་པའོ། །དེའི་རྒྱས་པས་བརྡ་སྤྲོད་པ་དེ་ནི་དེའི་རྒྱུ་སྲིད་པ་ཡང་བརྡ་སྤྲོད་པར་འགྱུར་ལ། སྲིད་པའི་རྒྱུ་དང་། དེའི་རྒྱུ་ལེན་པ་དང་། ལེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་བརྡ་སྤྲོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བ་དེ་ལ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་མེད་དེ་དེ་ཡང་བརྡ་སྤྲོད་པར་འགྱུར་རོ། །མདོར་བརྡ་སྤྲོད་པ་ནི་བཤད་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཚོར་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་ནི་འདིར་སྡུག བསྔལ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་ནས་བདག་གི་སྐྱེ་བ་ཟད་དོ་ཞེས་བརྡ་སྤྲོད་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་སྤོང་བས་བརྡ་སྤྲོད་པ་ནི་ནང་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་སྤོང་བས་བརྡ་སྤྲོད་པར་བྱེད་དོ་། །སྤོང་བས་བརྡ་སྤྲོད་པ་དེའི་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ནི་རྒྱས་པར་ བརྡ་སྤྲོད་པའོ།།རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་མདོས་བརྡ་སྤྲོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བདག་ལ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤོང་བའི་མདོས་བརྡ་སྤྲོད་པ་དང་པོ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ།སྲིད་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་བདག་དྲན་པས་གནས་ན་བརྣབ་སེམས་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་གཉིས་དང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སེམས་ལས་འབྱུང་བ་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་དྲན་པས་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྤོང་བའི་མདོས་བརྡ་སྤྲོད་པ་གཉིས་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྟག་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ཉིད་ཀྱང་དེ་ལ་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་པ་འདི་ནི་སྤོང་བའི་མདོས་བརྡ་སྤྲོད་པ་གསུམ་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྣམས་བསྡུས་པ་ནི་བརྡ་སྤྲོད་པ་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འདི་ལྟར་འཇིག རྟེན་གྱི་ནང་ལ་བརྟེན་པའི་སྡུག་ཅིང་དགའ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཉམས་སྟོབས་དང་། བྱད་བཟང་བ་དང་། སྲོག་གོ། །ཆོས་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྐྱེད་པའི་མི་སྡུག་པའི་ཆོས་ཀྱང་གསུམ་ཡོད་དོ་། །འདི་ལྟ་སྟེ། ན་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། འཆི་བའོ། །དེ་ལ་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་དག་ལ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ན་ནི་ན་བ་དང་། རྒ་བ་དང་འཆི་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་མེད་དོ། །ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ན་ནི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །བསླབ་པ་གསུམ་པོ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། ལྷག པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་།ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའོ། །དེ་དག་ལ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་གང་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་བདག་ཉིད་དམ་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་བསླབ་པའི་འཁྲུལ་པ་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ངོ་ཚ་བ་མེད་དེ། ངོ་ཚ་བོར་བ་ལ་བདག་ཉིད་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དེ་ལྟར་གྱུར་པས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་བདག་ཉིད་མི་སྲུང་ངོ་། །བདག་ཉིད་མི་སྲུང་བས་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་དང་། བསླབ་པ་དང་། གདམས་ངག་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་མ་གུས ཤིང་ཞེས་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་གཞན་དག་གིས་གཞི་དེས་གླེངས་ན་དེས་དེ་དག་གི་ཚིག་མི་བཟོད་པར་འགྱུར་ཏེ། བདག་ཉིད་ཚིག་ཏུ་གླེང་བར་མི་བྱེད་དོ། །གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པར་གླེང་བར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་དེ་དག་ཀྱང་སྤངས་ནས་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ བདག་དང་ཆོས་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་འབའ་ཞིག་དང་།རྟེན་ཅིང་འགྲོགས་ལ་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་སོ།

关于以差别方式表示，如有人被他人询问，或为了使他人对教法生起珍惜之心，而说'我对来世无有怀疑'等表示。非差别方式表示，即如'我的轮回已尽'等广说。
关于以智慧表示，如被问'如何了知、如何见到而使轮回穷尽'时，由于轮回之因已灭，故说'轮回已尽'，如是由解脱智所摄的我宣说已尽之智，此即是以智慧表示。
其广说表示即是表示其因有，表示有之因及其因取著，以及表示取著之相。如所知所见中无有取著，亦当表示。
简要表示即是此等一切所说，了知任何感受皆是苦已，表示'我的轮回已尽'。
关于以断除表示，即由内在解脱故，由于一切有之因已完全灭尽，故以断除而表示。其断除表示如前所说即是广说表示。
应当了知由三种门以经而表示：世尊所说诸结缚于我已无，此是以断除经表示之第一，即由已断一切有之结缚故。
如我住于正念时，贪欲与忧恼二者及诸罪不善法不从心生，如是住于正念，此是以断除经表示之第二，即由恒常安住故。
于此自身亦不生起慢心，此是以断除经表示之第三，即由无有增上慢故。彼等摄要即是第六表示。
此三法是如是依于世间而可爱可乐者，即：健康力量、容貌端正及生命。彼三法之违品门中有三种不可爱法，即：疾病、衰老与死亡。
于此若于三学邪行，则无有超越疾病、衰老与死亡之机会。若正行则有机会。何为三学？增上戒学、增上心学与增上慧学。
其中何为邪行？如有人最初依于自身或他人而生学处过失时无有惭愧，安住于无惭之中。如是已成则不护自身于诸罪不善法。
由不护自身故，于佛、法、僧、学处、教诫及教授不恭敬，成为无信解性。
于此若他人以此事而谈论，则彼不能忍受其言，自身亦不言说。舍弃于处非处谈论之诸补特伽罗，唯与邪行之同法者共住、依止、交往。

།དེ་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པས་འཕགས་པ་ལ་སྡང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་དང་ཕྲད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐད་དུ་འགྲོ་བར་ལྟ་ག་ལ་བྱེད། གལ་ ཏེ་ཐད་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་དེ་ཆོས་དེ་བརྗོད་ན་ཡང་དེ་འཕགས་པ་ལ་སྡང་བས་ཉན་པར་མི་འདོད་དོ།།གལ་ཏེ་རྣ་བླགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་སེམས་ཆེད་དུ་གཏོད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་ཞེ་འགྲས་ལ་ཤེས་པར་འདོད་པའི་བསམ་པས་ཉན་པར་མི་བྱེད་དོ། །གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོངས་ སུ་རྟོགས་པ་དང་།ལམ་དང་། ཤེས་པས་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་དག་པར་མི་གནས་སོ། །དེས་ཐོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཞེ་འགྲས་པའི་སེམས་དེས་མངོན་པར་དད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་དོ། །བསྟན་པར་བྱ་བའི་འོས་མ་ཡིན་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ ལ་གསུང་བ་དང་།གདམས་ངག་བསྟན་པ་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པར་མི་དགོངས་སོ། །དེ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱང་རང་མཉམ་དུ་འདུག་ལ། དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་བོར་བས་ནང་གི་སེམས་ཀྱང་མ་ཞི་ལ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས པ་ཅན་དུ་གནས་ཏེ།གཅམ་བུ་མུ་ཅོར་སྨྲ་བ་ལ་སྤྱི་བརྟོལ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་པར་ཡང་མི་ལྟའོ། །དེ་དེ་ལྟར་གྱུར་པས་ཉེས་པ་བྱུང་ན་ཡང་ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིར་འཆོས་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་གོམས་ནས་ཀྱང་རིམ་གྱིས་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྒྲོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་ཡང་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ བ་ན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་གྱི་མཚན་མ་དང་རྟགས་བཟུང་བའི་ཕྱིར།བརྗེད་ངས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ཉེས་དམིགས་ཡིན་པར་མི་ཤེས་པས་ཉོན་མོངས་པ་བྱུང་བ་དང་དུ་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་བཞིན་དུ་མི་གནས་པ་དང་། གནས་ཤིང་འདུག་པ་ན་ཟླ་མེད་པར་རབ་ཏུ་དབེན་པའི་ གནས་ན་འདུག་པས་བརྗེད་ངས་པ་དང་ཤེས་བཞིན་མེད་པར་གནས་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་རོལ་དུ་སེམས་གཡེངས་པ་འདི་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ ལ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་གང་ཞེ་ན།ཇི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་འཕགས་པ་དང་། བསྟེན་པ་རྣམ་པར་སྤངས་ཏེ། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་བསྟེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཉན་པ་ལ་མོས་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་ལ། སྡིག་ཅན་གྱི་འདོད་པ་དང་། སྡིག་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་ལ་དགའ་བར་བྱེད་ཅིང་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ། འདུག་ལ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་དག་ལ་ནི་བདག་ལ་ཁྱད་དུ་གསོད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའི་སྒོ་ནས་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་གྱུར་པའི་གང་ཟག་ནི་དེ་ལྟར་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་རྣམས་ལ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་བརྟེན་པས། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལས་འདས་ཏེ། ཡང་དག་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ གསུམ་སྤངས་པའི་སྐལ་བ་མེད་དོ།།ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གོང་དུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བརྟེན་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་པ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་དང་། ཕྱི་མ་ལ་ཡང་ན་བ་དང་། རྒ་བ་ དང་།འཆི་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་མེད་དོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ལ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་ན་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། འཆི་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་བའི་བར་དུ་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་རིག་པར་བྱའོ།

由于与那些人共处而对圣者生起嗔恨，为了与那些人相遇而怎么会直接前往呢？即便直接前往宣说法义，由于对圣者的嗔恨也不愿意听闻。
即便听闻，也不专心致志，不以嗔恨和希求了知的心态来听闻。对于处与非处、遍知、道以及智慧所说的也不如实安住。
即便听闻，也因嗔恨心而不生起信解，不精进修行。也将成为不堪教导的对象，圣者们也不思维对其说法、教诫和随教。
此人自身也处于平庸，又被诸圣者所舍弃，内心不寂静，从身语意门也处于烦恼状态，轻率地说些无义语。
对此也不视为过失。如是发生过失时也不如法忏悔。习惯于此后也渐次宣说破戒，应知这也是从增上戒学方面的邪行。
与此相反的应知是从增上戒学方面的正行。
什么是增上心学的邪行？行走时，为了执取不如理的境相与标志而忘失正念，由于不知其过患而接受烦恼的生起，因此不安住正知。
居住时，独自安住寂静处而忘失正念、无正知而住，依此而使心向外散乱，这就是增上心学的邪行。
与此相反的应知是正行。
什么是增上慧学的邪行？如有些人远离圣者和依止，依止恶友，由于爱乐听闻非正法而不如理地分别诸法，喜爱恶欲和恶见并加以受持，对于应证悟和应获得的广大法却轻视自己，这就是从增上慧学方面的邪行。
其中，凡夫补特伽罗如是依止三学的邪行，则无有超越凡夫地而趣入无过失正道和断除三结的机会。
由于未断三结，依止上进修道也无有获得阿罗汉果、于此生中断尽贪嗔痴一切烦恼以及后世超越生老死的机会。
与此相反，如是正行趣入三学者，应知乃至后世超越生老死之间的一切白分。

།དགེ་ སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ཞིང་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་སྒོ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་གནས་པ་ཤེས་པ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཤེས་ པ་དང་།ཤེས་པ་འདི་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་བཞིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གྱུར་པའི་རབ་ཏུ་དབེན་པར་གནས་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་འདུག་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མོད་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་ པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཆོས་གནས་པ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་རྐྱེན་འདི་ཉིད་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པའི་གཏམ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐོས་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་དེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་ བོར་གྱུར་བཞིན་དུ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བར།ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་ཡང་ལམ་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཇུག་ཅིང་མོས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཆོས་གནས་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ནི་ཆོས་ཉིད་དེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུའམ། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ ལ་ལམ་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཇུག་ཅིང་མོས་པ་ན།སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ནི་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་ཡང་དག་པར་གནས་ལ་འགོག་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ནི་ཞི་བར་འདུ་ཤེས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་འདི་ནི་ཞི་བའོ། །འདི་ནི་གྱ་ནོམ་པའོ། ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྦྱར་ཏེ། དེ་ལྟར་ཆོས་གནས་པ་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལ་མི་མཐུན་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཞི་བར་འཇུག་པ་དང་། མོས་པ་འདི་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལེགས པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་མཐོང་བའི་མཁས་པས་ནི་སྙིང་ཚིམ་པར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ཏེ་གནས་པར་བྱའོ།།རྣམ་པ་དྲུག་གང་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བསྟན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བསྟན་ པ་ལ་བདེ་བླག་ཏུ་འཇུག་པ་དང་།རང་གི་དོན་ཐོབ་པ་བླ་ན་མེད་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ལ་རིགས་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པར་སྟོན་པ་དང་། གསུང་རབ་མངའ་བདག་ཡོད་པའོ། །དེ་ལ་སློབ་དཔོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟོབས་བཅུ་དང་ལྡན་པ་མི་ འཇིགས་པ་བཞིས་འཇིགས་པ་མེད་པ་སྟེ།འདི་ནི་སློབ་དཔོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ཡང་ཁྱུ་མཆོག་གི་གནས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་དམ་འཆའ་བ་དང་། ཚངས་པའི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། འཁོར་གྱི་ནང་དུ་སེང་གེའི་སྒྲ་ཡང་དག་པར་སྒྲོགས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བ་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་དང་།ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། འགོག་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟོན་པར་མཛད་པ་འདི་ནི་བསྟན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །བསྟན་པ་དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་ཚིག་དང་ཡི་གེ་གསལ་ཞིང་དོན་ཟབ་ལ་བསྟན་པ་ཚིག་དང་ཡི་གེ་གསལ་ཞིང་ དོན་ཟབ་པ་དེའི་དོན་ཟབ་མོ་འགྲེལ་པ་འདི་ནི་བདེ་བླག་ཏུ་འཇུག་པའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་གུད་ན་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ཆེས་ལྷག་པར་མངོན་པར་ཤེས་པ་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་གཞན་དག་གི་རང་གི་དོན་འཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་ ཐོབ་པར་བྱ་ཞིང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན་པའི་ཆོས་ལས་གུད་ན་ཆེས་ཤིན་ཏུ་གྱ་ནོམ་པ་དང་།འདས་པའི་བསྟན་པའི་གནས་ཀྱི་ལ་ཆད་པ་འདི་ནི་རང་གི་དོན་ཐོབ་པ་བླ་ན་མེད་པའོ།

具足比丘戒律并安住于别解脱戒的人，是依靠增上心学的方便，依止属于初禅近分的三摩地，通过增上慧学的方便而了知法住智和涅槃智，依靠这两种智慧，如前所说以四种圆满而安住于远离，如果正确受持，则能在刹那间从一切烦恼中解脱心，成为慧解脱阿罗汉。
什么是法住智？如有人由此缘故而听闻契合缘起的无倒言教，对于缘起诸行的因果阶段，虽仍是凡夫，但通过闻思修所生的如理作意，如实地对苦谛作为苦，对集谛、灭谛、道谛作为道，以智慧趣入并胜解。如是对因果如实安住的诸法所生的智慧，即称为法住智。
什么是涅槃智？此乃法性，当以智慧趣入并胜解苦为苦、集、灭、道为道时，对苦和集则安住于不顺应想，对灭、涅槃则作寂静想，即是说：'断除一切蕴，此乃寂静，此乃殊胜'等，广说应知。如是依止法住智，依靠对苦及苦因的不顺应智，以智慧趣入并胜解涅槃寂静，此即称为涅槃智。
已见善说法律六种圆满现前的智者，应当生起欢喜而精进安住。何为六种？师圆满、教圆满、教法易入、无上证得自利、一切如理无上宣说、具有经典主。
其中，什么是师圆满？即具足十力、以四无畏而无所畏惧的如来，此即师圆满。彼复于广大牛王处立誓、转梵轮、于眷属中正发狮子吼、宣说缘起顺逆及灭尽涅槃，此即教圆满。
彼教法自性文字明晰而义理甚深，教法文字明晰而义理甚深，对此深义的解释即是易入。即是说：于圆满菩提，除如来外别无沙门、婆罗门有更殊胜的证知。因此，从获得自利的角度而言，除如来所说法外，再无更为殊胜、超胜的教法，此即无上证得自利。

།དེའི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་མན་ཆད་ལ་སྟོན་ཅིང་ ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་ཏེ།ཆོས་རྣམས་ལ་སློབ་དཔོན་གྱིས་དཔེ་མཁྱུད་མ་མཛད་པར་ཐམས་ཅད་ལ་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་རིག་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པར་སྟོན་པའོ། །ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པ་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བར་གྱུར་པའི་དད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་མངོན་སུམ་དུ་ དམིགས་པའི་གཞི་དང་།གནས་སུ་གྱུར་པའི་སྟོན་པ་མངོན་སུམ་དུ་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་གསུང་རབ་མངའ་བདག་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་འདི་དྲུག་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་མཐོང་བའི་མཁས་པས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསླབ་པ་གསུམ་པོ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ ལ་སྦྱར་བར་བྱ་བ་དང་།ལྷག་པའི་སེམས་ལ་བག་ཡོད་པར་བྱ་བ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྙིང་ཚིམ་པར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ཏེ་གནས་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ལེ་ལོས་གནས་པར་བྱེད་ན་ནི་དེ་ལ་ཉེས་ དམིགས་གཉིས་སུ་འགྱུར་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བྱས་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཞིང་མི་བདེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་མ་ཐོབ་པ་དང་ཐོབ་པ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་ འགྱུར་ཏེ།དོན་ཆེན་པོ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་དང་། ལྡན་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ལས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པའི་ཕན་ཡོན་གཉིས་སུ་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་དེའི་ནི་དགེ་བའི་ ཆོས་ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པས་བདག་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་དང་།གཉི་གའི་དོན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རང་གི་དོན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་ པའི་བདེ་བ་འབྱུང་བ་དང་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་བདེ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་གཞན་གྱི་དོན་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་ལས་བརྩམས་ནས་གཞན་དག་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་གཉི་གའི་དོན་ནི་བདག་ཉིད་ཡོན་གནས་སུ་དག་པར་བྱས་ ནས་དད་པ་རྣམས་ལས་བརྟགས་པའི་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་ལོངས་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།ལོངས་སྤྱོད་དེས་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དགེ་བའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པས་ཕན་འདོགས་ལ་གཞན་དག་ཀྱང་བྱ་བ་བྱས་པ་དེ་དག་གིས་ཕྱི་མ་ལ་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས་འབྲས་བུ་ཆེན་ པོར་འགྱུར་བ་དང་།ལོངས་སྤྱོད་དང་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྒོ་ནས་ནི་ཕན་ཡོན་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་དང་། ཚེ་དང་། ཁ་དོག་དང་། སྟོབས་དང་། བདེ་བ་དང་སྤོབས་པ་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྒོ་ནས་ནི་གཟི་བྱིན་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་དང་། གནས་གསུམ་པོ་དེ་ དག་ཉིད་ཡུན་རིང་པོར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ནི་རྒྱས་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཆོས་ནི་རྣམ་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ན་ཉེ་བར་ཞི་བར་ བྱེད་པའོ།།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱེད་པའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ན་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ ཏུ་འགྲོ་བའོ།།གཏན་དུ་མཐར་ཐུག་པ་དང་མངོན་སུམ་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་སྟོན་པས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པས་ན་བདེ་བར་གཤེགས་པས་གསུངས་པའོ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་འཕགས་པའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་དེ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ཁ་ཅིག་ ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པ་ནི་ལེགས་པར་འོས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བཞི་གང་ཞེ་ན། ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དབང་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཤེས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འཕགས་པའི་གནས་དེ་ ཡང་སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་བ་ཡོད་ན་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།

向其天人等以下宣说，如实无倒而说，对于诸法上师不作隐秘，而是对一切宣说，此即是对一切通达并无上宣说。
断除一切疑惑、成为一切善根之广大信心，成为现前所缘之基础与处所的现前趣入之导师，此即是具有圣教之主，具足此六种圆满现前所见之智者，即是：对于三学中增上戒当修习，对增上心当谨慎，对增上慧当精进于导师教法，为此当心满意足地发起精进而安住。
若以懈怠而住，当知有二种过患：于今生后世生起痛苦的烦恼所染污后，将住于痛苦不安，且于未得与已得的善法也将退失，将退失大义涅槃与往生善趣。
与此相反，当知精进有二种利益。由于精进，于已得未得诸善法不退失，将成就自利、他利及二利。
其中自利通过二方面使出家具有果报：获得离烦恼的涅槃之乐，以及往生善趣之异熟乐果。
其中他利是就涅槃与往生善趣而对他人说法。
其中二利是自身清净成为应供处后，受用信众所供养的衣服等资具，以此受用通过随顺善分而利益彼等，其他人也因彼等所作之事于后世往生善趣而成为大果，通过受用与眷属圆满而成为大利益，通过寿命、肤色、力量、安乐、辩才等身体圆满而成为大威光，通过与此三处长时相应而成为大广大。
当知世尊法通过四方面善说：因获得有余涅槃界故为寂静，因获得无余涅槃界故为般涅槃，因获得声闻、缘觉及无上正等正觉故为趣向圆满菩提，因究竟永恒且现前所证之导师如实宣说故为善逝所说。
此四种圆满能生起圣处，当知某些具足彼等于善说法律中精进修行是善妙应当。
何为四种？增上意乐圆满、根圆满、智圆满，以及若有诸佛出世则能获得圣处之圆满。

།དེ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པར་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་འབྱུང་སྟེ། བུ་ལོན་གྱིས་གཙེས་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ འཇིགས་པས་གཙེས་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྦྱར་ཏེ།དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། འཕགས་པའི་གནས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དབང་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་མིག་མ་ཚང་བ་མ་ཡིན། རྣ་བ་མ་ཚང་བ་མ་ཡིན། མ་ནིང་མ་ཡིན། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་མ་ཚང་བ་མ་ཡིན་ཏེ་། དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་དེས་ན་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ཐོབ་པ་དང་། ཆོས་སྟོན་པ་ན་ཡང་ཉན་ནུས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ཤེས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི ཇི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་སྒྲིབ་པ་ཆུང་ངུས་རྨོངས་པ་མེད་པས་ནི་གླེན་པ་དང་།སྒྲིབ་པ་འབྲིང་གིས་རྨོངས་པ་མེད་པས་ལུག་ལྟར་ལྐུགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་ཆེན་པོས་རྨོངས་པ་མེད་པས་ལག་བརྡ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་ གསུམ་གྱིས་རྨོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་གསུངས་པ་དང་།ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་ནུས་པའོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་བ་ཡོད་ན། འཕགས་པའི་གནས་དེ་ཉིད་འཐོབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་འདི་ད་ལྟར་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་གྲངས་བསྡུ་བ་ལས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱང་སྟོན་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྦྱར་རོ། ། དེ་ལ་འཕགས་པའི་གནས་སུ་སྐྱེས་པས་ན་ལེགས་པར་འོངས་ཤིང་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བའོ། །དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་དང་མི་གླེན་པ་དང་། ལུག་ལྟར་ལྐུགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ལག་བརྡ་ཅན་མ་ཡིན་པས་ན་མིར་སྐྱེ་བ་འཐོབ་པ་ལེགས་པར་འཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་གཉིས་ནི་རྟེན་ཅིང འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་འཇུག་པ་བརྟག་པ་ལ་བརྩོན་པའི་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེད་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ་གཉིས་གང་ཞེ་ན།རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཁས་ལེན་པ་དང་། རྒྱུ་མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བ་ཁས་ལེན་པའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཁས་ལེན་པ་ནི་དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱང་ཡེ་མ་མཐོང་ན། རྒྱུ་ མེད་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།རྒྱུ་མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བ་ཁས་ལེན་པ་ཡང་མི་འཚམ་པ་དང་མི་རིགས་པའི་རྒྱུས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །ཐོས་པ་དང་ལྡན་པའི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ནི་ཉེས་པར་སྨྲ་བ་ རྣམ་པ་གཉི་ག་ཡང་སྤངས་ནས་ཡང་དག་པར་འཇུག་པ་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བས་ན་རང་གིས་ཡང་དག་པ་ལ་ཡང་དག་པར་དམིགས་པ་ན་ཤིན་ཏུ་ངེས་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་དུ་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པའི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཞེས་སྨོས་པ་དེར་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་པར་རིག་ པར་བྱའོ།།གང་དུ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་འབའ་ཞིག་སྨོས་པ་དེར་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་འདི་བའི་གང་ཟག་འདི་གསུམ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཞིང་ཡིད་མི་བདེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་ཅིང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་ཞུགས་ཏེ།རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་ཅིང་གནས་ཏེ། དུས་དུས་སུ་ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་ མི་སློབ་པ་དེ་ནི་སྔོན་གྱི་ཁྱིམ་གྱི་ཡུལ་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ལས་ཀྱང་ཉམས་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་གྲུབ་པ་དང་།བདེ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མ་ཐོབ་སྟེ། བར་མ་དོའི་ལམ་ལ་གནས་པས་སྡུག་བསྔལ་ཞིང་ཡིད་མི་བདེ་བས་གནས་པ་ལྟ་བུའོ།

关于殊胜意乐圆满，就像此处有些人对涅槃生起清净的殊胜意乐而出家，不是因为债务所逼迫，不是因为恐惧所逼迫等等，应当广说。如是出家者，应当了知是善妙出家，生于圣处。
关于诸根圆满，就像此处有些人不是眼根不全，不是耳根不全，不是黄门，不是肢体残缺，由于诸根具足，因此于善说法律中获得出家，于说法时也能听闻。
关于智慧圆满，就像此处有些人由于无小障蔽故不愚痴，由于无中障蔽故不如羊哑，由于无大障蔽故不是手语者，由于远离三种智障故，能够了解善说与恶说诸法的意义。
关于诸佛出世圆满，就像世尊释迦牟尼如来现今出世等广说，应当如《摄数品》中广说般了知。也说法，如前所说'令寂静'等广说。
由于生于圣处故，是善来及善妙出家。由于诸根具足、不愚痴、不如羊哑、非手语者，故善得人身。
此二法令精进观察缘起诸行者生疑，何为二？执无因论与执非理因论。其中执无因论者，若完全未见其因，则会生起'无因者如何生起'之疑。执非理因论者，也必定会生起'不相应不合理之因如何生起'之疑。
具闻圣声闻舍弃此二种恶说，而观察正确趣入。因此，当自己正确缘于正确时，即成为极为决定无疑。凡说'具闻圣声闻'处，应知是凡夫。凡单说'圣声闻'处，应知是见谛者。
内法中此三种补特伽罗住于痛苦不悦，何为三？就像此处有些人于此善说法律中欲求涅槃、趣向涅槃而出家，彼如是出家后，仅以戒律与禁行为满足而住，时时不修学增上心与增上慧，彼既失去先前在家受用，又未获得无上成就与涅槃安乐，由于住于中间道路，故住于痛苦不悦。

།གཞན་ཡང་འདི་ན་ཁ་ཅིག་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ ཞུགས་ཙམ་ཉི་ཚེས་ནི་ཆོག་པར་ནི་མི་འཛིན་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་ད་དུང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལས་ཡང་དག་པར་མ་འདས་པས་ཆོས་རྣམས་ལ་གཞན་གྱི་དྲིང་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཀྱེ་མ་འདི་དག་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བར་བྱ་བ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་སྟེ། གཞན་དག་གི་ངོར་ལྟ་ཞིང་གཞན་དག་གི་ངོར་རྟོག་ལ་དེ་དེ་དག་ལས་ཆོས་མཉན་པ་དང་། གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ། བདག་ཉིད་ཀྱང་སོམ་ཉི་དང་བཅས་ཏེ་ཐེ་ཚོམ་དང་བཅས་པར་འདུག་པ་འདི་ནི་གང་ཟག་གཉིས་པ་སྡུག བསྔལ་ཞིང་མི་བདེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་སློབ་པ་བཞི་མཐོང་བ་ཡིན་ན་དེ་བག་མེད་པར་གནས་པས་ཚེ་འདི་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་སྐལ་བ་མེད་དེ་དེས་ལུས་ཕྱི་མ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ཕྱི་མ་དང་བཅས་པར་ གནས་པས་སྡུག་བསྔལ་ཞིང་མི་བདེ་བར་གནས་པ་ལྟ་བུའོ།།གང་ཟག་གསུམ་པོ་དེ་རྣམས་ལས་བཟློག་པའི་གང་ཟག་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པ་ཡང་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བདེ་བར་གནས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་གསུམ་ཡོད་དོ།། །།སྡོམ་ནི། སྲིད་འགག་དགེ་སྦྱོང་བྲམ་ཟེ་དང་། །ཉམས་ སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པ་དང་།།འཇུག་དང་འོང་ཞིང་འགྲོ་བ་དང་། །སངས་རྒྱས་ལུགས་འབྱུང་ཐ་མ་ཡིན། །སློབ་པ་བཞི་མཐོང་བས་ནི་གཞན་ལ་དད་པས་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པར་སྲིད་པ་འགགས་ན་ཞི་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་རང་གི་འཕགས་པའི་ ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གིས་མཐོང་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེས་ནི་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་མི་ནུས་ཏེ།དཔེར་ན་ལ་ལ་ཞིག་སྐོམ་ནས་ཁྲོན་པ་ཟབ་མོའི་དྲུང་དུ་སོང་ན། ཐག་པ་དང་བཅུ་བའི་སྣོད་མེད་པས་ཤའི་མིག་གིས་ཆུ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལུས་ཀྱི་རེག་པར་མི་འགྱུར་བ་ དེ་བཞིན་དུ།སློབ་པས་ཀྱང་གོང་མའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་དེ་འདོད་དེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གིས་ཞི་བར་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེའི་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ཁ་ཅིག་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ཟད་པར་སྤོང་བ་དང་། དགེ་ སྦྱོང་གི་དོན་དུ་བྱ་བ་དང་།བྲམ་ཟེའི་དོན་དུ་བྱ་བ་མ་ཐོབ་པར་འཇིག་རྟེན་ན་བདག་ཉིད་ལ་དགེ་སྦྱོང་དུ་འདུ་ཤེས་ཤིང་དགེ་སྦྱོང་དུ་ཁས་འཆེ་བ་དང་། བྲམ་ཟེར་འདུ་ཤེས་ཤིང་བྲམ་ཟེར་ཁས་འཆེ་བར་བྱེད་ལ་འཇིག་རྟེན་ཡང་དེ་ལྟར་འཛིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེ་དག་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ཡིན་ གྱི་དོན་དམ་པའི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པའི་དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱིས་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེར་མི་འཛིན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་དག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། འགོག་པ་དང་ འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྒ་ཤིས་བསྡུས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་སྐྱེ་བའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྲེད་པ་ལས་གྱུར་པ་ དང་།ལས་ལས་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་སྲེད་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ཉིད་ཀྱིས་སྲིད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་། མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དང་། མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་ རེག་པ་དེ་ཉིད་དང་།མ་རིག་པའི་ཁམས་དང་འབྲེལ་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ།

此外，这里有些人虽然不认为仅仅持守戒律和禁行就足够，但是仍然没有真正超越凡夫地。由于没有真正超越凡夫地，所以在诸法上依赖他人，认为'啊！这些是应知应见的'，而依靠他人的观点来思维，从他们那里寻求听闻佛法、教诫和教导。自己也怀着疑惑和犹豫，这就是第二种补特伽罗，处于痛苦和不安乐之中。
此外，这里有些补特伽罗虽然见到四种有学，但由于放逸而住，今生没有证得涅槃的机缘。由于他们执取后有之因，而有后有，所以处于痛苦和不安乐之中。与这三种补特伽罗相反的补特伽罗，安住于触证安乐者，以及一向决定安住于安乐的阿罗汉，共有三种。
摄颂曰：有灭沙门婆罗门，所经历的智慧及，往来流转诸有情，佛陀缘起为最后。
见到四种有学者虽然以自己的圣智慧眼见到'不随他信而行，有灭则为寂静涅槃'，但是却不能以身证得。譬如有人口渴来到深井边，因为没有绳子和容器，虽然肉眼亲见水，但身体却不能触及。同样地，有学虽然想要断除上分烦恼，虽然以慧眼亲见寂静，但却不能以身亲证。
有些沙门和婆罗门虽未断尽贪、嗔、痴，未获得沙门应得和婆罗门应得之法，但在世间自认为是沙门并自称沙门，自认为是婆罗门并自称婆罗门，世人也如此认为。然而他们只是世俗的沙门和婆罗门，而非胜义的沙门和婆罗门。真正的胜义沙门和婆罗门并不认为他们是沙门和婆罗门。为什么呢？因为他们不能如实了知染污之法及其因、灭及趣向灭的正道。
其中染污之法即是：包括老死在内的苦和生。染污法之因有两种：由爱而生和由业而生。其中由爱而生的是：以非顺行的缘起方式而有的有、取、爱、无明触所生之受、无明触本身，以及与无明界相应的六处。

།དེ་ལ་ལས་ལས་གྱུར་པ་ནི་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ཉིད་ཀྱིས་མིང་དང་གཟུགས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་གནས་ པའི་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་ན་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཚེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའམ།ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་ཀྱང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སློབ་པའི་ས་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ནི་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་བདེན་པ་བཞིའི་ཚུལ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།གཉིས་གང་ཞེ་ན། དམིགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དང་། དམིགས་པ་རབ་ ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ།།དེ་ལ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཅིག་ལ་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པས་རྣམ་པར་གཞག་ན་གཞི་བཞི་བཅུ་རྩ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་ པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བའི་སྒོ་ནས་ནི་དེ་ལྟར་དེ་དག་ལ་གཞི་བཞི་བཅུ་རྩ་བཞིར་ཚོར་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་གཞི་བཞི་བཅུ་རྩ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཤེས་པའི་གཞི་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཐ་མ་ན་འདུག་པའི་རྒ་ཤི་ནི་ འབྲས་བུ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ།།དང་པོའི་མ་རིག་པ་ནི་རྒྱུ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ལ་འབྲས་བུ་ཡང་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དུས་གསུམ་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ནོར་བའི་ས་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་།ཆོས་གནས་པའི་ ཤེས་པས་བསྡུས་པའི་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་མི་རྟག་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་ཤེས་པའི་གཞི་བདུན་ཅུ་རྩ་བདུན་དུ་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེས་ནི་བདེན་པ་བརྟག་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བསྟན་ཏེ། དེའི་རྗེས་ལ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ལ་རིམ་གྱིས་དགྲ་བཅོམ་པའི་བར་ དུ་ཡང་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རིམ་གྱིས་འཇུག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུ་བརྟས་པ་དང་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་དང་འབྲས་བུ་འཕེལ་ཞིང་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའོ། །དེ་དག་ ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ལ་ནི་ཆོས་རྣམས་འཕེལ་བ་དང་།སྐྱེ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འགགས་པ་ལ་ནི་ཅི་རིགས་པར་འགྲིབ་པ་དང་། འགག་པ་དང་། ནུབ་པ་ཞེས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་དགོངས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་གྲངས་ཆོས་ ཉིད་དང་མི་འགལ་བ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་། དབུས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འཕེལ་བ་དང་། འགྲིབ་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། ནུབ་པ་དང་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་གཉིས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་ཏེ། ལས་དང་སྲེད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འདི་གཉིས་ནི་ཕྱོགས་གཉིས་ཏེ། ཁྱིམ པའི་ཕྱོགས་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལས་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ལས་དང་སྲིད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལོག་པའི་རྟོག་པས་བསླང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རབ་ ཏུ་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཁྱིམ་པའམ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་གྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་བཞི་ལ་སེམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བསྐྱེད་ནས་དེ་ལ་དམིགས་ཏེ། ཡང་སྲིད་པར་ སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་ལ་འོང་ཞིང་འགྲོ་བ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ།

其中由业所生的是逆缘起的方式本身，即名色、识和诸行，即便仅以法住智也不能如实了知这些，更何况在现证谛理时能够遍知，或遍知后以修道从有学地中超越的机会。
对于缘起诸行，以触所生的智慧法性而现证四谛之理，即二种：所缘境受用自性的触所生受，以及所缘境善加分别自性的触所生慧。
其中若对十一有支一一安立四谛，则成四十四基，其中从触所生受的角度，应当如是感受彼等四十四基。从触所生慧的角度，则称彼等四十四基为智基。
其中最后的老死仅是果，最初的无明仅是因，其余既是因又是果。复次，由三时遍知的差别，如前无错处遍知的差别，以及法住智所摄的能取智无常差别，当知智基成为七十七，由此宣说观察谛理的一切行相，此后现证谛理，并渐次获得乃至阿罗汉果。
缘起诸行当知以三种方式次第趣入，即：因增长、果生起、果增长圆满。彼等一切总摄，即称为诸法增长、生起、集起。因果灭尽，则随应称为衰减、灭尽、没灭，此是契经所说的法性无违之理。
复次，由前际、中际、后际时分差别，以及欲界、色界、无色界差别，当知依次配合增长、衰减、生起、灭尽、集起、没灭。此二为烦恼，即业爱烦恼和见烦恼。
此二烦恼是两方面，当知从在家方面和出家方面而生。其中造作业爱烦恼者，称为心所生。其中由邪分别引发见烦恼者，称为遍计。
其中在家或出家凡夫为此二烦恼所缠及随眠，于四识住生起心烦恼后，缘此而成就后有生，于来去中亦不能解脱。

།སློབ་པ་བཞི་མཐོང་བ་ནི་ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཏེ། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གནས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཙམ་ཞིག་ལུས་པར་ཟད་པ་དང་། གསར་དུ་ཡང་ལས་མངོན་པར་མི་ བྱེད་པ་དང་།ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་མངོན་པར་དགའ་བ་མེད་པས་ན་ལས་དང་སྲེད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་དེའི་རྒྱུད་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེའི་བག་ལ་ཉལ་གནས་ཏེ། དེ་ལ་དམིགས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ རྣམས་ལ་དེའི་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ལ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ཡང་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།མི་སློབ་པའི་ནི་ཚེ་འདི་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གཉི་གའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་སྤངས་པས་ན་ཕྱི་མ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་རྣམས་ལ་ སེམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པས་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ།།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་འདས་པའི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པ་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འདི་ཉིད་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་ བྱེད་པས།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ། དཔེར་ན་ད་ལྟར་གྱི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལྟ་བུའོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཀྱང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ བ་དེ་ཉིད་ལ་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་དང་ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་དམིགས་པ་བཅས་ནས་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྩོན་ཞིང་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་ཏེ།དཔེར་ན་ད་ལྟར་གྱི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཚད་མེད་དེ་འཇིག་རྟེན་ན་ཤུག་ གཉིས་ཀྱིས་བདུན་བརྒྱུད་བསྟན་པ་དང་འདྲ་བའི་སྒོ་ནས་ནི་བདུན་ཁོ་ནར་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལྟ་བུ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པས་མ་རྟོགས་པ་ནི་རྟོགས་པར་འགྱུར་ལ་རྟོགས་ཟིན་པ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་ ན་དམའ་བའི་བྱང་ཆུབ་ལྟ་ཅི་སྨོས།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ནི་ཡན་ལག་ལྔས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཡིན་ཏེ་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེའི་བསྡུས་པའི་དོན་ཡང་ འཇུག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་དང་བཅས་པའོ།།ལྡོག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་རྒྱུ་དང་བཅས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་རྒྱུ་ནི་ཟག་པ་རྣམས་སོ། །ཟག་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ནི་མ་རིག་པའི་ འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བའོ།།རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་གནས་པའི་རྒྱུ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕུང་པོ་ཙམ་གྱིས་རྐྱེན་ཏོ། །རིམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་བདུན་གྱི་སྒོ་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པའི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ ཕྱིར་རྟེན་འདི་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལུགས་སུ་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་ནི་ཟབ་མོའི་གཏམ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བདུན་གང་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ལས་རྣམ་པར་ རྒལ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་པ་མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ལམ་གྱི་ཤེས་པ་མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ལམ་སྤོང་བའི་ཤེས་པ་མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པའོ། །རྣམ་པར་དག་པ་འདི་རྣམས་ཇི་ལྟར་རིམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ ཞེ་ན།འདི་ན་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་གནས་ཤིང་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ཞིང་འགྱོད་པ་མེད་པ་ནས་རྒྱས་པར་སེམས་མཉམ་པར་ འཇོག་པའི་བར་དུ་སྦྱར་ཏེ་ངེ་བསམ་གཏན་བཞི་བའི་བར་དུ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ།

见四有学，即已断除见惑烦恼，仅剩我慢习气而已，不再新造业行，对后有生起也无欢喜，故不为业和贪爱烦恼所缠缚。虽然如此，其相续中仍有烦恼随眠，缘于彼故，于识住处其心成为有烦恼，后有生起也将成就。
无学则于今生已断除二种烦恼的缠缚和随眠，故于后世识住处不以有烦恼心而成就后有生起。
诸正等觉佛陀从过去以来，当为菩萨时，如理作意此缘起法，现证无上正等正觉，如今世尊是。证得无上正等正觉后，亦以顺逆方式缘于彼缘起，精进安住于现法乐住，安住于乐触，如今世尊是。彼等无量，但从世间双数七代相传的方式，唯说七佛。
如是，连无上菩提尚且须如实了知缘起而证悟，已证悟者则于现法安乐而住，何况下乘菩提。
如实现证彼缘起的方便，为五支所摄，即断除，如前应知。彼缘起的略义，从趣入方面即是苦及其因。从还灭方面即是无漏法及其因。苦及因的因即是诸漏。彼等诸漏所依即是无明触所生受。有因诸法住因即是今生断烦恼的蕴体为缘。
由七种次第清净门，为无取般涉槃故，应知此缘起顺行支是甚深语。何为七种？戒清净、心清净、见清净、度疑清净、道非道智见清净、道智见清净、道断智见清净。
此等清净如何次第成就？此中比丘住于具戒，守别解脱律仪，乃至广说，如声闻所行应知。彼如是具戒无悔，乃至广说，乃至等持其心，成就并安住于第四禅。

།དེ་དེ་ལྟར་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ནས་དྲང་པོར་གྱུར་ཅིང་ལས་སུ་རུང་བར་གནས་ལ་མི་གཡོ་བའི་བར་དུ་ཐོས་ནས་ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལས་སེམས་མངོན་ པར་འཇོག་པར་བྱེད་པས་དེས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཟག་པ་མེད་པ་སློབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཐོབ་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་སོམ་ཉི་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ། གཏན་སྤངས་པས་རྣམ་པར་རྒལ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་ཐེ་ཚོམ་ལས་བརྒལ་བས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་ལ ཡང་ལམ་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། གོང་དུ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལོག་པར་ལྟ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་ལམ་མ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།དེ་ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་མཁས་པས། ལམ་མ་ཡིན་པ་སྤངས་ནས་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ན། ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ལམ་བཞི་སྟེ། མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་བ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་དཀའ་བ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་བ་དང་། མངོན་ པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་སླ་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།ལམ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེས་ལམ་དེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ནས། ལམ་དང་པོ་འདའ་བར་བྱ་བའི་དོན་གྱིས་ཅི་ ནས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྤོང་བར་བྱེད་དེ།ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བ་ལྟ་བའི་དོན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དཀའ་བ་གཉིས་པ་སྤང་བ་དང་། གསུམ་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་བ་སྤང་བ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།དེས་དང་པོ་རིལ་དང་། གཉིས་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་སྤངས་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་སླ་བ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་ཏེ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པས་ཚེ་འདི་ལ་ལེན་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་ཏེ། ལུས་དང་བྲལ་ ནས་ཀྱང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པར་དག་པ་བདུན་པོ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ཅིང་རིམ་གྱིས་འདི་ལྟ་སྟེ། ལེན་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་གང་གི་ཕྱིར་རིམ་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ཐམས་ཅད་ཚང་ བས་ལེན་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་གྱི།གང་ཡང་རུང་བ་འགའ་མ་ཚང་བས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་བས་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐད་དུ་ཚངས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་ཀྱི་འགའ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ལེན་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བརྡ་སྤྲོད་པར་མཛད་ཀྱི་འགའ་ཙམ་མ་གཏོགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དེ་ལྟར་ན་འདིར་རེ་རེའི་སྒོ་ནས་དེ་འབའ་ཞིག་གིས་ཀྱང་ལེན་པ་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་ལ་དེ་མེད་པར་ཡང་མ ཡིན་པ་འདི་ནི་འདིར་རྐྱེན་འདི་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཟབ་མོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།། །།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་གཞི་བསྡུ་བ། བམ་པོ་བཅོ་ལྔ་པ། སྡོམ་ནི།རྣམ་པར་གཞག་དང་རྒྱུ་རྣམས་དང་། །དོན་རྟག་པ་དང་ཉེས་དམིགས་དང་། །ཀུན་ནས ཉོན་མོངས་ཐ་མ་ཡིན།།ཆོས་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ཚེ་འདི་ལ་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། སྟོབས་དང་། བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། སྡུག་པའི་དངོས་པོ་ལ་རེ་བ་དང་། སྟོབས་དང་། བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། རེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཚེ་དང་བཅས།དྲོད་དང་བཅས་པ་རྣམས་གནས་ཤིང་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་བའོ།

如是从心平等安住乃至端正调柔而住不动闻已，从漏尽智现证之神通中安住其心，由此将现证四圣谛。
由断见所断烦恼故，将获得无漏有学正见。
获得彼已，于苦、集、灭、道、佛、法、僧所有疑惑皆当断除，由永断故亦当超越。
彼已度疑故，于以正见为先导之道，如实了知为道，为断见所断及上修所断烦恼故，于以邪见为先导之非道，如实了知为非道。
彼于道与非道皆善巧已，舍离非道而行于道时，如实了知随道行之四道，即：迟钝神通难行道、迅速神通难行道、迟钝神通易行道、迅速神通易行道。
诸道之分类，当如声闻地中所说而知。
彼如实了知彼道已，为超越第一道故，于一切处皆当断除，非为见断烦恼故，此亦如实了知。
断第二难行道及第三迟钝神通道亦如实了知。
彼先断一切及断第二分已，成就迅速神通易行道，依此之后，由诸漏尽故，于此生中无取而般涅槃，离身后亦成无余依。
如是依止彼等七种清净，次第乃至无取般涅槃皆当成就。
其中由具足一切次第清净故而成就无取般涅槃，非由任一不具足故，是故为一切义利故而于世尊前修梵行，非为少分故。
是故世尊亦以一切宣说无取般涅槃，非唯少分。
如是此中，仅由一一门亦不能无取涅槃，离此亦不能，此即是此处缘起甚深，当知。
瑜伽师地论摄事分第十五品。偈曰：安立及诸因，义常与过患，烦恼为最后。
此四法于现世增长根大种，何为四？力、乐、喜、于可爱事物之希求，以及作为力、乐、喜、希求所依之根大种俱有寿命、暖性而住不坏。

།ཆོས་བཞི་པོ་དེ་དག་གསོ་བའི་ཟས་ཀྱང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བཞི་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁམ་གྱིས་ཟ་བ་དང་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར བའི་རེག་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་།ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་། དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལེན་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་ཁམ་གྱིས་ཟ་བ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་སྟོབས་གསོ་བར་བྱེད་དེ་སྟོབས་ལས་ནི་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །བདེ་བ་ མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་གསོ་བར་བྱེད་དེ།བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་ལས་ནི་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡིད་ཡུལ་དང་ཕྲད་པར་བྱེད་པའི་སེམས་པ་ལ་ནི་ཡིད་ལ་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་འདོད་པའི་ ཡུལ་ལ་རེ་བ་གསོ་བར་བྱེད་དེ།རེ་བ་ལས་ནི་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལེན་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཚེ་དང་བཅས་པ་དང་དྲོད་དང་བཅས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་གནས་པའི་རྒྱུ་སྟེ། གནས་པ་དེ་ནི་རྣམ པར་ཤེས་པ་ལུས་དང་མི་འབྲལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།སྟོབས་དང་། བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། རེ་བ་དེ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཀྱང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་འབྱུང་བ་རྣམས་གནས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཟས་བཞི་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཁམ་གྱིས་ཟ་བ་ལས་ནི་ སྟོབས་འབྱུང་ངོ་།།སྟོབས་ལས་ནི་དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ལྟ་བའི་བྱིས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་དོན་དེ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱང་བྱེད་ཅིང་སོགས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་གསར་ཡང་འཕེལ་བར་བྱེད་དེ། ཁམ་གྱི་ཟས་ཅི་ ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རེག་པ་དང་།ཡིད་ལ་སེམས་པ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེས་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་སྒོ་ནས་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་བསྒྲུབས་ནས་ཚེ་འདི་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་། ལེན་པ་དང་ བཅས་པ་དང་།ཕྱི་མ་ལ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ཟས་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་འབྱུང་བ་ཚོལ་ཞིང་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་འདོད་པ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་མ་སྤངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་སྡུད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པར་ བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཁམ་གྱིས་ཟ་བ་ཆ་ཕྲ་བ་ཡིན་ནོ། །བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་རྣམས་དང་། མའི་མངལ་ན་འདུག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་དེ་མ་ཡིན་པའི་བར་སྐབས་རྣམས་ཀྱི་ཁམ་གྱིས་ཟ་བ་ནི་རགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། རེག་པ་དང་ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཆ་ཕྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་མ་ཡིན་པའི་ནི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་པས་བརྟག་སླ་བ་དང་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་སླ་བའི་ཕྱིར་རགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ཟས་ཆ་ཕྲ་བ་དང་། རགས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཐ དད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།སེམས་ཅན་བྱུང་བ་རྣམས་གནས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རགས་པ་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བར་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཆ་ཕྲ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཟས་བཞི་པོ་རྣམས་ རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དབང་པོའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ནི་སྔོན་གྱི་སྲེད་པ་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེ་བས་བསྡུས་པས་བསྐྱེད་པ་སྟེ། དེ་དག་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཟས་བཞི་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ།

应当了知这四法有四种滋养之食，依次为：段食、有漏触食、意思食、识食。其中段食能滋养此生之力，由力能令诸根大种增长。有漏触食能滋养乐受与喜受，由乐受与喜受能令诸根大种增长。意思食是指意与境相遇之思，能滋养对欲境之希求，由希求能令诸根大种增长。识食则是诸根大种具寿暖之住因，此住为识不离身之因。
力、乐受、喜受、希求等之住依此而转，如是四食能令诸有情住。由段食生力，由力令诸根大种增长，是故凡执著身命之愚者，为求此义而造善不善业，并增长烦恼。如段食，触食、意思食亦当如是了知。由此三门造作后有生之业与烦恼，于此生令识趣近业与烦恼并有所取，于后世亦能助益后有生。
如是此四食于求生有、欲求后有、未断后有者，能摄集、摄持、助益后有生。其中欲界天之段食为细，中有众生与住胎者亦复如是。欲界余处之段食应知为粗。无色界之触食、意思食、识食应知为细。余处由依色而易观察、易分别故为粗。
应知此为食之细粗差别：能令诸有情住者为粗，能助益欲生者为细，应知此为四食之建立。诸根大种由先前渴爱集之乐所摄而生，为令彼等增长而求四食。

།དེ་བས་ན་རྣམ་གྲངས་འདིས་སེམས་ཅན་འབྱུང་ཞིང་མངོན་ པར་གྲུབ་པ་རྣམས་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཟས་བཞི་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྲེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།སྲེད་པ་དང་བཅས་པས་ཚེ་འདི་ལ་ལུས་དང་ཟས་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱས་པར་བྱས་ནས་ཚེ་འདི་ལ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལ་ཕན་ འདོགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་།ལེན་པ་དང་བཅས་པར་བྱེད་དོ་། །དེ་བས་ན་འབྱུང་བ་ཚོལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཟས་བཞི་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྲེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ངོ་། །སྲེད་པ་དེ་ཡང་ཚེ་འདི་ ཉིད་ལ་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེའོ།།དེས་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དེ་ཡང་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེའོ། །མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དེ་ཡང་སྔོན་གོམས་པས་མ་རིག་པའི་ཁམས་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེ་ མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེའོ།།དེ་བས་ན་ཚེ་འདི་ལ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལས་གུད་ན་རྒྱུ་གཞན་མེད་དེ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་དེ་ཉིད་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པར་ཟད་དེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ཏོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཟིན་པའི་གཟུགས་ཅན་གྱིས་ དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་མིང་ལ་བརྟེན་ཏེ།དེ་བས་ན་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལས་གུད་ན་མེད་ཅེས་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡན་ལག་གི་སྟོབས་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ནང་གི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་བསྐྱེད་དེ། དེ་བས་ན་མ་རིག་པ་ནི་སྤོང་ ལ་རིག་པ་ནི་བསྐྱེད་དོ།།གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་ཅིང་དེའི་ནང་གི་གནས་ངན་ལེན་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར། ཚེ་འདི་ལ་དེའི་མ་རིག་པའི་ཁམས་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགག་ལ་རིག་པའི་ཁམས་དང་ལྡན་པ་ནི་སྐྱེའོ། །དེའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འགགས་པས་རིམ་གྱིས་ སྲེད་པའི་བར་དུ་འགག་པར་འགྱུར་རོ།།སྲིད་པ་འགགས་པས་ཟས་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཟས་རྣམས་འགགས་ནས་ཀྱང་རིགས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་འབྱུང་བ་མི་ཚོལ་བ་དེའི་ཡང་སྲེད་པར་སྐྱེ་བ་འགག་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་ ལ་ཟས་དེ་དག་ཟ་བ་དང་།གང་གིས་དེ་དག་ལ་ཟས་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་སྐྱེས་ནས་གནས་པ་དེ་གང་ཡང་མེད་ལ་བདག་ཀྱང་མེད་དེ་འོན་ཀྱང་ཆོས་རྣམས་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་གསོ་བ་འདི་ནི་ཟས་ཀྱི་དོན་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་ བརྡས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གང་ཟག་ཏུ་བཏགས་ནས་ཟས་བཞི་པོ་རྣམས་ཟ་བའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བར་ཟད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་དོན་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་ནས་གནས་ཤིང་གང་ཟག་གི་ཚུལ་གྱིས་ ཡོངས་སུ་གྲུབ་སྟེ།ཟ་བ་པོར་གྱུར་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟས་སུ་འགྱུར་དུ་མི་རུང་སྟེ། ནམ་ཡང་གང་ཟག་ཉིད་གང་ཟག་ལ་ཟ་བར་མི་འགྱུར་ལ། རྒྱུད་གཅིག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཅིག་ཅར་གནས་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་གང་ཟག་གི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་སྟེ། གནས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟ་བ་པོར་འགྱུར་དུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་མི་རུང་བཞིན་དུ་གང་འདི་སྐད་དུ་སུ་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་ཟ་ཞེས་དྲི་བ་འདྲི་བར་བྱེད་ན་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་འདྲི་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་འདི་སྐད་དུ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་དེ་གང་གི རྐྱེན་ཡིན་ཞེས་འདྲི་ན་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་ཡང་ཞུགས་པ་ཡིན་པས་ན་ཚུལ་བཞིན་དུ་འདྲི་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སྲིད་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་སྲིད་པའོ། །དེ་ལ་ཕྱི་མའི་ཡང་སྲིད་པ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་ཅིང་འབྱུང་བར་ འགྱུར་བ་ལ་ནི་ད་ལྟར་ཚེ་འདི་ལ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་དེ་འཕེན་པ་སྟེ།དེ་དེའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བྱུང་བ་ལ་ནི་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཞེས་བྱའོ།

因此，以此种方式，众生所生起和显现成就的四种食，也是从渴爱因而生起的。由于具有渴爱，于此生中对身体和食物以三种方式增长业和烦恼，为了有助于此生中再次投生，使识与业和烦恼相应，并使之具有执取。
因此，对于寻求生起的众生们有所助益的四种食，也是从渴爱因而生起的。此渴爱也是于此生中由无明触所生的受为缘而生起。由此，无明触所生的受也是以无明触为缘而生起。无明触也是由先前串习而具有无明界的六处为缘而生起。
因此，于此生中除六处外别无他因，六处仅是互相依存而已。识依于有色根，为识所执持的有色根也依于名，因此说除六处外别无他因。当依于外在支分力量听闻正法，由内在如理作意因缘生起正见，因此舍弃无明而生起明。
由于处所完全转变且其内在的随眠极为清净的缘故，于此生中其具有无明界的六处灭尽，而具有明界的则生起。由其六处灭尽，次第乃至渴爱皆灭尽。由有灭尽故食亦灭尽。应知有助于再次投生的诸食灭尽后，具有明且不寻求生起者的再次投生也将灭尽。
于法中，食用那些食物，以及由何而称为食的法生起而住，皆无实体也无我，然而诸法本身以未生而生起的缘起方式，诸法本身滋养诸法，此即是食的意义。世俗谛中以法的名言于识上假立为补特伽罗后，称为食用四食的补特伽罗而已，这是随顺施设名言的意义，而非胜义谛。
为何如此？若识生起而住，以补特伽罗的方式成就而成为能食者，则识不应成为食，因为补特伽罗永远不会食用补特伽罗，且一相续中不会同时有两个识存在的缘故。因此，以补特伽罗的方式成就而住后成为识的能食者是不合理的。
如此不合理的情况下，若有人问'谁食用识食'，应知是不如理的提问。若问'此识食是何缘'，则是契入缘起且是如理的提问。有有二种：生有和业有。其中，为了成就和生起后有的生有，现在此生中与业和烦恼相应的识能引发后有中的生有，以其为先导的方式生起者称为业有。

།ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་སྲིད་པ་དེ་བྱུང་བར་གྱུར་ན་ ཕྱི་མ་ལ་དེའི་ཡང་སྲིད་པ་སྐྱེ་བ།སྐྱེ་བའི་སྲིད་པས་བསྡུས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འཆི་བའི་དུས་བྱས་ནས་སྔོན་གྱི་མཐའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འགགས་པ་ལས་ཕྱི་མའི་མཐའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་དེའི་སྔོན་དུ་འཕེན་པ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་རྐྱེན་ཡིན་ལ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ཡང་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་མའི་མངལ་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞུགས་པ་ལས་ནི་མིང་དང་གཟུགས་འབྱུང་ངོ་། །མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ནི་མ་རིག་པའི་ཁམས་དང་ལྡན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ནས་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ དེ་དང་འདྲ་བའི་རེག་པའི་རིམ་པས་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡང་ཕྱི་མའི་མཐའི་ལས་ཀྱི་སྲིད་པའི་བར་དུ་འབྱུང་སྟེ།ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མེད་པ་ལས་རང་རང་གི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི་དེ་དག་གིས་རེག་པ་པོ་ནས་སྲིད་པ་པོའི་བར་གང་རེག་པར་བྱེད་པ་ནས་སྲིད་པར་བྱེད་པའི་བར་དུ་ གང་ཡང་མེད་དོ་།།ཆོས་འདི་དག་ནི་དེ་མ་ཡིན་པ་དག་གིས་གསོ་ཞིང་དེ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཟའ་བར་ཟད་དེ། དེ་བས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གཏོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུད་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཇུག་སྟེ། སྔ་མའི་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་ལས་ཕྱི་མའི་མཐའི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་འབྱུང་བ་ནི་འགྲོ་བ་ཡིན་ ནོ།།ཕྱི་མའི་མཐའི་ལས་ཀྱི་སྲིད་པ་ལས་ཡང་སྔ་མའི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་དེ་ཉིད་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་འཁོར་ལོ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དང་། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ནས་འཇིག་རྟེན་འདིར་འཁོར་རོ། །དེ་བས་ན་ཆོས་རྣམས་ གསོ་བའི་དོན་ནི་ཟས་ཀྱི་དོན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།ཟས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ནང་གི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁམས་མ་སྙོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ནད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འདོད་པས་ཕོངས་པའི་ སྡུག་བསྔལ་ལོ།།དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ངོ་། །གཉིས་པ་ནི་རེག་པའི་ཟས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ངོ་། །གསུམ་པ་ནི་ཡིད་ལ་སེམས་པའི་ཟས་ལས་བྱུང་ངོ་། །དགེ་སློང་གི་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་ནང་གི་ནད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དུ་འགྱུར་བར་མཐོང་ནས་ཁམ་གྱི་ཟས་ཟ་བ་ན་ བུའི་ཤ་ལ་བབ་པ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་དོ།།དགེ་སློང་གི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པའི་རྒྱུ་ལ་ནང་གི་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པར་མཐོང་བས་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་རྣམས་པ་ལང་ཀོ་བ་བཤུས་པ་དང་འདྲ་བར་མཐོང་ནས། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་ གལ་ཏེ་བདག་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་འདི་དག་དང་འདོད་ཅིང་སྲེད་པའི་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཏེ་གནས་པར་གྱུར་ན་ནི་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་པས་བདག་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྟོག་པ་དག་གིས་བ་ལང་ཀོ་བ་བཤུས་ན་སྲོག་ཆགས་རྣམས ཀྱི་བཟའ་བ་དང་།ཟ་བ་ན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཞིང་མི་བདེ་བར་གནས་པ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་མོ། །དེས་དེ་ལྟར་མཐོང་ནས་དང་པོའི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་མཐོང་བས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྤྱོད་དོ། །གཟུགས་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དང་པོ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དྲུག་པའི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་གྱི་ཉེས་དམིགས་མཐོང་བས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་གནས་སོ། །དགེ་སློང་གི་ཡིད་ལ་སེམས་པའི་རྒྱུ་ལས་ནང་གི་འདོད་པས ཕོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པར་མཐོང་ནས་ཡིད་ལ་སེམས་པ་ལ་མ་དག་མེའི་འོབས་དང་འདྲ་བར་མཐོང་སྟེ།འདོད་པས་ཕོངས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ཆེན་པོ་སྐྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་མཐོང་ནས་ཆོས་གོས་དང་ བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་ལ་རེ་བར་མི་བྱེད་པར་ཁྱིམ་རྣམས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ།

如果在此生中生起了有，那么来世中会生起其转生的有，由于被生有所摄而将会出生，所以在死亡之时，前际的六处灭去后，后际的六处生起，这称为生有。由于那个识是六处的先导，所以是缘，在结生相续之时也是缘，如此，入胎识进入母胎后，便生起名色。由名色缘而生起具有无明界的六处。然后由其缘而生起相似的触的次第，由取缘而乃至后际的业有，这一切法也都是从无中由各自的缘而生起，其中从触者乃至有者之间，从能触乃至能有之间，皆无有实体。
这些法仅是由非彼等所养育，由非彼等所受用而已。因此，属于因果的诸行相续不断地运转，从前际的业有生起后际的生有，这是轮回。从后际的业有又返回前际的生有，如是，此缘起轮从此世转至他世，从他世转至此世。因此，应当了知诸法养育的意义即是食的意义。
从三种食的因产生三种内在的苦：即从界不调和而生的病苦、欲望之苦、贫乏之苦。其中第一种从段食而生，第二种从触食而生，第三种从意思食而生。比丘见到从段食之因而生内在病苦，在食用段食时，如同食用儿子肉一般无有贪著。
比丘如实见到从乐受触因而生内在欲苦，见六触处如同剥皮，他这样想：'若我对这六触处生起贪爱执著而依止于诸色，则依止诸色会被恶不善法的分别所困扰，如同剥去牛皮后被虫类啃食时痛苦不适一样。'他如是见已，见到最初触处的过患而不起染污。如同对色一样，对声、香、味、触、法也应当如是了知。如同见到最初触处一样，乃至见到第六触处的过患而住于无染污。
比丘如实见到从意思之因而生内在贫乏之苦，见意思如同炽燃火坑，因为能生起因贫乏而来的身心大热恼，他如是如实见已，对法衣、乞食等无所期待而入诸家。

།དེ་བས་ན་འདོད་པས་ཕོངས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཀྱང་གོས་པར་མི་འགྱུར་ལ་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེས་ཁམ་གྱི་ཟས་དང་། རེག་པ་དང་ཡིད་ ལ་སེམས་པའི་ཟས་རྣམ་པ་གསུམ་ཚུལ་བཞིན་དུ་བརྟགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ཟས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་དེ་ལས་ནང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མདུང་ཐུང་སུམ་བརྒྱས་བཙུགས་པ་བཞིན་དུ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བར་ཡང་དག་པར་མཐོང་ངོ་། ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་ཀྱང་ནད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་དུ་མ་སྣ་ཚོགས་མང་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ་རེག་པའི་རྒྱུ་ལས་ཀྱང་དེའི་འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལྷག་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཡིད་ལ་སེམས་པའི་རྒྱུ་ལས་ཀྱང་འདོད་པས་ཕོངས་པའི་སྡུག བསྔལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་ལ་ཡང་དག་པར་མཐོང་ནས་ལུས་དང་སྲོག་ལ་མི་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་དེས་ཟས་བཞི་པོ་རྣམས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བརྟགས་པ་ཡིན་ཏེ། བརྟག་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚེ་འདི་ལ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །སྤངས་ནས་ཀྱང་ ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།ཟས་བཞི་པོ་དེ་དག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་མཐོང་བ་ནི་དགའ་བ་དང་འདོད་ཆགས་གཉིས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལ་ནི་ཚེ་ཕྱི་མ་དང་། ཚེ་འདིའི་ཉེས་ དམིགས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཟས་བཞི་པོ་རྣམས་ལས་ཡིད་ལ་སེམས་པའི་རྒྱུ་ལས་རེ་བ་དོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་བདེ་བ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་དགའ་བ་ཡིན་ནོ། །བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པའི་རྒྱུ་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ཀྱི་ཟས་ རྣམས་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་ནི་འདོད་ཆགས་སོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འདི་གཉིས་ཀྱི་ཚེ་འདི་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་རྣམས་ལ་གནས་ནས་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ས་བོན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། སྐྱེས་ནས་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་ཚེ་ཕྱི་མའི་ཉེས་དམིགས་དགའ་བ་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་དེ་ལྟར་ཟས་བཞི་པོ་རྣམས་ལ་དགའ་བ་དང་འདོད ཆགས་གཉིས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གནས་པས་ཚེ་འདི་ལ་རྡུལ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་དེ་ལྟར་རྡུལ་དང་བཅས་པར་གྱུར་པས་ཟས་དེ་རྣམ་པར་འགྱུར་ཞིང་གཞན་དུ་གྱུར་བས་མྱ་ངན་བྱེད་ཅིང་ངལ་ལ་ཡིད་མི་བདེ་བར་གནས་ཏེ། ཚེ་འདི་ལ་མྱ་ངན་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་ འདི་ནི་དགའ་བ་དང་འདོད་ཆགས་ལས་གྱུར་བའི་ཚེ་འདིའི་ཉེས་དམིགས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གང་སུ་ཡང་རུང་སྟེ་ཟས་བཞི་པོ་རྣམས་ལ་དགའ་བ་དང་འདོད་ཆགས་མ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གིས་བསྡུས་པ་ནི་ཁང་པ་བརྩེགས་པ་ ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ།དེའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་སྐར་ཁུང་རྣམས་ནས་ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་འོད་ཟེར་རྣམས་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་བཞིན་དུ་དེའི་གནས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེར་ས་འོག་མའམ་ས་གོང་མར་གནས་ཐོད་པར་འགྱུར་རོ། །གནས་ཐོད་ནས་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་གནས་བཞིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བྱས་ནས་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།དགའ་བ་དང་འདོད་ཆགས་སྤངས་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཡུལ་ལ་དམིགས་པས་ཡེ་སྐྱེ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ན་གནས་དེར་ ཞུགས་ཏེ།གནས་ཐོད་པར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར། གཞན་ཡང་དགའ་བ་དང་འདོད་ཆགས་མ་སྤངས་པའི་གང་ཟག་དེའི་ཐད་དུ་ནི་བདུད་འོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཚོན་ལྟ་བུར་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཅི་ནས་གང་ཟག་འདི་ཚོན་ལྟ་བུའི་ཡུལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འདི་ རྣམས་དང་།ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བཀྲ་བར་བྱའོ་སྙམ་མོ། །གང་ཟག་དེ་ཡང་དགའ་བ་དང་འདོད་ཆགས་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ས་ལྟ་བུ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་རི་མོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཅན་དེའི་གནས་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།

因此，不会被欲望匮乏所生的痛苦所染，而且会安住于触及快乐。如是，他如理观察了段食、触食和意思食三种食。由此三食之因，他如实见到如同被三百短矛刺入内识般所说的痛苦生起。为什么呢？如是，由段食之因也会在识中生起种种多样的病苦，由触食之因也会生起更多的欲望痛苦，由意思食之因也会生起欲望匮乏的痛苦。
他如是如实见到识食后，不再执著身体和生命。如是，他如理观察了四食，依靠此观察于今生断除。断除后，于来世也将获得究竟的痛苦。
若未如实见到这四食的真实性，则会因喜和贪两者而成为烦恼性的，应知对于这烦恼性的情况会有来世和今生两种过患。其中，从四食中由意思食之因所生具有期待和忧虑的烦恼性心乐即是喜。对能感受快乐的触食之因、乐和心乐处的诸食过分执著即是贪。
由这两种烦恼，今生识成为烦恼性的，住于诸识处后，于来世也将以种子之相而生。生已，将成就轮回中生等苦，应知这是由喜和贪的烦恼所生的来世过患。
如是，由于住于对四食的喜和贪两种烦恼中，今生将具尘垢。如是具尘垢故，彼食变异转变，而生忧恼疲惫及不悦，住于今生具有忧恼，应知这是由喜和贪所生的今生过患。
任何未断除对四食的喜和贪者，其具识之身为六处所摄，如同楼阁，从其六处窗户中，缘境的烦恼光芒如同日光一般入于其处，于彼将住于下地或上地。住已，如前般使识处的四识成为烦恼性的，而成就轮回中的生。
断除喜和贪则与此相反，彼等烦恼缘境时永不生起，更何况入于彼处而住。又复未断除喜和贪的补特伽罗之处，魔将来临，以种种如染料般能执著的境，想要以种种如染料般的境和种种烦恼使此补特伽罗斑驳。彼补特伽罗因未断除喜和贪故如同地面，是彼等种种烦恼纹饰的所依处。

།དགའ་བ་དང་འདོད་ཆགས་སྤངས་པའི་གང་ཟག་དེའི་ཐད་དུ་ སྔ་མ་བཞིན་དུ་བདུད་འོངས་ན་ནི་གང་ཟག་དེ།དགའ་བ་དང་འདོད་ཆགས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་རི་མོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཅན་དེའི་གནས་མེད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཟས་རྣམས་ལ་དགའ་བ་དང་འདོད་ཆགས་མ་སྤངས་པའི་ཉེས་དམིགས་དེ་ཡང་གོ་རིམས་ བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཟས་རྣམས་ལ་དགའ་བ་དང་འདོད་ཆགས་སྤངས་པའི་ཕན་ཡོན་འདི་ཡང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ།། །།སྡོམ་ནི། ཚུལ་བཞིན་དང་ནི་འདུ་བ་དང་། །ཀུན་འབྱུང་བ་ཡི་བདེན་པ་དང་། །ཐོབ་པ་དང་ནི་རྟགས་དང་གནས། ། ལས་དང་བར་དུ་གཅོད་པ་དང་། །ཉེས་དམིགས་དང་ནི་རྣམ་སྨིན་གནག་།དོན་ཆེན་དཀོན་པ་ཐ་མ་ཡིན། །བདེན་པ་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་ཚུལ་བཞིན་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པའི་ཟག་པ་ནི་ཟད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ རབ་ཏུ་ཤེས་པའི་ཟག་པ་ནི་ཟད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལས་དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་མཉན་པ་ནི་ཞི་བ་དང་། དུལ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱེ་གནས་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་དམ་པའི་ཆོས་ མཉན་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་གང་ཟག་ནི་ཆོས་འདི་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་མ་མཐོང་བ་དང་། སོ་སོར་ཐར་བའི་སྡོམ་པ་དང་། དབང་པོའི་སྒོ་རྣམས་ བསྲུངས་པ་དང་།ཤེས་བཞིན་དུ་གནས་པ་དང་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མ་དུལ་ཞིང་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་མི་འདུག་པ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་མཁས་པར་མ་ བྱས་པས་ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་དེ་ལ་དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་མཉན་པར་མོས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འདུ་ཤེས་ཤིང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ ཏུ་མི་ཤེས་ལ་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་ཚུལ་བཞིན་དེ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་ཡིན་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་སོ།།རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པས་ཉེས་པར་བཤད་ཅིང་ཉེས་པར་བསྟན་པ་ནི་འཆིང་བར་འགྱུར་གྱི། གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཡིད་ལ་བྱ་བའི་འོས་མ་ཡིན་པའི་ ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་ཏེ།དེ་དག་མི་ཤེས་ནས་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །ཆོས་ལེགས་པར་གསུངས་ཤིང་། ལེགས་པར་བསྟན་པ་རྣམས་ནི་ཐར་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི་འཆིང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་ཡིད་ལ་བྱ་བའི་འོས་སུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་ནས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དེ་ཡང་དེའི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཞི་བ་དང་། དུལ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ ན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་མཉན་པ་དེ་ཡང་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་བདག་གི་ཕྱོགས་སྟོན་པའི་གཏམ་གྱི་གཞི་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། དེས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དུས་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་དེ།དེ་འདས་པའི་དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བག་ཡོད་པའམ་མེད་པར་རྟོག་གོ། །མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་སྟེ། དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་གང་ ཡིན་པ་སྟེ།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སམ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་དོན་ཐ་དད་པའི་བདག་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། ངེས་པར་གྱུར་པའི་ཚེ་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་ལ་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་དེས་ཡང་ན་ནི་རྟག་པའི་ལྟ་བ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་དེ་ འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།བདག་གི་བདག་ནི་ཚེ་འདི་ལ་རྫས་དང་རྟག་པའི་སྒོ་ནས་ཡོད་དོ་སྙམ་མོ།

对于那个断除了贪欲和欲望的人，如果像以前一样魔来到他面前的话，那个人由于断除了贪欲和欲望的缘故就如同虚空一般，就像是没有各种烦恼痕迹的处所一样。
对于饮食未断除贪欲和欲望的过患也应当按照次第配合。
对于饮食断除贪欲和欲望的功德也应当按照次第了知配合。
偈颂：如理以及聚集，以及集谛，获得以及相和处，业和障碍，过患以及黑暗果报，大义稀有是最后。
由于不能如实通达了知真理的如理和不如理，所以漏不能尽。相反，由于通达了知，漏就能尽。
听闻非正法不是寂静、调伏和涅槃的生处，因此称为不如理。相反，听闻正法应当了知是如理。
其中，说邪法的补特伽罗是未见到此法的诸佛和佛的声闻圣者们，未受持别解脱戒，未守护诸根门，未安住正知，对如是相应的圣法未调伏且未正确受持，由于未以闻思修通达圣谛而精通，所以对说邪法的律典信受为非正法。
他颠倒地认为不如理为如理，既不能如实通达了知不如理为不如理，也不能如实通达了知听闻正法的如理为如理。
由于不了知，邪说和邪示能成为束缚而不能解脱，不了知哪些法不应作意，不了知后就作意。
善说和善示的诸法能成为解脱而不成为束缚，即：从经集、应颂等开始广说，也不了知应当作意的法而不作意，这也是他的不如理作意。
那个作意不能成为寂静、调伏和涅槃，因此称为不如理。
听闻非正法是基于过去、未来、现在显示我方的三种言论基础，他以此为基础对三时不如理作意。
他从过去时的角度思维是否放逸。未来和现在也是如此。
他这样不如理作意是所取事，即所缘和能取事，即不如理作意，以此对诸行或异于诸行的我进行思维。
当确定时，由于对所取事执我，或者获得常见，因此他这样想：我的我于此生以实体和常的方式存在。

།ཡང་ན་ནི་ཆད་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་གི་བདག་ནི་ཚེ་འདི་ལ་རྫས་དང་རྟག་པའི་སྒོ་ནས་མེད་དོ་སྙམ་མོ། །བདག་ཡོད་པར་ལྟ་བ་ནི་འཛིན་ པའི་དངོས་པོ་ལ་བདག་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ནི་བདག་གིས་བདག་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དང་། བདག་གིས་བདག་ཡོད་པར་གྱུར་པ་ལས་བདག་གིས་དེ་མེད་པས་ན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་མེད་པར་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་ནི་འཛིན་ པའི་དངོས་པོ་ཉིད་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དེ།བདག་མེད་པས་སྔོན་བདག་མེད་པ་ལས་ཡང་བདག་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་ཡང་།འདི་ལྟ་སྟེ།དུས་གསུམ་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བདག་ཏུ་རྟོག་པའི་ལྟ་བའི་གནས་ལྔ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་དོན་ཐ་དད་པའི་བདག་ཡོད་པར་རྟོག་ པར་བྱེད་དེ།འདི་ནི་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། གང་བདག་ཉིད་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ལས་བྱེད་པའམ། ཡང་ན་གཞན་བྱེད་དུ་འཇུག་པའོ། །ཡང་ན་བདག་ཉིད་ཚེ་འདིའི་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་སློང་བར་བྱེད་པའམ་ཡང་ན་གཞན་དུ་སློང་དུ་འཇུག་པའོ། །ཡང་ན་ཡང་སྲིད་པར་ སྐྱེ་བའི་ལས་བྱས་སམ།བྱེད་དུ་བཅུག་ནས་དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྐྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ཡང་བསླང་བའམ། སློང་དུ་བཅུག་ནས་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པའོ། །ཡང་ན་གཞན་དག་གིས་འདི་དྲིས་པར་འགྱུར་ན་མཐོང་བའམ། ཐོས་པའམ། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པའམ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཐ་སྙད་ལ་བརྟེན་ནས། རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་སྒོ་ནས་ནི་སྨྲ་བ་པོའོ། །ཡང་ན་བུ་དང་ཆུང་མ་དང་། བྲན་དང་བྲན་མོ་ལ་སོགས་པ་བུ་སྨད་ཀྱི་ཚོགས་རྣམས་ལ་ཅི་རིགས་པར་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས ལས་མཆིད་སྩོལ་བ་ནི་སྨྲ་བ་པོ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་ཕྱི་མ་ལ་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ནི་ཚོར་བ་པོའོ། །ཚེ་འདི་ལ་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་པོའོ་། །དེས་འདས་པའི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ་ཚེ་རབས་དེ་དང་དེར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་ སོ་ཅོག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ད་ལྟར་ཚེ་འདི་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་།དེས་ཚེའི་ཚད་ཇི་སྲིད་ཡོད་པ་ཟད་པར་བྱས་ནས་འཆི་བའི་དུས་བྱས་ཏེ། ཕུང་པོ་འདི་ཡང་འདོར་ལ་གཞན་ཡང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་མེད་དུ་ཟིན་ན་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་འདི་དག་ ཐམས་ཅད་ག་ལས་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་ཚུལ་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བསྡུས་པའི་ལྟ་བའི་གནས་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་མ་ཡིན་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ནི་ལྟ་ བའི་གནས་སོ།།དེ་ཁོ་ནར་འཛིན་པའི་ཤེས་རབ་ལ་སྒྲིབ་པས་ན་ལྟ་བ་ཚང་ཚིང་ངོ་། །དགེ་བའི་ཆོས་ལས་ཕོངས་པར་བྱེད་པས་ན་ལྟ་བའི་དགོན་པའོ། །གཞན་གྱི་དྲིང་འཇོག་པས་ན་ལྟ་བའི་འདའ་བའོ། །འདོད་པ་དང་སྲིད་པ་ཚོལ་བ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པས་ན་ལྟ་བ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པའོ། ། གཞན་གྱིས་ཀླན་ཀ་བཙལ་ཞིང་སྐུར་བ་འདེབས་པ་ལས་ཐར་པར་བསྐྱོད་པས་ན་ལྟ་བ་རྣམ་པར་བསྐྱོད་པའོ། །ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་ན་ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ལྟར་ལོག་པར་ཞུགས་པ་དེའི་ནི་ཚེ་འདི་ལ་ཟག་པ་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་པ་ནི་མངོན སུམ་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ཆུང་ངུ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲིང་དུ་འགྱུར་རོ། །འབྲིང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ། །དེའི་རྒྱུས་ཀྱང་ཕྱི་མ་ལ་རྒ་ཤི་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཚུལ་བཞིན་དང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ མི་ཤེས་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ།

或者会成为断见。因此他这样想：我的我在今生从实体和常有的角度是不存在的。
我见是对能取的事物执著为我。他想：我见到了我，以及从我有我而我已无我，所以我自己见到无我。
今生无我见是对能取的事物本身执著为无我。他想：因为无我，从先前无我中又将生起我，如是见到。如是，由所取和能取的差别而有五种非如理作意，即：对三世诸行执著为我的五种见处。
他以非如理作意的比量作意，执著诸行之外另有一个我，如说'这是我'，即自己造作后有生业，或令他人造作。或者自己发起今生补特伽罗的作用，或令他人发起。
或者造作或令造作后有生业后，是其果报成熟的造作者。发起或令发起补特伽罗的作用后，是正生补特伽罗作用果报者。
或者当他人询问时，依据见闻分别了知的言说，随顺施设言说而成说者。或者对儿子、妻子、奴仆婢女等眷属，随其所应而对其处非处差别发布言教而成说者。
或者后世业果生起者是感受者。今生补特伽罗作用果报正生起者是领受者。他从过去时起，于诸生中所作一切善不善业的异熟果报，于今生领受，
他尽此寿量而作死时，舍此蕴而又结生相续。若非如此，若无我，如何会有上述这一切？这是第六种非如理作意所摄的见处。
这本性即是身见。因为能生起其他以身见为根本的诸见，故为见处。由遮蔽如实智慧故为见丛。由令匮乏善法故为见旷野。
由依赖他人故为见渡口。由行求欲有故为见行。由脱离他人寻过诽谤而行故为见行。由系缚后有生苦故为见结。
如是邪入者，今生未现行的漏将现行。依小现行而成中等，依中等而成广大。由此因缘，后世将成就老死。
如是，由不如实了知如理与非如理，当知生起苦谛和集谛所成的杂染。

།དེ་ལས་བཟློག་པ་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་ལ་མོས་ཤིང་ཚུལ་བཞིན་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འདུ་ཤེས་ཤིང་ཚུལ་བཞིན་དང་ཚུལ་བཞིན་ མ་ཡིན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ནས་ཡིད་ལ་བྱ་བར་འོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུས་དུས་གསུམ་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་གཟུང་བ་དང་།འཛིན་པ་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བདག་མེད་པ་དང་། བདག་གི་མེད་པར་ཡང་དག་པར་མཐོང་ནས་བདེན་པ་ མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མདོ་ལས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཟག་པ་རྣམས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་གྱུར་ནས་ཀྱང་གོང་དུ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཟག་པ་རྣམས་མ་ལུས་པར་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒྱུ་བཞིས་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། ལུས་ལེགས་ པར་བསྲུངས་པ་དང་།དབང་པོ་ལེགས་པར་བསྡམས་པ་དང་། དྲན་པ་ལེགས་པར་གནས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱིས་འབྱུང་བ་དང་། མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཤེས་རབ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་ལན་མང་དུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ལུས་ལེགས་ པར་བསྲུངས་ཏེ།གནས་པ་ནི་གླང་པོ་ཆེ་ཁྲོ་བོ་རྒྱང་རིང་དུ་སྤོང་བ་ནས་རྒྱས་པར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ན། ཟག་པ་ཟད་པར་བྱ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དབང་པོ་ལེགས་པར་བསྡམས་ཏེ། གནས་པ་ནི་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ ཡུལ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་སྡུག་པའི་མཚན་མ་སྤངས་ནས་མི་སྡུག་པའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ།།དྲན་པ་ལེགས་པར་གནས་པ་དེ་ནི་གནས་བཞི་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་བརྟགས་ཏེ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། ལྐོག་ན་རྟོག་པ་ངན་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ངལ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འཛག་པར་བྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། གཞན་གྱི་ངག་རྩུབ་པོ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཁམས་མ་སྙོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ དང་དུ་ལེན་པའོ།།དེ་ལྟར་ལམ་བསྒོམ་པ་ལ་བག་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་མི་འདྲེ་བར་གནས་པ་ནི། དྲན་པས་ལེགས་པར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དེ་ལྟར་ལུས་ལེགས་པར་བསྲུངས་པ་དང་། དབང་པོ་ལེགས་པར་བསྡམས་པ་དང་། དྲན་པ་ལེགས་པར་གནས་པ་དང་། ཇི་ ལྟར་ཐོབ་པའི་ལམ་བསྒོམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཟག་པ་རྣམས་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ལ་གཏན་དུ་མཐར་ཐུག་པ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།ལ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་ཏེ། འདི་དག་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ། བདག་གམ་སེམས་ཅན་ གང་ཡང་རུང་བ་འདིས་ནི་བདེན་པ་འདི་རྣམས་ལ་དམིགས་པ་དང་བཅས་ནས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ།དེ་སྐད་མ་ཟེར་ཅིག་ཅེས་སྨྲ་བར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་དུ་མ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་ སྐྱེ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུ་བར་འགྱུར་རོ།།འདི་ནི་གཉིས་ཏེ། ཤེས་པ་དང་། ཤེས་བྱའོ། །ཤེས་པ་དེ་ཡང་ཤེས་བྱར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་དགེ་བའི་ཆོས་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་ནི་བདེན་པ་རྣམས་སུ་འདུ་བར་འགྱུར་ རོ།།དེ་དག་ཀྱང་ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་དྲན་པ་བསྒོམ་པའི་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་རྣམས་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་མདོར་ན་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའི་ས་དང་། བྱས་པ་བསྲུང་བའི་ས་ལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།

与此相反，对于听闻正法生起信解，如理作意且对于如理与非如理如实了知，由于如理作意于应当作意的诸法之因，对三世诸行的能取所取如实见到无我和无我所，现见真谛。经中说见所断诸漏得以解脱。如是之后，为了断除修所断的一切诸漏，应当以四种因修习。何为四种？即善护身、善摄诸根、善住正念以及多修习所获得的出世间和世间生灭智慧。
其中善护身而住，即如声闻地中广说远离发怒的大象等，若能完全断除，则不会对断尽诸漏造成障碍。善摄诸根而住，即对现前能生贪著的境界，断除非理作意的净相，而作意不净相。
善住正念即安住于四处：即观察受用衣服等、断除独处时的恶寻思、忍受精进所生的疲劳、烦恼、漏失之苦以及他人粗语所生和四大不调所生的痛苦。如是于修道中以不放逸门而不杂染而住，即是善住正念。
如是依于善护身、善摄诸根、善住正念以及修习所获得的道，即能从修所断诸漏中解脱，并获得究竟。
有人这样说：'这些是四圣谛，任何我或众生以缘于这些谛而修习诸善法。'对此应当说：'莫作是说。'为什么呢？因为任何世间和出世间的种种善法生起，皆摄于此四圣谛中。
此有二种：能知和所知。能知也成为所知，因此具足善法智的诸法皆摄于诸谛中。其中属于身念住的观慧分和止分，总之皆生于遍净地和守护已作地中。

།ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་དྲན་པ་གང་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའི་ས་ལ་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པའམ། གཞན་དག་གིས་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ཚིག་བླ་དགས་དང་། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དག་གིས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ན་ཚུལ་བཞིན་གྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཚོར་བ དང་།འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་དམིགས་པ་དང་། བྱས་པ་བསྲུང་བའི་ས་ལ་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའམ་། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པའི་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་ པ་རྣམས་ལ་དམིགས་པ་སྟེ་།དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ལ་དམིགས་པ་དང་། མིང་གི་ལུས་ལ་དམིགས་པའི་ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་དྲན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལྷག་མཐོང་ནི་གང་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་ ཆོས་རྣམས་ནི་གང་ཞེ་ན།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་རྣམས་དང་དེ་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ལྷག་མཐོང་ངོ་། །ཐོག་མ་ཁོ་ནར་རིལ་པོའི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་ འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་འཇིག་པ་ལས་གྱུར་བའི་ཟག་པ་ཡང་དག་པར་མཐོང་བའི་སྒོ་ནས་མི་རྟག་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་།ནང་གི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ལུས་ལ་ཁ་ཟས་རན་པས་ཁད་ཀྱིས་ཁད་ཀྱིས་གསོ་སྟེ། དེ་མི་གཙང་བར་ཡང་དག་པར་མཐོང་ནས་མི་སྡུག་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། སྲེད་པ་ལས་བྱུང་བར་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐར་འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་མི་རྟག་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བར་འདུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །བྱིས་པ་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་ནས་ལུས་གང་ལ་ངའོ་སྙམ་པའམ།བདག་གི་སྙམ་པའམ། བདག་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ལུས་དེ་ཉིད་ལ། ཐོས་པ་དང་ལྡན་པའི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ནི་རབ་ཏུ་ཤེས་པས་དེ་ལྟར་མི་འཛིན་ལ་དེའི་འདུ་ཤེས་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་བདག་མེད་པར་འདུ་ཤེས་ པ་དང་།བདག་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། ལུས་ལ་ཁམས་ཙམ་དུ་ཟད་པར་འདུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་འདུ་ཤེས་པ་དེ་ནི་གཞན་དག་གིས་སྡུག་པ་དང་། མི་སྡུག་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཏེ། རེག་པ་དག་དང་། མི་སྡུག་པའི་ལག་པ་དང་། དབྱུག་པ་དང་། བོང་བའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དག་གི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་བྱས་ཀྱང་དེ་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་དེ་དག་ལ་ཡང་མི་རྟག་པར་ཡང་དག་པར་མཐོང་བས་རྗེས་སུ་ཆགས་པར་ཡང་མི་བྱེད་ཁོང་ཁྲོ་བར་ཡང་མི་བྱེད་དེ། ཁམས་ཙམ དུ་ཟད་པར་དམིགས་ཤིང་དེའི་སེམས་དེ་ལུས་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཕྱི་རོལ་པོ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་འདུ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པར་འདུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ནང་གི་ རྣམས་ལ་མི་སྡུག་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་།མི་རྟག་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་ཡང་བདག་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་བྱུང་ངོ་ཅོག་ལ་མི་རྟག་པར་ འདུ་ཤེས་པ་ལ་ནི་ཀུན་དུ་འདོད་ཆགས་པ་ཡང་མེད་ཀུན་དུ་ཞེ་སྡང་བ་ཡང་མེད་ཀུན་དུ་གཏི་མུག་པ་ཡང་མེད་དོ།།འདི་དག་ནི་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་ས་ལ་ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་དྲན་པ་བསྒོམ་པའི་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་དུ་མ་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ལ་ཞི་གནས་ནི་གང་ ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་དྲན་པ་བསྒོམས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བ་ནི་གང་ཞེ་ན།དེས་ལྷག་མཐོང་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཞི་གནས་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཞི་གནས་དེ་ཡང་ནང་གི་སེམས་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

什么是属于身体的念住？在遍净地中，缘于内外大种色，或者当他人以悦意和不悦意的言语碰触，以及有对碍的接触等行为时，如理作意所生的触受、想、行、识等，以及在守护已作地中缘于业所生色，或者具有作意的从彼所生的受、想、行、识等，这一切总摄即是缘于色身和名身的属于身体的念住，应当了知。
其中，什么是胜观及与胜观相应的善法？以智慧如实详细分别内外大种及其他诸蕴，这就是胜观。首先，对于整体想的分别，以及从外在大种的坏灭所生漏的如实见门而作无常想，对内在大种身以适量饮食逐渐滋养，如实见其不净而作不净想，见其从渴爱而生，以及最后必定死亡故作无常想，对无常又作苦想。
凡夫不能如实了知无常与苦，对于身体执著我想、我所想或我慢想，而具闻的圣声闻由于了知而不如是执著，其想即是于苦无我想及非我想，于身仅作界想。如是作想者，即使他人以悦意、不悦意的言语碰触，以及不悦意的手、杖、石块等接触行为，他也能以如实见因缘具足的受等非色行法为无常，既不贪著也不瞋恨，仅缘于界性而其心安住于身。
如是，他也不会愚痴，对于外在的分别想，以及对外在大种作无常想，对内在作不净想、无常想，对无常作苦想，对苦作无我想，对依于大种的一切所生受等作无常想，既无贪著、无瞋恨，也无愚痴。
这些是在遍净地中修习属于身体的念住时所生的多种与胜观相应的善法。其中，什么是奢摩他及与奢摩他相应的修习属于身体念住所生的善法？依止彼胜观而精进于奢摩他，此奢摩他即是内心安住。

། ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།དེས་དེ་ལྟར་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ཐོབ་པས་དགེ་སྦྱོང་ལ་གདམས་ངག་བསྟན་པ། སོག་ལེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དམིགས་པ་བྱས་ནས་གཞན་དག་གིས་གནོད་པ་བྱས་པ་ཡང་བཟོད་ལ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་བྱམས་པ་ཡང་ སྒོམ་པར་བྱེད་དེ་དེའི་བཟོད་པ་དང་བྱམས་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པར་མཐོང་ནས་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་ནི་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་བཞིན་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས་འགྱོད་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འགྱོད་ པ་མེད་ན་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ནས་རྒྱས་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་དེའི་ཚེ་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཡང་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཡིན་ལ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་ཡོངས་སུ་ དག་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་དེ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་བཞིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་བག་ཡོད་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ལ་ཞུམ་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྦྱར་ཏེ། ཕྱིས་དེའི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་ཡོངས་སུ་ བྱང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་གལ་ཏེ་ཞི་བའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རོ་མྱང་བས་སེམས་འཕྲོག་པར་འགྱུར་ལ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ལ་ཡང་བཏང་སྙོམས་སུ་ཡང་དག་པར་མི་གནས་ཤིང་འགོག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་ཞི་བར་ལྟ་ན་ནི་དེ་སངས་རྒྱས་སམ་ཆོས་སམ་དགེ་འདུན་ལ་བརྟེན་ ནས་འདི་ལྟར་ཡིད་འབྱུང་ཞིང་སྐྱོ་བར་འགྱུར་ཏེ།གང་བདག་གི་སྟོན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། དེའི་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་དང་། དགེ་འདུན་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ཞེན་ཅིང་གནས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཞི་བར་མི་ལྟ་བ་ནི་བདག་ གི་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།རྙེད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། བདག་གིས་ཉེས་པ་རྙེད་པ་ཡིན་གྱི་ལེགས་པ་རྙེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་མོ། །དེའི་སེམས་ལས་སུ་རུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྐྱོ་བ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་དོན་དང་ལྡན་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་ཡང་དག་པར་ གནས་ཤིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་ཞི་བར་ལྟའོ།།འདི་དག་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ།བཟོད་པ་དང་། བྱམས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། འགྱོད་པ་མེད་པ་དང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ནས་ ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་།ཡན་ལག་བཞིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་བག་ཡོད་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དགེ་བའི་དོན་དང་ལྡན་པ་རྣམས་སོ། །དེས་དེའི་ཚེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ལ་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བྱ་བ་མང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ བཞི་པ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་དང་།འཇིག་ཚོགས་ལས་སེམས་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཙམ་གྱིས་ན་དེའི་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའི་ས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པས། དེའི་གོང་དུ་བྱས་པ་རྟོགས་པའི་ས་ལ་འཇུག་སྟེ། ཡང་ ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་དྲན་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ།རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ལ་རྩཝ་དང་། ཤིང་དང་། ས་དང་འདྲ་བར་མཐོང་ངོ་། །དེ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ པར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་ནས།ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་ཤེས་པ་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་གོ། །ཞུགས་ནས་ཀྱང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་རྣམས་ལས་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བ་ནས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བར་དུ་ འགྱུར་ཏེ།བདག་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ་སྙམ་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།

与止相应的善法是这样的：由于他这样获得了观察的力量，对修行者开示教诫，以所谓'锯子喻'为所缘，对他人的伤害也能忍受，并对此修习慈心。由此忍辱和慈心所摄持的戒律将变得清净。
见到戒律清净后，他这样想：'我是按照导师的教导而行'，因此不会后悔。无后悔则从最胜喜乃至定，都应当广说。
此时由于心等持，他将获得乃至第四禅定。那种禅定也是被有为法所摄持，非双运，也非完全清净。
为使其清净，如前所说以四支所摄持而修习正念，从'精进无怯'等广说。后来他的第四禅定将变得清净圆满。
如果他被寂静等持的味著所夺，对那等持也不能真正安住于舍，而将涅槃寂灭视为寂静，则他依止佛法僧而生厌离，想到：'依止我的导师如来、他所善说的法律以及善入的僧众，却执著于身见而住，不视涅槃为寂静，这不是我的所得，不是我的获得，我得到的是过失而非功德。'
为令其心调顺，如是生起厌离后，即能安住于具足沙门道义的正舍，并视涅槃为寂静。
这些是生起与止相应的善法，即：忍辱、慈心、清净戒律、无后悔、从最胜喜乃至禅定、四支所摄持的正念、具足善义的舍等。
此时他以智慧从两个方面在佛陀教法中多所作为：为断尽烦恼而令第四禅定清净，为令心于身见中舍离。仅此便圆满了他的清净地。
他不以此为足，更进入现证地，复修身念住，见到业生色身如草木土地。以智慧了知从彼所生的非色法也如实是缘起的，随顺如实知谛。
入已，于修道中对过去、未来、现在的根境生起厌离，乃至解脱，如实了知'我已解脱'。

།འདི་དག་ནི་བྱས་པ་རྟོགས་པའི་ས་ལ་ལུས་སུ་གཏོགས་པའི་དྲན་པ་བསྒོམ་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ལུས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཅན་ མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ།རྩཝ་དང་། ཤིང་དང་། ས་དང་འདྲ་བར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་སྐྱོ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་ གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ཙམ་གྱིས་ན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བྱ་བ་མང་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་རང་གི་དོན་རྫོགས་པས་ན་དེའི་གོང་དུ་ལས་སུ་བྱ་བ་མེད་ལ་བྱས་པ་དེ་ ཡང་ཕྱིས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མེད་དེ།བྱས་པ་འདི་ནི་དེ་མ་ཡིན་པའི་དུས་ན་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བས་ན་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའམ། འདི་ནི་བྱས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དཔེར་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་འདྲ་བར་གཏན་དུ་བྱས་པ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་སྔ་མའི་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་སའི་དགེ་བའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ། །བྱས་པ་རྟོགས་པའི་སའི་གང་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིར་ཅི་རིགས་པར་འདུ་བར་རིག་ པར་བྱའོ།། །།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་གཞི་བསྡུ་བ། བམ་པོ་བཅུ་དྲུག་པ། ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པས་བསྡུས་པའི་སྲིད་པའི་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རྟེན་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། དུས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །དེ་ལ་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གམ། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་རྟེན་དང་བཅས་པའི་སྲེད་པ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པའོ། །རྟེན་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ནང་ལ་བརྟེན་ནས་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་ངའོ་སྙམ་དུ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་ལ། ཇི་སྲིད་དུ་དགའ་བས་[(]མནོན་[,]མནན་[)]པ་དེ་སྲིད་དུ་དེའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱང་འདྲ་བར་འཇུག་ཅིང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ང་ནི་འདི་ལྟ་བུ་སྟེ། སྔོན་བཞིན་ནོ་སྙམ་མོ། །དེ་ཕྱིས་དགའ་བས་ནོན་ནས་རེས་འགའ་ནི་ཁ་དོག་དང་ལྡན་ལ་རེས་འགའ་ནི་ཁ་དོག་ངན་པར་འགྱུར་བ་དང་། རེས་འགའ་ནི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ལ་རེས་འགའ་ནི་སྤོབས་པ་མེད་པའི བར་དུ་འགྱུར་ཏེ།དེ་གང་གི་ཚེ་ཁ་དོག་དང་ལྡན་པ་ནས་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པའི་བར་དུ་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ནི་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་ནི་བཟང་ངོ་སྙམ་མོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ལ་ནི་བདག་ནི་ངན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་འགྱུར་ལ།རྒ་བས་ནོན་པའི་ཚེ་ནི་གཞན་དུ་གྱུར་ཏོ་སྙམ་དུ་སེམས་ པའོ་།།རང་བཞིན་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་ལ་སྲེད་པ་དང་། འཇིག་པ་ལ་སྲེད་པའོ། །འབྱུང་བ་ལ་སྲེད་པ་དེ་ཡང་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོར་འཇུག་གོ། །འཇིག་པ་ལ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་སྲེད་ པར་བྱེད་ཀྱི་སེམས་ཐག་པ་ནས་ཡང་དག་པར་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་དེ་ལ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་དོ།

这些是在已作证悟地中属于身体的念住修习的善法生起，即：对于色身以及如是非色法，以根、树木、大地等作为认知，由缘起正确通达而了知四圣谛，以及修道中的厌离、离贪、解脱、解脱智见，仅此而已，这一切并非在导师教法中以智慧多所作为。为什么呢？因为已圆满自利，故此之上无所作为，且此所作后无分别，既非说'此所作非时则会衰损故非所作'，也非说'此虽已作，如同凡夫以世间道解脱般非永久所作'。
其中，前面遍净地的善法是有漏的，已作证悟地的善法是无漏的，应当了知这些都相应地摄入四圣谛中。
瑜伽师地论摄事分第十六品：集谛所摄的一百零八种有为行相的因应当了知有四种，即：内外差别、所依差别、自性差别以及时间差别。
其中，什么是内外差别？依内六处或外六处而有依处俱生的爱着行相。什么是所依差别？我慢有五种，即：由于未断除依内的我慢，如是于六处生起我想而行，乃至为喜所压时，其行蕴相续也同样运行，他这样想：'我是如此，如同往昔'。后来为喜所压时，有时具足色泽，有时色泽不好，有时具足力量、安乐与勇健，有时则无勇健，当他从具足色泽乃至具足勇健时，便这样想：'我很好'。与此相反时则想：'我很差'，当为老所压时，则想：'已成他样'。
什么是自性差别？依彼五种我慢而有生起贪着和灭尽贪着。其中生起贪着有小、中、大三种趣入。对于灭尽则是经观察而生贪着，并非由衷安住，因此对此不立三种差别。

།དེ་ལ་ཕྱི་མ་ལ་བདག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ནི་འབྱུང་བ་ལ་སྲེད་པ་ཆུང་ངུ་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་ཉིད་དུ་བདག་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མཐུན་ པར་མངོན་པར་འདོད་པའི་སྒོ་ནས་བདག་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་དང་།སྐྱེ་བ་མི་མཐུན་པ་མངོན་པར་མི་འདོད་པའི་སྒོ་ནས་བདག་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་དང་། གལ་ཏེ་སྔོན་གྱི་ལུས་དེ་འདོད་པར་གྱུར་ལ་དེས་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་ལས་འབའ་ཞིག་ཀྱང་བྱས་ ན་ནི་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།བདག་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ད་ལྟར་གྱི་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གལ་ཏེ་ཡང་མངོན་པར་མི་འདོད་ལ་དེས་དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་ལས་འགའ་ཞིག་ཀྱང་བྱས་ན་ནི་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་པའོ། ། འཇིག་པ་མི་འདོད་ནས་དེའི་གཉེན་པོར་བདག་འབྱུང་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་ནི་སྲེད་པ་འབྲིང་སྟེ། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་འདིར་བདག་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བདག་འདི་ལྟར་གྱུར་ཅིག་བདག་གཞན་དུ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྲེད་པ་འབྲིང་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པ འདི་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་བདག་གྱུར་ཅིག་སྙམ་སྟེ།འདོད་པ་དྲག་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་སྲེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་སྲེད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེའི་རང་བཞིན་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནང་གི་རྟེན་དང་བཅས་པ་ལ་བརྟེན་པ་ལ་ནི་སྲེད་པ་བཅོ་བརྒྱད་རྣམ་པར་སྤྱོད་ པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཇི་ལྟར་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་ངའོ་སྙམ་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་རྣམས་ནི་བདག་གི་སྟེ། གཟུགས་རྣམས་ལ་བདག་དབང་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་བདག་དབང་བྱེད་དོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པ་སྟེ། ལྷག་མ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་ སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བཅོ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་དང་། སྔ་མ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་བསྡམས་ན་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དུས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལས་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འདི་ལྟ་སྟེ།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བཞི་ལས་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སྤྱིར་ན་འདོད་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་ཡང་རུང་བ་དེ་ནི་སྲིད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པས་བསྡུས་པས་ན་རྒྱུའོ། །ཆགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འཁོར་བའི་རྒྱུན་ ཕྱོགས་སུ་འཇུག་པས་ན་ཆུ་ཀླུང་ངོ་།།ཡུལ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་རྣམ་པར་ཆགས་པའོ། །ཕུང་པོ་ལྔ་གྲུབ་པ་ནད་ལ་སོགས་པ་འབྲས་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཞིར་གྱུར་པས་ན་འབྲས་ཀྱི་རྩ་བའོ། །གཞིལ་བར་དཀའ་བས་ན་རྣམ་པར་འབབ་པའོ། ། བདུད་ཀྱི་འཆིང་བ་ཆ་ཕྲ་མོར་རྒྱུ་བས་ན་དྲ་བ་ཅན་ནོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་དུ་གྱེན་དུ་མཐོ་བས་ན་འཁྲི་ཤིང་ངོ་། །མི་ངོམས་པར་བྱེད་པས་ན་སྐོམ་པའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྲེད་པ་དེས་སྐྱེ་དགུ་འདི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ནི་གཡོགས་པའོ། །བག་ལ་ཉལ་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་བསྒྲིབས པའོ།།ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་དེ་ཉིད་ཤས་ཆེ་བའི་སྒོ་ནས་ནི་གྱེན་དུ་མཐོ་བའོ། །ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་གི་སྒོ་ནས་ནི་ཡོངས་སུ་མཐོ་བའོ། །འདོད་པའི་སྲེད་པས་ཤེས་བྱ་ལ་རྨོངས་པར་བྱས་པས་ན་བཀབ་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་སྲེད་པས་ཤེས་བྱ་ལ་རྨོངས་པར་བྱས་པས་ན་བསྐོར་ བའོ།།གཟུགས་མེད་པའི་སྲེད་པས་ཤེས་བྱ་ལ་རྨོངས་པར་བྱ་བས་ཀུན་ནས་བསྐོར་བ་སྟེ། དཔེར་ན་མི་གསུམ་ཞིག་ཡོད་ལ་གཅིག་ནི་ལོང་བ།གཉིས་པ་ནི་མིག་བཙུམས་། གསུམ་པ་ནི་མིག་ཕྱེར་ཟིན་ཀྱང་རབ་རིབ་ཏུ་གྱུར་ཏེ། དེ་ལ་དང་པོས་ནི་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཆུང་ངུ་ཡང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་མཐོང་ངོ་།།གཉིས་པས་ནི་ཟླ་འོད་ཙམ་དུ་ཅུང་ཟད་མཐོང་ངོ་། །གསུམ་པས་ནི་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་མོད་ཀྱི། དེའི་མིག་དྲི་མ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ལེགས་པར་མི་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བཀབ་པ་དང་། བསྐོར་ བ་དང་ཀུན་ནས་བསྐོར་བར་རིག་པར་བྱའོ།

对于后者，认为'我将会出生'是对生存的小贪爱，即认为'我将成为六处'，以及通过希求相同的出生而想'我将成为如是这般'，以及通过不希求不同的出生而想'我将变成其他'，如果对前世的身体生起欲望，并且以此造作与之相应的善业，则会这样想：'我将成为如是这般，如同现在这样'，如果不希求且造作与之不相应的某些善业，则会这样想：'我将变成其他'。
不愿灭亡而作为对治而想'愿我出生'是中等贪爱，从'愿我成为六处'到如前所说的'愿我如是，愿我成为其他'等一切都应当了知是中等贪爱。
以这些方式想'愿我成为'，为强烈欲望所执持的四种贪爱，应当了知是大贪爱。对于那五种贪爱的自性差别，依于内在所依而安立的称为十八种贪爱行相。
对于外境的差别，如同对内六处认为'我'一样，认为'色是我所，我主宰色'，乃至'我主宰法'，其余也应如前所说理解。这十八种与前面的行相合计为三十六种。
什么是时间的区分？就是将这三十六种行相通过过去、未来、现在三时的方式，即从四种差别而成为一百零八种行相。
总的来说，任何有漏的欲望都是有，由于它被集谛所摄故为因。以贪著为性而趋向轮回相续故为暴流。以对境界执著为性故为遍著。因为五蕴的形成是如病等果般的苦的所依故为稻根。因为难以测量故为奔流。因为魔的微细系缚流转故为网。因为上至有顶都向上攀缘故为蔓藤。因为令不满足故为渴。
如是相的贪爱以烦恼缠缚众生是覆盖。从随眠的方式是遮蔽。以烦恼缠缚和随眠的强盛方式是上升。以小和中的方式是遍升。因为欲贪使对所知产生愚痴故为遮蔽。因为色贪使对所知产生愚痴故为围绕。因为无色贪使对所知产生愚痴故为遍围。
譬如有三个人，一个是盲人，第二个闭着眼，第三个虽然睁眼但有眼翳，其中第一个完全什么都看不见，第二个只能看见月光般的一点点，第三个虽能见色但因其眼不清净故不能清楚地见，如是依次应当了知为遮蔽、围绕和遍围。

།ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་ལེགས་པར་བསྐོར་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པ་ན་གང་ལ་དམིགས་ནས་བརྙེས་པར་བྱས་པས་བརྙེས་པ་དང་། ཐབས་གང་གིས་བརྙེས་ པ་དང་།བརྙེས་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། བརྙེས་པར་བྱ་བ་དེ་ཡང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ངེས་པར་བསྐྱེད་པ་དང་། ཉིད་ཀྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེས་པ་དང་། གཞན་དག་ཀྱང་གཞན་གྱིས་རྟོགས་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་བསྐྱེད་པའོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་ པ་བཞི་ཡིན་ཏེ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འདི་ལྟ་སྟེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་མདོ་དང་རྒྱས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཐབས་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དེ་དག་ལ་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ། རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ཏེ། མངོན་ པར་རྟོགས་པའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར།མངོན་སུམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་རིག་པ་དང་བློ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་བ་དེའི་སློབ་པའི་གོང་ན་བདག་གིས་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། སྤང་བར་བྱ་བ་མ་སྤངས་པ་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པའི་འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་མ་བསྒོམས་པའི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་པ་ནི་ལན་གཉིས་སུ་བཟླས་པ་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱའོ། །མི་སློབ་པར་གྱུར་བའི་ནི་ཐམས་ཅད་བྱས་ཟིན་པ ཡིན་ཏེ་བདག་གིས་བྱས་ཟིན་ཏོ་སྙམ་ནས་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་།མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་བརྙེས་པ་ནི་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པ་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱའོ། །ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡོད་དེ། རྣམ་པ་བཞི་བཟླས་པ་སྔ་མ་གཉིས་ནི་སློབ་པའི་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གོ། ། ཕྱི་མ་ཤོས་ནི་མི་སློབ་པའོ། །བརྙེས་པར་བྱ་བ་བརྙེས་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ངེས་པར་བསྐྱེད་པ་དང་། ཉིད་ཀྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་བསྐྱེད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་ཤེས་ཀཽཎྜི་ནྱ་བཅོམ་ལྡན འདས་ལས་ཐོས་ནས་ཐོག་མར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་ཆོས་ཀུན་ཤེས་པར་གྱུར་ཏེ།དྲིས་ན་ཡང་བདག་གིས་ཆོས་ཀུན་འཚལ་ཏོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་མཐར་ཐུག་པའི་རྣམ་པ་དག་གི་ལྔ་ཆར་གྱིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་སྟེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ ཤེས་ཀྱང་བསྐྱེད་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལ་གཞན་དག་ཀྱང་གཞན་གྱིས་རྟོགས་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་བསྐྱེད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་གིས་ཆོས་ཀུན་ཤེས་སོ་ཞེས་ཀུན་ཤེས་ཀཽཎྜ་ནྱའི་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་སྐྱེས་པ་ཡང་རིག་པ་ཀུན་ཤེས་ཀཽཎྜི་ནྱས་ཆོས་ཀུན་ཤེས་པར་གྱུར་ཏོ་སྙམ་དུ་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་དགོངས་པ་སྐྱེས་པ་ཡང་རིག་ནས་ས་ལ་གནས་པའི་གནོད་སྦྱིན་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲ་བརྗོད་ནས་སྐད་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཐང་ཅིག་དེ་ཉིད་ལ།ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དུ་སྒྲ་གྲག་པར་གྱུར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཀུན་ཤེས་ཀཽཎྜི་ནྱའི་རྒྱུད་ལ་ཀུན་ཤེས་ པའི་ཆོས་ཉིད་མཐུན་པར་བསྐོར་ལ།དེ་ཡང་གཞན་དག་ལ་མཐུན་པར་བསྐོར་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་དག་ཀྱང་གཞན་དག་ལ་མཐུན་པར་བསྐོར་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་མཐུན་པར་བསྐོར་བའི་དོན་གྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་ པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཚངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེས་བསྐོར་བ་ལ་ཚངས་པའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱའོ།

应当知道转法轮是以五种方式善妙地转动。五种是什么呢？世尊成为菩萨时，缘于何而获得；以何方便获得；所获得的是什么；将所获得的在他人相续中确实生起；自己通达后生起信解；也令他人对他人的证悟生起信解。
其中所缘是四圣谛，四圣谛如前所说，即如声闻地中经典和广说中所安立的那样应当了知。
其中方便是对这些圣谛三转十二行相的智慧，即在现证时，菩萨见'此是苦圣谛'乃至'此是道圣谛'，为断除见所断烦恼，所生起的现量智慧即是圣慧眼的生起。
这也依过去、现在、未来的差别，依次称为智、明、觉。
如是，在有学位时，了知'我尚未遍知应遍知的苦谛，尚未断除应断除的集谛，尚未现证应现证的灭谛，尚未修习应修习的道谛'，以智慧证悟，这是二转，如前应知为四种。
到无学位时，一切已作，了知'我已作'而获得尽智与无生智，这是三转，如前应知为四种。
差别是这样的：前两种四相转是有学圣者的慧眼，后者是无学位。
所获得的应当了知是无上正等正觉。
在他人相续中确实生起，以及自己通达后生起信解，是这样的：具寿了解憍陈如从世尊处听闻后，最初通达四圣谛法，若被问及也说'我已了知诸法'，其后如前以五种究竟行相获得阿罗汉果位，也生起解脱智慧。
其中令他人对他人的证悟生起信解是这样的：当了解憍陈如生起'我已了知诸法'的世间心，如来也知晓并生起'了解憍陈如已了知诸法'的世间心，地居夜叉宣说此事，在刹那顷，声音传至梵世间。
世尊也如理转动了解憍陈如相续中的了知法性，这也将如理转于其他人，他们也将如理转于其他人，因此称为相续传承如理转动之义的轮。
因为是正见等法的自性，所以称为法轮。
比如说，'梵'是如来应供的美称，因此称其所转为梵轮。

།འཕགས་པའི་ བདེན་པ་བཞི་མངོན་པར་མ་རྟོགས་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་ནི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དད་པ་དང་། དད་པའི་སྒོ་ནས་འདུན་པ་དང་། སྙིང་ཐག་པ་ནས་འདུན་པའི་སྒོ་ནས་བརྩོན་འགྲུས་བརྟུན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ བརྩམས་པ་དེ་ཡང་ཐབས་དང་བཅས་པའོ།།དེ་ལ་དད་པ་ནི་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པའོ། །འདུན་པ་ནི་ཐོབ་པར་འདོད་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། མཐུ་དང་ལྡན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་དང་། སྤྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། རྟུལ་ཕོད་པ་ བརྟན་པ་དང་།བརྩོན་པ་མི་འདོར་བའོ། །ཐབས་ནི་བག་ཡོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྗེད་ངས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དྲན་པ་དང་། བག་མེད་པ་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་ཤེས་ཤིང་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་བཞིན་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་བག་ཡོད་ པ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ལས་སེམས་ཀུན་དུ་སྲུང་བ་དང་། དགེ་བ་བསྒོམ་པ་ལ་རྟོག་པའོ། །ནད་ལྟ་བུ་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ། །ནད་ཀུན་ནས་སློང་བ་ལྟ་བུ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའོ། །ནད་བྱུང་བ་སྤངས་ནས་ནད་མེད་པར་གྱུར་བ་ལྟ་བུ་ནི་འགོག་ པའི་བདེན་པའོ།།ནད་སྤངས་ནས་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་སྟེ། ནད་པས་ནི་སྨན་པ་ལས་དེ་ཙམ་ཞིག་བཙལ་བར་བྱ་བར་ཟད་དོ། །སྨན་པས་ཀྱང་དེ་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པར་བྱ་བར་ཟད་དོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ནི་ལྔར་མེད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྲེད་པའི་ ཟུག་རྔུ་འབྱིན་པ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དེ་ཙམ་ཞིག་སྟོན་པར་ཟད་དོ།།བདེན་པ་ཤེས་པ་ལ་མ་ཕྱོགས་པ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། མི་ལྡན་པའི་དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ལ་ནི་རྟགས་དང་ཉེས་དམིགས་བཅུ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་ཀྱི་ ཡིད་ལ་དགེ་སྦྱོང་དུ་མི་འཛིན་པ་དང་།ཚིག་གིས་དགེ་སྦྱོང་ཞེས་མི་བགྲང་བ་དང་། ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་མ་གྲོལ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ངན་སོང་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་མ་གྲོལ་བ་དང་། བསླབ་པ་འབུལ་བའི་ རྒྱུར་འགྱུར་བ་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མིའི་ཆོས་འདི་ལྟ་སྟེ། ལམ་མམ། ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་སྐལ་བ་མེད་པ་དང་། བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་སྤངས་ཏེ། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་ཡོན་གནས་གཞན་ཚོལ་ བའི་རྒྱུར་གྱུར་བ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྲོ་བའི་སྒོ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྤངས་ཏེ། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་བའི་སྟོན་པ་ཚོལ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བས་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་ཀུན་ཤེས་པས་ཕུང་པོའི་ ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ནས།སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་མེད་དོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་བདེན་པ་ཤེས་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟགས་དང་ཕན་ཡོན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བདེན་པ་ཤེས་ པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་ཤིང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་འཐོབ་པའི་གནས་དང་།འཐོབ་པ་དང་། འཐོབ་པའི་གནས་ཀྱང་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དད་པས་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ ནི་འཐོབ་པའི་གནས་སོ།།དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་བཞིས་བསྡུས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འཐོབ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་པའི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ དང་།མཐོང་བ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཐབས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཚེ་འདི་ནི་བདེན་ནོ་སྙམ་པ་ནི་ཤེས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །བདེན་པ་དེའི་གོང་དུ་ཕྱིར་ཞིང་བདག་གིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནས་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་བར་དུ་མཐོང་བ་ནི་མཐོང་ བའི་གནས་སྐབས་སོ།

对于尚未证悟四圣谛而要证悟的人来说，应当知道有四种修行方法：为获得尚未获得之法而生起信心，以信心为门而生起欲求，从内心深处的欲求之门而精进修持，所发起的精进也要具备方便。
其中，信心是深信不疑。欲求是希望获得。精进如前所说有五种：具有力量、具有精进、具有欢喜、坚定勇猛以及不舍精进。方便是为了不放逸而具有不忘失相的正念，了知放逸过患并能完全抉择的正知，以及由这二者所摄持的不放逸，即防护心不为烦恼所染，观察修习善法。
如同疾病是苦圣谛。如同引发疾病是集谛。如同断除疾病而获得无病是灭谛。如同断除疾病后不再生起是道谛。病人仅需从医生处寻求这些。医生也仅需教示这些。因此圣谛不会有第五谛，如来大医王无上拔除贪欲刺者也仅仅开示这些而已。
应当了知，对于未趣入真理、未证悟、不具足的沙门、婆罗门有十种过患：不被真实沙门认为是沙门，言语上不被称为沙门，不能从一切轮回生死等苦完全解脱，同样也不能从恶趣中解脱，会成为舍弃学处的因，无缘现证出世间法，即道或道果涅槃，舍弃有学无学而寻求此外其他福田的因，从趣向涅槃的角度舍弃如来而寻求外道师的因，不能从更深重的痛苦中解脱，今生不能以遍知而从有余依乃至一切苦获得解脱。
与此相反的是了知真理、趣入证悟、具足者的功德相，应当了知。
对于趣入了知真理并欲圆满证悟的人们，应当了知从四圣谛门中获得的处所、所得以及获得方便。其中，以信心于善说法律中出家是获得处所。声闻菩提、独觉菩提和无上菩提这三种包含在四种沙门果中的，应当了知是所得。如前所说三次重复的次第即是了知、见到、证悟，应当了知是方便。证悟时想'这是真实'是了知阶段。其后再次思维我应当遍知乃至应当修习是见到阶段。

།མི་སློབ་པའི་ས་ལ་བདག་གིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་མི་སློབ་པའི་ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ཤེས་པའི་གནས་སྐབས་སོ། །མི་སློབ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་མཐོང་བའོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ནས་བཟུང་སྟེ། སློབ་པའི་ཤེས་རབ་ཐམས་ཅད་ནི་མངོན་པར་རྟོགས པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བདེན་པ་ཤེས་པའི་ལས་དང་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གང་བདེན་པ་མཐོང་བས་སྤངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དག་པར་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་ཐོག་མར་འགྲོ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གང་དགྲ་བཅོམ་པས་ སྤངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མཐར་ཐུག་པ་བྱ་བའི་ཐོག་མར་འགྲོ་བ་སྟེ།ཉི་མ་འཆར་བའི་སྐྱེ་རེངས་དང་པོ་དང་འདྲའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ན་མ་རིག་པའི་མུན་པ་ཆེན་པོའི་གཉེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་སྣང་བ་ལྟ་བུར་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ན་ཁ་ཅིག་བདེན་པ་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་སྤངས་ཏེ། དེའི་རྗེས་ལ་བརྗེད་ངས་པའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་འདུན་པ་དང་། གནོད་སེམས་གཉིས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་གང་གི་ཚེ་བག་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ན་དེ་བདེན་པ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད ཀྱི་རྗེས་ཐོགས་སུ་ཕྱིར་མི་འོང་བར་འགྱུར་ཏེ།ཕྱི་རོལ་བའི་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཏེ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ན་བདེན་པ་ཤེས་པ་ནི་བྱེད་པ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་འབྲས་བུ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ འདས་པའི་འདུ་བྱེད་སྐྱེས་ཟིན་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་དང་།ད་ལྟར་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། མ་འོངས་པ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་འགག་པས་འགོག་པའི་ཆོས་ ཀྱིས་འགགས་སོ།།འགག་ཏུ་ཆའོ་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་བདེན་པ་ཤེས་པ་འཐོབ་པ་ནི་རྡོའི་མཆོད་སྡོང་ལེགས་པར་བཙུགས་པ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། མི་འཕྲོགས་ཤིང་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་ལ་གཞན་གྱིས་བཀྲི་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཅི་ འདི་དག་ཇི་སྐད་ཟེར་བ་བཞིན་དུ་བདག་གིས་མཉམ་པར་བྱའམ་སྙམ་དུ་གཞན་དག་གི་ངོར་ལྟ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།ངོར་རྟོག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་དེ་དག་ལས་ཐོས་པ་དང་། ཁ་ནས་བྱུང་བ་དེ་སེམས་པ་དང་། འཇལ་བ་དང་ཉེ་བར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་དོ། །གཞན་དག་ཅེས་ བྱ་བ་ནི་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་བའི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཞན་ཡང་བདེན་པ་ཤེས་པ་རིམ་གྱིས་བྱུང་བ་བཞི་པོ་མཐའ་དག་གིས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་གྱི། གང་ཡང་རུང་བ་མ་ཚང་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་བླ་ན་མེད་ པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་འཚོ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཡོས་སུ་བྱས་པ་ལྟ་བུར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡོངས་སུ་བྱས་པ་དང་འདྲ་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འཚོ་བར་བྱེད་དོ།།སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་མ་ཚང་བའི་ཤེས་པ་གསུམ་པ་ནི་ལྡུམ་བུ་ཤ་མའི་ལོ་མ་ལྟ་ བུ་ཡིན་ནོ།།དེ་མ་ཡིན་པ་རིམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པ་ཤེས་པ་བཞི་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་ཤིང་སཱ་ལའི་འདབ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་བདེ་བ་དང་བཅས་ཤིང་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཅས་པས་ཡང་དག་པའི་དོན་རྟོགས་པ་དང་། ལུས་དང་ སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར་བདེན་པ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མེས་སྲེག་པའི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། གནོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །དེ་གཉི་ག་དང་། ཚེ་རབས་དུ་མའི་མི་བཟད་པ་ཡང་བདེན་པ་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

从'我已完全了知无学地'到'已现前证得'这些词语是现观的阶段。另外，由无学的尽智、无生智和解脱智所摄的是了知的阶段。无学本身具足解脱智的正见是见。从预流果开始，一切有学智慧都应当了知是现观。
真实智的作用和特征应当了知有六种：即以见苦谛所断的苦完全灭尽为先导，以阿罗汉所断的苦究竟为先导，如同日出时的第一道曙光。如是以对治世间无明大黑暗的方式，如光明般驱散。
同样，此处有些人依靠真实智，断除三种结缚，其后由于忘失而被欲贪和害心二者所染污，然而当依止正念而入初禅定时，即由彼真实智而立即成为不还，较外道的非想非非想处定更为殊胜，因为是不退转法。如是，真实智有广大作用和广大果报。
其中，已生的过去诸行、现在已生的诸行、未来将生的一切诸行，皆是集法，彼等一切也都以无常性的灭而灭，已灭、将灭、当灭。
又真实智的获得如同善立的石柱，外道论师不能动摇，不被夺取，不依赖他人，不被他人引导，不会想着'我应当如他们所说那样随顺'而顾及他人，也不会考虑，不会思维、衡量、观察从他们所闻及口出之言。'他人'是指此外的外道沙门和婆罗门。
又真实智由四种次第圆满而现证诸谛，缺少任何一种则不能。其中具足无上智慧活命的圣声闻们，如同受用欲妙者所备办的饮食般依止圆满现观而生活。缺少苦等智的三智如同沙摩树叶。非此而次第圆满成就的四智圆满，应知如同娑罗树叶。
又以具足安乐和喜悦而通达真实义，以身心极为调柔故，以诸真实智现证诸谛。其中，地狱众生的痛苦有二种：火烧之苦和伤害之苦。由于无有真实智，将获得此二者以及多生中难忍之苦。

།བདེན་པ་ཤེས་པས་ནི་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །བདེན་པ་ཤེས་པ་དེ་ཡང་གལ་ཏེ་མེས་སྲེག་པའམ། གནོད་པས་ཉེན་པ་དྲག་པོ་དང་ཕྲད་ན་ནི། ཚེ་འདི་ལ་ལུས་གཅིག་ཆུད་ཟོས་པ ཙམ་གྱིས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།ལུས་བརྒྱ་ཆུད་ཟོས་ན་ཡང་ཡིད་དགའ་བར་གྱུར་བས་ཉམས་སུ་བླང་བར་བྱ་ན། གཅིག་ལྟ་ཅི་སྨོས། བདེན་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་ནི་བར་དུ་གཅོད་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མ་དད་པ་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དང་། དུས་གཞན་དུ་ལྟོས་པ་དང་བག་མེད་པའོ། །དེ་ལ་མ་དད་པ་ནི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་པ་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་ཤིན་ཏུ་ནན་ཏན་དུ་བསྒྲུབ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་པའོ། །དེ་ལ་མ་དད་པ་དང་པོ སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་བ་ལས་དཔེར་བླངས་ཏེ།ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ། འདི་སྐད་དུ་ངས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་ རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།མ་དད་པ་གཉིས་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་འདི་སྐད་དུ་ང་དང་ཁྱེད་ཀྱིས་བདེན་པ་དེ་དག་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། ཡུན་རིང་པོ་ནས་འཁོར་བ་ནས་འཁོར་བར་གྱུར་ཏོ། །ད་ནི་ཁོ་བོ་དང་ནི་ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་བདེན་པ་དེ་རྣམས་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ ལ་བྱེད་པས་རྟོགས་ཤིང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ན་རྒྱུ་ཟད་པའི་ཕྱིར།སྐྱེ་བའི་འཁོར་བ་རྣམ་པར་ཟད། །ཐ་མའི་ལུས་འཛིན་པས། ད་ནི་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་མ་དད་པ་གསུམ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་རྣམས པ་འདི་ལྟ་བུར་འཇུག་སྟེ།གལ་ཏེ་དགེ་སྦྱོང་གཽ་ཏ་མ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དྲིས་ན། ཁ་ཅིག་ནི་ལན་འདེབས་པར་བྱེད། ཁ་ཅིག་ནི་ལན་འདེབས་པར་མི་བྱེད་སྙམ་པའི་མ་དད་པ་དེ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་ཤིང་ཤ་བའི་ལོ་མ་ཕྱག་ན་འདུག་པ་དང་། ས་ལ་ལྷགས་པའི་ དཔེས་བསྟན་ཏེ།འདི་སྐད་དུ་ངས་ཆོས་མང་པོ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་མོད་ཀྱི་དོན་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་མང་། དོན་དང་ལྡན་པ་ནི་ཉུང་བའི་ཕྱིར་གཞན་དག་ལ་ཉུང་ངུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་བས་ན་མི་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་ལན་མི་འདེབས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཡིན་པར་ རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནི་འདི་སྐད་དུ། མདས་མདའི་ལྟོང་ནས་ལྟོང་དུ་ཕོག་པ་དང་། སྐྲ་དུམ་བུ་བརྒྱར་གཏུབས་པ་ལ་རྒྱང་རིང་པོ་ན་འདུག་པའི་མིས་རྩེ་མོས་རྩེ་མོར་ཕོག་པར་བྱ་བ་ནི་ཆེས་ཆ་ཕྲ་ བས་ན་ཤིན་ཏུ་དཀའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།དེ་བས་ཀྱང་བདེན་པ་རྟོགས་པ་ནི་ཆེས་དཀའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འཛིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འཛིན་པ་དེ་ཉིད་རྟོགས་ཏེ། མགོ་མཉམ་ཁོ་ནར་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པ་པོའི་ཤེས་པ་བསྐྱེད་ནས་བདེན་པ་ རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་བས་ན་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆ་ཕྲ་ཞིང་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བ་ཡིན་གྱི་མདའ་གཞན་གྱིས་གཞན་དང་། སྐྲའི་རྩེ་མོ་གཞན་གྱིས་གཞན་ལ་ཕོག་པར་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དུས་གཞན་དུ་ལྟོས་པ་དང་། སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་ སྐད་དུ།ལོག་པར་ལྟུང་བར་གྱུར་བ་ལས་མིར་འགྱུར་བ་དཀོན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རུས་སྦལ་ཞར་བའི་དཔེ་ཡང་བསྟན་ཏོ་། །དེ་ལ་བག་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་ལོག་པའི་སེམས་དང་། རྟོག་པ་དང་། གཏམ་མོ། །བསམ་པར་མི་བྱ་བའི་གནས་ལ་སེམས་པ་ནི་ལོག་པའི་ སེམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བདག་ཉིད་ལས་སེམས་པ་ནི་འདས་པའི་དུས་ན་བདག་བྱུང་ངམ་མ་བྱུང་ཞིག་གུ་སྙམ་པ་ནས་མ་འོངས་པ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱས་པར་སྦྱར་ཏེ། ནང་དུ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ཞིང་།བདག་ཇི་ཞིག་ལས་ཇི་ཞིག་ཏུ་འགྱུར། སེམས་ཅན་འདི་ག་ལས་འོངས་ འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ནི་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞིག་གུ་སྙམ་པའོ།

由于了知真谛而得以真实超越。如果这种了知真谛时遇到火烧或猛烈的危害，即使在今生仅仅舍弃一个身体就能获得，何况舍弃百身也应欢喜地修行。
应当了知悟入真谛有四种障碍，即：不信、增上慢、期待他时和放逸。
其中不信是指对证悟真谛不信任，对僧众的精进修行不信任，对诸佛菩提不信任。
为了断除第一种不信，世尊以自身现证真谛为例，对声闻众说：'我为证悟四圣谛而现证无上正等正觉。'
为了断除第二种不信说：'我与你们因为未证悟这些真谛，长久以来在轮回中流转。现在我和你们以如理作意证悟这些真谛，以正见通达，由于通达而因尽，轮回生死已尽，住于最后身，不再受后有。'
第三种不信是对诸佛菩提生起这样的疑惑：'如果沙门乔达摩是一切智者，为何有人问时，有些回答，有些不回答？'为了断除这种不信，以手中尸舍婆树叶和地上落叶为喻说：'我所证悟的法虽然很多，但无义利的多，有义利的少，所以对他人只说少许。'由此应知不是因为不知而不回答，而是因为无义利。
为了断除增上慢者对证悟真谛的增上慢说：'箭从箭筒射中箭筒，或远处之人将头发切成百段后以发端射中发端，因极其微细而非常困难。'证悟真谛比这更难。为什么呢？因为能取的作意以能取本身来证悟，唯一平等地缘取所缘和能缘的智慧生起而证悟真谛，所以这极其微细且极其困难，而其他箭射中其他箭，其他发端射中其他发端则不是这样。
为了断除期待他时，世尊说：'从堕落处得人身极为稀有。'并举瞎眼海龟为喻。
放逸是什么？简言之，是邪心、邪思维和邪语。应知思维不应思维处是邪心。
其中关于自身的思维是：'过去我是否存在？'乃至'未来'等广说，内心怀疑：'我从何处来将往何处去？这些众生从何处来，死后往生何处？'

།འཇིག་རྟེན་ལ་སེམས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྦྱར་ཏེ་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ནི་མཐའ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྦྱར་རོ། །སེམས་ཅན་ལ་སེམས་པ་ནི་སྲོག་ཀྱང་དེ་ཡིན་ལ་ལུས་ཀྱང་དེ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྦྱར་རོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སེམས་པ་ནི་དེ་ཉིད་བྱེད་ལ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྦྱར་རོ། །བསམ་གཏན་པ་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་པའི་ཡུལ་དང་དེ་བཞིན་འོངས་པ་ ཤི་ཕན་ཆད་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྦྱར་རོ།།དེ་དག་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ལ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བསམ་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དང་། གཞི་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསམ་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་གཞི་ལ་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པའམ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་གཞི་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བས་ན་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཀུན་ནས་རྨོངས་པར་འགྱུར་བར་ཟད་དོ། །དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་བསམ་པར་བྱ་བ་སེམས པ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་བརྒྱ་ལ་འགའ་ཞིག་རྒྱུའི་སྟོབས་དང་ལྡན་ཏེ།སྐྱོ་བའམ་སྐྱོ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པ་ལ་དམིགས་པ་ནང་དུ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། དེ་ནི་དེ་ལ་ཡང་ཉེས་པར་ལྟ་ཞིང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ འཇིག་རྟེན་ལ་སེམས་པ་ནི་དོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ལོག་པའི་རྟོག་པ་ནི་འདོད་པའི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལོག་པའི་གཏམ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ་། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཏམ་དང་། དོན་མེད་པའི་གཏམ་དང་། ཉེས་ རྩོམ་གྱི་གཏམ་དང་།གཞན་དག་གི་བཟང་ངན་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་གཏམ་དང་། བཟོས་འཚོ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་གཏམ་དང་། ཟས་ལ་ཞེན་པའི་གཏམ་སྟེ་འདི་ནི་བག་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བག་མེད་པ་དེ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་གང་ཟག་ཤིན་ཏུ་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བར་མཛད་དེ་བག་མེད་པ་མྱུར་དུ་སྤོང་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ནི་དེ་ལྟར་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པ་བཞི་སྤངས་ནས། རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་འཆད་པར་བྱེད་ དེ།ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་སོ། །བསམས་པ་ལས་བྱུང་བས་ནི་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་སོ། །བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བས་ནི་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །དེ་ལ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བས་ནི་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་བཞིན་དུ་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ། ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྦྱར་ཏེ་འཆད་པར་བྱེད་དོ། །བསམས་པ་ལས་བྱུང་བས་ནི་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་བདེན་པ་འདི་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ཏེ་དེ་བས་ན་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ན་སྙམ་ནས་འཆད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་བདེན་ལ། མོས་པའི་སྒོ་ནས ཀྱང་བདེན་ཏེ།གང་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་དེ་ལ་བདེན་པར་མོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཉིད་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་བདེན་པ་ཡིན་གྱི་མོས་པའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ནི་གཉིས་ཀའི་སྒོ་ནས་བདེན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་འདི་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བདེན་པ་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་ནས། ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་བདེན་པ་རྣམས་དང་། དཀོན་མཆོག་རྣམས་ལ་སོམ་ཉི་མེད་དེ། བདེན་པ་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་ནས་དད པས་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ཅིང་།གཅིག་གང་ན་ཡོད་པ་དེ་ན་ཅིག་ཤོས་ཀྱང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

对世间的思维，即从'世间是常'等广说，如是从'世间是有边'等广说。
对有情的思维，即从'命即是彼，身亦是彼'等广说。
对有情业报的思维，即从'彼造作，彼领受'等广说。
对禅修者和诸佛的禅修境界以及如是来去，从'死后成为无'等广说。
彼等是通达世俗谛和胜义谛的，而彼等一切亦因二种因不应思维：一者非思维境界，二者无有根据。
于非思维境界之处以心遍求，或于一切处遍求无有根据者，则不能获得，唯令心迷乱而已。
其中，趣入非如理所应思维之思维者，百中仅有少数具因力者，即使内心行持厌离或与厌离相应的作意，以及缘于真实的正念，彼于此亦视为过失而生非真实想，如是则思维世间非具义利。
应知邪分别即是欲寻思等。
其中邪语应知有六种：即颠倒语、无义语、恶作语、分别他人好坏语、分别工巧营生语、贪著饮食语，此即名为放逸。
为断除彼放逸故，如来亲自劝导极具善缘之诸补特伽罗，为令速断放逸故。
世尊的声闻如是断除四种现观真理的障碍已，以三种方式宣说圣谛：以闻所生慧从语言门中宣说，以思所生慧从义理门中宣说，以修所生慧从证悟门中宣说。
其中以闻所生慧，如所闻而说'此是苦圣谛'等广说而宣说。
以思所生慧从义理门中思维此谛是诸圣者所有，故名圣谛而宣说。
其中，以法性亦是真实义故为谛，以胜解门亦是谛，即于彼真实义生起谛实胜解。
其中凡夫唯从法性门是谛，而非从胜解门。诸圣者从二门皆是谛，故此名为圣谛。
其中以修所生慧于诸谛自身获得现证谛智已，获得证信，故于诸谛及三宝无有怀疑，以证知及证信互相依止，若有其一则有另一故。

།བདེན་པ་ཤེས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ལ་ནི་ཉེས་དམིགས་བཞི་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འོག་མའི་ ཆར་འགྲོ་བའི་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་།དེ་དང་ལྡན་པའི་ལས་ཀྱང་བྱས་ནས་ངན་སོང་དག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་གཡང་སར་ལྟུང་བ་དང་གཞན་ཡང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཉོན་མོངས་པ་མང་པོས་ཡོངས་སུ་གདུངས་པའི་སྐྱེ་བའི་ རྩ་བ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་དགའ་ལ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ལས་ཀྱིས་ཀྱང་དེར་སྐྱེས་ནས་སྐྱེ་བའི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་གདུངས་པ་དང་།གཞན་ཡང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མ་རིག་པའི་མུན་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམས་སུ་ སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྐྱེ་བའི་མུན་པའི་བར་དུ་ཡང་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་དང་།གཞན་ཡང་ཡུལ་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ལས་ཀྱང་ཉམས་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལས་ཀྱང་ཉམས་ཏེ། བར་མ་དོར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལམ་གསུམ་དུ་ལྷུང་བ་བཞིན་དུ་ལྟ་ བའི་མུན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ།རྟག་པར་ལྟ་བའམ། ཆད་པར་ལྟ་བའམ། ཚེ་འདི་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ལྟ་བར་ལྷུང་ནས་དེའི་རྒྱུ་དེ་དང་དེའི་རྐྱེན་དེས་ཁམས་གསུམ་གྱི་སྐྱེ་བའི་མུན་པར་ལྟུང་བར་འགྱུར་ཏེ། མ་རིག་པའི་མུན་པས་བསྒྲིབས་པའི་ཕྱིར་བདག་ ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་བཟུང་བ་ལ་ལོག་པ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་མཐོང་ངོ་།།སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་ལྔས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་སྤོང་བ་ལ་ནི་བདེན་པ་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བདེན་པ་རྣམས་ལ་མི་མཁས་པ་ཁ་ཅིག་ ནི་ལས་གནག་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་གནག་པ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་དུད་འགྲོ་དང་ཡི་དགས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་བྱེད་ཅིང་སོགས་ཏེ།དེ་དག་ལས་དེར་འཕངས་ནས་ཁར་བའི་དྲུང་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་དང་། དབུས་ལྟ་བུའི་དུད་འགྲོ་རྣམས་དང་། ཐོར་ཐོ་ལྟ་ བུའི་ཡི་དགས་རྣམས་སུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལས་དཀར་ནག་འདྲེས་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་དཀར་ནག་འདྲེས་པ་བྱས་ཤིང་བསགས་ནས། ལས་འདྲེས་མ་དེས་འཕངས་ཏེ། ཁར་བ་ལྟ་བུར་མི་གཙང་བ་དང་འདྲ་བའི་ངན་འགྲོའམ། གཙང་བ་དང་འདྲ་བའི་བདེ་འགྲོར་ སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའམ།དེ་བཞིན་དུ་ལས་དཀར་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་དཀར་བར་བྱས་ནས། ལས་དེས་འགྲོ་བ་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་འཁོར་བའི་ལས་དང་འབྲེལ་པ་དེར་སྐྱེས་ཏེ། ཚེ་ཟད་ཅིང་ལས་ཟད་ནས་ཡང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ། ཕྱིར་ ལོག་ནས་འགྲོ་བ་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་འཁོར་བར་འཁོར་ལོ་དུམ་བུ་ལྔ་པ་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་འཁོར་རོ།།ཁ་ཅིག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་གཞན་དག་ཀྱང་སྟོན་པར་བྱེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་བསྟན་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་ཁྱད་པར་ དུ་འཕགས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དེ་ལ་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ པར་བྱེད་པའི་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཁ་ཅིག་འཇིག་རྟེན་པའི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་ཀྱི་ཤེས་པས་མཁས་པ་དེ་དག་ནི་ཡང་དག་པར་མཁས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བདེན་པ་ཤེས་པས་མཁས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཡང་དག་པའི་མཁས་པ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་ཤེས་པ་ བཞི་ལས་བདེན་པ་ཤེས་པ་དང་པོ་ནི་བདེན་པ་རྣམས་རིམ་གྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་རྩིག་རྨད་ལྟ་བུའོ།།གཉིས་པ་ནི་རྩིག་པ་ལྟ་བུའོ། །གསུམ་པ་ནི་བླ་གབ་ལྟ་བུའོ། །བཞི་པ་ནི་བླ་གབ་ཕྱུར་པོ་ལྟ་བུའོ། །བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁང་བཟངས་ཆེན་པོའི་སྟེང་དུ་འགྲོ་བ་ལ་ ཐེམ་སྐས་ཀྱི་ཐེམ་པ་བཞི་ལྟ་བུ་ཡང་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐས་རྣམས་ཀྱི་སྐས་ཀྱི་ཐེམ་པ་ནི་ཤེས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

应当了知，对于远离了解真谛、不具备对诸谛现前通达的沙门和婆罗门们，有四种过患。是哪四种呢？
喜好从下堕落恶趣出生根本所生的诸行，并造作与之相应的业而堕入恶趣深渊；
又于欲界天人中，喜好被众多烦恼所逼迫的出生根本所生诸行，并以与之相应的业而生于彼处，为巨大的生苦所逼迫；
又如前所说，从色界无色界相应的无明黑暗缠缚中，从出生根本所生乃至广大的生起黑暗之间也将堕落；
又从境界受用退失，也从涅槃道退失，如同堕入中阴世间三道般，堕入见解黑暗，即：常见或断见或现世涅槃见，由此因此缘而堕入三界生起的黑暗中。由无明黑暗所障蔽故，对自己所执持的见解是错误的也不能如实了知。
如前所说，应当了知，对于以五支所摄的断除，诸谛将如实显现。
某些不通晓诸谛者造作黑业，其异熟也是黑暗的，将投生为地狱、畜生、饿鬼等，被业力投生其中后，将堕入如粪坑般的地狱道、如中间般的畜生道、如垃圾堆般的饿鬼道。
同样，造作黑白杂染业，其异熟也是黑白杂染的，积累后被此杂染业所牵引，或生于如粪坑般不净的恶趣，或生于如清净般的善趣。
同样，造作白业其异熟也是白的，以此业生于与五道相应的轮回中，寿尽业尽后从色界无色界死没，返回后在具五道的轮回中如同五辐轮般流转。
某些人虽然也宣说以世间道至有顶的其他殊胜，然应了知彼教法并非真实殊胜。
为什么呢？因为彼殊胜非决定一向故。
应当了知，如来们的圣谛相应教法，由于殊胜决定一向故是真实殊胜教法。
某些通达世间有顶以下智慧者并非真实通达，如前所说。
通达真谛智慧者才是真实通达者。在四种真谛智中，第一真谛智如同次第现证诸谛的基础，第二如墙壁，第三如屋顶，第四如顶盖。
这四者又如同登上智慧大殿顶部的四级阶梯。
应当了知，解脱涅槃之梯即是这些智慧。

།སྲེད་པ་གསུམ་ནི་བདུད་སྡིག་ཅན་གྱི་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་སྐྱེས་པའི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་བཟུང་བའི་རྩོལ་བ་ལྟ་ བུ་ཡིན་ཏེ།བདུད་ཀྱི་རྩོལ་བ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་གཟུང་བར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆུང་ངུའི་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་རྣམས་སོ། །འབྲིང་ནི་དེ་མ་ཡིན་པའི་སློབ་པ་རྣམས་སོ། །ཆེན་པོའི་ནི་མི་སློབ་པ་རྣམས་སོ། །རྒྱུན་ལས་བཟློག་པའི་ལམ་ལ་ཞུགས་པ དང་།ཅི་དགའ་མགུར་བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེན་པ་མཐོང་བའི་གང་ཟག་སློབ་པ་དང་དགྲ་བཅོམ་པའི་ནི་ང་རྒྱལ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ང་རྒྱལ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཉུང་ངུ་ནི་ལུས་ཕལ་ཆེར་ནི་སྤངས་སོ། །ང་རྒྱལ་ལས་བྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ སྲེད་པས་བསྐྱེད་པ་དང་།ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གིས་བསྐྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཉུང་ངུ་ནི་ལུས་ཕལ་ཆེར་ནི་སྤངས་ཏེ། དཔེར་ན་རྡོའི་གསེག་མ་དང་གངས་རི་བཞིན་ཏེ། ང་རྒྱལ་ལས་བྱུང་བ་ནི་དེ་ཙམ་ཞིག་ལུས་པ་ དང་སྤངས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དཔེར་ན་རྫིང་གི་ནང་ནས་ཆུའི་ཐིགས་པ་གཉིས་སམ་གསུམ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བོར་བ་དང་། རྫིང་ཆེན་པོའི་ནང་ན་འདུག་པའི་ཆུ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྲེད་པས་བསྐྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལུས་པ་དང་སྤངས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་ བྱའོ།།དཔེར་ན་མཚོ་ཆེན་པོ་དང་ལྟེང་ཀའི་དཔེས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་སྲིད་པས་བསྐྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལུས་པ་དང་སྤངས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་དཔེས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྲེད་པས་བསྐྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལུས་པ་དང་ སྤངས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གངས་རི་དང་།གསེར་གྱི་རི་དང་། རི་རབ་དང་། ས་ཆེན་པོའི་དཔེ་དང་། གསེག་མའི་དཔེ་དྲུག་དང་། འཇི་བའི་གོང་བུའི་དཔེས་ནི་ལུས་དང་། ངག་དང་།ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གིས་བསྐྱེད་པའི་ སྡུག་བསྔལ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ལུས་པ་དང་སྤངས་པར་རིག་པར་བྱའོ་།།དེ་ལྟར་ན་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཕལ་ཆེར་དང་བྲལ་ལ་ཉུང་ངུ་ལུས་པའི་ཕྱིར་དོན་ཆེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སློབ་པའི་ནི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་དེ་ལྟར་ཐོགས་ན་སྐྱེ་བ་བདུན་གྱི་སྡུག་ བསྔལ་ལུས་ཏེ།ངན་སོང་གི་ནི་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་སོ། །མི་སློབ་པའི་ནི་ཚེ་འདིའི་ཕུང་པོ་ཙམ་ཞིག་ལུས་ཏེ་གཞན་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་སོ། །ལུས་གང་ལ་གནས་པས་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ལུས་དེ་ཡང་དཀོན་ནོ། །མིག་དང་ལྡན་ཞིང་ བདེན་པ་མཐོང་བའི་སློབ་པ་དེ་དག་ཀྱང་དཀོན་ནོ།།ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་དཀོན་ཏེ། དེས་ན་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཀུན་དུ་ཤེས་ཤིང་། རྣམ་པར་ཤེས་ལ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། ཀུན་ཤེས་པས་ནི་ཡིད་ཆེས་ པར་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་མོས་པར་བྱེད་དོ། །རབ་ཏུ་ཤེས་པས་ནི་ཆོས་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཚོགས་སུ་གྱུར་པའི་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་འདི་ལྟ་སྟེ།མར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དགེ་ བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དེ་དག་ཀྱང་དཀོན་ནོ།།དལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་དཀོན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཐུག་པ་མན་ཆད་ཀྱི་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་དཀོན་ནོ། །སློབ་པ་དེ་དག་ཉིད་དང་མི་སློབ་པ་དེ་དག་ ཉིད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ།།དེ་ལ་བྱས་པ་གཟོ་བའི་སྐྱེས་བུའི་གང་ཟག་ནི་ཕ་མ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བའི་རིགས་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ནས་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་ཕར་འཛིན་པ་དང་། མར་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་ལ་ཕན་པར་འདོད་པའི་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་ནི་ དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ཡོན་ཏན་ཅན་གཞན་དག་ལ་ཡོན་གནས་ཡིན་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ནས་ཅི་རིགས་པར་རི་མོ་བྱེད་པ་འདི་ནི་དགེ་སྦྱོང་དུ་འཛིན་པ་དང་།བྲམ་ཟེར་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ།

三种贪欲如同魔罗恶者在轮回大海中捕获众生的努力一般。即便是魔罗的这些努力也无法捕获三种众生：小的是指预流果者，中的是指其他有学者，大的是指无学者。因为他们已入逆流之道，不再随意而行。
见谛的有学补特伽罗和阿罗汉已断除我慢所生和由我慢而起的痛苦，故少许痛苦已大部分断除。如同我慢所生一样，由贪欲所生、身语意业所生、贪嗔痴所生的痛苦也是少许，大部分已断除。譬如石子与雪山，应知我慢所生的痛苦只剩下如此少许和已断除。
譬如从池中取出二三滴水放在一处，与大池中所存的水一样，应知无色界贪欲所生的痛苦之所余与所断也是如此。譬如大海与水滴的比喻，如前所说，应知色界贪欲所生的痛苦之所余与所断。以大海的比喻，如前所说，应知欲界贪欲所生的痛苦之所余与所断。
以雪山、金山、须弥山、大地的比喻和六种石子的比喻，以及泥团的比喻，如前所说，应知身语意业和贪嗔痴所生的痛苦之所余与所断。如是，应知现证谛理者因已离大部分痛苦而只余少许，故其意义重大。
其中有学者若生于天人之中，如是最多还有七次生死的痛苦，已超越一切恶趣。无学者只余此生蕴体，已超越其他一切。能现证诸谛的身体也是稀有难得。具眼见谛的有学者也是稀有难得。
闻所生慧、思所生慧、修所生慧也是稀有难得。因此，应当依次遍知、别知、证知此法律，以遍知生起信心，以别知生起胜解，以证知现证诸法。
作为现证谛理资粮的有漏善法，即执持父母等和十善业道也是稀有难得。圆满闲暇也是稀有难得。世间正见等乃至解脱智为止的十法也是稀有难得。有学者们和无学者们也是如此稀有难得。
其中，知恩报恩的补特伽罗如实了知应当孝敬父母的道理后而行孝敬，如是即是执持父母。为自己求利的补特伽罗如实了知其他具德沙门婆罗门是应供处后而随宜恭敬，这就是执持沙门、执持婆罗门。

།བརྐམ་ཆགས་མེད་པ་དང་། ལེ་ལོ་མེད་པའི་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་ནི་བུ་དང་ ཆུང་མ་དང་བྲན་དང་བྲན་མོ་ལ་སོགས་པ་བུ་སྣད་ཀྱི་འཁོར་ལ་འདི་དག་ནི་བདག་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ།བདག་དཔུང་གཉེན་ཡིན་པས་ན་བདག་གི་བདེ་བས་ནི་བདེ་ལ་བདག་གིས་སྡུག་པས་ནི་སྡུག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རིག་ནས། དུས་དུས་སུ་ལེགས་པར་ཟས་དང་གོས་སྦྱིན་པ་དང་། ནད་ཀྱི་གསོས་སྨན་གྱིས་སྡུད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་གི་དོན་གྱི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཀྱང་སྤྲོ་བར་བྱེད་ཅིང་ཉམས་སུ་ལེན་པར་བྱེད་དེ། ཐམས་ཅད་གཞན་ལ་ཡོངས་སུ་མི་ཚོལ་ལོ། །བགོ་བཤའ་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡང་ཡིན་ནོ། །དོན་མེད་པར་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ཆུད གཟོན་པར་མི་བྱེད་དོ།།གནས་མ་ཡིན་པར་ཡང་སྐོ་བར་མི་བྱེད་དོ། །གནས་མ་ཡིན་པར་ཡང་སྐོ་བར་མི་བྱེད་དོ། །ཆེས་རྒན་ཞིང་བླ་མ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱེད་དོ། །འདི་ནི་རིགས་ཀྱི་རྒན་རབས་ལ་རིམ་གྲོ་བྱེད་པའོ། །བདག་དང་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ དོན་ཡང་བྱེད་དེ་ཆོས་བཞིན་དུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་དོན་བྱེད་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་འདི་ལ་སྡིག་པའི་ལས་བྱས་ན་གཞན་གྱི་ཉེས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། གསོད་པའམ་འཆིང་བའམ་ཆད་པས་གཅོད་པའམ། དམས་པའམ། སྨད་པ་ཡང་ དག་པར་མཐོང་ན་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་མི་བྱེད་པ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་འདིའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལ་འཇིགས་པར་ལྟའོ།།སྡིག་པའི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་བྱས་ན་འཇིག་རྟེན་ཕྱི་མ་ལ་ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་དང་། གཞན་ཡང་ཕོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་དག་པར་མཐོང་ནས་སོ་ སོར་བརྟགས་ཏེ་མི་བྱེད་པ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལ་འཇིགས་པར་ལྟ་བའོ་།།དུས་དུས་སུ་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་འདུག་གོ། །བསོད་ནམས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་ སྟེ།ནད་གཡོག་བྱ་བ་དང་། དུས་ལ་བབ་ན་ཞལ་ཏ་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་བསོད་ནམས་བྱེད་དོ། །ཉིན་ཞག་གཅིག་དང་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བས་ན་སྦྱིན་པ་དག་སྦྱིན་ཞིང་བསོད་ནམས་དག་བྱེད་ལ་བསྙེན་ གནས་ལ་གནས་ཤིང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་འདུག་པ་ཞེས་བྱའོ།།ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་ལས་ཟུང་དང་སུམ་ཕྲུགས་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྤེལ་མར་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའམ་མང་དུ་བྱ་བའི་ ཕྱིར་རོ།།སེམས་ཅན་ངན་སོང་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་དེ་ནས་ཐར་བར་དཀའ་བ་དང་། བདེ་འགྲོར་སྐྱེས་པ་རྣམས་མྱུར་བ་མྱུར་བར་དེ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ནི་དལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དཀོན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བདེན་པ་མཐོང་བས་ནི་སྤྱིར་ན་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་ཏེ།འདས་པའི་དུས་ན་ནི་སྐྱེས་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་བབ་པ་ན་ནི་སྐྱེས་སོ། །མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ནི་ཕྱིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་དུ་བསྟེན་ཅིང་བསྒོམས་ལ་མང་དུ་བྱས་པའི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་ བསྲུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།སློབ་པའི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་ཏེ་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །མི་སློབ་པའི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་གི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་ཏེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ།། །། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་གཞི་བསྡུ་བ་། བམ་པོ་བཅུ་བདུན་པ། སྤྱི་སྡོམ་ནི། བསྡུས་པའི་དོན་དང་གསུམ་བདུན་བསྡུས། །རང་བཞིན་ཚོར་བ་ཐ་མ་ཡིན། །སྡོམ་ནི། བསྡུས་པ་ཡི་ནི དོན་རྣམས་དང་།།རང་གི་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་། །འདྲ་བའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་། །ཆོལ་བ་གསུམ་ནི་ཐ་མ་ཡིན། །མདོར་བསྡུ་ན་ཁམས་ནི་གཉིས་ཡོད་དེ། རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པ་དང་། གོམས་པས་ཡོངས་སུ་བརྟས་པའོ།

无贪欲和无懈怠的人士对于儿子、妻子、男仆、女仆等眷属，认识到'这些人依靠我，我是他们的依靠，他们因我而快乐，因我而痛苦'，于是适时给予饮食衣物，以药物救治疾病。为了他们的利益，自己也欢喜实践，不向他人寻求一切。具有分享的性格。不会无意义地浪费受用。不会在不适当的时候厌倦。不会在不适当的时候厌倦。对于年长者和如上师般的人也随顺。这是对家族长辈的恭敬。
为自己和他人谋求利益，如法而行而非非法。如是成就利益和事业。见到今生造作恶业会遭受他人惩罚，如杀戮、囚禁、处罚、轻视或诽谤等，经观察后不造作，这是对现世过失的畏惧。见到造作恶行会在来世感受恶趣痛苦和贫穷痛苦，经观察后不造作，这是对后世过失的畏惧。
时时修习布施所生的福德事。也修习各种福德，如照顾病人、适时劝导等类似的福德。受持一日或尽形寿的戒律。因此称为行布施、修福德、住八关斋戒并受持戒律者。
以双重和三重等差别交错宣说十业道，即以闻思二者相应的作意或多修习。应知得暇满难得，因为众生堕恶趣难以解脱，生善趣者也迅速失去。其中见谛者生起正见，过去已生，现在正生，未来当生。应知亲近、修习、多修如前。世间的应当守护，有学的应当了知断除烦恼的果，无学的应当现证离烦恼的果。应知从正见乃至解脱智皆如是。
瑜伽师地论摄事分第十七品。总摄颂：摄义及三七，自性受为后。摄颂：摄义诸分别，自类之差别，随顺相应行，三聚为最后。略说有二界：本性住种姓及习所成种姓。

།དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་སོ་སོར་ངེས་པར་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ས་བོན་ནོ།།དེ་ལ་གོམས་པས་ཡོངས་སུ་བརྟས་པའི་ཁམས་ནི་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྔོན་གྱི་སྐྱེ་བ་གཞན་དག་ཏུ་ཀུན་ཏུ་བརྟེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ད་ལྟ་ས་བོན་ཡོངས་སུ་བརྟས་ པ་རྟེན་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་དེ་རྐྱེན་ཆུང་ངུ་ཙམ་ལ་ཡང་དམིགས་ནས་དེས་བཀྲི་ཞིང་དེས་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །མདོར་བསྡུ་ན་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དམིགས་པ་འདི་དག་ནི་འདིར་ཁམས་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་ལས་དང་འགྲོ་བ་དང་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཚད་མེད་ པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དཔེར་ན་ཆོ་ལོ་རྣམས་ཀྱི་ཆོ་ལོའི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ནི་རིགས་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོར་གཏོགས་པའི་ཆོ་ལོ་རྣམས་ལ་གཅིག་ཏུ་བརྗོད་མོད་ཀྱི། ཆོ་ལོ་དེ་དག་ནི་ཚད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཁམས་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་ཚད་མེད་མོད་ཀྱི་རིགས་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རེ་རེར་བསྟན་པར་ མཛད་དོ།།ཁམས་དེ་ཡང་མོས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། སྔོན་སྡིག་པ་ལ་མོས་པ་ནི་སྡིག་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །དགེ་བ་ལ་མོས་པ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅི་འདྲ་བར་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི། དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་འབའ་ ཞིག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྤྱོད་ཅིང་དགའ་ལ་གནས་པར་བྱེད་པ་དང་།ལྟ་བ་མཐུན་པར་འཛིན་པ་དང་། དེ་ལ་མོས་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་ཁམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་འདུ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཚོལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དད་པ་ནི་དང་པོར་བརྗོད་ དོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་བདག་དང་གཞན་ལ་བརྟེན་ཏེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པས་ངོ་ཚ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ། །བྱས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་དང་སྨྲས་ནས་ཡུན་ རིང་དུ་ལོན་པ་ཡང་མི་བརྗེད་དོ།།དེ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་གོ། །སེམས་མཉམ་པར་གཞག་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། འདི་ནི་དད་པའི་སྒོ་ནས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ དང་།ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། གཏོང་བ་དང་། གསོ་སླ་བ་དང་། དགང་སླ་བ་དང་། འདོད་པ་ཉུང་བ་དང་། ཆོག་ཤེས་པ་དང་། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ བཞིའོ།།གསོ་སླ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ཏེ། དེ་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཚོལ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཚོལ་བའི་ཁམས་དེ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་དེ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ འབའ་ཞིག་དང་འདྲི་བར་བྱེད་ཀྱི།དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཁམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་ལ་རག་ལས་ཀྱི། རྒྱུ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་རག་ལས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་མ་རིག་པའི་ཁམས་དང་འབྲེལ་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཁམས་ལ་བརྟེན་ནས་རྟེན་གྱི་བྱེ་ བྲག་གིས་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་ངོ་།།མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་ངོ་། །མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ ལ་བརྟེན་ནས་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ།སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ནས་རྒྱས་པར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོའི་བར་དུ་ཀུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་སྲིད་པ་ཚོལ་བའི་སྒོ་ནས་ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མ་ རིག་པའི་ཁམས་དང་འབྲེལ་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཁམས་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་འབྱུང་ངོ་།།མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡུལ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་མཚན་མ་དང་རྟགས་འཛིན་པའི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་ངོ་། །འདུ་ཤེས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡུལ་དེ་ལ་ འདོད་པ་སྐྱེའོ།

关于此，自性而住是指：如同这十八界各自确定存在于相续中的种子。关于由串习而增长的界，是为了成就过去其他生世中所依止的善或不善法，现在种子增长而住于所依。因此，即便遇到微小的缘，也会被其所牵引而随之而行。
总之，这十八界所缘，在此应当了知每一界都因业、趣、有情种种行相差别而无量。譬如，骨堆中的骨堆大聚，因为是同类的缘故，虽然说骨堆中所摄的骨头为一，但那些骨头是无量的。同样地，每一界虽然无量，但因为是同类的缘故而显示为一一界。
此界也由胜解力而得以成就。往昔于罪恶有胜解者即是罪恶者，于善法有胜解者即是善者。无论成就何种，唯与彼等法相顺的有情共处、欢喜安住，持有相同见解，于彼生起胜解。因此说由界门而有情聚集。
关于此，就寻求梵行而言，首先宣说信心。其后，正受持戒律。然后依止自他，因造作过失而生惭愧。之后，精进修习诸善法。即使经过长时所作、所说也不忘失。依止彼二者而心得等持。心得等持则如实了知。此是由信门而次第生起三学：增上戒学、增上心学、增上慧学。
彼等的资粮道是世间正见、布施、易养、易满、少欲、知足及四摄事。易养等义如声闻地中所说，应知彼是圆满寻求梵行。
关于此，具有寻求梵行界的诸有情，唯与彼相顺者交往，而非与不相顺界者。果依于因，因不依于果。因此，依止与无明界相应的六处界，由所依差别而生起种种无明触。依止种种无明触而生起从无明触所生的种种受。依止从无明触所生的种种受，由从无明触所生受为缘而有爱，由爱为缘而有取，乃至广说生起大苦蕴。应知此是由寻求有门而安立诸界。
依止与无明界相应的六处界而生起无明触。依止无明触而生起于境不如理相与标志执取的想。依止彼想而于彼境生起欲。

།འདོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་མང་དུ་རྗེས་སུ་རྟོག་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་མང་དུ་རྗེས་སུ་རྟོག་པ་ལ་བརྟེན་ནས། གདུང་བ་དང་། མི་དགའ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་ལས་གྱུར་པའི་ལུས་དང་སེམས་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡུལ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་འདོད་པ་ཚོལ་བའི་སྒོ་ནས་ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྡོམ་ནི། གསུམ་དང་བདུན་ནི་བསྡུས་པ་དང་། །འདུ་ཤེས་འཕགས་པ་སྣ་ཚོགས་གཞག། ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་པ་དང་། །བྱིས་པ་རྣམས་ནི་ཐ་མ་ཡིན། །ཁམས་ནི་གསུམ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དང་། འགོག་པའི་ཁམས་སོ། །གཞན་ཡང་ཁམས་ནི་བདུན་ཏེ།འོད་དང་། དགེ་བ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་བཞི་དང་། འགོག་པའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱིས་ནི་འོད་དང་དགེ་བ་བསྡུས་སོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱིས་ནི་གཟུགས་མེད་པ་བཞི་བསྡུས་སོ། །འགོག་པས་ནི་འགོག་པ་ཉིད་བསྡུས་སོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ནི་མཐོང་བ་དང་མྱོང་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་འོད་དང་དགེ་བའི་ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་པར་མཛད་དོ།།ཁམས་བདུན་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ། །ཐོབ་པ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཐོབ་པ་དེ་ཡང་རིག་པར་ བྱའོ།།དེ་ལ་ཁམས་དེ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་བཞི་ལས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དགྲ་ཟླ་ཡོད་པ་དང་། ཆུང་ངུ་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། བླ་ན་ཡོད་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མུན་པ་ ལ་བརྟེན་ནས་འོད་ཡོད་དོ།།མི་དགེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་དགེ་བ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནམ་མཁའ་ཡོད་དེ། འདི་དག་ནི་དགྲ་ཟླ་དང་བཅས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ལྟོས་ནས་འདོགས་ཏེ། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་དག་ཏུ་བློ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་ནི་མཐའི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོད་དོ། །ཅི་ཡང་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ནི་སྲིད་པ་བླ་ན་མེད་པ། སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩེ་མོ་ལ བརྟེན་ནས་ཡོད་དོ།།འགོག་པའི་ཁམས་ནི་འཇིག་ཚོགས་དང་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོད་དོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ནི་སྲིད་པའི་ནང་ན་བླ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགོག་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་བླ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱི་སྙོམས་པར་ འཇུག་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཁམས་ལྔ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་མན་ཆད་འདུ་ཤེས་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འོད་ཀྱི་མཚན་མ་བཟུང་ནས་འོད་དང་བཅས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་ལྡན་ པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ།།དགེ་བ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ནི་འདུ་ཤེས་ཆ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་ནང་ན་ཞི་བ་འདི་དག་ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ་སྙམ་པས་མོས་པ་ནི་ མཚན་མ་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ།དེ་བས་ན་དེ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པའི་ཁམས་ཀྱང་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ཁམས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མཚན་མ་མེད་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་འདི་དག་ནི་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

依靠贪欲而生起对其随顺法的多种思维。依靠对其随顺法的多种思维，生起忧愁、不悦、不安所引起的身心热恼。依此而生起种种寻求境界，应当了知这是从寻求欲望的角度安立诸界。
总偈：三界及七界，总摄与想立，内正安住等，凡夫为最后。
界有三种：色界、无色界、灭界。又有七界：光明、善、四无色、灭。其中色界摄光明和善，无色界摄四无色，灭界摄灭本身。其中由于色贪以见闻分别的缘故，于一切色界中安立光明界和善界。
应当了知这七界的遍知、应当了知获得的方法、应当了知获得、应当了知为何获得。其中诸界从四种因遍知：从违品和对治品的角度有对治、从小、无量、有、无、有上、无上的缘故。
其中依黑暗而有光明，依不善而有善，依色相而有虚空，这些是依对立的违品而假立，因为依此而趣入彼等。无边识依小边相所缘的识而有。无所有是仅因无事物的缘故。非想非非想处是依最高有、一切有顶而有。灭界是依断除一切萨迦耶见相应烦恼而有。有顶是因为在有中无上的缘故。灭是在一切法中无上的缘故。
想等至称为行。其中五界乃至无所有处，因为是想等至，故是由行等至所获得。即如执取光明相而修习具光明想的三摩地。善、虚空、无边识、无所有亦复如是。非想非非想处因为想极微细，认为'此等寂静是有中最胜'而胜解，以无相作意而等至，因此是由有顶等至所获得。
灭界也是由不作意一切相及作意无相界，于萨迦耶见以无相灭尽等至所获得，而非由行等至。如是这些是所应获得。

།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་དག་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བས་གནས་པ་དང་། གནས་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དགའ་བ་བཞིན་ཐོབ་པ་དང་། ལས་སུ་རུང་བ་དང་། དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་ཁམས་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཐོབ་པ ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ལ་བསམ་གཏན་པར་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཁམས་དང་པོ་ཐོབ་པས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ལ་བསམ་གཏན་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་པ་ལ་བསམ་གཏན་པར་འགྱུར་རོ། །ལྷག་མ་ ལྔས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལྔ་ལ་བསམ་གཏན་པར་འགྱུར་རོ།།འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ནི་གནས་གསུམ་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སློབ་མ་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་ཏེ། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་ངན་པ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་མི་སྐལ་བ་ཅན་ཡན་ ཆད་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷ་མན་ཆད་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ལམ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།ཁ་ཅིག་ལ་ནི་འབྲིང་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་གྱ་ནོམ་པས་ཏེ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ལམ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་དག་གི་ཁམས་ངན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ནི་ངག་ངན་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲིང་ལ་བརྟེན་པ་ནི་འབྲིང་ངོ་། །གྱ་ནོམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་གྱ་ནོམ་པའོ། །དེ་དག་གི་སློབ་མ་ཆོས་དེ་ཐོས་ནས་དེ་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་ པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་འདུ་ཤེས་ངན་པ་དང་འབྲིང་དང་གྱ་ནོམ་པའོ།།ཇི་ཙམ་དུ་འཛིན་པ་དེ་ཙམ་དུ་དེ་དག་གིས་བཟོད་པ་དང་། འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་ལྟ་བ་ངན་པ་དང་འབྲིང་དང་གྱ་ནོམ་པའོ། །དེ་དག་དེ་ལྟར་བཟོད་པར་གྱུར་ཅིང་དེ་ལྟར་ལྟ་བར་གྱུར་པས་སྐྱེ་བའི་གནས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་ བདེ་བ་དང་མཆོག་ཡིན་པར་མོས་ནས།དེ་དང་ལྡན་པའི་ལས་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་སེམས་པ་ངན་པ་དང་འབྲིང་དང་གྱ་ནོམ་པའོ། །དེ་དག་གིས་ལས་དེ་བྱས་ནས་སྐྱེ་བ་དེ་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱེད་དོ་། །དེ་ནི་དེ་དག་གི་དོན་དུ་གཉེར་བ་ངན་པ་དང་འབྲིང་དང་གྱ་ནོམ་པའོ། །དེ་དག་གིས་དེ་ དོན་དུ་གཉེར་བ་ན་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་དེ་དེར་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་དེ།དེ་ནི་དེ་དག་གི་སྨོན་ལམ་ངན་པ་དང་འབྲིང་དང་གྱ་ནོམ་པའོ། །སྟོན་པ་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་། ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པ་པོ་གང་ཡིན་པའི་གང་ཟག་དེ་གཉིས་ཀྱང་ངན་པ་དང་འབྲིང་དང་གྱ་ནོམ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྟོན་ པ་པོ་དེ་དང་།ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་གཞན་རྣམས་ལ་ངན་པ་དང་འབྲིང་དང་གྱ་ནོམ་པ་རྗོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གོང་ནས་གོང་དུ་སྐྱེ་བའི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་དག་གི་ཁམས་ངན་པ་དང་འབྲིང་དང་གྱ་ནོམ་པ་རྣམ་ པར་གཞག་གི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ལྟོས་ན་ནི་ཁམས་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡང་ངན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ནི་ཡང་དག་པའི་གྱ་ནོམ་པའི་ཁམས་ལ་བརྟེན་ནས་གསུང་བ་ཡང་གྱ་ནོམ་པ་ཁོ་ནའོ། །དེ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་དེ་ལ་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་ཅིང་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་བགྲོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚེ་འདི་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ།

这些等持是因为已经彻底断除了色界和无色界的贪欲，无有执著，无有嗔恨，以解脱而安住，以安住而解脱，所以能随意获得、堪能、自在，这就是获得这些界的状态。
应当了知获得是指能够在八解脱中入定。
其中获得初界者能在第一和第二解脱中入定。获得第二界者能在第三解脱中入定。其余五界则能依次在五种解脱中入定。
在此之外的外道们为了使弟子们趣入三种境界而为他们说法：对某些人说低劣法，即教导他们投生欲界中从无暇处到他化自在天的道路；对某些人说中等法，即教导他们投生色界中如同梵世间同分的道路；对某些人说殊胜法，即教导他们投生无色界中乃至非想非非想处的道路。
他们依于低劣界的是低劣语，依于中等界的是中等语，依于殊胜界的是殊胜语。
他们的弟子听闻此法后如是执持，这就是他们的低劣、中等和殊胜想。
他们有多少执持，就有多少忍许和欲求，这就是他们的低劣、中等和殊胜见。
他们如是忍许、如是见解，对那些投生处认为是快乐和最胜而生起信解，所作与此相应的业，这就是他们的低劣、中等和殊胜思。
他们造作此业后追求那些投生，这就是他们的低劣、中等和殊胜追求。
他们追求时，将梵行回向于彼处，这就是他们的低劣、中等和殊胜愿。
应当了知，教导者和精进修行者这两种人也是低劣、中等和殊胜的。
那些教导者和精进修行者也对其他人宣说低劣、中等和殊胜法，他们也将如是投生。
依据逐渐上升的投生差别而安立他们的低劣、中等和殊胜界，但若对照涅槃来说，三界都是低劣的。
其中，如来依于真实殊胜界所说的言教唯是殊胜的。其余诸法也应当如理了知。
世尊的声闻们随顺法义而精进修行、现证的那些道路是圣者们的道路，也就是今生证得涅槃。

།དེ་ལ་སྔོན་མུ་སྟེགས་ཅན་དུ་གྱུར པ་ལས་འཆི་བའི་དུས་བྱས་ནས་འདིར་སྐྱེས་ཏེ་ནར་སོན་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྔོན་གྱི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་དུ་རྨོངས་པས་ད་ལྟར་མ་རིག་པའི་ཁམས་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར འགྱུར་ཏེ།དེས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་སོམ་ཉི་ཟ་བར་འགྱུར་ལ། སྟོན་པ་ལ་ཡང་སོམ་ཉི་ཟ་ནས་སྔོན་གྱི་རྒྱུ་དེས་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་ཅིང་ཉེས་པར་བཤད་པ་དེ་ཉིད་ལ་སླར་ལྡོག་སྟེ། དེའི་ངག་ནི་ཕྱིར་ཡང་ངན་པར་གྱུར་པ་ནས་རྒྱས་པར་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཐམས་ ཅད་རིག་པར་བྱའོ།།གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་གནས་རྣམས་སུ་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་སློབ་མ་རྣམས་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པར་འདོགས་པ་རྣམས་ལ་བཟོད་པའི་སྒོ་ནས་ལྟ་བའི་རྟེན་དུ་དམིགས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཆོས་འདི་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་གྱི་སྒོ་ ནས་སྤོང་བར་བྱེད་དེ།ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སྒོ་ནས་སྤོང་བ་ན་ནི་དེ་ཡང་སྤོང་བ་གང་གིས་ཚེ་འདི་ལ་གཞན་དག་དང་འགྱེད་དེ་རྩོད་ཅིང་འདུག་པར་འགྱུར་བ་གཞན་ཡང་མི་ལེན་ཏོ། །ཉེས་རྩོམ་སྨྲ་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་གནོད་པ་དང་ལྡན་པར་རིག་ནས་བག་ལ་ཉལ་གྱི་སྒོ་ནས་སྤོང་ ངོ་།།བག་ལ་ཉལ་དེ་སྤོང་བ་ན་ཡང་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་གཞན་ཡང་གཏན་མི་ལེན་ཏོ། །དེ་ལ་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་གནས་རྣམས་སུ་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་འདོགས་པ་ནི་འདི་རྣམས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་དེ་བཞིན་འོངས་པ་ཤི་ཕན་ ཆད་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་མུ་སྟེགས་ཅན་གཅིག་ནི་ཡིད་རྟུལ་ཞིང་བློང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ནམ།གཞན་གྱིས་ཅི་ཙམ་དུ་བསླབས་པ་དེ་ཙམ་དུ་དཔྱོད་པར་མི་བྱེད་དེ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་མངོན་པར་ཞེན་ནས་ འདི་འབའ་ཞིག་བདེན་གྱི་གཞན་ནི་གཏི་མུག་པའོ་ཞེས་དེ་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བཟོད་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་ལྟ་བའི་རྟེན་དང་པོའོ།།གཞན་ཡང་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་སློབ་མ་གཅིག་ནི་དབང་པོ་འབྲིང་སྟེ། ཡིད་རྟུལ་ཞིང་བློང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ལ་གཞིག་པ་ དང་བརྟག་པ་དང་།དཔྱད་པ་ལ་གསལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྒྲ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མོས་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་དད་དེ་དེ་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་ཁ་ཅིག་ནི་མི་བཟོད་པ་འདི་ནི་ལྟ་བའི་རྟེན་གཉིས་པའོ། །གཞན་ཡང་མུ་སྟེགས་ ཅན་གཅིག་ནི་དབང་པོ་རྣོ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ།རང་གིས་གཞིག་པ་དང་བརྟག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ལ་གསལ་བ་ཡིན་པས་དེ་ནི་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་དེ་དག་ལོག་པར་གཞུང་གཙུགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ལ་མི་འཐད་པར་མཐོང་ནས་ཐམས་ཅད་མི་འདོད་དེ། དེ་ནི་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་དེ་ དག་ཐམས་ཅད་མི་བཟོད་དོ།།གང་ཟག་དེ་ལ་ཡང་གཉིས་ཡོད་དེ། གཅིག་ནི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པར་འདོད་པའི་བསམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིག་ཤོས་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ལ། རང་བཞིན་གྱིས་ཀྱང་ཤེས་པར་འདོད་པའི་བསམ་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་ཐམས་ཅད་མི་བཟོད་པའི་གང་ཟག་དང་པོ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ཡང་མ་སྤྱད་པས་མི་འཐད་པར་བརྟགས་ནས། འཕགས་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པར་བྱེད་དེ། མེད་པར་ལྟའོ། །དེ་ནི་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་ཐམས ཅད་མི་བཟོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་སུན་དབྱུང་བ་དང་གཞིག་པ་དང་མི་མཐུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སུན་འབྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་དག་བྱེད་ཅིང་སྟོན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ལྟ་བ་དེ་འཛིན་པ་རྣམས་དང་། ལྷན་ཅིག་འགྱེད་པ་དང་། རྩོད་པ་དང་། འཚོ་བར་ འགྱུར་བ་འདི་ནི་ལྟ་བའི་རྟེན་གསུམ་པའོ།

对于这些，从前是外道，死后转生到此处长大，依靠因缘和合，在善说的律法中出家的人，由于被先前外道见解所迷惑，现在成就巨大的无明界。
因此，对涅槃也会产生怀疑，对导师也会产生怀疑，由于前世的因缘，从律法中退转而趋向邪说，其言语再次变得恶劣，如前所述广说，应当了知一切。
这三种是在外道处，对于外道弟子们安立不同见解的人们，从容忍的角度作为见解的所缘，这些从此法的角度以烦恼和随眠的方式断除。
以烦恼的方式断除时，也不再接受其他会在今生与他人争论的断除。了知说恶言会对自他造成伤害，从随眠的角度断除。
断除随眠时，也完全不接受由此因所生的其他烦恼。
其中在外道处安立见解的种类是这些：即从'世间是常'乃至'死后成无，不成无'等。
其中一种外道根钝而愚笨，对于自己的上师或他人所教导的内容，不加思考就执为最胜并深深执著，认为'唯此为真，其他皆愚痴'，这种容忍一切见解的是第一种见执。
另有一种外道弟子根器中等，既不钝根愚笨，也不能自己明了地分析、观察、思维诸法。他虽不如言取义，但对相互矛盾的见解中任一生起信心，不能容忍某些见解，这是第二种见执。
另有一种外道根器锐利，能自己明了地分析、观察、思维，由于见到这些见解都是错误安立，所以见到一切都不合理而不接受，他不能容忍这一切见解。
此类人又分两种：一种行持邪见，不具求知之心；另一种行持正见，且本性具有求知之心。
其中第一种不能容忍一切的补特伽罗，由于不如理推理，对善说的律法也未修习而认为不合理，诽谤圣者，持无见。他为了破斥、摧毁、违背所有不能容忍的见解，作出并宣说具有破斥的见解，即与持此见解者一起争论、辩驳、生存，这是第三种见执。

།ཐམས་ཅད་མི་བཟོད་པའི་གང་ཟག་ཅིག་ཤོས་ནི་གང་ཟག་སྔ་མ་ཤོས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་མི་བཟོད་པའི་ལྟ་བ་དེ་ཡང་མི་འདོད་ལ་ཤེས་པར་འདོད་པའི་སེམས་ཉེ་བར་གཞག་ནས་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་པའི་ཐད་དུ་སོང་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མདུན་དུ་བདག་ནི་ཐམས་ཅད་མི་བཟོད་དོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།དེའི་ཤེས་པར་འདོད་པའི་བསམ་པ་ཡོད་པ་དང་། དེའི་བློ་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་སྐལ་བ་དང་། ལྡན་པ་ཡིན་པར་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའམ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་རྟོགས་ཏེ། སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཁྱབ་པར་བྱས་ནས་གང་ཟག་སྔ་མ་ཤོས་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཅི་ཁྱོད་ཐམས་ཅད་མི་བཟད་པའི་ལྟ་བ་འདི་ཡང་མི་བཟོད་དམ་ཞེས་ཕྱིར་འདྲི་བར་བྱེད་དོ་། །དེས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཁོ་ན་བཞིན་ དུ་ཕྱིར་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་འདི་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་དང་མཐུན་པར་གཟེངས་བསྟོད་པར་མཛད་དེ། ཁྱོད་ནི་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་དང་མཐུན་ཏེ་བདག་ཅག་ཐམས་ཅད་ནི་མི་བཟོད་པའི་ལྟ་བདེ་དང་བཅས་པ་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་དེ་དག་ ཐམས་ཅད་མི་བཟོད་དོ།།གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱང་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་འདིས་ལྟ་བའི་རྟེན་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་དང་བཅས་པར་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས། ཕྱི་མ་ལ་ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གྱུར་ན་ནི་ཁྱོད་ཀྱང་དེ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པར་ འགྱུར་རོ།།ཁྱོད་དང་འདྲ་བ་དེ་དག་ནི་ཉུང་ངོ་། །ཐམས་ཅད་མི་བཟོད་པའི་ལྟ་བ་དེ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་དང་བཅས་པར་སྤངས་ནས་གཏན་དུ་ལེན་པར་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཉུང་ངུ་དེ་དག་པས་ཀྱང་ཆེས་ཉུང་ངུ་ཞེས་གཟེངས་བསྟོད་པར་མཛད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའམ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་དེས་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་སློབ་མ་དེ་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་ལ་འདོད་པ་སྐྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་དེ་དག་འདི་ལྟར་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་དང་ལྡན་པ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ དང་བག་ལ་ཉལ་དང་བཅས་པར་ཇི་ལྟར་སྤོངས་པར་འགྱུར་ཞིག་གུ་སྙམ་སྟེ།ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་ལ་དེ་དག་གི་འདོད་པ་སྐྱེས་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས། སེམས་ལ་ཡོད་པའི་འདོད་པ་དེ་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བར་མཛད་དོ། །དེས་ཀྱང་ཁས་ལེན་པར་བྱེད་ དོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་དང་། བསྒོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས། ཇི་ལྟར་ཆོས་འདི་པ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་བཅས་པར་སྤོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཤེས་པ་ དང་མཐོང་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཆོས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ནི་ལྟ་བའི་རྟེན་དེ་རྣམས་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པས་དེའི་རྒྱུ་ལས་འགྱེད་པ་དང་། རྩོད་པ་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་གནོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཁས་མི་ལེན་ཅིང་དྲིས་ན་ཡང་ལན་མི་འདེབས་སོ།།དེ་ལྟར་ཉེས་དམིགས་དེ་ལྟ་བུ་མཐོང་ནས་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ལ་བརྟེན་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དེ། དེས་ནི་ལྟ་བའི་རྟེན་དེ་དག་ཀྱང་སྤངས་ལ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བར་གྱུར་པས། དེ་མ་ཡིན་ པའི་ལྟ་བའི་རྟེན་ཡང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་དེ་ལྟར་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སྒོ་ནས་བག་ལ་ཉལ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པའི་དྲན་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། གཟུགས་ཅན་གྱི་ལུས་མི་རྟག་པར་མཐོང་ལ།ལུས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་ཀྱང་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་དེ། རང་གི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པའི་ཚོར་བའི་གནས་སྐབས་དེ་ཡང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་མི་རྟག་པར་མཐོང་ངོ་། །མིང་དང་གཟུགས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ནི་ཟག་པ་རྣམས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ལ། ལུས་དང་བྲལ་ནས་ཀྱང་ཕྱི་མ་ལ་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་འགག་པར་མཐོང་སྟེ། ལུས་ལ་འཇིག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་གནས་སོ།

另一种不能容忍一切的人，是不接受前一种人的一切不能容忍的见解，而怀着想要了解的心，前往善说正法的律部处，在如来或如来声闻前如实显示自己说：'我不能容忍一切'。
由于他有想要了解的意乐，且因其智慧明晰，如来或如来声闻了知他具有极大善缘，以心遍知其心后，就前一种人开始询问：'你是否也不能容忍这一切不能容忍的见解？'他也如实回答。
如来也在此法的声闻大众中一致赞叹他说：'你与众多人相合，我们所有人都不能容忍这些带有不能容忍见解的见解形态。如果你也如实地像这大众一样，断除一切见解的随眠、烦恼习气，将来不会成为见解烦恼的因，那么你也将与他们无异。像你这样的人很少。断除不能容忍见解的随眠烦恼习气后永不再取的人更少。'
如是，如来或如来声闻使那外道弟子对智慧和见解生起欲求，即如同如来和如来声闻具有这样的智慧和见解一样，他也想要断除随眠和烦恼习气。如来了知他心中生起对智慧和见解的欲求后，如实激发他心中的这种欲求。他也接受了。
如来依靠择力和修力的对治，如同此法中断除随眠和烦恼习气一样，为了使他断除随眠和烦恼习气、获得智慧和见解而为他说法。
对此，圣声闻观察到见解的所依彼此不相顺，由此因缘而生起争论、斗争、伤害对自他都有害，经过观察后，对一切都不接受，被问及时也不作答。
如是见到这样的过患后，依靠择力断除随眠，他不仅断除了这些见解的所依，而且因获得正见，也不会再生起不正见的所依。
他如是为了断除随眠所引发的烦恼习气而修习身念处，见到有色之身无常，也令心从执著身体中清净。他也从无常的角度见到自相续中感受的状态是无常的。
由如实遍知名色而从诸漏中心得解脱，且见到离开身体后未来一切感受都将灭尽，以坏灭想安住于身。

།ཇི་སྲིད་འཚོ་བ་དེ་སྲིད་དུ་ནི་མི་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་མྱོང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ལ་བརྟེན་པས་བག་ལ་ཉལ་སྤོང་ངོ་། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག རྣམས་ནི་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་དང་།ཚེ་འདིའི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་དང་། མ་འོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དང་། འདས་པ་པོར་ཟིན་པ་ལེན་པར་འགྱུར་བ་ དང་།ད་ལྟར་ལྷག་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འགྱེད་པ་ནི་ཡིད་ཀྱིས་སྡང་བའོ། །རྩོད་པ་ནི་ངག་གིས་སྡང་བའོ། །རྣམ་པར་འཚེ་བ་ནི་གསུམ་གྱིས་གནོད་པར་བྱེད་པའོ། །མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ལས་འབྱུང་བ་ བཞིན་ནོ།།མི་སྡུག་པ་དང་། བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་བསྒོམས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། གནོད་སེམས་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་གནས་ལ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་གནས་ངན་ལེན་ས་བོན་ལྟ་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ནི་ཅི་རིགས་པར་འདོད་པ་དང་།གནོད་སེམས་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡོད་ན་འདོད་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་མཐུན་པའི་ཡུལ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཡུལ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་གྱུར་ན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་མཚན་མ་དང་རྟགས་འཛིན་པའི་འདུ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།སྐྱེས་པ་དེ་དང་དུ་བླངས་པ་ལས་ནི་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མའི་ཉེས་དམིགས་གཉིས་སུ་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དང་དུ་ལེན་པ་ནི་གང་ཡིན། ཚེ་འདིའི་ཉེས་ དམིགས་ནི་གང་ཡིན་ཚེ་ཕྱི་མའི་ཉེས་དམིགས་ནི་གང་ཡིན་ཞེ་ན།གལ་ཏེ་འདུ་ཤེས་སྐྱེས་པ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་པས་། སྔ་མ་བཞིན་དུ་དེ་དང་འདྲ་བའི་འདུན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་དེས་འདུ་ཤེས་དེ་དག་དང་ དུ་བླངས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ན་ནི་གནས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་རྒྱུས་ན་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཚེ་འདི་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུར་མ་གྱུར་ན་ཡང་ མངོན་སུམ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་ཕོངས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་དང་བཅས། ཕོངས་པ་དང་བཅས་པ་དེ་ཡང་རྐྱེན་གཉིས་ལས་འགྱུར་ཏེ། གཞན་གྱི་ལག་པ་དང་། བོང་བ་དང་། དབྱུག་པ་དང་། མཚོན་ཆ་དང་། ངག་རྩུབ་པོའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་སྟེ། དེས་ན་གནོད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ནང་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གནས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་སྟེ། དེས་ན་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཚེ་འདིའི་ཉེས་དམིགས་སོ། །དེ་དེ་ཁོ་ནའི་རྒྱུས་ངན་སོང་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ཚེ་ཕྱི་མའི་ཉེས དམིགས་སོ།།གལ་ཏེ་བསླབ་པ་བླངས་པས་དང་དུ་བླངས་ན་ནི་དེའི་ལུས་འདམ་བུ་སྐམ་པོའི་ཁྱིམ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་དེ་ན་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ལྟ་བུའི་དགེ་བའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་དེའི་ལོག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་མེ་བཏང་ལ་གང་ཟག་དེས་ཀྱང་གསད་པར་མི་ནུས་པས་ན། དགེ་བའི་ཆོས་ སྲོག་ཆགས་ལྟ་བུར་འདུག་པ་དེ་དག་ཚིག་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་དང་དུ་མི་ལེན་པའི་ཕན་ཡོན་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་ མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཡིན་ཏེ།ཅི་རིག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ནི་ནག་པོའི་ཕྱོགས་དང་དུ་ལེན་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། དཀར་པོའི་ཕྱོགས་དང་དུ་ལེན་པར་འགྱུར་བའོ། །ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་མེད་པ་ནི་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ དང་དུ་ལེན་པར་འགྱུར་བ་དང་།དཀར་པོའི་ཕྱོགས་དང་དུ་ལེན་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

只要活着就会感受到不具足的感受，如此依靠修习的力量而断除随眠。
其中贪欲、嗔恨和愚痴，会导致后世遭遇生等痛苦，今生业的烦恼，对未来烦恼事物的欢喜，执取已经过去的事物，以及对现在过分执著。
其中争吵是意的嗔恨。争论是语言的嗔恨。损害是以三业造作伤害。
对无常等的随顺观察，如声闻所生起的那样。
由于未断除不净观、慈心和悲心修习的违品欲贪、害心和损害，所以住于处所时，其随顺分的随眠种子会生起，因此随应称为欲界、害心界和损害界。
当有这些时，与欲、害心和损害相应的境也会现前，对这三种境界若作非理作意，则会生起非理的相和标志的想。
应知从接受所生起的这些会导致今生和后世两种过患。
其中什么是接受？什么是今生的过患？什么是后世的过患呢？
如果随顺所生起的这些想的力量，如前所说般生起相似的欲求、寻思、热恼和追求，那么这就是接受这些想。
在追求时会对三处的众生造作邪行，由此因缘会成为今生苦恼和不悦的因，所以是有苦的。即使不成为因也会直接显现，所以是有匮乏的。
有苦和有匮乏是由两种缘而生：由他人的手、石块、棍棒、武器和粗语所致，故称为有损害；由内在烦恼住所致，故称为有热恼。这是今生的过患。
由于这些因缘而投生恶趣，这是后世的过患。
如果受持学处后接受这些，则其身如干枯芦苇之屋，其中所住的善法如同其中的生物，会被其邪想之火焚烧，而且此人也无法遏止，应知如此住于其中的善法众生会被焚烧。
与此相反的是不接受的功德，应知善法不会衰损。
与此相反的是出离想、无害心想和无损害想，应如理了知。
其中闻所生慧、思所生慧和修所生慧不会接受黑分而会接受白分。
无有三种智慧则会接受黑分而不会接受白分，应当了知。

།འདི་གཉིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་ཡང་སྟོན་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་གིས་བྱས་པ་ དང་།གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡང་ཆུད་མི་གཟོན་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་ཁྱིམ་པ་དག་གི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་ཐོག་མ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ནི་བརྩོན་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལ་མ་ཐོབ་པའི་ཚེ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་གགས་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་སྤྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་མཐུའི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །ཐོབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ཤ་སྦྲང་དང་སྦྲང་བུ་མཆུ་རིངས་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་གགས་ལྟ་བུས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་གང་ཡིན པ་འདི་ནི་དགའ་བའི་ཁམས་ཏེ།ཁམས་དེ་དག་ནི་རང་གི་ཡུལ་ནས་ཡུལ་གཞན་དུ་མི་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །འགྲོ་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཁམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་དེ་དག་ཉིད་གཉིས་ཀ་ལ་རྟག་ཏུ་གུས་པར་སྦྱོར་བར་སྦྱོར་བ་མི་ལྷོད་པའི་རྟུལ་ཕོད་པའི་ཁམས་སོ། ། དེ་ལ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འདུན་པ་བསྐྱེད་པ་ནི་བརྩོན་པའི་ཁམས་སོ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལས་བརྩམས་ཏེ་དགེ་བའི་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་སྤ་བཀོང་བར་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནི་མཐུའི་ཁམས་སོ། །གནོད་བྱེད་ཀྱི་སྡུག བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་།བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། ཁམས་འཁྲུགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་དགའ་བའི་ཁམས་སོ། །ངན་ངོན་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཁམས་སོ། །ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་རྟག་ ཏུ་གུས་པར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ནི་རྟུལ་ཕོད་པའི་ཁམས་ཏེ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་གི་ཁམས་དང་རྣམ་པ་ཇི་སྙེད་པའི་ཁམས་ཙམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་གཉིས་ནི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱིས་ཐ་དད་པ་དང་། རང་གི་རིགས་ཀྱིས་ཐ་དད་པའོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱིས་ཐ་དད་པ་ནི་མིག་གི་ཁམས་ཀྱང་གཞན་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱང་གཞན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱང་གཞན་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། ། དེ་ལ་རང་གི་རིགས་ཀྱིས་ཐ་དད་པ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བའི་ཁམས་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡང་སྐྱེ་བའོ། །ཁམས་ཀྱི་སུམ་ཕྲུགས་གསུམ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་ཁམས གཉིས་ནི་རྒྱུ་བཞིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བཞི་གང་ཞེ་ན། ཕྱི་རོལ་གྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། ནང་གི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། གཏན་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔའི་འདོད་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་པོའོ། །རྟོག་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་ལ་ངེས་པར འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ནི་བསམ་གཏན་གོང་མ་རྣམས་སོ།།གཟུགས་དང་ཐོགས་པ་དང་ཐ་དད་པའི་འདུ་ཤེས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སོ། །ནམ་མཁའ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཅི་ཡང་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ནི་དེའི་གོང་མའི་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཚང་བར་ཡོད་དོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་གཟུགས་ཅན་ལྔ་ ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ།ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལུས་སོ།

这两种是如来们的稀有殊胜之法，即：虽然宣说一切法无我，但众生自作与他作也不会失坏。其中众生略说有二种：在家人与出家人。其中，在家众生为受用诸物而初始发起，故称为精进界。其中，未获得时，虽有如精进障碍般的因，但心生欢喜者，即称为彼等之力界。虽已获得，但不因蚊虻及长嘴虫等损害如精进障碍般而退转者，此即是喜界。此等界不从自处往他处。当知往他处是出离界。彼等众生于二者皆恒时恭敬精进不懈怠即是勇猛界。
其中，欲求出家者为出家而生起决定意乐是精进界。就出家方面而言，为获得广大善法而无怯懦故是力界。不为种种损害之苦及精进所生苦与界紊乱等所损害是喜界。不以微劣为足故是出离界。乃至命终恒时恭敬精进故是勇猛界。彼等一切亦即当知仅是自界及种种界而已。此二是诸界之差别界，何为二者？即：他类差别与自类差别。
其中他类差别者，即眼界是他，色界是他，眼识界也是他，如是乃至意识界亦复如是。其中自类差别者，即依于乐受、苦受及不苦不乐受界本身而生起三种受。三种界聚及二种出离界，当知由四因安立，何为四？即：外不出离与出离，内不出离与出离，究竟不出离与出离，及无增上慢。
其中，依于外五欲功德贪著而安立欲界。为出离彼故有色界初禅。为出离寻伺、喜乐故有上地诸禅。为出离色、碍及种种想故有属于空无边处的无色界。为出离空、识及无所有想故有彼上地诸无色。如是，当知由出离外处故有三界。色界中具足内六处。无色界中超越五种色法，唯有意处。

།འགོག་པའི་ཁམས་ནི་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་པོ་གཞན་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་ བྱའོ།།འདོད་པའི་རྣམས་ལས་ནི་གཟུགས་རྣམས་གཏན་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་རྣམས་ལས་གཏན་ཏུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་ལས་གཏན་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འགོག་པའོ། ། དེ་ལྟར་ན་གཏན་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་ཁམས་ལྔ་དང་དྲུག་རྣམ་པར་གཞག་པར རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དགེ་སློང་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་ལ་དགའ་ཞིང་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཞི་གནས་ཡོངས་ སུ་བསྒོམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ལྷག་མཐོང་ལ་བརྟེན་ནས་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་དང་།ལྷག་མཐོང་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཞི་གནས་ལ་བརྟེན་ནས། ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཉེ་ བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་དང་།དེ་གཉིས་ཀ་ཕྲུགས་སུ་ལྡན་པའི་སེམས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་དང་།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པར་ཕུང་པོའི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའོ། །འདི་གཉིས་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ ཆོས་འདུལ་བ་ལ་སྟོན་པ་དང་།ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་མཚར་གྱི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། ལྟ་བ་དང་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་མཚུངས་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །འདི་གཉིས་ཀ་ཡང་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་བ་རྣམས་ལ་ནི་མེད་དེ། ཐ་དད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་གཉིས་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱིས་པའི་རྟགས་ཡིན་ཏེ། བདག་དང་གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པར་ཞུགས་པ་དང་། གནས་བཞི་ལ་མི་མཁས་པའོ། །དེ་ལ་གནོད་པ་སྒྲུབ་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། ཕ་རོལ་གྱི་བྱེ་བྲག་དང་། ནང་གི་བྱེ་བྲག་དང་། དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། རྒྱུད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བཞི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མི་མ་ཡིན་པས་བྱས་པའི་ཡམས་ཀྱི་ནད་གང་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། མིས་བྱས་པའི་གནོད་པ་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་དང་དེ་གཉིས་འབྱུང་དུ་དོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ད་དུང མ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་འཇིགས་པ་འདི་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ།།དེ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཁམས་འཁྲུགས་པའི་ནད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་གང་ཡིན་པ་དང་། སྡུག་པ་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། འདོད་པས་ཕོངས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཁྲུགས་པ་སྟེ།ནང་གི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འབྱུང་དུ་དོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ད་ལྟར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དེ་འདས་པའི་དུས་ན་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་ལ།མ་འོངས་པ་ན་ཡང་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །དེ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུས་བདག་ཉིད་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱེད་ལ། གཞན་དག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱེད་དེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་ཡང་དག་པར་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པ་ཡང་། སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྔ་མ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་བདག་ཉིད་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།

超越六种灭界，因此应当了知，由于从内处非决定出离和决定出离的缘故，而建立其他三界。欲界诸法永远不能决定出离色法。无色界诸法也同样永远不能决定出离色法。从任何有为法中永远决定出离即是灭。如是应当了知，由于非永远决定出离和决定出离的缘故而建立三界。
从断除增上慢的遍知门中，应当了知建立五界和六界，如等持地中所说。比丘喜爱内心正定，精进于修习止观，略说应当了知以五种方式心得解脱：以修习止的心依于观而从止分随顺的近烦恼中心得解脱；以修习观的心依于止而从观分随顺的近烦恼中心得解脱；由具足彼二者的心离近烦恼而从一切见所断的诸行中心得解脱；由修习有余涅槃界而从一切修所断的诸行中心得解脱；由无余依而从一切蕴行中心得解脱。
此二者是善说法律中导师和声闻们的稀有法，即见解和言说相同，见解和言说最胜。此二者外道中都没有，因为是差别的和出离涅槃之外的缘故。此二者是愚者的愚者之相，即趣入损害自他和不善巧于四处。
其中应当了知损害成就有四种：哪四种？由他缘差别、内缘差别、时间差别和相续差别而生起四种苦故。其中非人所作的疫病和人所作的损害，以及对彼二者生起的担忧所生尚未发生的怖畏，此是他缘所生之苦。
其中由自身界紊乱的病因所生的病，以及所爱变异和贫乏欲望所生的烦恼心，此是紊乱，是内缘所生之苦，也应当了知如前有担忧所生。如现在这样，过去时中也为一切种苦所苦，未来也将如是，此是时间差别之苦。由邪行因使自己苦恼也使他人苦恼，以及彼相续精进修行也成为苦恼，此应当了知是相续差别之苦。其中前三种是趣入损害自己。

།ཐ་མ་གཅིག་གིས་ནི་གཞན་དག་ལ་ཡང་བྱེད་དོ། །གནས་བཞི་པོ་གང་དག་ལ་མི་མཁས་ཤེ་ན། ཁམས་རྣམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་མཁས་པའི་རྟགས་གཉིས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྟེན་དང་དམིགས་པ་དང་རང གི་རིགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཟུགས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔའི་གནས་དང་། བྱེད་པ་དང་། བྱེད་དུ་འཇུག་པའི་རྟེན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ནི་ཁམས་དྲུག་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གནས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་ཚུལ་ གྱིས་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་བཞིའོ།།བྱེད་པའི་རྟེན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་སོ། །བྱེད་དུ་འཇུག་པའི་རྟེན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་དང་ རྟོག་པའི་རྟེན་གྱི་དོན་གྱིས་ནི་འདོད་པ་དང་།གནོད་སེམས་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་ཁམས་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པ་དྲུག་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་འཆིང་བའི་རྟེན་གྱི་དོན་གྱིས་ནི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་ བདེ་བ་དང་།ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། མ་རིག་པའི་ཁམས་གཞན་དྲུག་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ནི་ལོག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་རྟོག་པ་འབྱུང་ལ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ནི་ཡང་དག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་རྟོག་ པ་འབྱུང་ངོ་།།ཁམས་གསུམ་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་གྱིས་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་མིང་དུ་གཏོགས་པའི་ཁམས་བཞི་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ལ་རྣམ་པར་ དག་ན་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་མ་དག་པ་དང་།རྣམ་པར་དག་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་དོན་གྱིས་ནི་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་གསུམ་ རྣམ་པར་གཞག་གོ།།ནང་གི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་དོན་གྱིས་ཀྱང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་། འགོག་པའི་ཁམས་གཞན་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཕྱི་རོལ་དང་ནང་གི་གཞིའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས།དམ་པའི་ཆོས་དང་དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཐོས་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་དང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གནས་ཀྱི་གཏམ་གྱི་གཞི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་དོན་གྱིས་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཁམས་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་ པར་བྱའོ།།སྡུག་བསྔལ་དང་ཉོན་མོངས་པ་མང་པོ་དང་འབྲིང་དང་ཉུང་ངུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་དོན་གྱིས་ནི་ངན་པ་དང་འབྲིང་དང་གྱ་ནོམ་པའི་ཁམས་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོའི་ཁམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངན་པ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་འབྲིང་དང་ ཉོན་མོངས་པ་འབྲིང་ནི་འབྲིང་ཡིན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུ་ནི་གྱ་ནོམ་པ་ཡིན་ནོ། །ངན་པ་དང་འབྲིང་དང་གྱ་ནོམ་པའི་ཁམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས། དེའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའི་དོན་དང་། དེའི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའི་དོན་གྱིས་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཁམས་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དགེ་བ་བསྒོམ་པ་དེས་རྣམ་པར་དག་པ་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་ནི་སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པ་དང་། སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཁམས་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རིལ་གྱིས མ་བཅིངས་པའི་དོན་དང་འཆིང་བ་མེད་པའི་དོན་དང་།རིལ་གྱིས་བཅིངས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་བྱིས་པ་དང་། ཐུན་མོང་བ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་དོན་གྱིས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ དང་།ཟག་པ་མེད་པའི་ཁམས་གཉིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།

最后一个也对其他进行。对于哪四处不善巧呢？即对界、处、缘起、处非处。与此相反的是两种善巧的标志，应当了知。
其中，应当了知十八界的安立是依据非色法意处的所依、所缘及自类活动的差别。
应当了知六界的安立是依据五种色处的处所、作用和发起作用的所依方式，即以处所所依的方式安立地等四界，以作用所依的方式安立虚空界，以发起作用所依的方式安立识界。
以染污分和清净分相应的想和寻思所依的意义，安立欲界、害心界、害界及其对治等六界。
以贪欲、嗔恚、愚痴系缚所依的意义，安立乐、苦、喜、忧、舍、无明等其他六界。
这些从非如理作意中生起邪想和邪寻思，从如理作意中生起正想和正寻思。
以三界染污分和清净分普遍趣入的意义，安立受等属名的四界，因为染污时成为染污，清净时成为清净，即是依据它们的不清净和清净而安立。
如前，以外在非出离和出离的意义，安立欲界、色界、无色界三界。
以内在非出离和出离的意义，也安立色界、无色界、灭界等其他三界。
依据外在和内在基础的出离与非出离，以听闻正法与非正法、如理作意与非如理作意的处所言论基础三种的意义，应当了知安立过去、未来、现在三界。
以遍知大、中、小苦和烦恼的意义，安立下、中、上三界，即大苦和大烦恼界是下界，中等苦和中等烦恼是中界，小苦和小烦恼是上界。
遍知下、中、上界后，以断除其因的意义和修习其对治的意义，应当了知安立善、不善、无记三界。
由彼善修所得清净差别的门中，应当了知安立有学、无学、非有学非无学三界，即是以完全未系缚的意义、无系缚的意义和完全系缚的意义。
以有学和无学二者的果位是凡夫共同、不共同，具有世间和出世间法的意义，应当了知安立有漏、无漏二界。

།འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྟག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་།བླ་ན་ཡོད་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ནི་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་པའི་ཁམས་གཉིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་ རིག་པར་བྱའོ།།ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་བསྟེན་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐར་ཐུག་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡན་ཆད་དུ་ན་ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་དོ། །སྐྱེ་མཆེད་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པ་ ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་འགྲོ་བ་ལྔར་འགྲོ་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ལམ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། ངན་པ་ནི་ངན་འགྲོར་ འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།འབྲིང་ནི་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །མཆོག་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ལམ་གྱི་མཆོག་ལ་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་མཆོག་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བར་འགྱུར་བའམ། བརྒྱ་བྱིན་དུ་འགྱུར་བའམ། བདུད་དུ་འགྱུར་བའམ། ཚངས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་དག་དེ་ལས་གཞན་པའི་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་གམ་བུད་མེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཟླ་མེད་པ་དེ་ནི་གནས་ཡིན་ནོ། ། མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྲོ་བའི་ལམ་ལ་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་པོ། །དེ་རྣམས་ལས་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ དེ་དག་གི་བྱང་ཆུབ་དེ་ནི།སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ན། གང་ཟག་བླ་ན་མེད་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་མ་ཡིན་པ་དམའ་བའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམ་པ་དག་གི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའི་བདག་པོ་ཐོབ་པ་དེ་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་ འཕགས་པ་ཡིན་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལྟ་ཅི་སྨོས།དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གང་ཟག་གིས་སྤྱད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་སྤྱད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་གནས་གང་ཡིན་པ་དག་སྟེ། མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།། །། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་གཞི་བསྡུ་བ། བམ་པོ་བཅོ་བརྒྱད་པ། སྡོམ་ནི། རང་བཞིན་རྒྱུ་དང་ལྟ་བ་དང་། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་གང་ཟག་གྲོལ། །འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་རིགས་པ་དང་། །ཞི་དང་རྟག་པ་ཐ་མ་ཡིན། །ཚོར་བ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་རིག་པར་བྱ། རྒྱུ་ཡང་རིག པར་བྱ།ཚོར་བ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ཡང་རིག་པར་བྱ། ཚོར་བ་རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ་། །ཚོར་བ་མྱོང་བའི་གང་ཟག་སོ་སོར་བརྟགས་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡང་རིག་པར་བྱ། དེ་བཞིན་ དུ་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཁྱད་པར་ཡང་རིག་པར་བྱ།ཚོར་བ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་རིག་པར་བྱ། ཚོར་བ་གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་བ་འདི་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་རིགས་པ་ཡང་རིག་པར་བྱ། ཚོར་བ་རྣམས་རྣམ་ པར་ཞི་བ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་ཡང་རིག་པར་བྱ།ཚོར་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཚོར་བ་བརྟག་པར་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མདོར་བསྡུ་ན་ཚོར་བ་གསུམ་ནི་ཚོར་བ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །རིག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་རྒྱུའོ། །བདེ་བའི་ཚོར་བ་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ པ་དང་།འདོད་ཆགས་ཀྱི་གནས་ཡིན་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ནི་ཕྱི་མའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་བ་ནི་ཟུག་རྔུ་མ་ཕྱིན་པ་དང་འདྲ་བར་གནོད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་ བསྔལ་བ་ནི་ཟུག་རྔུ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།

应当了知，由于世间和出世间这两者的常与无常、有上和无上的缘故，安立有为界和无为界这两种界。由于修持梵行是趋近涅槃和以涅槃为究竟，因此在此之上不再安立其他界。
对于处、缘起、处非处的善巧，如声闻地中所说。其中处非处善巧略说，是关于五趣道和涅槃道。这些道路总摄为三种：下等是趣向恶趣之道，中等是趣向善趣之道，上等是趣向涅槃之道。
为什么这样说呢？趋入善趣道中最胜者，将获得世间最殊胜圆满，即：成为转轮王、帝释天、魔王或梵天。除此之外，无论男女都无与之匹敌，这是合理的。
趋入涅槃道者将获得一切众生中最殊胜果位，即：声闻、独觉和无上菩提。其中最殊胜的如来的菩提，在三千大千世界中是无上和最殊胜的补特伽罗。即使是趋入较低菩提者的功德，也超胜于获得世间主位者，更何况是如来。
这些是什么呢？是具足正见补特伽罗不应行持，而是凡夫所应行持的处所，应当如经中所说般了知。
瑜伽师地论摄事分第十八品 总说：自性、因及见，烦恼及解脱，差别入理性，寂静常为后。
应当了知诸受的自性、因、正见诸受、诸受的烦恼。应当了知经验诸受的补特伽罗有择力和无择力二者的差别，同样应当了知未解脱和已解脱的差别。
应当了知诸受趣入的种种差别。应当了知'无论何受皆是苦'的道理。应当了知诸受寂灭极为清净。应当观察一切受相。
其中略说，三受是诸受的自性。三种明是因。应当观察乐受是变异法、是贪欲处、贪欲是未来苦因，故乐受是苦。
现前的苦受如未拔除的箭般本性是害，故应观苦受如箭。

།སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་མེད་པར་གྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་དེ་མི་རྟག་པ་ཡིན་པ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་བ་ཡང་འགག་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉི་ག་འང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་མཐུན་པས་ན་སྡུག་ བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་།འགག་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཚོར་བ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་འདི་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བ་ལས་ནི་འདོད་ཆགས། སྡུག་བསྔལ་བ་ ལས་ནི་ཞེ་སྡང་།སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལས་ནི་མ་རིག་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་ཚོར་བ་རྣམས་ལས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པའི་ནི་ཐམས་ཅད་མ་སྤངས་པས་བག་ལ་ཉལ་རྒྱལ་བར་འགྱུར་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དམིགས་ པ་རང་རང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དེས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྐྱེས་པ་དེ་དག་དེའི་རྗེས་ལ་རྒྱུད་དེ་ཉིད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་འབྲེལ་བ་གཉིད་ལོག་པ་བཞིན་འདུག་པས་ན་བག་ལ་ཉལ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་འདིར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་ནི་བག་ལ་ཉལ་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་བསལ་བ་ ཙམ་གྱི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་གང་ཟག་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཚོར་བ་མྱོང་བ་ན་ཤིན་ཏུ་སེམས་ངལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་བ་དེ་ཡང་མྱོང་བར་འགྱུར་ལ། དེ་མ་ཡིན་ བའི་བདེ་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་མ་སྤངས་པས་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཚངས་པར་གནས་པའི་ཚོར་བ་ནི་སའི་འོག་ཅེས་བྱ་སྟེ་གཏིང་ཡང་མི་སླེབས་སོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པར་ རིག་པར་བྱའོ།།ཚོར་བ་རྣམས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་ནི་ཟུག་རྔུ་གཉིས་ཀྱིས་ཕོག་པའི་མིས་ཟུག་རྔུ་གཉིས་མྱོང་བ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཚོར་བ་ཚང་བར་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་ པས་ནི་ཚོར་བ་གསུམ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ།།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེའི་ཚེ་འདིའི་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་དང་། ཚེ་འདིའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་དེ་གསུམ་གྱིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་མྱོང་བར་ འགྱུར་རོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཚོར་བ་གསུམ་མྱོང་བ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་དེ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཚོར་བ་ལུས་ལས་སྐྱེས་པ་ཞིག་ཅིང་མེད་པར་གྱུར་ལ་མི་གནས་པ་དང་། མྱུར་དུ་འགྲོ་ཞིང་དུས་གཞན་དུ་འདྲ་བའི་རྒྱུད་ཀྱིས་མི་ གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རླུང་གི་ཚུབ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།འདྲ་བའི་རྒྱུད་ཀྱིས་ཅུང་ཟད་ཙམ་གནས་ཏེ། དེའི་མོད་ལ་མི་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྡོང་བུ་སར་གློ་བུར་བའི་རིགས་འོངས་པ་ལྟ་བུར་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་དེ་དག་གི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་རང་བཞིན་དང་། རྟེན་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཐ་དད་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པའི་ཚོར་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐམས་ཅད་དོ། །ཟང་ཟིང་མེད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །འཆུམས་པ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ རྣམས་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚོར་བའོ།།ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་། མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པའི་ས་པའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལས་འབྱུང་བའི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ བའི་ཚོར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡིན་པར་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་བས་བསྒྲུབ་མི་དགོས་སོ།།ཚོར་བ་གཉིས་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དང་། དེ་དང་མཐུན་ པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ།

凡是既非苦又非乐的无感受，由于是无常的，以及现前的也是灭法的缘故，二者都随顺结生，所以非苦非乐是无常和灭法性，应当如是观察。这是对诸受的如实观察，因为任何感受都是趋入'此是苦'的缘故。
从乐受生贪欲，从苦受生嗔恨，从非苦非乐受增长无明，这是诸受的烦恼。
在乐等一切状态中安住的，由于未断一切而成为随眠胜，然而由各自所缘境界所生的缠缚，其后如同睡眠般与烦恼相连而住于相续中，故称为随眠。
此中，修习梵行是为了摧毁随眠，而不仅仅是为了除去缠缚。
不具择力的补特伽罗在感受苦受时会极度心疲，他不仅会感受现前的身心之苦，而且由于未断除其他乐受和非苦非乐受而与之相应，因此梵住的感受称为地下，深度也无法到达。应知具择力者与此相反。
心未从诸受解脱者，如同被两根刺扎的人感受两根刺一样，会完全感受苦受。由贪嗔痴令心成为烦恼性，则会感受三受。
也会感受具有生等苦，如是则于此时感受此世大苦、此世烦恼、后世苦处这三种近恼。
与此相反即是心解脱，应知感受三受二者的差别不在于此。
其中，从身体生起的感受，破坏消失而不住，迅速离去且不以相似相续而住的诸受，应观为如风旋。
以相似相续稍住，不即刻改变的诸受，应观为如地上暂时放置的木块。
其中，应从自性、所依、烦恼分和清净分的差别来了知它们的行相差别。
其中，有所依的感受是一切世间的。无所依的是出世间的。
依止贪著的是从五欲功德所生的烦恼感受。
依止出离的是等持地和非等持地的出离和远离所生的一切善法相应的感受。
苦受是苦性这一点，由一切众生现量成立故不须成立。
应由两种因相信两种受是苦性：非苦非乐受和与之相应的诸行是无常的缘故。

།བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་། དེ་དང་མཐུན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རིགས་པ་འདིས་ནི་ཚོར་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་འདི་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །མདོར་བསྡུ་ན་ཚོར་བ་ རྣམ་པར་ཞི་བར་འགྱུར་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།གོང་མ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་ལ་བརྟེན་པས།ས་འོག་མའི་ཚོར་བ་རྣམ་པར་ཞི་བར་འགྱུར་བ་དང་། རེ་ཞིག་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པས་རྣམ་པར་ཞི་བ་དང་ཕྱི་མ་ལ་གཏན་དུ་མི་འཇུག་པས་རྣམ་པར་ཞི་བའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཞི་བའོ།།གཏན་དུ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཞི་བ་ནི་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྨྲ་བ་ལ་དགའ་ཞིང་སྨྲ་བ་ལ་ཞུགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་འདོད་ཅིང་གཅིག་ལ་གཅིག་ཀུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་ནི་ངག་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ སྙོམས་པར་ཞུགས་ན་རྣམ་པར་ཞི་བར་འགྱུར་རོ།།གཞན་ཡང་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ངག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་དེ་། དེ་དག་གིས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་ཐོབ་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ལས་ལངས་པའི་ངག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་དོ། །སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ནི་ མི་བྱེད་དེ་།སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་རྣམས་ནི་ཆ་ཕྲ་བར་འཇུག་པ་ཡིན་པས་ངག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དེ་ལ་གནས་པའི་ངག་ནི་རྣམ་པར་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་རྣམ་གྲངས་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ རྣམས་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་ཞིང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ན་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དང་བྲལ་བའི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཤིང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། སྤངས་ ཤིང་སྤངས་ནས་དེའི་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དེ་ལས་ཆགས་པར་གྱུར་བ་མེད་པ་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བར་གྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཚོར་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་ཚོར་བ་བརྟག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རང་བཞིན་དང་། ད་ལྟར་འཇུག་པ་ དང་ལྡོག་པའི་རྒྱུ་དང་།ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་མི་འཇུག་པའི་རྒྱུ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་སྒོ་ནས་ནི་བརྟག་པའོ། །སྡོམ་ནི། ཚོར་བ་སྐྱེ་དང་འགག་པ་དང་། །ཆུང་སོགས་བྱེ་བྲག་ ལྟ་བའི་མཆོག།ཚོར་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ལན་གདབ་པ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚོར་བ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྐྱེན་གསུམ་གྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདུན་པའི་རྐྱེན་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་བརྟེན་ཏོ། །རྟོག་པའི་རྐྱེན་ནི་འདས་པའི་ དུས་ལ་བརྟེན་ཏོ།།རེག་པའི་རྐྱེན་ནི་ཡུལ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་བའི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ལ་བརྟེན་ཏོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་བརྒྱད་དེ། ཁྱིམ་པ་རྣམས་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ རྣམས་དང་།འདོད་པ་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་དང་། དེ་ཡན་ཆད་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་གྱི་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་དང་།འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་བ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ནས། ལོག་པར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཤེས་པ་ཅན་གྱི་བར་རྣམས་དང་། ཆོས་འདི་བའི་འཇིག་རྟེན་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནས་ཡང་དག་པའི་རྣམ་ པར་གྲོལ་བ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་བར་རྣམས་དང་།ཆོས་འདི་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཏེ། རིས་བརྒྱད་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཚོར་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བར་རིག་པར་བྱའོ།

由于乐受以及与之相应的诸行是变异性的缘故，以此理趣应当了知任何感受在此都是苦的。简而言之，应当了知感受寂灭有三种：依靠上地等持之地而下地的感受寂灭，暂时不行而寂灭，以及后来永不趣入而寂灭。其中，暂时不行是寂灭。应当了知永远行持的法性寂灭是不存在的。
对于喜欢言说、投入言说、具有烦恼、贪求并互相交谈的言语，入初禅等持时即会寂灭。此外，粗大的寻伺会引发言语，它们会引发未得定和从得定出定时的言语。等持时则不会引发，因为等持时的寻伺是细微趣入的，不会引发言语。因此，住于其中的言语称为寂灭，这是第二种。
观察贪嗔痴的过患而住于瑜伽行时，将会体验远离贪嗔痴的感受。完全了知贪嗔痴并断除后，其心不再执著于贪嗔痴，称为解脱。
应当了知以七种方式观察一切感受：自性、现行、退失之因、后世趣入之因、后世不趣入之因、烦恼趣入之因、清净之因，从清净门而观察。总偈：感受生与灭，小等差别见，感受之分类，分类作答复。
略说一切众生应断的一切感受由三缘而生：欲求缘依未来时，寻思缘依过去时，触缘依现前境界的现在时。
什么是一切众生？略说有八类众生：在家众、出家众、未离欲贪者、已离欲贪者、未离初禅贪者、已离初禅贪者、从此以上乃至离非想非非想处贪者、此外邪见乃至邪解脱知见的外道世间等持者、此法中正见乃至具正解脱知见的世间等持者、此法中出世间等持者。应当了知以这八类众生遍知感受的体验门收摄一切众生类。

། དེ་ལ་ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་འདོད་པ་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚོར་བ་ནི་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ལྷག་པར་ཞེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྟོབས་དང་།ཡུལ་གྱི་སྟོབས་སོ། །དེ་ལ་ཁྱིམ་པ་འདོད་པ་ཡོངས་སུ ཚོལ་ཞིང་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེས་པ་ནི་ལྷག་པར་ཞེན་པའི་སྟོབས་དང་།དེ་ཉིད་སྔོན་མྱོང་བའི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྟོབས་དང་། ཡུལ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་བ་ན་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའི་ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་གང་ཟག་དེའི་འདུན་པ་དང་ རྟོག་པ་དང་རེག་པ་རྣམས་ནི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཀྱང་དེའི་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཐོག་མར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་འདུན་པ་དང་རྟོག་པ་དང་རེག་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་དེའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་ བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་སྐྱེས་ཟིན་པ་དང་དུ་ལེན་ཏེ་སྤོང་བར་མི་བྱེད་ཅིང་། སེལ་བར་མི་བྱེད་ན་ནི་དེ་ལྟར་དེའི་ཚོར་བ་རྒྱུན་དུ་གནས་པ་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་བས་རྣམ་པར་ཞི་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་རྣམ་པར་མ་ཞི་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒྱུན་དུ་གནས་པའི་ཚོར་བ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཐོག་ མར་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུན་དུ་གནས་པ་རྣམས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་།དེའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་རྣམས་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དེ་རྣམ་པར་མ་ཞི་བའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བ་འདི་ནི་རྣམ་གྲངས་ གཉིས་པའོ།།དེ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ནི་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་བའི་ཕྱིར་ལྷག་པར་ཞེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་འདུན་པ་ནི་རྣམ་པར་ཞི་བ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་རྟོག་པ་རྣམས་དང་། རེག་པ་ནི་རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་ ཡིན་ཏེ།དེས་ན་དེ་གཅིག་པུར་འདུག་ཅིང་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་མ་བསྒོམས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱོ་བར་ཡང་མ་བྱས་པས་སྔོན་མྱོང་བའི་ཡུལ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྟོག་པ་རྣམས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་དོ། །ཡུལ་ལ་རགས་ པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་བ་ལ་ཡང་རེག་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་དོ།།རྟོག་པ་ལ་ཉེས་པར་ལྟ་བའི་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་བསྒོམས་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་རྣམས་རྣམ་པར་ཞི་བར་གྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །འདུན་པ་ནི་སྔ་ནས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཞི་ བའོ།།རེག་པ་གཅིག་པུ་ནི་ཡུལ་རགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་བ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རེག་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཞི་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པའི་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ན་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པར་ཞི་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་རྣམ་གྲངས་གཅིག་གོ། །གཞན་ཡང་འདོད་ པ་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་ཁ་ཅིག་ནི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་འདོད་པའི་འདུན་པ་མ་སྤངས་པ་དང་།རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རེག་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་རྣམས་ལ་འདོད་པའི་འདུན་པ་སྤངས་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་འདུན་པ་ནི་རྣམ་པར་ཞི་ལ་རྟོག་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་མ་ཞི་བའོ།།བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡན་ཆད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་ནི་བྲལ་བ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་ནི་མ་བྲལ་བ་ནི་གཉིས་ནི་རྣམ་པར་ཞི་ལ། རེག་པ་ནི་རྣམ་པར་མ་ ཞི་བའོ།།སྲིད་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པས་ནི་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ཞི་བར་འགྱུར་ཏེ་འདི་ནི་རྣམ་གྲངས་གཉིས་པའོ། །དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ནས། ལོག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཤེས་པ་ཅན་གྱི་བར་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་ནི་དེའི་རྐྱེན་ གྱིས་ཚོར་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ལེན་པ་དེའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཡང་འབྲེལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དེ་རྣམ་པར་མ་ཞི་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།

对于在家人和出家人中未离贪欲者的烦恼性感受，由三种因缘而生：增上执著力、作意力和境界力。其中，在家人为了追求欲望并享用而生起的欲念，是增上执著力；对此前已经体验过的非如理作意，是作意力；当境界现前时享用，是境界力所致。由此，彼等补特伽罗的欲念、寻思和触受都因其运行而不得寂静。
由此因缘，其三种感受也随之生起。首先因烦恼性的欲念、寻思和触受的运行，而体验由此因缘所生的感受。若对已生起的随顺接受而不断除、不消除，则其感受相续不断，与心续相连而不得寂静。由于不寂静的因缘，也将体验相续存在的感受。
首先因欲念等相续存在而运行，由此因缘体验感受，以及由于未断除与此相应的随眠烦恼，而成为不寂静的因缘，这是第二种情况。
其中，已出家但未离贪者，因已舍弃欲望，故由增上执著力所摄的欲念已得寂静。但由作意力和境界力所摄的寻思和触受则未寂静。因此，当其独处而未修习对治寻思，也未对一切生起厌离时，便会对曾经历的境界生起非如理作意的寻思。对于粗重现前的境界也会生起触受。
对于观察寻思过患者，虽已修习其对治，但因未完全离贪，故其寻思已得寂静。欲念早已寂静。唯有触受因对粗重现前境界生起烦恼性触受而未得寂静。若已离欲贪，则应知一切皆得寂静，这是第一种情况。
复次，对于未离欲贪者，有些因未断除对欲望的欲念，以及未断除寻思的烦恼性触受，故一切皆未寂静。断除对欲望的欲念后，入初禅定者，其欲念已寂静而寻思未寂静。
已离初禅以上贪欲，未离非想非非想处贪欲者，二者已寂静而触受未寂静。若已超越三有，则一切皆得寂静，这是第二种情况。
其中，外道世间等持者，从邪见乃至邪解脱知见者，皆由此因缘而生感受。对于反复接受并与其相应随眠烦恼相连者，则由不寂静因缘而生感受。

།ཆོས་འདི་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྣམ་ པར་གྲོལ་བའི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་དེའི་རྐྱེན་དང་དུ་ལེན་ཅིང་།དེའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་འབྲེལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དེ་རྣམ་པར་མ་ཞི་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་འདི་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་ཞུགས་པའི་ལམ་ལ་གནས་ལ་དོན་མ་རྫོགས་པ་ རྣམས་ཀྱིས་མ་ཐོབ་པ་དང་།མ་རྟོགས་པ་དང་།མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནམ་ཞིག་བདག་གིས་གནས་དེ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཞིང་གུ་སྙམ་པའི་འདུན་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་སྦྱར་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་དེའི་ཚེ་ ཚོར་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་འདུན་པ་ནི་རྣམ་པར་ཞི་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྣམ་པར་ཞི་བའི་རྐྱེན་དེས་ན་མཆོག་ཏུ་རབ་ཏུ་ཞི་བ་བླ་ན་མེད་པའི་ཚོར་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ཚོར་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་བཅས་པ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཐབས་དང་བཅས་ པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ།དེ་བས་ན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་དགེ་སྦྱོང་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་དགེ་སྦྱོང་དུ་འཛིན་པ་དང་། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་བྲམ་ཟེར་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ། །རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་ ནི་སྤྱིར་ན་རེག་པའི་རྐྱེན་ཅན་ཡིན་ནོ།།རྐྱེན་དེའི་རྐྱེན་ནི་འདུན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །རྟོག་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་ལ་རྨོངས་པས་བསྡུས་པའི་མ་རིག་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་བའི་གནས་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དེའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་རྒྱུད་ ལ་ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་འགགས་ན་ཡང་དེ་རྣམས་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་ནི་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རབ་ཏུ་དབེན་པའི་དགའ་བ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ། གནས་པ་ནི་ ཆོས་ལྔ་ནི་སྤོང་ལ།ཆོས་ལྔ་བསྒོམ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ།མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་ལས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་རྣམས་ཀྱི་ཐ་མ་དང་། འབྲིང་དང་མཆོག་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་ བཞི་པོ་རྣམས་ལ་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ས་པའི་བཏང་སྙོམས་ནི་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་ཟང་ཟིང་མེད་པའོ། །དེ་ཡན་ཆད་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་དེ་ནི་ཆེས་ཟང་ཟིང་མེད་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་ གོ།།ཚོར་བ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་རྣམ་པ་བཅུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཡང་དག་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། འཇུག་པའི་རྟེན་གྱི་བྱེ་བྲག་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། ཇི་སྙེད་ཡོད་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། འཇུག་པའི་སྒོའི་བྱེ་བྲག་དང་། ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒོའི་བྱེ་བྲག་དང་།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོའི་བྱེ་བྲག་དང་། དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། སྐད་ཅིག་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་ཅིང་འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་གོ། །དེ་ལ་ཁ་ཅིག་བློ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཚོར་བ་ནི་གཉིས་ཁོ་ནར་ཟད་དེ། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་མེད་པ་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བར་ཟད་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས བཏགས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་སྟེ།དེ་ལ་བརྡ་སྤྲད་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བདེ་བ་ནི་གཉིས་ཏེ། འདོད་པའི་བདེ་བ་དང་། དབེན་པའི་བདེ་བའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དབེན་པའི་བདེ་བ་དེ་ཡང་ཐ་མ་དང་། འབྲིང་དང་། གོང་ན་མེད་པ་སྟེ། ཐ་མ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་མན་ཆད་དོ། ། འབྲིང་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའོ། །མཆོག་ནི་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའོ།

此法中，从世间等至到解脱，以及具有正解脱智者，随顺其缘，与其方面烦恼相关者，由于其未寂灭之缘而生起感受。
此法中，入于出世间等至道中而未圆满目标者，为了证得未得、未悟、未现证之境界，而生起'何时我能获得此境界'的欲求，如是乃至如前广说。此为未寂灭，由其缘故，彼时生起感受。
圆满目标之欲求是寂灭的，由其寂灭之缘故，生起无上最极寂静之感受。
彼者如实了知一切感受皆有出离及具出离方便，因此如前所说，于诸正沙门中被视为沙门，于诸婆罗门中被视为婆罗门。不了知者则不被如是视之。
其中，一切感受总的说来都是以触为缘。此缘之缘是欲求，也是分别，也是对境愚痴所摄之无明。
彼等一切生起之处是非如理作意，以及与其相应的相续中的烦恼。彼若灭，则彼等亦灭。应知正见等道是趣向灭的道路。
圣声闻以身证得远离喜乐而住者，断除五法，圆满修习五法，如是当知，如等持地中广说。
喜、乐、舍三者的下、中、上品，应当如理了知是在欲界及四禅中。第四禅地的舍受，因远离一切过患且极为清净，故无染著。其以上的舍受则安立为更无染著。
应知诸感受的差别有十种：真实差别、所依差别、自相差别、数量差别、自相行相差别、趣入门差别、烦恼门差别、违品对治差别、时间差别、刹那相续流转差别。
其中，有些人因智慧未圆满而作是念：感受唯有二种，即乐受与苦受。所谓非苦非乐，仅是以无乐无苦而分别，故世尊仅就乐苦寂灭而假立。
为开示此义，世尊说：乐有二种，欲乐与远离乐。其远离乐又有下、中、无上三种：下者是从无所有处以下，中者是有顶，上者是灭受想定。

།དེ་ལྟར་ཡིན་པས་ན་ཞི་བའི་བདེ་བ་ཡང་ཚོར་བ་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ། དཔེར་ན།བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བུའོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཚོར་བ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡན་ཆད། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་ཀྱི་ལྟ་བུའོ། །ཞི་བའི་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་ཡང་གསུངས་ཏེ། དཔེར་ན་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ལྟ་བུའོ། །ཡང་དག་པར་ན་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་ཞི་བའི་བདེ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་གསུངས་ཏེ།འདི་ལ་དགེ་སློང་གི་སེམས་འདོད་ཆགས་ལས་འདོད་ཆགས་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཆགས་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་ བསྡུས་ན་བདེ་བ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ།ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བའི་བདེ་བ་དང་། བསྟེན་པར་བྱ་བའི་གནས་པའི་བདེ་བ་གོང་ན་ཡོད་པ་དང་གོང་ན་མེད་པ་དང་། གཏན་དུ་མཐར་ཐུག་པ་སྟེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བདེ་བའོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་བདེ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱའོ། །བསམ་ གཏན་དང་པོ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་ནི་བསྟེན་པར་བྱ་བ་གོང་ན་ཡོད་པའི་གནས་པའི་བདེ་བའོ།།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་བསྟེན་པར་བྱ་བ་གོང་ན་མེད་པའི་གནས་པའི་བདེ་བའོ། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་བདེ་བ་གསུམ་པོ་རྣམས་ནི་གཏན་དུ་མཐར་ཐུག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བདེ་ བའོ།།ཚོར་བའི་བདེ་བ་ལས་དགོངས་ཏེ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བདེ་བའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།བདེ་བའི་ཚོར་བ་ཆད་པའི་བདེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། བདེ་བ་དེ་ཇི་ལྟ་བའི་མཆོག་གི་གནས་པའི་བདེ་བ་དང་། བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གང་ཡིན་པ་ལས་དགོངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཁ་ཅིག་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ལས་ལངས་ནས་བདག་ནི་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུར་མཆོག་ཏུ་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་གནས་པས་རིང་དུ་གནས་པར་གྱུར་ཏོ་སྙམ་དུ་ཉམས་སུ་ཚོར་བ་འདི་ནི་དགོངས་ནས་བདེ་བ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དགེ་སློང་གིས་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། འདུ ཤེས་དང་།སྲིད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་ནས་དེའི་རྗེས་ལ་ཟག་པ་ཟད་པ་འཐོབ་པ་དེ་ནི་དེའི་བདེ་བའི་མཆོག་ཡིན་པ་ནས་། སྲིད་པ་རྣམས་ཀྱི་བར་གྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བདག་མེད་པར་མཐོང་བའི་གོང་དུ་མཐོང་བ་གཞན་ཚོལ་བར་མི་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་རྟག་པར་མཐོང་བ་ལས་ནི་དེའི་ རྗེས་ལ་ཟག་པ་ཟད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དེས་མཐོང་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒོ་བཞིས་ཟག་པ་མེད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་ལས་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པའམ། ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་བཞི་ལ་བརྟེན་པའམ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཡན་ཆད་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་མན་ཆད་དམ། ལྷར་གྱུར་པ་དང་། མིར་གྱུར་པའོ། །དེ་བས་ན་ཐོས་པ་དང་། བདེ་བ་དེ་དང་། འདུ་ཤེས་དེ་དང་། སྲེད་པ་དེ་ནི་ཐོས་པ་ རྣམས་དང་།བདེ་བ་རྣམས་དང་། འདུ་ཤེས་རྣམས་དང་། སྲིད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་མཆོག་ཏུ་གསུངས་སོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གཞི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་ གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ།།འགོག་པའི་བདེན་པ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཡང་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་བས་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བའོ། །ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ བས་ན་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ།།སྐྱོ་ཞིང་མ་ཆགས་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ན་འགོག་པའི་བདེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ། །མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་གནས་པས་ན་ལམ་གྱི་བདེན་པ་སྒོམ་མོ།

因此说寂静的安乐也是感受，例如第一禅、第二禅、第三禅等。既非苦也非乐的也是感受，例如从第四禅以上直至有顶以下等。也说一切寂静感受皆无，例如灭尽定等。
实际上，世尊说寂静安乐有三种：此中比丘心从贪欲得离贪而解脱。如同从贪欲一样，从嗔恚和愚痴也是如此。将这些全部归纳为一，则成为三种安乐：应当断除的安乐、应当依止的有上住乐和无上住乐，以及究竟解脱的安乐。
其中，欲乐应当断除。从初禅到有顶之间是应当依止的有上住乐。灭尽定是应当依止的无上住乐。如前所说，这三种安乐是究竟解脱的安乐。
说灭尽定是安乐，并非是从感受的安乐而言，而是从断除乐受的安乐、如是最胜住乐、以及体验安乐而言。如有些人从定中出定后想：'我以如是最极寂静的安住而长时安住'，这种体验正是基于此而说是安乐。
比丘依于见、闻、乐、想、有等而后获得漏尽，这是其最胜安乐，乃至是诸有中最胜。其中，在见无我之前不应寻求其他见解，也就是说，从见无常后即能获得漏尽，因此是诸见中最胜。
依于彼见，通过四门获得无漏：从他闻正法，或依于四种现法乐住，或三种想定（即从空无边处以上至无所有处以下），或成为天或成为人。因此，彼闻法、安乐、想、有在诸闻、诸乐、诸想、诸有中说为最胜。
遍知所知基础则从苦谛得解脱。从集谛得解脱。现证灭谛。修习道谛。其中，因为真实究竟苦而从苦谛解脱。因为获得诸漏尽而从集谛解脱。因为厌离、无著而解脱，故现证灭谛。因为安住于随观无常等，故修习道谛。

།ཤེས་བྱའི་གཞིའི་བྱེ་བྲག་ནི་རྣམ་པ་བཅུར་རིག་ པར་བྱ་སྟེ།སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་འབྲེལ་པའི་འདུ་བྱེད་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པའི་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་དང་། གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ཅིང་འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་མི་རྟག་པ་ལ་འཇུག་ པའི་སྒོའི་བྱེ་བྲག་དང་།སེམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཞི་དང་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བསྡུས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བྱེ་བྲག་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་སྒོའི་བྱེ་བྲག་དང་། མངོན་པར་དགའ་བ་དང་བཅས་པའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུ་བའི་མཐའི་བྱེ་བྲག་དང་།རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བའི་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། སེམས་ཅན་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། ཞེན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་གནས་ན་གནས་པའི་མཐའི་བྱེ་བྲག་དང་། བག་མེད་པ་རྣམས་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་གནས་ཀྱི་མཐའི་བྱེ་བྲག་གོ། །གཞན་ ཡང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་།བསྟེན་པར་བྱ་བའི་གཞིའི་སྒོ་ནས་བྱེ་བྲག་བཅུར་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པ་རྟག་ཏུ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་བག་ཡོད་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་ བའི་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐའི་བྱེ་བྲག་དང་། དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་འདོགས་པའི་མཐའི་བྱེ་བྲག་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་ཐབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། དེ་ཁོ་ན་མངོན་ པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་འོག་ཏུ་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་སློབ་པའི་བྱེ་བྲག་དང་།སློབ་ཅིང་འདུག་པ་དང་། བསླབ་ཟིན་པ་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། འཕགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དབང་ཕྱུག་གི་བྱེ་བྲག་གོ། །ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་བྱེ་བྲག་འདི་རྣམས་ ལས་བརྩམས་ཏེ།འདྲི་བ་ཡང་ཡོད་དོ། །ངེས་པའི་དོན་མ་ཡིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྟན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ངེས་པའི་དོན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ལན་གདབ་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་འདྲི་བའི་གང་ཟག་ལ་རྒྱུ་བཞིས་ལན་མི་གླན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། ། ལན་འདེབས་པར་བྱེད་པས་ལན་མི་འདེབས་པ་ ཡང་བཞི་ཡོད་དོ།།གཏན་ཚིགས་ཡོད་པ་དང་གཏན་ཚིགས་མེད་པ་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་དང་ལྡན་ཞིང་རིགས་པར་གྱུར་པ་ལེགས་པར་བསྟེན་ཀྱང་མི་ཉན་པ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། ལྡན་པའི་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་བྱེད་ན་ཡང་མི་ཉན་པ་དང་། ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབས་ཤིག་དང་། བདག་ཉིད་ ཀྱིས་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱས་ན་ཡང་མི་ཉན་པ་དང་།ཤེས་པས་སྨྲ་བ་ཡིད་ཆེས་སུ་རུང་བས་འདི་སྐད་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱས་ཀྱང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ཡང་མི་ཉན་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་འདྲི་བ་པོ་ལ་ལན་མི་གླན་པ་ཡིན་ནོ། །མགོ་གཅིག་ཏུ་ལན་གདབ་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ ཅད་མི་རྟག་པའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའོ། །སྐྱེ་བའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་དགའ་བར་མི་བྱའོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་ཆུད་མི་ཟའོ་ཞེས་བྱའོ། །ཆེད་དུ་བསམས་ཏེ་ལས་བྱས་ན་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ནི་མགོ་གཅིག་ཏུ་ཆད་ པ་མེད་དོ།།བཏང་སྙོམས་ཐོབ་པ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཡང་མགོ་གཅིག་ཏུ་ཆད་པ་མེད་དོ། །ལས་བྱས་ན་བདེ་འགྲོར་འགྲོའོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ་ནི་ལས་གང་ཞེས་དེ་ཉིད་ལ་འདྲི་བར་བྱའོ། །ལམ་བསྒོམས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའམ།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གང་ཞེས་འདྲི་བར་བྱའོ། །གཞག་པར་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དེ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གི་ལེགས་པར་འདྲི་བ་ལ་ལན་འདེབས་པ་ན་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་པས་ལན་གླན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ ནོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ལན་མི་འདེབས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་གཉིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལུང་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་བ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཐུན་མོང་བ་ནི་སློབ་མ་སྐྱེ་བ་ལུང་བསྟན་པའོ།

所知基础的差别应当了知有十种：与命根相关的诸行生起的住因差别，有色与无色诸行互相依存而转的差别，无色诸想趋入无常的门的差别，心的烦恼基础和处所的差别，摄集一切行相的苦的差别，善与不善业果受用门的差别，具有喜悦的识流转边际的差别，贪著与嗔恚处所的差别，有情喜爱执著的生处住所边际的差别，放逸者趋向恶趣处所边际的差别。
复次，从清净分随顺所得及所依基础门中，应当了知有十种差别：由恒常修习善法门中不放逸的差别，心解脱和慧解脱处所的差别，三摩地边际的差别，于一切所缘安住心的边际差别，解脱方便的差别，解脱的差别，真实义正确证悟的差别，现证正等觉后修学三学的差别，正在修学及已修学此生安住乐的差别，圣者广大神通自在的差别。
依据如上所说的这些差别，有问答，有以非了义方式宣说，有以了义方式回答。其中对于提问者有四种因缘不予回答。回答者不予回答也有四种。
对于有因无因现量为量而成理，虽善加劝导却不听从；具有比量的遍观察作意却也不听从；虽说'请精进修行，自当能知'却也不听从；虽说'智者所说可信，如是宣说'却也不信受教言。因此对提问者不予回答。
一向回答有四种：一切诸行无常，一切法无我，不应贪著一切生处，善不善业不会虚耗。
若故意造业必将感受苦果，对此无一向决定。获得舍心此生当般涅槃，对此也无一向决定。若说造业将生善趣，应当询问是何业。若说修道将得涅槃，应当询问是世间道还是出世间道。
所应安立者，即对于这一切见解，对于这四种善加询问而作答时，回答者应当作答。与此相反则不予回答。这二者是如来的授记，与外道共同及不共同。其中共同的是对弟子授记生处。

།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི་སྐྱེ་བར་ལུང་ བསྟན་དུ་མེད་པའོ།།འདི་གཉིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མེ་འབར་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། སྲེད་པ་ཆ་ཕྲ་མོ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་རགས་པའོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་གཉིས་སུ་ནི་སྲིད་པས་བསྐྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུས་ཚེའི་ཚད་ཇི་སྲིད་ ཀྱི་བར་དུ་གནས་ཏེ།སྲིད་པ་མེད་པར་གྱུར་པ་ན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུད་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་ཡང་སྲིད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མིང་ཉི་ཚེ་ལ་དམིགས་པས་ཚེའི་ཚད་ཇི་སྲིད་པའི་བར་དུ་གནས་ཏེ། སྲིད་པ་སྤངས་པ་ན་ཡང་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་རྒྱུད་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་སྲེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ལ་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡང་སྲིད་པའི་རྒྱུ་ཁོ་ནར་གནས་ཏེ། དེ་སྤངས་པ་དང་མགོ་མཉམ་ཁོ་ནར་དེར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ འགག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་འདི་གཉིས་ནི་ཡིད་ལས་སྐྱེས་པའི་ལུས་ཡིན་ཏེ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ཀྱི་སྒོའི་སྦྱོར་བས་གཟུགས་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ལུས་དེ་གཉིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་གཉིས་ནི་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕ་རོལ་སྨྲ་བའི་ལན་གདབ་པ་ཡིན་ཏེ།མགོ་གཅིག་ཏུ་ལན་གདབ་ཏུ་མེད་པ་ལ་མགོ་གཅིག་ཏུ་ཆད་པ་མེད་པར་བྱ་བ་སྨྲ་བས་ལན་གདབ་པ་དང་། མགོ་གཅིག་ཏུ་ཆད་པར་ལན་གདབ་པ་ལ་མགོ་གཅིག་ཏུ་བྱ་བ་སྨྲ་བས་ལན་གདབ་པའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་ཀུན་དུ་ དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་གཟུགས་ལ་ཀུན་དུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།གཞི་བསྡུ་བ་ལས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་ཟས་དང་བདེན་པ་དང་ཁམས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྡུ་བ་གསུམ་པ་རྫོགས་སོ།། །།སྤྱི་སྡོམ་ནི། དྲན་པ་ཉེར་ གཞག་ཡང་དག་སྤོང་།།རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་པ་དབང་པོ་སྟོབས། །བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་ལམ་ཡན་ལག། དབུགས་རྔུབ་དབུགས་རྒྱུ་དྲན་པ་དང་། བསླབ་དང་ཤེས་ནས་དད་པའོ། །སྡོམ་ནི། དགེ་སྦྱོང་དང་ནི་དགེ་སྦྱོང་དོན། །བདེ་དང་ཡིད་བདེ་ཆོས་ཀུན་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་ དང་གང་ཟག་དང་།།གསལ་བ་དང་ནི་འདོད་པ་དང་། །ཡང་སྲིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་བཞིས་འདི་བའི་དགེ་སྦྱོང་དང་། འདི་བའི་ལམ་དང་། འདི་བའི་མཐར་ཐུག་པ་ལྟ་བུ་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་ལ་དགེ་སྦྱོང་དང་ལམ་དང་མཐར་ ཐུག་པ་མེད་དོ།།ཕྱི་རོལ་སྨྲ་བ་རྣམས་དགེ་སྦྱོང་དང་ལམ་དང་མཐར་ཐུག་པས་སྟོང་པ་ཉིད་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་བཞི་གང་ཞེ་ན། གནས་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་རྟོགས་ནས་ཤེས་པ་རྣམས་པ་བཞི་ཐོབ་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཆོས་འདི་པའི་ཉན་ཐོས་རྣམས་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་སློབ་མ་རྣམས་དང་མི་མཚུངས་པ་དང་། ཆོས་འདི་པའི་སྟོན་པ་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་སྟོན་པ་རྣམས་དང་མི་མཚུངས་པའོ། །འདི་པའི་དགེ་སྦྱོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དགེ་སྦྱོང་གང་ཞེ་ན། དགེ་སྦྱོང་བཞི་སྟེ། ལམ་གྱིས་རྒྱལ་བ་དང་། ལམ་སྟོན་པ་དང་། ལམ་གྱི་ཕྱིར་འཚོ་བ་དང་། ལམ་སུན་འབྱིན་པ་སྟེ། མདོ་དང་རྒྱས་པར་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །འདི་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལམ་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་སྟེ། གང་ལ་འཕགས་པའི ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་ལམ་སུན་འབྱིན་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་དགེ་སྦྱོང་བཞི་པོ་དེ་དག་ཡོད་དེ།ལམ་ཡོད་པ་དང་རང་གིས་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་བྱས་པས་དེ་ལས་བྱུང་བའི་སྣོད་དུ་མ་གྱུར་པའི་ལམ་སུན་འབྱིན་པ་ཡོད་པར་རུང་སྟེ། དེ་བས་ན་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་ པ་ལ་ནི་ལམ་སུན་འབྱིན་པ་ཡང་མེད་ན་གཞན་ལྟ་ག་ལ་ཡོད།འདི་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཐར་ཐུག་པ་གང་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་དང་སྤངས་ནས་ཀྱང་གཏན་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།

不共的是无法预言的生处。这两者是识之火燃烧的因，即微细的爱取和粗大的名色。其中在欲界和色界二者中，由有而生的识以名色为因，住于寿量所及之际。即使无有时，也是由于识相续随之相连的缘故。在无色界中，由有而生的识，缘于唯名，住于寿量所及之际。即使断除有时，也是由于识相续随之相连的缘故。
色界中有的识也是由爱而成就，中有般涅槃者也唯住于有因，因为断除彼时，识即同时灭尽的缘故。色界和无色界这两者是意生身，因为由等持地意门加行而成就色和等至身二者的缘故。这两者是如来对论者的回答，即对不可一概而论者以非一概而论作答，对一概而论者以非一概而论作答。
对取的贪著等义，应当如同对色的贪著等来理解。事摄中缘起、食、谛、界分别称为第三摄圆满。总摄颂：念住正断，神足根力，觉支道支，入出息念，学处及信解。摄颂：沙门及沙门义，乐及意乐诸法，梵行及补特伽罗，明了及欲，再有烦恼。
通过修习四念住，由四因而有此沙门、此道、此究竟，此外道中无沙门、道及究竟。应知外道论者空无沙门、道及究竟。何为四因？依四处而得四种证知，解脱外道四种随烦恼，此法声闻与外道弟子不同，此法导师与外道导师不同。
此沙门者，何为沙门？有四种沙门：道胜、示道、为道活命、破坏道。详细内容如声闻事中所说。此道者，何为道？即八支圣道。若有八支圣道者，则有包括破坏道在内的四种沙门。由于有道及自造邪行，故能成为破坏道之器，是故外道中连破坏道也无，何况其他？
此究竟者，何为究竟？即断除一切取，断已永不结生。

།དེ་ལ་གནས་བཞི་ལ་བརྟེན་པ་ནི་གང་ཡིན། རྟོགས་ནས་ ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་གང་ཡིན་ཞེ་ན།ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་སྤངས་པ་དབུགས་ཕྱིན་པའི་གནས་དང་། ལོག་པར་ལྟུང་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་སྟོབས་ཀྱི་གནས་དང་། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་འགྲོ་བ་རྒྱུའི་གནས་དང་། དེ་ལྟར་ཐོགས་ན་ཡང་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་རྗེས་སུ་འགྲོ་ བའི་གནས་ཏེ།གནས་བཞི་བོ་འདི་དག་ལ་བརྟེན་ནས། སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམས་ལ་རྟོགས་ནས་ཤེས་པའོ། །ཕྱི་རོལ་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པ་གང་ཞེ་ན། ཚེ་འདིའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མའི་ཉེ་ བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་དང་ཕྱིར་མི་མཐུན་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། བདེན་པ་རྣམས་བསྟན་པ་མེད་པས་རྟོགས་པ་མེད་པ་ལས་གྱུར་པ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པའོ། །འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ལ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་མེད་པས་ན། བརྗེད་ངས་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ མེད་པས་གནས་ཏེ།བདེ་བའམ།སྡུག་བསྔལ་བའམ། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་འགའ་མྱོང་བ་ན་དེ་དག་བདེ་བ་ལ་ནི་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་ནི་ཞེ་སྡང་བར་འགྱུར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་རྨོངས་ པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་ཚེ་འདིའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ་དང་པོའོ། །དེ་ལྟར་ཆགས་པ་དང་། སྡང་བ་དང་། རྨོངས་པ་དེ་དག་གིས་ནི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་སྲེད་པ་འབྱུང་ལ།སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་འབྱུང་སྟེ། སྲེད་པ་དང་བཅས་པ་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་དེ་དག་གིས་ནི་ ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་འབྱུང་བ་ནས།རྒྱས་པར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་གི་བར་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ཚེ་ཕྱི་མའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ་གཉིས་པའོ། །འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་དེ་དག་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ ཀྱིས་བློ་ཐ་དད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་གཞན་དག་ནི་གཞན་དག་དང་མི་མཐུན་ལ།དེ་དག་ཀྱང་དེ་དག་དང་ཕྱིར་མི་མཐུན་པ་འདི་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་པའོ། །དེ་དག་ལ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བསྟན་པ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་ན་རྟོག་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་དེ། དེ་བས་ན་དེ་དག་ནི་ རང་གི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཤེས་པ་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་ཐོབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་མཁས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་མ་རིག་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་པས་ཏེ།དེ་ལས་ཆོས་འདི་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། །འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་སློབ་མ་རྣམས་དང་ཆོས་འདི་བའི་ཉན་ཐོས་རྣམས་མི་མཚུངས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་སློབ་མ་རྣམས་འབྱུང་བར་ལྟ་བ་རྟག་པའི་མཐར་གྱུར་པའམ་མེད་པར་ལྟ་བ་ཆད་པའི་མཐར་གྱུར་པ་ལ་ཡུན་རིང་པོར་འདྲིས་པར་བྱས་པས་ན་ཞེན་པར་འགྱུར་བ་དང་།ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བས་ཁས་ལེན་པ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བས་ལྷག་པར་ཞེན་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ ལས་བྱུང་བས་ལྷག་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་བའོ་།།ཆོས་འདི་པ་རྣམས་ནི་དབུ་མའི་ལམ་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་སྟོན་པ་རྣམས་དང་ཆོས་འདི་པའི་སྟོན་པ་མི་མཚུངས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་སྟོན་པ་རྣམས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐམས་ཅད་ སྤོང་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་སྨྲ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་ན་ཡང་དག་པར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ནི་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་འདོད་པ་རྣམས་སྤངས་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་འདོད་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྤོང་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟོན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ རང་གི་ལྟ་བ་དང་།རང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་སྤོང་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་གཞན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་དང་ལྟ་བ་མི་མཚུངས་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མི་མཚུངས་པ་ནི་དེར་ལྟ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྤོང་བ་ ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟོན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།བརྟུལ་ཞུགས་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་གཉིས་སྤོང་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ནོ།

什么是依于四处？什么是四种证知？
断除三种结缚而获得安息之处，无有邪堕之法性力量之处，决定趣向圆满菩提之因之处，即便如是受阻也随趣七返有之处，依于此等四处，对佛、法、僧、戒等的证知。
什么是从外道四种随烦恼中解脱？从此世随烦恼、后世随烦恼、互不相顺及不相顺所生、无有宣说诸谛故无证悟所生中解脱。
此外道等由于无有念住，故住于忘失及无正知中，当领受乐受或苦受或不苦不乐受时，于乐贪著，于苦嗔恚，于不苦不乐愚痴，此为第一此世随烦恼。
如是由彼等贪、嗔、痴，以受为缘而生有后有之爱，以爱为缘而生取，由彼等具爱及具取，以取为缘而生爱，乃至广说唯生大苦蕴，此为第二后世随烦恼。
此外道等由于从萨迦耶见根本所生种种见解，心有差别，故彼此互不相顺，此为第三随烦恼。
彼等既无一切圣谛之宣说，何有证悟？是故彼等虽得自师殊胜智慧，然成非智者及无明者，此为第四随烦恼。此内法者从此解脱。
外道弟子与此内法声闻有何不同？外道弟子由于长时串习断见边际或常见边际之生起见，故生执著，以闻所生而执受，以思所生而增上执著，以修所生而增上执著。此内法者则趣入离二边之中道。
外道师与此内法师有何不同？外道师仅说遍知断除一切取，故非真实宣说遍知断除一切取。彼等最初虽断诸欲而出家，故虽说遍知断除欲取，然不说遍知断除自见、自戒禁、我语。
其中，与其他沙门婆罗门见解不同者，戒禁亦不同，虽说遍知断除见取，然不说遍知断除戒禁取及我语取二者。

།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མི་མཚུངས་པ་གང་ཡིན་པ་ད་ནི་དེར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་ཉེ་ བར་ལེན་པ་སྤོང་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟོན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཕྱི་རོལ་པ་ཐམས་ཅད་དང་།ཐུན་མོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་དག་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྤོང་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་ རྣམས་སྤངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཟད་པར་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་མ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་གིས་ཉེ་བར་ལེན་པར་ཟད་པར་མ་སྤངས་པ་དང་གཏན་དུ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་འདི་པའི་སྟོན་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་ བྱ་སྟེ།འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་སྟོན་པ་རྣམས་དང་། ཆོས་འདི་པའི་སྟོན་པ་མི་མཚུངས་པ་ནི་དེ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།། །། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་གཞི་བསྡུ་བ་། བམ་པོ་བཅུ་དགུ་པ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་མདོར་བསྡུ་ན་གནས་གསུམ་དང་། ས་གསུམ་དང་། གང་ཟག་གསུམ་གྱིས་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གནས་གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཤེས་བྱ་དང་། ཤེས་པ་དང་། རྟོགས་པའོ། །ས་གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བས་བསྡུས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་དང་། སློབ་པའི་ས་དང་། མི་སློབ་པའི་སའོ། །གང་ཟག་གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཡང་དག་པར་བརྩོན་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པའོ། །དེ་ལ་ཤེས་བྱ་གང་ཞེ་ན། རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་དྲུག་དང་། ཡིད་འཇུག་པའི་བྱེད་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི རྟེན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་།སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་འཇུག་པར་བྱེད་པ་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །དེ་ལ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་གནས་སོ། །རྟོགས་པ་གང་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་གནས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདེན་པའི་གནས་ དང་།གཏོང་བའི་གནས་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བའི་གནས་སོ། །དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་གནས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་ཤེས་རབ་གང་ལ་གནས་ནས་ཡང་དག་པར་བརྩོན་པ་བྱས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་ལེགས་པར་བསྒོམས་པའི་རྒྱུས་བག་ཡོད་པར་བྱས་ན། སློབ་པའི་ས་ལ་འཇུག་པའམ། ཡང་ན་ཤེས་རབ་གང་ལ་གནས་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་མི་སློབ་པའི་ས་ལས་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བདག་གི་ནི་ཟད་དོ་སྙམ་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པའི་ཕྱི་ནས་བྱུང་བའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ གང་ཡིན་པའོ།།བདེན་པའི་གནས་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། གང་ལ་གནས་ནས་ཕྱི་མ་ལ་གཏན་དུ་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་། །དེ་བས་ན་དེ་ནི་གཏན་དུ་བརྗེད་ངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདེན་པའི་ གནས་ཞེས་བྱའོ།།གཏོང་བའི་གནས་གང་ཞེ་ན། གང་གིས་དངོས་པོ་སྤངས་པ་སྟེ། གང་ལ་གནས་ནས་སྤངས་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྤྱོད་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་བར་ཚེ་འདི་ལ་ཡིད་བདེ་བར་གནས་པའོ། །ཉེ་བར་ཞི་བའི་གནས་གང་ཞེ་ན། ལམ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའི་ཀུན་དུ་ སྦྱོར་བའི་དངོས་པོའི་ལྷག་མ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་སྟེ།གང་ལ་གནས་ནས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་ལྷག་མ་རྣམས་དང་དངོས་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་སྤོང་བའོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །རྟོགས་པར་གྱུར་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་དངོས་པོ་ སྤངས་པའི་འབྲས་བུ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཕགས་པའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གཅིག་གིས་ནི་མ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །གནས་གཉིས་པས་ནི་མ་འོངས་པ་ན་སྡུག་བསྔལ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པས་ནི་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དང་ལྡན་ པར་འགྱུར་རོ།

虽然已经说明了戒律和禁行不相同的道理以及断除执取戒律和禁行的遍知，但是执取我见在任何时候都是一切外道共同的。因此，他们并非宣说断除执取我见和他我见的遍知。他们虽然断除了这些执取，但由于未完全断除，故成为后世再次执取的因。如是，由于他们未完全断除执取和永远断除，所以未获得究竟。应当了知此法的导师与此相反，应当了知这就是外道导师们与此法导师的不同之处。
瑜伽师地论摄事分第十九卷：通过修习四念住，总的来说，应当了知以三处、三地、三补特伽罗摄集一切沙门法的义理。什么是三处？即所知、能知和证悟。什么是三地？即以正加行所摄的异生地、有学地和无学地。什么是三补特伽罗？即正精进的异生、有学和无学。
其中，什么是所知？即作为六触处所依的方式的地等六界，作为十八意行所依的方式的六触处，以及令心烦恼的十八种意行。其中，什么是能知？即为清净心而有的慧处。什么是证悟？即因为慧处而有的谛处、舍处和寂静处。
其中，慧处是指异生依止何等智慧后精进修习，在异生地善修善法的因缘下若行善不放逸，则能趣入有学地；或者依止何等智慧后，为获得阿罗汉无学地的漏尽智，如实了知'我的已尽'，以及有学、无学们出世间智后所生的世间智慧。
什么是谛处？即获得八支圣道后所断的烦恼，依止此处则不会在未来再生苦。因此，由于永不忘失，故称为谛处。什么是舍处？即以何断除事物，依止此处虽受用所断事物也不会烦恼，今生安乐而住。什么是寂静处？即为断除如所得道的随眠事物的余习而修习，依止此处能断除一切随眠余习和事物余习。
总摄这一切即是应证知的智。若已证悟，则以断除烦恼和事物两种果的方式而成为具果圣道。其中，由第一处能证悟未证悟。由第二处能断除未来苦。由第三处能具足今生安乐而住。

།བཞི་པས་ནི་སྤོང་བ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ་། དེ་ཙམ་གྱིས་ན་རྣལ་འབྱོར་པའི་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རྟོགས་པ་དང་པོ་རྟོགས་པའམ། མ་འོངས་པ་ན་སྡུག་བསྔལ་སྤོང་བར་འགྱུར་བའམ། ཚེ་འདིའི་བདེ་བ་ལ་གནས་པའམ་གོང་དུ་སྤོང་བ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གནས་བཞི་ལས་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་ནི་ཞི་བའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་གོང་དུ་ཉོན མོངས་པ་དང་།དངོས་པོ་སྤང་བའི་ཕྱིར་བསྟེན་པ་ན་དངོས་པོ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཞིང་རྒྱས་པར་འཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་ཡང་མ་ཐོབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བར་སྲུང་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ཤེས་པས་ཤེས་བྱ་ལ་ཉེ་ བར་རྟོགས་པ་ན།རྟོགས་པར་བྱ་བ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡང་དག་པར་བརྩོན་པས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལས་ཁམས་ལྔ་ལ་ཉེ་བར་རྟོག་པ་ན། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བས་གནས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་ རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དོན་དུ་དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་དུ་བརྩོན་པ་དེ་ཁམས་རྣམས་ལ་ཁམས་ཙམ་དུ་འདུ་ཤེས་པས་གནས་ལ་ཁམས་ཙམ་ལ་བདག་མེད་པར་མཐོང་བས།སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དམིགས་པ་དེ་ཡན་ཆད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མ་འོངས་པ་ལ་མི་འདོད་པ་དང་། ད་ལྟར་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ། བག་ལ་ཉལ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སེམས རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ།།དམིགས་པ་མ་ཆད་པས་ནི་བག་ལ་ཉལ་མ་སྤངས་པའི་ལྷག་མ་ཡོད་དོ། །གོང་དུ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་དགོས་སོ། །དེ་གོང་དུ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའི་ཤེས་བྱ་ལ་ཉེ་བར་རྟོག་པ་ན་ཚོར་བ་རྣམས་ལ་ཚོར་བའི་རྗེས་སུ་ལྟ་བས་གནས་སོ། །དེ་སྔ་མ་ བཞིན་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ནས།ཚོར་བའི་ཁམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བས་མི་རྟག་པར་བརྟགས་ནས། སྔ་མ་བཞིན་དུ་དེའི་དམིགས་པ་དེ་མ་ཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་མ་རིག་པ་དང་བྲལ་བས་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རིག་ པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ལྷག་པའི་བཏང་སྙོམས་ཉེ་བར་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི ཕྱིར་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ།།བག་ལ་ཉལ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ནི་ལྷག་མ་ཡོད་དེ་གོང་དུ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་དགོས་སོ། །དེ་དེའི་གོང་དུ་ཡིད་འཇུག་པར་བྱེད་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་ཉེ་བར་རྟོག་པ་ན་ཅིག་ཅར་སེམས་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བས་གནས་སོ། །དེ་ འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།ཡིད་འཇུག་པར་བྱེད་པ་བཅོ་བརྒྱད་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་རྣམས་ལས་འདས་པ་གཟུགས་མེད་པའི་ཞི་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་མཆོག་ཡིན་ནོ། །བཏང་སྙོམས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་ནི་ཡིད་འཇུག་པར་ བྱེད་པ་ཡོད་དེ།དེ་ལྟར་འཇུག་པར་བྱེད་པ་གྱ་ནོམ་པ་དེ་ལ་ཡང་། བདག་གིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་འདི་གཏད་པར་བྱས་ན་ནི་དེའི་རྒྱུས་ཀྱང་བདག་གི་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་རིག་ནས་གཏོད་པར་མི་བྱེད་དེ། དེ་ནི་དེའི་སེམས་ལ་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་ལ་ཡང་མི་རྟག་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་དེ་ནི་དེའི་ཆོས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ།

第四是使未完全断除的完全断除。仅此而言，瑜伽师的一切瑜伽所作已经圆满，即：未了解者获得了解，或未来将断除痛苦，或安住于现世安乐，或如前所说未完全断除的完全断除。应当了知这一切都从四处而生。其中获得圣道称为寂静道。在此之上，为断除烦恼和事物而修习时，为断除事物而获得广大，为了获得增长，并且守护已断除的烦恼不从未得中退失。
其中，如何是以智慧通达所知而成为所证？凡夫以正精进，从凡夫地观察五界时，以内外差别而住于身随观身，即：为了心解脱和慧解脱之义，如是如理精进者，以界唯界想而住，以见界唯无我，依靠择法力而离贪一切色界，但其所缘并未断除。通过对未来无欲，现在无执著的方式而离贪，但并非因为断除随眠。由离贪而心解脱故，成为离贪清净心。由所缘未断故，有未断随眠的余习。上应当清净。
其上，当观察六触处所摄的所知时，住于受随观受。如前一样依靠择法力，离贪受界，观察缘起无常后，如前其所缘不断。由离无明而慧解脱故，对一切如理作意相应的善受，对染污增上舍近住，那是由无明触所生受为缘所生的离贪故而清净。由未断随眠故有余习，上应当清净。
其上，当观察十八意行时，同时住于心法随观。他如是思维：在此十八意行中，即：超越诸色的无色寂静与解脱是最胜的。于随顺舍的诸法中有意行，如是殊胜的趣入中，若我执著于等至和生起清净舍，以此因缘我的心将唯成染污，了知此而不执著，这是他的心随观心。对彼等处如实观无常，这是他的法随观法。

།དེ་དེའི་ཚེ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གསུམ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལྷག་མ སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་འདོད་ཆགས་དང་ཡང་བྲལ་བས་ན།འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བས་བསྡུས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལ་སེམས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱས་ནས་སློབ་པའི་སེམས་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བར་འདོད་དེ།ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། བདག་མེད་པར་མངོན་ནས་སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་སེམས་ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱ་སྟེ། བདག་ནི་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེའམ།མེད་པར་འགྱུར་ རོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་དོ།།འདི་ལ་གང་སུ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་བའམ། མེད་པར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། དེས་དེ་ལྟར་ཤེས་པས་རིམ་གྱིས་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཟག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེས་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཐོབ་པས་ལུས་འདི་ཞིག་ནས་ཕྱི་མ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཚོར་བ་རྣམས་མི་འབྱང་བར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངོ་། །དེའི་ཚེ་ཟག་པ་ཟད་པ་དེ་ལ་དེའི་ཟད་པ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་གནས་རྣམས་ ཀྱི་ནང་ན་མཆོག་ཡིན་ཏེ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དྲི་མ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ་དེའི་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་དྲི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཤེས་རབ་དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའི་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་ཞི་བའི་རྣམ་པར་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། བརྗེད་ ངས་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་སོ།།དེའི་སེམས་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ལྟར་བརྗེད་ངས་པ་ཙམ་གྱིས་ཟད་པར་བྱེད་མི་ནུས་ཏེ། དེ་དག་ནི་བརྗེད་ངས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པའི་བདེན་པ་མ་ཡིན་ནོ།།མི་སློབ་པ་དེའི་ནི་རྟག་ཏུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདུག་པས་ན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་ནི་བདེན་པའི་གནས་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་དང་། ཕུང་པོའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཏོད་པའི་ཕྱིར་གཏོད་པའི་གནས་ཀྱི་མཆོག་དང་ཡང་ལྡན་ནོ། ། དེའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་མ་ལུས་པར་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པས་ན། ལམ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པ་ཡིན་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་དེའི་དེ་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བའི་གནས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་མི་སློབ་པ་འབའ་ཞིག་གི་གནས་བཞི་ནི་མཆོག་ཡིན་ལ སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཞེ་ན།དེ་ལ་གནས་པ་དེའི་ནི་ཉེས་འཇག་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མེད་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལ་གནས་པའི་ནི་མང་དུ་ཡོད་པ་དང་། སློབ་པའི་ནི་ཉུང་ངུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེས་འཛག་རྣམས་གང་ཞེ་ན། སྔ་མ་བཞིན་དུ་གཡོ་བ་དང་རློམ་པ་ལ་སོགས་པ་ ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཐུབ་པའི་རང་བཞིན་ཐོབ་པས་ན་ཐུབ་པ་ཞི་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱི་མའི་རྒྱུ་བསལ་བ་དང་། ཐོག་མ་དང་། བར་མ་དང་། ཐ་མ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། འཆི་བའི་སྡུག་ བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་།ཚེ་འདི་ལ་རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བ་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བཞི་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། བཞི་ལ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བ་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། གནས་ཤིང་འདུག་པ་ན་ཡང་འདྲེ་བ་རྣམ་པར་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ།

当时，由于已经远离了三种等至想和无想非无想处的有余行，以及有顶的贪欲，所以远离了想界和行界的贪欲，如前所述。他以正确的修行所摄持的凡夫地上清净其心，欲证得有学解脱心，于身、受、心、法等诸法仅见为法性，现见无我后对一切有为法心生平等舍心，不作'我将存在'或'我将不存在'的执著。
如实了知此中无有任何将存在或将不存在者。由于如是了知，渐次由见道和修道断除三种漏，心得解脱。由获得尽智，如实观见此身坏灭后，于后世一切处诸受不生。
此时，于彼漏尽者的尽智是诸慧处中最胜，因为凡夫和有学的智慧是有垢染的，而此智慧则是决定无垢染。其智慧也是从缘灭除一切烦恼的灭谛为寂静相而说，即使暂时的忘失也不能动摇。
其心与慧解脱不同于凡夫和有学的阶位，不会因暂时的忘失而退失，因为彼等是具有忘失性的缘故，故非圆满真谛。无学者则因永远如实安住故是圆满真谛，因此具足最胜真谛处和最胜安立处，能安立一切蕴体。
由于其道果圆满成就，故为善修之道，而凡夫和有学则不如是。因此，其为最胜寂静处。为何唯无学者的四处是最胜，而凡夫和有学则不如是？因为安住彼处者连微尘许过失也无，而安住凡夫地者过失众多，有学则少许过失。
何为过失？如前所说，应知是掉举、我慢等。由于完全断除一切过失，获得圆满调伏自性，故称为寂静调伏者。由于断除后际因，以及寂灭初、中、后际的生、老、死苦，现世行走时寂灭对世间八法的贪著，寂灭对八法的嗔恨，安住时寂灭一切杂染，故称寂静。

།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱུ་བདུན་གྱིས་དམ་པའི་ཆོས་བདུན་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བདུན་གང་ཞེ་ན།ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དམིགས་པ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དམིགས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དམིགས་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ཡང་ཟང་ཟིང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཟང་ཟིང་གི་ལོངས་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་ཟང་ཟིང་དང་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་གཞན་ལས་དུས་དུས་སུ་འཐོབ་པ་དང་།མཐར་ཐུག་པའི་ཚེ་ཡང་བདག་ཉིད་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པས་ཆུད་ཟ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། གཞན་ ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པས་ཆུད་ཟ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་ཞི་གནས་དང་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་རྣམས་ལ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་དུས་ཤེས་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་དང་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཟོས་པ་དང་འཐུངས་བ་ལ་ སོགས་པའི་དོན་ཀྱང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཟང་ཟིང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཕྱིར་རྒྱལ་རིགས་དང་བྲམ་ཟེ་དང་ཁྱིམ་བདག་གི་འཁོར་རྣམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཕྱིར་དགེ་སློང་གི་འཁོར་རྣམས་སུ་བདག་གིས་འདི་ལྟར་བགྲོད་པར་བྱ་སྟེ། ལུས་ཤིན་ཏུ་ བསྲུངས་བ་དང་།དབང་པོ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་བསྡམས་པ་དང་། དྲན་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པས་སྒོ་དྲུང་དུ་འགྲེང་བར་བྱ་སྟེ། མ་གནང་གི་བར་དུ་ནང་དུ་འགྲོ་བར་མི་བྱའོ། །ནང་དུ་འོངས་ན་ཡང་མ་གནང་གི་བར་དུ་སྟན་གྱི་དྲུང་དུ་འགྲོ་བར་མི་བྱའོ། །འདུག་ན་ཡང་དྲག་ཏུ་ལྗིད་ཀྱིས་དབབ་པར་མི་ བྱའོ་སྙམ་པ་ནས་རྒྱས་པར་སྦྱར་རོ།།སྨྲ་བར་བྱ་བ་ཡང་ཚིག་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ།དུས་དང་། རིགས་པ་དང་། རན་པ་དང་། ཞི་བ་དང་། དྲང་པོར་སྨྲ་བའོ། །དུས་ལྔར་ནི་ཁ་རོག་པར་འདུག་པར་བྱ་སྟེ།ཡེངས་པ་དང་། འགོག་པ་དང་། ཐབ་མོ་སྙོགས་པ་ དང་།ཀླན་ཀ་ཚོལ་ཞིང་འདུག་པ་དང་། གཡར་འདྲེན་པ་དང་། སྨྲ་བའི་ཚེ་སྟེ། གཏམ་གྱི་མཇུག་རྫོགས་པ་བསྡད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དུས་དུས་སུ་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། ཡེངས་པའམ།མི་བྲེལ་བའམ། ཉན་པར་མི་འདོད་པའམ། སྤྱོད་ལམ་འཚམ་པ་མ་ཡིན་པས་ གནས་པ་ལ་མི་སྨྲ་བ་དང་།སྔར་བྱ་བ་བསྟན་ཟིན་ནས་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་སྟོན་པ་དང་། གཏམ་གྱི་མཇུག་རྫོགས་པ་བསྡད་ནས་གཞན་དག་ལ་ཚིག་སྨྲ་བ་སྟེ། འདི་དང་དེ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་དུས་དུས་སུ་སྨྲ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རིགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་བདེན་ པའི་ཚིག་དང་དོན་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཚིག་དང་ཡི་གེ་རན་པ་དག་གིས་ཚིག་ཅི་ཙམ་མི་བརྗོད་དུ་མི་རུང་བ་དེ་ཙམ་ཞིག་སྨྲ་བར་བྱེད་དེ་། མི་ཉུང་བ་མི་མང་བ་དང་། མ་འདྲེས་པ་དང་། དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་འདི་ནི་རན་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱའོ། །རྒོད་པ་ མེད་པའི་ཚིག་སྨྲ་བ་དང་།ལབ་ལབ་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཉེས་རྩོམ་མེད་པ་དང་། ངག་གི་ཉེས་རྩོམ་མེད་པ་འདི་ནི་ཞི་བར་སྨྲ་བའོ། །ཚུལ་འཆོས་པ་མེད་པ་དང་། མ་བཅོས་པའི་ཚིག་དང་གཡོ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཐད་ཀར་སྨྲ་བ་འདི་ནི་དྲང་པོར་སྨྲ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དད་པ་ ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བདག་ལ་མེད་བཞིན་དུ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མི་བྱེད་ལ་ཆུང་ངུ་དག་ལ་ཡང་ལྷག་པར་སྒྲོ་འདོགས་པར་མི་བྱེད་དེ་ཅི་ཡོད་པ་དང་།ཅི་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ཉི་ཚེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། དེ་བས་ན་བདག་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དད་པ་ སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཐོས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཉེས་པ་གཏོང་བ་དང་། ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་དང་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཡང་མི་ལྟ་བ་དང་། དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་ ན་ཡང་དག་པར་ཤེས་པའོ།

应当了知，通过圆满修习随顺菩提分法，以七种因建立七种正法。七种是什么呢？即是：闻所生意行的所缘、思所生的所缘、修所生的所缘，以及在修习这三种意行之时，了知受用资具受用，从他处时时获得资具和法的受用，乃至最终时，以无增上慢而不令自身虚耗，以无增上慢而不令他人虚耗。
其中，为修习止、正持、舍相而知时，如声闻地和等持地中所说。关于饮食等义理，也应如声闻地中所说而了知。
其中，为获得资具受用，于刹帝利、婆罗门、居士等眷属，为获得法的受用，于比丘眷属中，我应如是行进：善护身、善摄诸根、善住正念而立于门前，未获允许不得入内。入内后未获允许不得趋近座位。坐时也不得重重落座，乃至广说。
所说之语应具五相：适时、如理、适量、寂静、正直而说。五种时中应保持沉默：散乱时、制止时、争论时、寻过失而住时、引诱时，以及说话时为等待谈话结束。
其中，何为适时而说？即于散乱者、无暇者、不欲听者、威仪不适者不说；于已说明前行后再说殊胜法；于谈话结束后对他人说话。应知此等相应者即是适时而说。依四种道理而说真实语及有义语，是为如理。
以适量的语言文字说话，即说必须说的程度，不多不少、不杂乱、非无义语，此即适量而说。无戏笑语、非絮叨、无身恶作、无语恶作，此即寂静而说。无矫饰、不造作、离诳语而直接而说，应知此即正直而说。
对于信等善法，于自身无而谓有不生增上慢，于微小者也不过分执著，如实了知其有与其量，因此称为自知。
其中，以信为先导受持清净戒律，以受持清净戒律为先导寻求多闻，以此为先导断除过失，于一切资具、身命亦不顾惜，以此为先导令心等持而正知。

།ཆོས་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་བཞིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་ལུང་སྟེ། ལུང་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང་། རང་གི་རྟོགས་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་རྟོག་པའི་སྤོབས་པ་དང་། སྔོན་གོམས་པས་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོན་ཏན་དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཡ་རབས་ཀྱི་ཚུལ་ཡོད་ པའི་སྒོ་ནས་སོ།།གང་ཟག་ནི་འདི་གཉིས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་གཉིས་སུ་བསྟན་པའོ། །འདི་གཉིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའོ། །འདི་གཉིས་ཀྱི་ནང་ན་འདི་ནི་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པར་དབྱེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དམ་པའི་ཆོས་བདུན་བསྒོམས་པའི་ ཕན་ཡོན་ནི་གཉིས་ཏེ།ཚེ་འདི་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་དང་། ཤེས་བྱའི་དེ་ཁོ་ན་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་བདེ་བས་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བས་ཤས་ཆེར་གནས་པ་དང་། དེའི་གནས་པ་དེ་ཉིད་ནི་ཟག་པ་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན།བསླབ་པ་རྣམས་དང་། བསླབས་པའི་འབྲས་བུས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཏེ། བསླབ་པ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། བསླབ་པ་གསུམ་སྟེ། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་བོ། བསླབས་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འདི་རྣམས་ཡིན་ཏེ། རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་བྱ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ལ་འདུན་པ་དགེ་བ་སྟེ།ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་བྱེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་མཐར་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་འདུན་པའི་རྩ་བ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྟེན་ནས་དམ་ པའི་ཆོས་མཉན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཐོས་པ་བཟུང་ནས།དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པའི་དབང་གིས་འབྱུང་བའི་ཚིག་བླ་དགས་དང་། རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་རེག་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་ཀྱང་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་རྣམས་ ལས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཐུག་པའི་བར་དུ་ཡང་དག་པར་གཞོལ་བ་དང་།བདེ་བའི་དོན་དུ་ཡང་དག་པར་བརྩམས་པ་དང་། བདེ་བ་དེ་ཡང་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཚོར་བ་ལ་ཡང་ དག་པར་གཞོལ་བ་དེ་དག་ནི་བསླབ་པས་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་དག་ཀྱང་རེག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དེ་དང་། རེག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དེ་དག་གི་སྒོ་ནས་ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ།དེ་བས་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཚེ་ན་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ལ་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་དྲན་པས་ལྷག་མཐོང་ལ་བརྟེན་ནས། ནང་གི་སེམས་ཀྱི་ཞི་གནས་ཀྱི་དབང་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་དྲན་པའི་དབང་གིས་ འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ།།དྲན་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་ཞི་གནས་དེ་ཡང་ཕྱིས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཤེས་བྱའི་གཙོ་བོར་འདུག་སྟེ། དེ་བས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཙོ་བོ་ཞེས་བྱའོ། །བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དེ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། ཟག་པ་ཡོངས་སུ་མ་ལུས་པར་ཟད་ པའི་ཕྱིར་བླ་མ་དང་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་བླ་མ་ཞེས་བྱའོ། །ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་ནས་ཀྱང་མཐར་ཐུག་པའི་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསླབ་པས་བསྡུས་པའི་ཆོས་དེ་དག་གིས་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཐོབ་ པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ལན་ཅིག་ཁོ་ནས་ཐོབ་པ་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ཡང་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་སྙིང་པོ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱའོ།

这五法也是由四种因而详细分类的，即：依据他人的教言，也就是依据经教；自己的证悟；自性思维的胜解；以及由往昔串习而自然具有这些功德的高尚品行。
所谓'补特伽罗有这两种'是指成双分说。'这两种'是指分类。'在这两种中这是殊胜的'应当了知是差别分类。
修习七种正法的利益有二：今生获得轻安之乐，以及从所知真实现证而生起的心乐，多分安住于心乐中，而此安住即是灭尽诸漏的如理之道。
为修习菩提分法，在善说的律法中略说，一切法都包含在诸学处和学处的果中。何为诸学处？三学，即增上戒学、增上心学和增上慧学。何为学处之果？即有余依涅槃界和无余依涅槃界。
其中一切法即是这些：为了出离、为了获得涅槃而对法生起善欲，首先受持清净戒律。为何最终能般涅槃，因此称为'以欲为根'。
彼等依止戒律，具足听闻正法的闻慧，由听闻正法的力量而生起言语加持和触证，因此称为'以触为因'。
彼等从触证所生的诸受，乃至有余依涅槃之间，趣向正确，为乐而精进，此乐唯一决定无过，因此称这些趣向于受的即是学处所摄诸法。
彼等从彼触证和从触证所生诸受门中，由闻、思、修所生如理作意而生起，因此称为'从作意所生'。
尔时，依四念住中随顺毗婆舍那分的念住于毗婆舍那，内心得止住自在，因此称为'从念而生'。
从念所生的止住，后来安住于现证真理的智慧要义中，因此称为'三摩地为主'。
现证真理的智慧，譬如为了完全无余断尽诸漏而为最上、为主要，因此称为'般若最上'。
断尽一切漏后，具足究竟触证所生诸受的解脱，不是由这些学处所摄诸法而一再获得的，而是一次性获得，此解脱即是一切安乐中最殊胜、无过之精要，因此称为'解脱精要'。

།དེ་ལྟར་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ ཚོར་བ་དེ་དང་།བསླབ་པས་བསྡུས་པའི་ཆོས་དེ་དག་དང་། རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཕུང་པོ་དང་བཅས་པར་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་རང་གི་ངང་གིས་གཏན་དུ་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ འདུན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པའོ།།རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་དང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྟེན་གྱི་གཞིའི་ཚུལ་གྱིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་སྦྱོར་བ་དང་། བཅས་པ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པའོ། །ཤེས་རབ་བླ་མ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་སྟེ། བསླབ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་གཞི་དང་བཅས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་བསླབ་པའི་འབྲས་བུ་དང་པོའོ། ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་བསླབ་པའི་འབྲས་བུ་གཉིས་པའོ། །བསླབས་པ་རྣམས་དང་བསླབས་པའི་འབྲས་བུ་དེ་རྣམས་བསྡུས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ། །བསླབ་པ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་དེ་དག་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི ཚོགས་སུ་གྱུར་པ་ནི་ཉེས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་གཉེན་པོར་འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་དགུ་འདྲིས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རྣམ་པ་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ཡོངས་སུ་ཞེན་པ་དང་། ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་འདུ་བྱེད་ལ་འཆུམས་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། སྙོམ་ལས་དང་། འཇིག ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་།རོལ་སྲེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། བག་མེད་པ་ལ་གནས་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། སྨོན་ནས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པའོ། །འདུ་ཤེས་འདྲིས་པར་བྱ་བ་རྣམ་པ་དགུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་རབ་ཏུ་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་འདྲིས་པར་བྱ་བ་དང་། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་འདྲིས་པར་བྱ་བ་དང་། མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་འདྲིས་པར་བྱ་བ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བའི་འདུ་ཤེས་འདྲིས་པར་བྱ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདག་མེད་པའི འདུ་ཤེས་འདྲིས་པར་བྱ་བ་དང་།ཟས་ལ་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་འདྲིས་པར་བྱ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བའི་འདུ་ཤེས་འདྲིས་པར་བྱ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་མཐུན་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་འདྲིས་པར་བྱ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་ཀུན་འབྱུང་ བ་དང་ནུབ་པ་དང་རོ་མྱང་བའི་ཉེས་དམིགས་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་འདྲིས་པར་བྱ་བའོ།།དེ་ལ་ཆོས་མཐུན་པར་སྤྱོད་པས་བསྡུས་པའི་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་དགེ་བའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་མ་ཡིན་པ་མི་མཐུན་པའི་སྤྱོད་པས་ བསྡུས་པ་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བ་མི་དགེ་བའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་མི་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདི་ན་གནས་པ་སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་བའི་ཕྱི་མའི་མཐའི་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་སྐྱེ་བའོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ལས་བྱུང་བས་ཚེ་འདི་ལ་འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་འཇིག་པའོ། །ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་བའི་མུ་སྟེགས་ཅན་ནི་དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཐོས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས། མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་ བརྟེན་ནས་ཟག་པ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།ཕྱི་རོལ་པ་དེ་ནི་ཟག་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་སོ། །མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དེ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཐོས་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་ལོག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་སོ།།དེས་གནས་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པས་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །སྲིད་པ་ཡང་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ།

如是心获得究竟解脱时，即从明触所生之受，以及诸学处所摄之法，连同作为所依之蕴，自然永远止息于无余涅槃界中，故称为涅槃究竟。
其中，依欲而正受持戒律者，是增上戒学。触、受、增上心及增上慧之所依基础，作意、正念、三摩地相应，是增上心学。殊胜智慧是增上慧学，当知此三学是具有基础的。
解脱蕴有余涅槃是学处之第一果。涅槃究竟无余涅槃是学处之第二果。诸学处及学处之果摄集即是一切法。
当知为成就彼等具果之学处资粮，应熟习九种想以对治八种过失。何为八种过失？执著利养恭敬，贪著再生诸行，懈怠、懒惰、萨迦耶见、贪欲、贪著种种世间欲望、安住放逸、恶行加行、发愿而住于梵行。
何为应熟习之九种想？即应熟习出离想、应熟习诸行过患想、应熟习无常想、应熟习无常即苦想、应熟习苦即无我想、应熟习食不净想、应熟习一切世间不可乐想、应熟习世间顺违想、应熟习生灭集没味过患出离想。
其中，以如法行所摄善趣之身语意善业称为顺。以非法违逆行所摄恶趣之身语意不善业称为违。
此处，住于后际所生起之生苦是生。从前际所生此世之死苦是灭。其余集等差别如前应知。
此外诸外道依闻非正法力所生不如理想，生起无明触所生之受，依此生诸漏。彼外道亦不如实了知诸漏。不如实了知无明触所生之受及闻非正法力所生邪想。由于不如实了知此三处，故寻求欲，亦寻求有。

།ལོག་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཚོལ་བས་འཇིག་པ་ཡང་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །དེས་ནི་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡང་ དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་སོ།།ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ལས་བྱས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་སྔ་མ་ལྔ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའི་གནས་ཡིན་ནོ། །ཐ་མ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ བདེན་པའི་གནས་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་ཕྱི་རོལ་པ་དེ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་སོ། །ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་སོ།།དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རང་བཞིན་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་དང་། འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་མོ། །དེ་ལྟར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་ཤེས་པ་མེད་པ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་བསྒོམས་པའི་རྒྱུས་གཏན་དུ་མཐར་ཐུག་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ངེས་པར འབྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཟག་པ་རྣམས་མ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ།ཆོས་འདི་པའི་གཏན་དུ་མཐར་ཐུག་པའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཟག་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་དབང་པོའི་ཡེ་ཤེས་དང་།ཕྱི་མ་ལ་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་འཇུག་གོ། །གང་ཟག་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་གིས་སྔོན་གྱི་ཚེ་ རབས་གཞན་དག་ཏུ་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལ་དད་པ་ཐོབ་པ་ནས།རྒྱས་པར་ལྟ་བ་དང་པོའི་བར་དུ་བྱས་ནས་དེ་ད་ལྟར་ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་བསྟེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཐོས་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ པའི་སྒོ་ནས་ཚེ་འདི་ལ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ལྟ་བ་དང་།སྲེད་པ་དང་། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བསྐྱེད་དོ། །དེ་དེའི་ཚེ་སྔོན་གྱི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་དང་ཡང་ལྡན་ལ། ཚེ་འདིའི་མི་དགེ་བ་དེ་དག་དང་ཡང་ལྡན་ཏེ་། དེ་དེའི་འོག་ཏུ་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་སྐྱེས་བུ་ དམ་པ་བསྟེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས།ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བར་དག་གི་སྒོ་ནས། སྔོན་གྱི་རྒྱུ་དེ་ཁོ་ནས་ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་དེ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་སྟེ། ཉེས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་དང་དུ་མི་ལེན་ཅིང་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་ཕྱི་མ་ ལ་འདིར་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་འདི་ནི་གང་ཟག་དང་པོའོ།།གཞན་ཡང་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ནི་སྔོན་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ཏུ་ཆོས་འདུལ་བ་གཉི་ག་ལ་སྤྱད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དེའི་རྒྱུས་ཚེ་འདི་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་ཡང་ལྡན་ལ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ དང་ཡང་ལྡན་ཏེ།དེ་དེ་ལྟར་ཡང་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ནས་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བར་དུ་འཐོབ་སྟེ། ཚེ་འདི་ལ་དེའི་མི་དགེ་བ་དེ་དག་གསར་དུ་མ་སྐྱེས་པས་ནུབ་པར་འགྱུར་ལ་དགེ་བ་རྣམས་གསར་དུ་སྐྱེས་པས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་སྔོན་གྱི་མི་ དགེ་བའི་རྩ་བ་བག་ལ་ཉལ་གྱི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པས་ཆད་པར་མ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དེ་ལྟར་བག་ཡོད་པར་གནས་པས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཆད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་འདི་ཡང་ཕྱི་མ་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་གང་ཟག་གཉིས་པའོ།

寻求邪梵行就是在寻求毁灭。他不能如实了知诸欲。虽然造作了再生之业，也不能如实了知。对苦也不能如实了知。其中前五者是集谛的内容。最后一个是苦谛的内容，如此外道对集谛和苦谛都不能如实了知。
集谛和苦谛简而言之，从染污和清净两个方面来说都不能如实了知。其中染污有四种：自性、因、果以及因果的差别。其中清净有两种：集和苦的灭以及趣向灭的道。
如是对四圣谛无知的那些人，由于未修习菩提分法，故非究竟梵行，因此称为非决定，因为诸漏未尽的缘故。与此相反，此法中究竟梵行是决定的，应当了知，因为诸漏已尽的缘故。
对六种补特伽罗从染污和清净法性方面，如来的大士根智和后世正法生起智得以趣入。何为六种补特伽罗？此中有些补特伽罗在前世其他生中对此正法获得信心乃至广说如第一见解，而今生依止非善士，听闻非正法，不如理作意，从而在今生最初生起见解、贪爱和业的染污。
此时他既具有前世的善法，也具有今生的不善法。此后依止善士，通过如理作意等，由于前世的因缘而从邪法中退出，以'此是邪说'的想法而不接受并断除那些不善法。此人未来将成为清净法者，这是第一种补特伽罗。
复次，有些补特伽罗在前世其他生中修习过正邪两种法，由此因缘，今生既具善法也具不善法。如是最初如前所说从善说乃至如理作意，在今生由于不善未新生而消失，善法新生而显现。其前世不善根以随眠方式存在未断者，如是住于正念使一切皆断。如是此人未来将成为清净法者，这是第二种补特伽罗。

།གཞན་ ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་སྔོན་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ཏུ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཕྱི་རོལ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་ད་ལྟར་ཡང་དེའི་རྒྱུས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ལ་གོམས་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་གོམས་པས་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རྐྱེན་ཚོགས་པ་དང་ཕྲད་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་རབ་ ཏུ་བྱུང་ནས་ཀྱང་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ།རང་གི་ལྟ་བ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་གནས་སོ། །དེའི་མཚམས་མེད་པའི་ལས་ཀྱང་བྱེད་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱང་གཅོད་པར་བྱེད་དོ། །མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སུ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་ངེས་པར་ ཡང་འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་གང་ཟག་གསུམ་པའོ། །གང་ཟག་གསུམ་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་དང་པོ་ནི་སྔོན་འདིའི་རྒྱུ་ལ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་ལ་ཚེ་འདི་ལ་ནི་སྔར་བག་མེད་པར་གྱུར་པ་ལས་ཕྱིས་བག་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གང་ཟག་གཉིས་པ་ནི་སྔོན་འདི་དང་ཕྱི་རོལ་གཉིས་ཀའི་རྒྱུ་ལ་སྤྱོད་པར་གྱུར་ ལ།ཚེ་འདི་ལ་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བག་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ནི་སྔོན་ཡང་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཕྱི་རོལ་སྤྱོད་པར་གྱུར་ལ། ཚེ་འདི་ལ་ཡང་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བག་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གང་ཟག་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་ཟླ་ཡང་གང་ཟག་གཞན་གསུམ་ཡོད་དེ། དེ་ལས་ བཟློག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་དང་པོ་ནི་སྔོན་ཕྱི་རོལ་སྤྱོད་པར་གྱུར་ལ་ཚེ་འདི་ལ་ནི་སྔར་བག་ཡོད་པར་གྱུར་ནས། ཕྱིས་བག་མེད་པར་གྱུར་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི་སྔོན་འདི་དང་ཕྱི་རོལ་གཉིས་ཀའི་རྒྱུ་སྤྱོད་པར་གྱུར་ལ། ཚེ་འདི་ལ་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བག་མེད་ པར་རིག་པར་བྱའོ།།གསུམ་པ་ནི་སྔོན་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྒྱུ་སྤྱོད་པར་གྱུར་ལ་ཚེ་འདི་ལ་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བག་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྔོན་གྱི་དགེ་བ་དང་།མི་དགེ་བའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ས་བོན་ལྟ་བུའོ་། །དེ་ལ་སྔོན་གྱི་དགེ་བའི་ས་བོན་གྱི་ནི་ཆོས་འདུལ་ བ་འདི་ད་ལྟར་གྱི་ཞིང་གཤིན་པ་ལྟ་བུའོ།།མི་དགེ་བའི་ས་བོན་གྱི་ནི་ཞིང་ངན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། སྔོན་གྱི་མི་དགེ་བའི་ས་བོན་གྱི་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ཞིང་གཤིན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། དགེ་བའི་ས་བོན་གྱི་ནི་ཞིང་ངན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་རྒྱུའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ།མ་རིག་པའི་མུན་པ་ལྟ་བུའི་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་གཉེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་སྣང་བ་ལྟ་བུའོ། །མི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་སྣང་བ་ལྟ་བུའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་སྔོན་གྱི་མི་དགེ་ བའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་ལུས་དང་།སེམས་ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་དོན་གྱིས་མ་དག་མེ་ལྟ་བུའོ། །ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་འདམ་བུ་སྐམ་པོའི་ཁྱིམ་ལྟ་བུའོ། །སྔོན་གྱི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྲེག་པའི་སྒོ་ནས་མདག་མེ་ལྟ་བུའོ། །ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ འདུལ་བ་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྡོའི་ས་གཞི་དང་།རོ་སྐམ་ལྟ་བུའོ། །སྔོན་གྱི་མི་དགེ་བ་སྤངས་པས་སོལ་བ་ལྟ་བུར་གྱུར་བའི་ནི་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་རྡོའི་ས་གཞི་དང་། རོ་སྐམ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ནི་དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་བླ་ན་ མེད་པས།སྔོན་གྱི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྒྱུ་ལས་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པས་དབང་པོ་དེ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ལ། ཚེ་འདི་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒོ་ནས་གནས་པ་དེ་དག་གི་ཕྱི་མ་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན མོངས་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏེ།དེ་བས་ན་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།

又有一些人在前世其他生中一向确定为外道修行，他由于那个因缘，现在也习惯于出家和邪见，遇到善说的律法因缘和合而出家。如是出家后也唯一成为邪见，安住于执著自见为最胜。他造无间业，也断诸善根。一向确定为不善法。也确定往恶趣，这是第三补特伽罗。
在这三种补特伽罗中，第一是前世行此因，此生中先放逸后知正念。第二补特伽罗是前世行此与外道二因，此生中一向确定具正念。第三是前世一向确定行外道，此生中也一向确定放逸。
与这三种补特伽罗相对应的还有另外三种补特伽罗，应知是与此相反。其中第一是前世行外道，此生中先具正念后放逸。第二是前世行此与外道二因，此生中一向确定放逸。第三是前世一向确定行外道因，此生中一向确定具正念。
其中前世善与不善因如同种子。其中前世善种子以此律法为现在的良田。不善种子则如恶田。与此相反，前世不善种子以现在的邪说律法为良田，善种子则如恶田。
此中善法生起是依前世因而生，如同无明黑暗般不善法的对治方式如光明。应知彼等不善法是如光明般善法的违品。如是，前世不善法以身心热恼义如炽火。邪说律法如现在的干草屋。前世诸善法以烧尽烦恼门如余烬。邪说律法对于彼等如石地和枯骨。前世舍不善如成炭，此律法如石地和枯骨。
其中如来大丈夫以无上知根胜劣力，由前世善不善因圆满成就，如实遍知彼等根器随其所应，于此生中清净和染污门中安住彼等后世清净和染污法如实生起，故称具有稀有希奇。

།ངན་འགྲོར་འགྲོ་བ་དང་། བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ལམ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ལ་ནི་ རྣམ་གྲངས་ལྔ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རྣམ་གྲངས་གང་དག་གིས་རང་གིས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ། གཞན་དག་གི་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ ཐོས་རྣམས་སོ།།དེ་ལ་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ལམ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བ་སྡིག་པ་ཅན་གྱི་ལྟ་བར་གྱུར་བ་དམིགས་པ་དང་བཅས་ཤིང་རྟེན་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་སྡིག་པ་འདོད་པ་དང་། རྣམ་པར་ འཚེ་བ་དང་།སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པ་དུ་མ་ནས། མདོ་ལས་ཇི་སྐད་བྱུང་བ་བཞིན་དུ། ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྤྱོད་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་སྤྱོད་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་བར་གྱི་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་འགྲོ་བར་བྱེད་བ་དང་། ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་དག་ངན་འགྲོ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ལམ་མོ། །དེ་ལ་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པའི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ནི དམིགས་པ་གང་ལས་ལྟ་བར་གྱུར་བ་དེ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་།རང་གི་གནས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པའི་གནས་སྡིག་པ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་མཐུན་པར་སྤྱོད་པ་ཡན་ཆད་གང་ལ་གནས་ན་མི་སྡུག་པ་དང་། ངན་ སོང་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་དག་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་འདི་ནི་བདག་གི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་བདག་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་བདག་གི་བདག་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས། དེ་ལྟར་དེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་བདེན་པ་ མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མོད་ལ་ལྟ་བར་གྱུར་བའི་བག་ལ་ཉལ་དེ་དག་གི་རྩ་བ་ཡང་ཡང་དག་པར་བཅོམ་ཞིང་སྤོང་བར་འགྱུར་ལ་དེ་དག་ཀྱང་གཏན་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དེ་ནི་ལྟ་བར་གྱུར་བའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བ་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ བའི་གནས་དེ་དག་གིས་བར་དུ་གཅོད་པར་འགྱུར་བ་དང་།ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་དེའི་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ལམ་བསལ་བར་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་བདག་ཉིད་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་བདག་ཅག་ལ་སོགས་པ་འཕགས་ པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལས་གཞན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་འདི་དག་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་མི་དགེ་བ་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བའི་གནས་ལ་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་བཞི་ཐོབ་སྟེ།འདས་ནས་ཀྱང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞི་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་མོད་ ཀྱི།དེ་དག་ནི་གཏན་དུ་ངན་འགྲོ་བསལ་བ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་གཞན་དེ་དག་ནི་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་དུ་ཟིན་ཀྱང་། རེ་ཞིག་བདེ་བར་གནས་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་ཟད་དེ། ཕྱི་མ་ལ་སྲོག་གཅོད་པར་འགྱུར་ལ། བདག་ཅག་ནི་ སྲོག་གཅོད་པར་མི་འགྱུར་བ་ནས་དེ་དག་གི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྤྱོད་པ་དང་།མི་མཐུན་པའི་བར་དུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་ལ།བདག་ཅག་ནི་དེ་ལྟར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་འདི་ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལས་འདི་ལྟ་སྟེ།ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ལམ་བསལ་བའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་བསལ་བ་དེ་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་མཁྱེན་ཏོ།

应当了知超越恶趣道路和善趣道路的有五种情况，通过这些情况，不仅能如实了知自己的超越，也能了知他人的超越，即：诸佛和诸佛声闻。
其中何为恶趣道路？即外道们从萨迦耶见根本所生的邪见，具有所缘和所依，依止于这些而生起贪著恶行、伤害、杀生等诸多不善法，如经中所说，行非法、行不调顺乃至堕入恶趣、地狱、恶道等，由此而生于诸恶趣中，感受由此因所生的不悦意异熟果报，这就是恶趣道路。
其中具闻的圣声闻对于能生起这些见解的所缘、对自处的执著，以及导致恶趣的贪著恶行等非法行为乃至不调顺行为，若住于此则感受不悦意和恶趣异熟果报等一切，都如是观察：'这不是我所，这不是我，这不是我的我'。如是如实正观而现证谛理的刹那，彻底摧毁和断除这些见解随眠的根本，永远不再结生，如是圣声闻即能遮止由见解根本所生的导致恶趣的诸因，不再成为堕入恶趣之因。这是断除恶趣道路的第一种情况。
由此了知：我等圣声闻与其他凡夫不同，他们虽以世间道超越不善恶趣之处，获得现世四种安乐住，死后也获得色界、无色界的寂静解脱，但他们并非永远断除恶趣。因此，虽然他们已离欲界贪和色界贪，暂时安乐殊胜而已。来世他们将造杀生等业，而我等则不会造杀生等业，乃至他们将行非法、不调顺行为，而我等则不会如此。这就是圣教律中所说的断除恶趣道路的情况。
诸佛及诸佛声闻也以此情况如实了知此等断除。

།འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དེའི་ནི་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ལམ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་བྱ་བ་ལུས་ཏེ། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དེ་ནི་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པར་གོང་དུ་ཟག་ པ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་བསྐྱེད་ཅིང་ཆེད་དུ་གཏད་ནས་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ།འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་དེ་ལ་འདི་ནི་གཏན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དེ་ཉིད་ཉེས་དམིགས་སུ་མཐོང་བ་འདི་ནི་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ལམ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་སེམས་བསྐྱེད་པའི་རྣམ་གྲངས་དང་པོའོ།།དེས་སེམས་ཆེད་དུ་གཏད་ནས་བདེ་འགྲོའི་སྲིད་པའི་རོ་མྱང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་ཉིད་ཉེས་དམིགས་སུ་མཐོང་ནས། མུ་སྟེགས་ཡང་བ་ལས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་བཟློག་ནས། ཚེ་འདི་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་ འདའ་བར་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་གི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་བརྩོན་ཞིང་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བའི་ལམ་དེ་འབའ་ཞིག་ལ་ཡང་དག་པར་འཇུག་པ་དེ་ནི་དེའི་ཡང་དག་པར་འདའ་བའི་རྣམ་གྲངས་སོ།།བསྒོམ་པའི་ལམ་དེས་དེ་མཐར་གྱིས་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བས་ན་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ ཆད་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ།།དེ་གལ་ཏེ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཆོག་དེ་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་ན་ནི་བག་མེད་པའི་རྒྱུས་དེ་ཚེ་འདི་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཕྱིར་མི་འོང་བར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་དེའི་ཕྱི་མ་ལ་གོང་དུ་འགྲོ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལ་ཡང་དེ་ཉིད་ཉེས་དམིགས་ ཡིན་པར་ཡང་དག་པར་མཐོང་ནས་བཏང་སྙོམས་དེ་རོ་མྱོང་བར་མི་བྱེད་ན་ནི་དེ་ཚེ་འདི་ལ་ཀུན་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ལ་བརྟེན་ནས།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་བར་འགྱུར་བ་འདི་ནི། དེའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཏེ། རྣམ་གྲངས་དེས་ནི་རང་གི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ལམ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེའི་ཡང་དག་པར་མཁྱེན་ཏོ། །དེ་ལ་གསལ་བའི་རྣམ་གྲངས་སྔ་མ་ཤོས་ཀྱིས་ནི་ངན་འགྲོར་ འགྲོ་བའི་ལམ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།ཕྱི་མ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འདའ་བ་དང་། གོང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་གྲངས་བཞིས་ནི་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ལམ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་རིག་པར་བྱའོ།། །། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་གཞི་བསྡུ་བ། བམ་པོ་ཉི་ཤུ་པ། འདི་གཉིས་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་བཞི་མཐོང་བ་འདོད་པ་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན མོངས་པ་སྟེ།དེ་དག་གཉིས་ལས་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ནི་འདོད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པ་ན་མཐར་གྱིས་མི་གཡོ་བར་འགྲོ་བ་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་འགྲོ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་གཡོ་བ་དང་།ཅི་ཡང་མེད་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ། དེ་ནི་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་དང་། ཐག་བསྲིང་བའི་གཉེན་པོའི་སྒོ་ནས་འདོད་པའི་ཀུན ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་རོ།།ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ན་ནི་འདོད་པ་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ལ། གཟུགས་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་ཏེ། བདག་མ་གྱུར་ཅིག་བདག་ གིར་ཡང་མ་གྱུར་ཅིག་།བདག་ནི་མི་འགྱུར་རོ།

那位圣声闻从善趣道中超越而去，那位圣声闻不以此为满足，为了向上断尽诸漏而生起意乐并专注发心。他见到世间道的过患，认为'这不是永远出离痛苦'，这是为了超越善趣道而发心的第一种情形。
他专注其心，见到一切善趣有的过患，如同远离外道邪见一样远离，唯一为了现世般涅槃而精进，如实趣入所获得的涅槃之道，这是他的超越的情形。
由于修道而渐次厌离，他入定于有顶以下。如果他贪著最胜舍受，则因放逸之故不能于现世般涅槃，而成为不还，这是他后世往上之情形。
如果他见到这也是过患而不贪著舍受，则依止于现世有余依涅槃而般涅槃，这是他的涅槃情形。以此情形如实了知自己的涅槃超越善趣道，诸佛及其他佛声闻也如是了知。
其中以前面明显的情形，应知是超越恶趣道。后面发心、超越、往上、涅槃四种情形，应知是超越善趣道。
瑜伽师地论摄事分第二十品：这两种是圣声闻四见中未离欲者的烦恼，即欲的烦恼和再有生的烦恼，圣声闻应当从这两种中清净其心。
其中圣声闻为断除欲的烦恼而精进时，渐次依止不动、无所有处、非想非非想处三道，入定于不动、无所有、非想非非想处，他以断除对治和远离对治的方式超越欲的烦恼。
为断除再有生的烦恼而精进时，已离欲贪而未离色贪，'愿我不成为我，不成为我所，我将不存在'

།བདག་གིས་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་སྟེ། ཅི་ཡོད་པ་དང་། ཅི་འབྱུང་བ་དེ་ཡང་སྤོང་བར་བྱའོ་སྙམ་ནས། ཕྱིར་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་གཉེན་པོའི་ལམ་བསྒོམས་པས་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱས་ནས། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ།དེ་གལ་ཏེ་ཚེ་འདི་ལ་བཏང་སྙོམས་དེའི་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་ན་ནི་ཚེ་འདི་ལ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བར་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ ཏེ་རོ་མྱོང་བར་མི་བྱེད་ན་ནི་དེ་ཚེ་འདི་ལ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ཡང་འགྱུར་ལ་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་འདོད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོའི་སྒོ་ནས་ལམ་སྒོམ་པར་བྱེད་ ཅིང་མཐར་གྱིས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོའི་སྒོ་ནས་ལམ་སྒོམ་པར་བྱེད་ཅིང་མཐར་གྱིས་དེ་ལྟར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཐུན་མོང་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། དེ་ལ་འཕགས་པ་རྣམས་དང་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་གོ་སྐབས་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་ལ་འཕགས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་མི་བྱའོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་ཀྱི་འཇིག་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ་སྙམ་དུ་རིག་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས འདས་ཏེ།ཚེ་འདི་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་འབའ་ཞིག་གི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་འཕགས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན་གནས་ལྔར་འགྱུར་ཏེ། མི་གཡོ་བར་འགྲོ་བའི་ལམ་ དང་།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་འགྲོ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། འཕགས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་རྣམས་ནི་བདེ་བ་ མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་རྣམས་ལ་བརྣབ་སེམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ཚོར་བའི་གནས་རྣམས་ལ་གནོད་སེམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཚོར་བའི་གནས་རྣམས་ལ་མ་རིག་པའི་ཉེས་རྩོམ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའོ། །འདོད་པ་དེ་དག་ཀྱང་གནས་ གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཉེས་དམིགས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།རང་བཞིན་དང་། དམིགས་པ་དང་། གྲོགས་སོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་ནི་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་འདོད་ཆགས་སོ། །དམིགས་པ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་གཟུགས་ཅན་རྣམ་པ་ལྔའོ། །གྲོགས་ནི་ཚུལ་བཞིན་པ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་འདུ་ཤེས་སོ།།གོང་མའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ནི་ཆེན་པོར་གྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ས་གོང་མ་ནི་ཆེས་ཆེ་བ་དང་།ཆེས་གཙོ་བོར་གྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེར་འགྲོ་བའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆེན་ པོར་གྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ།།འཇིག་རྟེན་འོག་མ་གང་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འཐོབ་པར་བྱ་བའི་ས་གོང་མ་ལ་རེ་ཞིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞི་བར་འདུ་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་ ནི་ཡིད་ཀྱི་གནས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།།བདག་གིས་གནས་དེ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་ནས་གནས་པ་འཐོབ་པར་ནུས་སོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེས་ནས་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་དད་པ་སྒོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སེམས་ཡང་དག་པར་དད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དད་པ་དེའི་སྒོ་ནས་བརྩོན་འགྲུས་ དང་།དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་བསྒོམས་པས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ།མཐར་གྱིས་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མི་གཡོ་བའི་བར་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །བདག་ནི་སྙོམས་པར་ཞུགས་སོ་སྙམ་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མོས་སོ།

认为'我将不会改变'，想着'我要断除现有的和将生起的一切'，为了对治再次投生轮回，修习对治道，断除对色的贪欲，乃至入定于非想非非想处定。
如果在此生中贪著于这种平等舍受的滋味，则在此生中不能从一切轮回生起的烦恼中完全解脱，不能完全超越轮回。
如果不贪著其滋味，则在此生中能从一切轮回生起的烦恼中完全解脱，也能完全超越轮回。
其中，从对治欲界烦恼的角度修习道，乃至渐次入定于有顶，以及从对治轮回生起烦恼的角度修习道，乃至渐次如是入定于有顶，这是共同解脱，因为圣者和非圣者凡夫都有机会获得，所以不称为圣者解脱。
了知有顶以下的一切我执皆是痛苦，超越有顶，在此生中断除一切烦恼，这唯是圣者的解脱，因此称为圣者解脱。
将这一切总摄为五种：趣向不动之道、趣向无所有处、趣向非想非非想处、此生涅槃和圣者解脱。
这三者是欲的过患：欲是对能感受快乐的境生起贪著之因、对痛苦感受处生起害心之因、对非苦非乐感受处生起无明过失之因。
应当从三方面观察欲的过患：自性、所缘和助伴。其中自性是遍计的贪欲，所缘是内外五种色法境，助伴是与非如理作意相应的颠倒想。
从离上界贪欲的修行所生起的心称为广大。为什么呢？因为上地是最广大、最殊胜的，所以趣向彼处的心称为广大。
以无常等行相厌离下界而离贪，应知这是胜伏。
对所要获得的上地以暂时方式作寂静想，应知这是意之所依。
生起'我能如实成就彼处而获得安住'的信心后，修习信解道，这称为于处生起正信。
通过此信而修习精进、正念、禅定和智慧，从初禅开始，乃至渐次入定于识无边处的不动。以智慧胜解'我已入定'。

།དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་དེ་མི་གཡོ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།གལ་ཏེ་ཚེ་འདི་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་རམ། གོང་དུ་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་དེ་ཕྱི་མ་ལ་མི་གཡོ་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །ས་འདི་རྣམས་ལས་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་མི་གཡོ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་ པར་བྱའོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་འདོད་པའི་གཡེང་བ་ན་གཡོ་བར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་མི་གཡོ་བའོ། །རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་གཡོ་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་བ་མི་གཡོ་བའོ། །གཟུགས་དང་ཐོགས་ པ་དང་།སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་གཡོ་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ནི་ནམ་མཁའ་དང་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་མི་གཡོ་བའོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་རྣམས་ལ་ནི་གོང་ནས་གོང་དུ་གཡོ་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་དུ་བལྟས་པའི་དམིགས་པའི་གཡོ་བ་ཙམ་ལས་དབེན་པའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།མདོར་བསྡུ་ན་ཅུང་ཟད་ལ་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་ན་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་མཐར་ ཐུག་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་མན་ཆད་མི་གཡོ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཅུང་ཟད་ལ་དམིགས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གོང་ན་ཡོད་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡན་ཆད་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ ཡིན་ཏེ།གོང་ན་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཡན་ཆད་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་སྒོ་གསུམ་ལས་ལམ་གསུམ་དུ་བསྟན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་འཕགས པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྒོ་གསུམ་ནས་འདོད་པ་རྣམས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དེ་སུན་ཕྱུང་ནས་ཀྱང་མཐར་གྱིས་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་མི་གཡོ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་མི་གཡོ་ བའི་འདུ་ཤེས་ནི་ས་འོག་མ་ཐམས་ཅད་ལ་སུན་ཕྱུང་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ།འདི་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་དང་པོའོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་བསྒོམ་པའི་མཐའ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་ལ་ཐུག་གོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་དེ་ལ་ཡང་འདུ་ ཤེས་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞིན་དུ་གོང་ན་ཡོད་པ་དང་།གོང་ན་མེད་པ་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་གོང་ན་ཡོད་པ་ནི་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པའོ། ། གོང་ན་མེད་པ་ནི་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་གོང་ན་ཡོད་པའི་རྣམ་པས་ནི་ས་འོག་མ་སུན་ཕྱུང་ནས་དེའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ སྙོམས་པར་འཇུག་གོ།།གོང་ན་མེད་པའི་རྣམ་པས་ནི་འོག་མ་དང་། གོང་མ་དང་། དེ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་མེད་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ། གོང་ན་མེད་པའི་རྣམ་པ་དེ་ནི་ལམ་གཉིས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་ བྱའོ།།ལམ་གཉིས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་སྟེ།གཉིས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ།བརྟེན་པ་དང་། རྟེན་གྱི་ཤེས་བྱའི་བྱེ་བྲག་གོ། །དེ་ལ་བརྟེན་པའི་བདག་མེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་གང་ཡང་རུང་བ་དང་། བདག་ གང་ཡིན་པ་འདི་ལ་བདག་གི་ཡུལ་ག་གེ་མོ་དང་།སེམས་ཅན་ཆེ་གེ་མོ་དང་། ཕའམ། མའམ། གྲོགས་སམ།རྗེ་བོ་ལ་སོགས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་བདག་གི་ག་གེ་མོ་དང་། ཆེ་གེ་མོ་དང་། ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་དེ་རྣམས་ཀྱི་ག་གེ་མོ་དང་། ཆེ་གེ་ མོ་དང་།ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་ཡིན་པའོ། །རྟེན་གྱི་བདག་མེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་རྟག་པ་དང་། བདག་དང་བདག་གིས་འཇིག་རྟེན་སྟོང་སྟེ། འདི་ལ་རྟག་པའམ་བདག་གམ་བདག་གི་ཅི་ཡང་མེད་དེ། ཆོས་ཙམ་དུ་ཟད་དོ།

他的那个意识将会转生到不动处。如果此生不能完全涅槃或者不能往上进升的话，那么他将在来世趋近不动处。
应当了知，由三种因缘而安立这些地为不动：由于断除了外在欲望的散乱动摇，故初禅为不动。由于断除了寻、伺、喜、乐以及色界一切动摇，故第四禅为不动。由于断除了色、碍以及种种想的动摇，故空无边处和识无边处为不动。
应当了知第二禅和第三禅由于逐渐断除动摇而为不动。识无边处仅由离开空无边处外向所缘的动摇而为不动。简言之，由于缘少许的三摩地不动，故称为不动。
由于识无边处为究竟，故应了知安立此下为不动。那一切缘少许的等至也都是有上想的等至。此上是缘无所有的等至，应了知是无上想的等至。此上是非想非非想处的等至。
因此从三门宣说三道。圣声闻从三门呵责诸欲，呵责后渐次入定乃至识无边处，因此也安立趣向不动处的三道。
断除色想和不动想等一切下地后，入定于无所有处，这是趣向无所有处的第一道。无漏道修习的究竟即到达该处。
于彼无漏道中，如想的等至般也有有上和无上。其中有上是与无常行相相应。无上是与无我行相相应。其中以有上行相呵责下地后，入定于彼处。
以无上行相，由作意一切下地、上地、彼地及一切法无我，入定于无漏无所有处。应了知彼无上行相是第二道。
第二道也应由分为二种而安立为二种。何为二种？即所依和能依的所知差别。
其中所依的无我智是：于任何众生界和我，此中都无有某某处所、某某众生、父或母或友或主等任何。如同我的某某和某某等皆无有，如是我于彼等的某某和某某等也皆非是。
能依的无我智是：常、我、我所世间空，此中无有常或我或我所，唯是法而已。

།དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་སྟོང་པ་ཡིན་ན། འདི་ལ་གང་ན་སུ་ཞིག་ཅི ཞིག་ག་ལ་ཡོད་དེ་།དེ་བས་ན་ཤེས་པ་སྔ་མ་ནི་བརྟེན་པ་ཡིན་ལ་ཕྱི་མ་ནི་རྟེན་དུ་གྱུར་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་མེད་དེ། དེ་བས་ན་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སུན་ཕྱུང་ནས་དེའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ སྟེ།དེ་ལ་ནི་ལམ་དེ་གཅིག་པུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བདག་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །བདག་གིར་ཡང་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་འདུན་པ་བསྐྱེད་ནས་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ། ། ཡང་དག་པར་བརྩོན་ན་སྔ་ཕྱིར་ཁྱད་པར་ཤེས་ནས་ངེས་པར་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ་བདག་མི་འགྱུར་རོ། །བདག་གིར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་མོ། །དེ་བས་ན་ད་ལྟར་གྱི་ཚེ་འདི་ལ་གསར་དུ་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་ཅི་ཡོད་པ་དང་། ལས་རྙིང་ཅི་བྱུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི འདོད་དེ།མི་ལྟ་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའོ། །སྡོམ་ནི། རྣམ་པར་གཞག་དང་མཐར་ཐུག་དང་། །མ་འདྲེས་པ་དང་ཚུལ་བཞིན་དང་། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་། །བསྒོམ་དང་དུས་དང་བར་དུ་གཅོད། །རང་བཞིན་བསྟན་དང་སྤོང་བའི་ཕྱིར། །རྩོམ་དང་སྒོམ་པ་ཐ་ མ་ཡིན།།དེ་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་ནས། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ལ་ཐུག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱི་མདོ་དང་རྒྱས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཤེས་བྱའི་ གཞི་ཐམས་ཅད་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་མཐར་ཐུག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཤེས་བྱའི་གཞིའི་མཐར་ཐུག་པས་ནི་ཤེས་བྱའི་གཞི་མཐར་ཐུག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདུན་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་མ་གཏོགས་པར་དེ་དང་མི་འདྲ་བའི་ལམ་མམ། དམིགས་པ་གང་ལ་བརྟེན་ན་ཟག་པ་ཟད་པར་འགྱུར་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་དང་། དམིགས་པ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་ པར་དག་པའི་ལམ་འདི་ཟླ་མེད་པ་ཡིན་པས་ན།ལམ་འདི་ནི་བགྲོད་པ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་དེས་ཀྱང་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་དེ། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་དང་། བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། །མྱ་ངན་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མི་བདེ་བའོ།།དྲོད་མི་ཐུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྒོད་པར་གཏོགས་པ་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མི་བདེ་བའོ། །མྱ་ངན་གྱི་གནས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བཞིའོ། །དྲོད་མི་ཐུབ་པའི་གནས་ནི་གཞན་བཞི་པོ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་ བར་གཞག་པ་བཞི་ལ་བརྩོན་པ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ལ་བརྟེན་པས་མྱ་ངན་དང་དྲོད་མི་ཐུབ་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་རོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པས་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་སྤོང་བར་འགྱུར་ རོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཇིག་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པས་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དང་། ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་རིག་པ་དང་ཆོས་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་སྟོབས་ དང་།བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལུས་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་བཞི་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ན་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཉམས་སུ་ལེན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་རྣམས་ཉམས་སུ་མི་ལེན་ན་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་འཕགས་པའི་རིགས་པའི་རྗེས་ལ་འབྱུང་བའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་སྐྱེ་བ་ཡང་ཉམས་སུ་མི་ལེན་ན།དེ་ཉམས་སུ་མ་བླངས་པས་འཕགས་པའི་ལམ་ཡང་ཉམས་སུ་མ་བླངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉམས་སུ་མ་བླངས་པས་དེའི་འབྲས་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པའི་བདུད་རྩི་ཡང་ཉམས་སུ་མ་བླངས་པ་ཡིན་ནོ།

如果世间是空的，那么在此处哪里有谁有什么呢？因此应当观察前面的知是所依，后面的是能依。
在无想非无想处没有无漏道，因此应当破除无所有处的想而入定于彼处，此处唯有此道。
其中'愿我不成为'是指生等苦之苦。'愿不成为我所'是指生等苦，如是生起意愿后应当精进。
若正精进，了知前后差别后必定获得，想到'我将不成，我所将不成'。
因此，于现在此生中所作新业及所积集的，以及旧业所生的一切业报都不希求，为了不见故而舍弃一切。
摄颂：安立与究竟，不杂及如理，缘起与修习，时间与间隔，显示自性故，为断而开始，修习非最后。
其中安立即是从四念住等乃至道支的三十七菩提分法的略说与广说，应当了知，如声闻地中所说。
应当了知一切所知事以四念住为究竟。由所知事究竟故，应知所知事究竟。
欲、精进等修习加行是为成就四念住，应当了知。
除四念住外，若依止与此不同的道或所缘，能尽诸漏获得涅槃的其他道与所缘是不存在的，因为此清净道无有等伦，故此道称为一乘道。
由此一乘道以二因令诸有情清净：以择力和修力。
'忧'是指染污意不悦。'热恼'是属掉举，是欲界染污意不悦。
忧的所依是世间四法。热恼的所依即是其他四法。
其中精进于四念住者，依择力而超越忧与热恼。
由世间修力获得离欲贪，则能断除苦与忧。
由出世间修力超越一切见蕴，则能证得八支圣道与道果解脱及法证悟。
应知由诸有情择力与修力，一切种清净。
若于身等四所缘作非理作意，则不能修习四念住。
若不修习彼等，则不能修习如理作意、随顺圣理的正见等圣道。
若不修习彼，则是不修习圣道。
由不修习彼，则是不修习其果涅槃甘露。

།རྣལ་འབྱོར་བ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བྱུང་བར་རིག་ནས་དུས་གསུམ་གྱི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་གནས་ཏེ། མི་རྟག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་གནས་ན། ཡང་ན་སྲིད་པར་སྐྱེ་ བ་ལ་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པས་རྟེན་ཅིང་མི་གནས་ལ་ཚེ་འདི་ལ་ཡང་ཕྱི་ནང་གི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་གམ་བདག་གིར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་འཛིན་ཏོ།།དེ་ལ་མ་འོངས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་རྗེས་སུ་མཐོང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །འདས་པ་རྣམས་ལ་ནི་འཇིག་པའི་ ཆོས་ཅན་དུ་རྗེས་སུ་མཐོང་ངོ་།།ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ནི་བྱུང་བ་དང་དེའི་འོག་ཏུ་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་མཐོང་བས་གནས་ཏེ། དེ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ལུས་ལ་སོགས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ མཐོང་བས་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་གོ།།མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་ནས་སྲེད་པ་དང་ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱངས་ཏེ། དེ་ཤས་ཆེར་གནས་པ་འདི་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཟག་པ་ཟད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ རོ།།ཆོས་རྣམས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་རྣམས་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །རྣམ་ པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ།དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ལ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པའི་མདོ་དང་རྒྱས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པའི་དང་པོ་ནི་ད་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱུང་ནས་བསྟན་ཅིང་དེའི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་འདི་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་ནི་འདས་པའི་དུས་ན་ཡང་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་བྱུང་ལ་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཡང་མཐར་ཐུག་པ་མེད པར་རིག་པར་བྱའོ།།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་རྣམས་སུ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཚད་མེད་པ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་ཚོགས་ཞེས་བྱའོ། །སྒྲིབ་པ་ ལྔ་ནི་དགེ་བའི་ཚོགས་དེའི་བར་ཆད་བྱེད་པས་ན་མི་དགེ་བའི་ཚོགས་ཞེས་བྱའོ།།ལུས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་མཐའ་ཡས་པ་དང་། ཡུལ་དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོགས་པ་མེད་པས་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པ་ ནི་ཚད་མེད་པའོ།།དེ་ཡང་ཚིག་དང་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེའོ། །དེ་ལ་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་ནི་དོན་དེ་ཉིད་ཀྱང་དག་པར་བསྟན་པར་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཚད་མེད་པའོ། །ཚིག་དང་ཡི་གེ་དེ་ཡང་ཟློས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གོང་ནས་གོང་དུ་སྤོབས་པ་ཚད་མེད་དེ། དེ་བས་ན་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ནི་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།དོན་གཅིག་ལ་ཡང་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཟློས་པ་མེད་པ་ཚད་མེད་པ་དག་གིས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྟན་པའི་བརྡའི་དོན་རྟོགས་པའི་ཤེས་པས་ན་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ ནོ།།རང་བཞིན་དང་ཐོས་པ་དང་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་བློ་དང་ལྡན་པའོ། །མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་ན་དྲན་པ་དང་ལྡན་པའོ། །བདེན་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ན་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དང་པོས་ནི་བསྟན་ཏོ། །གསུམ་གྱིས་ནི་བཤད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

瑜伽师了知身等是依因缘而生，以此对三世身等诸法随见无常而住。若以随见无常而住，则于有中生时不住于有中生之有，于今生中对内外一切诸行亦不执著丝毫我或我所。
其中，对未来诸法应知为随见具集法性。对过去诸法则随见为具坏灭法性。对现在诸法则见为具生起及随后坏灭法性，故住于见其为具集与坏灭法性。彼最初由正随见身等缘起诸法而趣入无常性。
趣入无常性已，从爱见烦恼中清净其心，此多分安住即是如理作意圆满，依此将获得漏尽。
诸法略说有善、不善、随顺烦恼品及随顺清净品。其中随顺烦恼品者从非理作意而生。随顺清净品者从如理作意而生。总摄彼等则称为从作意而生。
修习念住之详略当知如声闻所生。修习念住之始不仅是现在世尊出世宣说及其声闻众修习，应知念住修习于过去时亦从无始时来即有，于未来时亦无终尽。
四念住于过去、未来、现在诸时中是世间与出世间无量法生起之处，故称为善聚。五盖因障碍彼善聚故称为不善聚。
由身等四法差别无边，于彼境中如来智慧无碍，故如来诸法教示无量。彼复以文句义理二种分别。其中义理差别者，为清净宣说彼义理故有无量法句及文字。彼文句及文字亦因无重复故层层无量辩才，是故如来法教具有稀有殊胜之法，因于一义亦以无量无重复文句文字正说故。
由了知教示之标识义理故具有通达。由自性、闻、思慧门故具有智。由等持故具有念。由通达谛理故具有慧。应知初者为宣说，三者为解释。

།གང་གི་ ཕྱིར་དགེ་སློང་སྔོན་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ལུས་ལ་སོགས་པ་ལ་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཙམ་དུ་ལྟ་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་སྟེ།ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་ཤེས་ནས་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ཆོག་པར་མི་འཛིན་ཏེ། སེམས་ མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་དབེན་པར་གནས་ཤིང་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཙམ་དུ་དམིགས་པ་ཁོ་ནས་དེ་སེམས་གནས་པ་རྣམ་པ་དགུས་ནང་རྣམ་པར་ཞི་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་རོ།།དེའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ནི་རྒྱུ་ གཉིས་ཀྱིས་བརྩམས་པ་དང་།རབ་ཏུ་བརྩམས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་དེ་།དེའི་འོག་ཏུ་ཤེས་རབ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པས་མཐར་ཐུག་པར་ འགྱུར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་དགེ་སློང་ནི་གཉེན་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་ཐོབ་པ་དང་། ཚེགས་མེད་པར་ཐོབ་པ་དང་། དཀའ་བ་མེད་པར་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། བྱམས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའོ། །དེ་ཡང་གཉེན་པོ་རྣམ་ པ་གསུམ་པོ་དེས་ཅི་རིགས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་དང་།མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། དེ་གཉིས་ཀ་ངེས་པར་སྤངས་ནས། བཏང་སྙོམས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་གྱི་གནས་ཏེ། དེས་ནི་དྲན་ པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སྡོམ་ནི། རྩ་བ་ལ་སོགས་རོ་མྱང་བ། །སྔ་མ་ཕྱི་མའི་ཁྱད་པར་དང་། །མཚན་མར་འཛིན་དང་ཀུན་ནས་དཀྲིས། །འབྲས་བུ་ཡང་ནི་ཐ་མ་ཡིན། །རྩ་བ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དགེ་བའི་ཚོགས་ཀྱི་བགེགས་ཀྱི་ གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བའི་ཚོགས་སུ་གྱུར་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཕྱི་མ་ལ་ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་རྩ་བ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པའི་རྩ་བ་དང་། རྩ་བའི་རྩ་བ་སྟེ། ཉེས་ པར་སྤྱོད་པའི་རྩ་བ་དེ་དང་།རྟོག་པའི་རྩ་བ་དེའི་རྩ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྩ་བའི་རྩ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་པོ་རྣམས་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་རྩ་བའོ། །འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་གསུམ་ནི་འདོད་པ་ལ་སོགས་ པའི་རྟོག་པའི་རྩ་བའོ།།འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་གསུམ་ནི་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྩ་བ་གསུམ་དང་། འདོད་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་རྩ་བ་གསུམ་གྱི་རྩ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ལ་བརྩོན་པའི་དགེ་སློང་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ འདོད་པ་རྣམས་ལས་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བར་དུ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ།།དེས་དེའི་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་། དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་ཏེ། མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གོང་དུ་རྩོལ་བར་ཡང་མི་བྱེད་ པ་དེ་ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཞེས་མི་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་ལ་དགེ་སློང་ལུས་ལ་སོགས་པ་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་ གནས་པ་ནི་ནང་དུ་སེམས་གནས་པ་རྣམ་པ་དགུས་སེམས་རྣམ་པར་སྡུད་པར་བྱེད་མོད་ཀྱི།དེའི་སེམས་དེ་ཡང་ཞི་གནས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་རྨུགས་པ་དང་ཞུམ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མངོན་པར་བསྡུས་ པའི་སེམས་ལ།ལུས་ཀྱི་རྨུགས་པ་དང་སེམས་ཀྱི་ཞུམ་པ་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།

由于比丘从先前所闻思所生的如理作意，以身等唯是身等的观察而安立念住，了知一切法无我后，不以闻思为满足，认为心等持才能解脱，为入定而住于极远离处，仅缘身等，以九种心住于内寂静。其四念住以二因而修习：如实了知如理作意，如实了知正定。此后以如实了知正慧而究竟。
由于比丘对三种对治如欲得到、无劳而得、无难而得，即无常想、慈心、无相。以彼三种对治，如前所说，对可意等身等生起不顺想、无不顺想，断除二者后，住于舍、念、正知，应知此即修习念住。
摄颂曰：根等及味著，前后之差别，执相及遍缠，果亦是最后。
应知此三根是念住善聚障碍处，故成为不善聚。何为三？后世住于恶趣苦故为恶行根，此世住于苦故为分别根，根之根即彼恶行根及分别根之根，称为根之根。其中贪等三不善根是身等恶行之根。欲等三想是欲等分别之根。欲等三界应知是贪等三根及欲想等三根之根。
精进修习念住的比丘，以世间道成就'离欲'乃至广说'有顶定'而住。彼尝其味，以此为足，不为证得未得而向上精进者，于圣法律中不名为大丈夫。何以故？因心未极解脱故。与此相反者应知是大丈夫。
此中，比丘观身等随身住，虽以九种心住摄心，然其心未从止的违品身心沉没、怯弱中解脱。由未解脱故，如是摄心时，身沉没及心怯弱亦会生起。

།གལ་ཏེ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ལ་སེམས་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པར་གནས་པས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱས་པར་རིག་ནས། ནང་དུ་མངོན་པར་བསྡུས་པ་དེ་ལས་སེམས་དེ་བཏང་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དགའ་ བར་འགྱུར་བའི་སྡུག་པའི་སྡུག་པའི་མཚན་མ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམ་པའི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་གཏོད་པར་བྱེད་དེ།དེ་དམིགས་པ་དེས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ནས། རྒྱས་པར་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་ལ་ཉེ་ བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞི་གནས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་རིག་ནས། གང་གི་དོན་དུ་ཕྱི་རོལ་དུ་ཆེད་དུ་གཏད་པའི་དོན་དེ་ཐོབ་པས་ན། ཕྱིར་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་སྡུད་པར་བྱེད་དེ། ཕྱིས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེས་མངོན་པར་བསྡུས་ནས། ཕྱི་རོལ་དུ་ཆེད་དུ་མ་གཏད་པར་ཡང་བདག་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ་སྙམ་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ། ཕྱི་རོལ་དུ་དམིགས་པ་རྣམ་པ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ། འབད་པ་དང་བཅས པ།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་དེ་དག་ལས་དབེན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། བདེ་བར་གནས་པ་དང་། ཞི་གནས་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ལས་སེམས་ཤིན་ཏུ་བརྟན་པར་གནས་པ་དེས་ནི་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་ ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པར་ཤེས་ཏེ་གང་ཟག་དེ་ནི་སྔར་ལྷག་མཐོང་སྤྱད་ནས་ལྷག་མཐོང་ལ་བརྟེན་ཏེ།ཞི་གནས་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་བརྩོན་པའི་དགེ་སློང་ལྷག་མཐོང་ལ་བརྟེན་ནས་ཞི་གནས་ལ་སྦྱོར་བར་འདོད་པས་ནི། ནང་གི་ཞི་གནས་ལ་རང་གི་ སེམས་གཏད་པ་ལས་མཚན་མ་འདི་ལྟར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ།བདག་གིས་ཅི་ཞིག་ཡིད་ལ་བྱས་ཤིང་། བདག་གིས་ཇི་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱས་ན་སེམས་ཞི་གནས་ལ་གཏད་པ་ན། ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་རྨུགས་པ་དང་ཞུམ་པས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ལ། ཅི་ཞིག་ ཇི་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱས་ན་ནི་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་སྙམ་དུ་མཚན་མ་གཟུང་བར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་དགེ་སློང་དེས་དེ་ལྟར་རང་གི་སེམས་ལ་མཚན་མ་མ་བཟུང་ན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེས་སེམས་དེ་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བར་རིག་ནས། ཕྱི་རོལ་གྱི་དགའ་བར་བྱེད་པའི་དམིགས་པ་ ལས་མཚན་མར་འཛིན་པར་བྱེད་དོ།།དེའི་རྒྱུས་རེ་ཞིག་དེས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་འབྱུང་ཞིང་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་བ་དེ་སྤོང་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་གང་གི་ཚེ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་བསྡུས་པ་ན་དེ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ཞིང་མཉམ་པར་གཞོག་ པར་མི་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་སྔར་རང་གིས་སེམས་ལ་མཚན་མ་མ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་དང་། བག་ལ་ཉལ་མ་བཏོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྒྱུ་དེ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེས་ཕྱིར་ཞིང་བཅོམ་པར་འགྱུར་ཏེ། བྲོད་པའི་དོན་མ་ཐོབ་བོ་སྙམ་ནས་ཡིད་མི་བདེ་བས་ཕོངས་པར་ཡང་འགྱུར་ལ། ཤིན་ཏུ་ ཡུན་རིང་པོར་ཡང་ནང་གི་སེམས་ཀྱི་ཞི་གནས་དེ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ།།ཞི་གནས་ལ་བརྟེན་པས་སྔར་ལྷག་མཐོང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་མཆོག་ཀྱང་ཐོབ་པར་མི་ནུས་ཏེ་། ནང་གི་སེམས་ཀྱི་ཞི་གནས་མ་ཐོབ་པས་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཚེ་འདི་ ལ་བདེ་བར་གནས་པ་བཞི་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་མཆོག་མ་ཐོབ་པས་ནི། སྔོན་ཐོབ་མ་མྱོང་བའི་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་བླ་ན་མེད་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ ཀྱིས་སྔོན་མ་ཐོབ་པའི་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་བླ་ན་མེད་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་གཡོས་མཁན་ལྟ་བུའི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའོ། །ཇོ་བོ་ཇི་ལྟ་བུ་ནི་ཞི་གནས་ལ་གཏད་པའི་སེམས་སོ། །ཚོད་མ་ལྟ་བུ་ནི་མཚན་མར་འཛིན་པའོ། །ཟས་ དང་གོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་ནི་ནང་གི་སེམས་ཀྱི་ཞི་གནས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

如果对于诸念住，心极为坚固安住，了知生起近烦恼后，从那内摄心中放开此心，转向外在能生欢喜的可爱相，如来等功德相的所缘上专注其心。由彼所缘生起最胜欢喜乃至广大，从摄持门中于彼所缘等持其心，并从彼近烦恼、止的违品中获得解脱。
此后了知心从彼近烦恼中解脱，由于已得为何而向外专注之义，故复如前内摄，此后不为彼近烦恼所扰。由彼内摄后，不向外专注而如实了知'我已解脱'，远离外所缘诸相遍寻思、有功用、有造作的苦生起等，获得远离、舍、安住乐及止的圆满。
如是由四念住心极坚固安住，了知后者较前者殊胜，应知此补特伽罗是先修习胜观，依止胜观而修习止。
精进修习念住的比丘若欲依止胜观修习止，应如是取相于内止所系缘的自心：'我作何意，我如何作意，于心系止时，为止分的身心沉昏、怯弱所扰？作何意、如何作意则不为所扰？'应如是取相。
若彼比丘不如是于自心取相，了知彼烦恼令心扰乱，则从外欢喜所缘中取相。由此因缘，暂时虽能断除所生现前的近烦恼，然而当如前内摄时，仍将同样为彼近烦恼所扰而不能等持，因为先前未于自心取相及未除随眠故。
由此因缘，复为彼近烦恼所摧，想'未得所欲义'而生忧恼，亦长时不能获得内心止。依止于止，亦不能获得先前由清净胜观力所生的殊胜念知，由未得内心止故，不能获得增上心所生现法乐住四种。
由未得殊胜念知故，不能获得先前未曾获得的无上涅槃成就安乐。应知与此相反的一切白分，乃至获得先前未得的无上涅槃成就安乐。
其中，瑜伽行者如厨师，主人如系止之心，调味如取相，广大饮食衣服如内心止等，应当了知。

།ནག་པོའི་ཕྱོགས་ལས་ནི་བྱིས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ལས་ནི་མཁས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་པའི་དགེ་ སློང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་རྒྱ་ཆེན་པོ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་བའམ་ཡང་ན་གཅིག་པུས་གནང་བ་ཐོབ་པས་ན་བརྗེད་ངས་པས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དྲག་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེ་ལ་ངོ་ ཚ་བས་གནས་ཏེ།བདག་ཉིད་སྐོབས་སུ་ཆུད་པ་བཞིན་དུ་སེམས་པས་འབྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དྲག་ཏུ་འབད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ནས་ཀྱང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །གྲོལ་ནས་ཀྱང་དེ་ཡིད་བདེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་སྐྱོ་བ་དྲག་པོར་འགྱུར་ རོ།།སྐྱོ་བ་ཐོབ་ནས་ཀྱང་དེའི་འོག་ཏུ་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་གཤོལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུས་རྨོས་ཤིང་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཁག་མ་ལྟ་བུར་བརློག་པ་ན། བདེན་པའི་ཚུལ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་རྟོགས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བསམ་པ་གཞག་སྟེ། སློབ་པ་ ཡང་སྤྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཡུལ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དེ་སྡུག་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་དེ།འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་དེ་མ་སྤངས་པས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེ་གློ་བུར་དུ་སྐྱེས་ནས་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་དེ་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་བས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེ་བག་ལ་ཉལ་དང་ བཅས་པར་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་ལྷག་མ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་ལངས་ཏེ་སྤངས་པ་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་ལ། བདག་ཉིད་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ཆེན་པོའི་ སྟོབས་དང་ལྡན་ལ་བདུད་ཀྱི་ཕྱོགས་ནི་སྟོབས་ཆུང་བར་ཡང་དག་པར་མཐོང་ངོ་།།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་དེ་ནི་མཆོག་ཏུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་མཐའི་འབྲས་བུར་འགྲུབ་པ་ཡིན་པས་ན་འབྲས་བུ་ཆེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །མཆོག་ཏུ་བདེ་བ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕན་ ཡོན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བས་ན་ཕན་ཡོན་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སྡོམ་ནི། སློབ་དཔོན་གངས་རི་འཛུད་པ་དང་། །བརྟུན་དང་གནས་དང་རྣམ་པར་དག། རིམ་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །གྲ་མ་ལྡན་པ་ཐ་མ་ཡིན། །ཕྱི་རོལ་གྱི་མུ་སྟེགས་ཅན་ནི་རང་གི་སློབ་མ་རྣམས་ ཀྱི་ནང་དུ་སློབ་དཔོན་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ།རྙེད་པ་འདོད་ཅིང་བཀུར་སྟི་འདོད་ནས། རིགས་ཀྱི་བུ་བདག་ལ་ཕན་པར་འདོད་པ་ཞིག་དེར་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་འདི་སྐད་དུ་ཁྱོད་ཚུར་ངའི་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ལ་ཐུན་མོང་དུ་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་འདུག་ལ། ཁྱོད་ཀྱིས་ངའི་བསྔགས་ པ་ཡང་གཞན་དག་ལ་བརྗོད་ཅིག་།སྐྱོན་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། བཅབ་པའི་ཕྱིར་སྲུངས་ཤིག་།ངས་ཀྱང་ཁྱོད་ལ་དེ་བཞིན་དུ་བྱའོ། །བདག་ཅག་གཉིས་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྲུངས་ན། རྒྱལ་པོ་རྣམས་དང་ཞང་བློན་རྣམས་ནས་དེད་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་བར་དག་ལས་རྙེད་པ་ཐོབ་པར འགྱུར་ལ་བཀུར་བར་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་ལ་དེ་སྐད་ཟེར་བའི་སློབ་དཔོན་དེ་ལ་བདག་ལ་ཕན་པར་འདོད་པའི་སློབ་མས་འདི་སྐད་དུ་དེ་ལྟར་ནི་ལྟ་བར་མི་བྱ་སྟེ།གྲོགས་པོས་བསྲུངས་པས་ནི་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ཉེས་པ་དེ་དག་ལས་བདག་ཉིད་བསྲུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཁྱོད་དང་ བདག་གིས་ཀྱང་བདག་ཉིད་དེ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་གིས་བསྲུང་དགོས་སོ།།དེ་མ་ཡིན་པ་བདག་གིས་ཁྱོད་བསྲུངས་སམ་ཁྱོད་ཀྱིས་བདག་བསྲུངས་ན་ནི་བསྲུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་ན། དོན་དེ་ལ་ནི་སློབ་མ་དེ་ཉིད་རིགས་པར་སྨྲ་བ་དང་། མཁས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཚེ་ཕྱི་མ་ ཆེད་ཆེར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སློབ་དཔོན་གྱིས་བྱིས་པ་ཡིན་ཏེ།ཚེ་འདི་ལ་ཆེད་ཆེར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་ཡང་བཅས་པས་ན། གཞན་ལ་ཐོ་འཚམས་པར་བྱེད་དོ། །དེས་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཀྱང་བསྲུང་བ་མ་ཡིན་ ལ།དེའི་རྒྱུས་གཞན་ལ་རྣམ་པར་མཐོ་བཙམས་པས་གཞན་དག་ཀྱང་བསྲུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།

应当了知黑暗方面的是愚人。应当了知光明方面的是智者。修习念住的凡夫比丘，当面对广大的贪著境界现前，或是独处获得许可时，由于忘失正念而依止非如理作意，生起强烈的贪欲缠缚。
他以惭愧心安住于那种缠缚中，如同自救一般，为了断除而精进努力。如此行持后即能从那种缠缚中解脱。解脱后心生欢喜，之后又生起强烈的厌离。
获得厌离后，以无常想这个大犁耕耘，以诸行如泡沫般破灭时，如实现证真理之理，安住于涅槃的意乐中。有学者以修行作意对广大境界作为可爱想，由于未断除贪欲随眠，贪欲缠缚突然生起而现前。
他以过患想为了断除带有随眠的这种缠缚而入无相定，如此即是断除余习。从这种禅定出定后，了知已断除，并体验解脱的喜乐，自身具有大智慧力，而且清楚地见到魔众力量微弱。
修习四念住是成就最殊胜究竟果位，故应知是大果。成就最殊胜安乐利益，故应知是大利益。
摄颂：上师如雪山庄严，精进住处皆清净，次第戒律皆圆满，具足法相为最后。
外道于其弟子中立为上师，为求利养恭敬，对一位因缘具足而出家的善男子如是说道：'你来共享我的一切资具，你也对他人宣说我的功德，过失则要这样守护隐藏。我也会如此对你。我们二人若互相守护，就能从国王、大臣乃至商主等处获得利养和恭敬。'对如此说话的上师，为自利的弟子应如是说：'不应如此看待。以友人的守护无法守护自己免于恶趣过患，因此你我都应由非此方式来守护自己。若非如此，我守护你或你守护我都不能成为守护。'
对此道理，应知那位弟子是说理者与智者，因为重视来世。上师是愚人，因为重视现世。由具烦恼故而损害他人。因此由于具有烦恼故既不能守护自己，以此为因而损害他人故也不能守护他人。

།དེ་ལ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཀུན་དུ་བརྟེན་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་སྤང་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་གཞན་ལ་རྣམ་པར་ཐོ་མི་འཚམས་ པ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཞན་ཡང་བསྲུང་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཁྲོ་བ་མི་སྐྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་གཉིས་ནི་རྣམ་པར་ཐོ་མི་འཚམས་པའི་དོན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །རྗེས་སུ་སྙིང་བརྩེ་བ་ནི་ཕན་པའི་སེམས་སོ། །བྱམས་པའི་སེམས་ནི་བདེ་བའི་སེམས་སོ། །རྗེས་སུ་སྙིང་བརྩེ་བ་ དང་བྱམས་པའི་སེམས་གཉིས་ནི་སྙིང་བརྩེ་བའི་དོན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།སྙིང་བརྩེ་ན་གཞན་ལ་རྣམ་པར་ཐོ་འཚམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྙིང་བརྩེ་བའི་རྣམ་གྲངས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ནི་གངས་ཀྱི་རི་ལྟ་བུ་ཡིན་ པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཡང་ཆ་གསུམ་ཡོད་དོ། །མི་སློབ་པའི་ས་དང་། སློབ་པའི་ས་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སའོ། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་སྤྲེའུ་ལྟ་བུའོ། །བདུད་ནི་རྔོན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་མི་སློབ་པའི་ས་ལ་ནི་གཉིས་ཀའི་གནས་མེད་ དོ།།སློབ་པའི་སའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམས་ལ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་སྤྲེའུ་ལྟ་བུ་གཅིག་གི་གནས་ནི་ཡོད་ལ། བདུད་རྔོན་པ་ལྟ་བུའི་ནི་མེད་དོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལ་ནི་གཉིས་ཀའི་གནས་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱིས་པ་ནི་ཡུལ་གཞན་གྱིས་ ཡུལ་གཞན་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བལྟ་སྟེ།ཡུལ་གཞན་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ན་ཡང་ཡུལ་གཞན་གྱིས་བཅིང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཡུལ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། འཆད་པ་དང་།དོན་རྟོག་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་ པའི་ཆོས་ལ་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འཛུད་པ་དང་།འདུལ་བ་དང་། གཞག་པ་དང་། དགོད་པའི་དོན་དུ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་གསུམ་གྱིས་ནི་འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡང་སྤོང་བར་འགྱུར་ན། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ།གསུམ་གང་ཞེ་ན། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། བག་ཡོད་པའི་སྟོབས་དང་། གཉེན་པོའི་སྟོབས་སོ། །དེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་སྐྱེས་པ་རྣམས་དང་དུ་མི་ལེན་ཏོ། །གཉིས་ཀྱིས་ནི་མ་སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བ་དང་།མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ནི་གུས་པར་བསྒོམ་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །བདུད་ཀྱི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཏེ། གང་ལས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་འདས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །འཆི་བདག་གི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་དེ་གང་ལས་དགྲ་བཅོམ་པ་འདས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།། །།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་གཞི་བསྡུ་བ། བམ་པོ་ཉི་ཤུ་གཅིག་པ། རྣམ་པར་མ་དག་པའི་སེམས་ཅན ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་སོ།།རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སློབ་པ་རྣམས་སོ། །ཡོངས་སུ་བྱང་བ་ནི་མི་སློབ་པ་རྣམས་སོ། །གང་ལས་ཤེས་ནས་དད་པ་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམ་པར་མ་དག་པ་རྣམས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལས་སློབ་པ་གོང་མ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་སློབ་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་བའོ་། །ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་ལ་ནི་རིམ་པ་ལྔ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དད་པའི་སྒོ་ནས་ངེས་པར་ འབྱུང་བ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་བསྡམས་པ་དང་། དབང་པོ་བསྡམས་པ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པར་གནས་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའོ། །ཁྱིམ་པ་རྣམས་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་ལ་དད་པ་ཡང་ཡོད་སྒྲིབ་པ་ཡང་རྣམ་པར་དག་མོད་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་མཚང་ཞིང་ ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།

如前所述，依止等是这样的：为了保护自己应当断除烦恼。其后，从断除烦恼的因所生起的不加害他人等，是为了保护他人。
其中不生嗔恨和不伤害二者，应知是为了不加害的目的。随顺悲悯是利益心。慈心是安乐心。随顺悲悯和慈心二者，应知是为了悲悯的目的。若有悲悯则不会加害他人，因此这一切都应知是悲悯的异名。
应知善说的律法如同雪山。其中也有三个部分：无学地、有学地和凡夫地。具有非如理作意的心如同猴子。魔如同猎人。其中在无学地中二者都没有住处。
在有学地中的不还者，有如猴子般具有非如理作意的心这一住处，而没有如猎人般的魔的住处。应知在凡夫地中二者都有住处。
其中凡夫以其他境界观察从其他境界出离，当寻求其他境界时也会被其他境界所束缚，因此也不能从境界中解脱。
听闻正法、讲说、思维义理、精进修习随顺法的诸法，应知依次是为了引导、调伏、安立、建立的目的。
以三法能断除广大的淫欲贪着的缠缚，更何况欲贪的缠缚。三者是什么呢？精进力、正念力和对治力。其中以精进力不接受已生起的，以二力使未生起的不生起。如是瑜伽行者为断除已生起的和不生起未生起的而趣入。
应知应恭敬修习四念住，如声闻所生起的那样。所谓魔的住处是欲界，即不还者所超越的。所谓死主的住处是有顶以下，即阿罗汉所超越的。
瑜伽师地论摄事分第二十一品：所谓不清净众生是诸凡夫。清净是诸有学。究竟清净是诸无学。所说信解是为了使不清净众生清净，使清净众生究竟清净。
其中应知上位有学是清净的，即以修道清净的那些有学。其余如前。应知修习四念住有五个次第：以信解门决定出离、守护戒律、守护根门、安住远离、清净障碍。
应知在家人虽有修习四念住的信解且障碍清净，但学处不完整且不圆满。

།དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ནི་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཚུལ་བཞིན་དུ་འཚོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། སྤྱོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ལེན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལ་སྤྱོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཉོ་ཚོང་ནས་བཟུང་སྟེ། གསོད་པ་དང་། འཆི་བ་དང་། གཅོད་པ་དང་། རྡེག་པ་ལྷུར་ལེན་པའི་བར་དུ་སྤོང་བའོ། །ལེན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་གླང་པོ་ཆེ་དང་། རྟ་ལ་སོགས་པ་ལེན་པ་ནས་འབྲས རྗེན་པ་ལེན་པའི་བར་དུ་སྤོང་བའོ།།ལོངས་སྤྱོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ལུས་གང་གི་གོས་ཙམ་དང་། ལྟོ་གང་གི་ཟས་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་དང་།[་1]དུས་མ་ཡིན་པའི་ཟས་སྤོང་བའོ། །ལུས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བཞི་ནི་ལམ་གྱི་ལམ་གྱི་བཞི་མདོ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་འབྲས་དང་།ནས་ཀྱི་གྲ་མ་བསྙལ་ཏེ་བཞག་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་ལ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་འབྲས་དང་ནས་ཀྱི་གྲ་མ་ལེགས་པར་བཞག་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདོད་པའི་ཁམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་ནི་པགས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཟུགས་དང་ གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་ནི་ཤ་ལྟ་བུའོ།།མ་རིག་པའི་ཁམས་གསུམ་དུ་ཟག་པ་གསུམ་གྱི་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་དོན་གྱི་ཁྲག་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྔར་བསྟན་པའི་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་དུ་མ་དང་ལྡན་པ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་ བར་གཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པའི་སྐལ་བ་མེད་དེ།ལྡན་པ་གང་ཡང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྐལ་བ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་གང་ཞེ་ན། ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡང་ཡོད་པ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེ་ལ་ཡང་ཉེས་དམིགས་སུ་མི་ལྟ་བ་སྟེ། མངོན་སུམ་དུ་ གྱུར་བ་ན་ནི་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པས་བསྒོམ་པའི་སྐལ་བ་མེད་ལ་བྲལ་བར་གྱུར་བ་ན་ཡང་དང་དུ་ལེན་པའི་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པ་དང་།མི་ལྟ་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་པར་འགྱུར་ཞིང་འཕྲོག་པར་འགྱུར་ལ་རྟོག་ པས་རྣམ་པར་དཀྲུགས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཡང་བསྒོམ་པའི་སྐལ་བ་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་གང་ལ་ལ་དང་དུ་མི་ལེན་པའི་ཚུལ་ཅན་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྐལ་བ་མེད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་སུ་ལ་ཡང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པའི་སྐབས་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །སྡོམ་ནི། སྤྲོ་དང་ སྟོབས་བསྒོམ་ཏིང་འཛིན་དང་།།རྣམ་གྲངས་རྫུ་འཕྲུལ་ཐ་མ་ཡིན། །ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བཞི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །སྤྲོ་བ་ནི་ཚིག་ལྔ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་སྤྲོ་བ་གང་ཞེ་ན། སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ ལས་བྱུང་བ་དང་།འཛག་སྣོད་བྱེད་དང་། ཁམས་མ་སྙོམས་པ་དང་། གཞན་གྱི་ཚིག་རྩུབ་པོ་དང་། གནོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པར་བྱེད་ཀྱི། དེའི་རྒྱུས་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་ལ་སྦྱོར་བ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ནི་སྤྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་རྣམ་པར་ གཞག་པ་ནི་རྒྱས་པར་འདི་ལྟ་སྟེ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །མདོར་བསྡུ་ན་ནི་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་སྟོབས་བཞིས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན། བསམ་པ་དག་པའི་སྟོབས་དང་འབད་པའི་སྟོབས་དང་། སེམས་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྟོབས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་སོ། །དེ་ལ་སྟོབས་དང་པོས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་འདུན་པ་སྐྱེས་ནས་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་ཞིང་འབད་པར་བྱེད་དོ། །སྟོབས་གཉིས་པས་ནི་སེམས་དེ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་གནས་པར་བྱེད་ཅིང་མཉམ་པར་གཞོག་པར བྱེད་དོ།།སྟོབས་གསུམ་པས་ནི་གནས་ཤིང་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་འཕྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་གཡེང་བར་མི་བྱེད་དོ། །སྟོབས་བཞི་པས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པར་སྤྱོད་ཅིང་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་ པ་དང་ལྡན་པའི་མཚན་མ་རྣམས་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་རྟོགས་སོ།

应当知道，具有戒律的比丘由三种因缘而获得如法的圆满生活。是哪三种呢？即行为圆满、受取圆满和受用圆满。
其中行为圆满是指从买卖开始，乃至杀生、死亡、砍伐、殴打等行为都要断除。
受取圆满是指从接受大象、马匹等，乃至接受生米等都要断除。
受用圆满是指以仅够蔽体的衣服和果腹的饮食为满足，并且断除非时食。
身等四法如同道路的四个岔口。对于这些不如理作意，就如同散乱摆放的稻谷和大麦。对于这些如理作意，应当知道就如同整齐摆放的稻谷和大麦。
欲界不等持地如同皮。色界和无色界等持地如同肉。无明三界漏尽的意义如同血。
由两种原因，前面所说的贪著等诸多恶不善法，无有修习四念住的机会。但并非一切都完全无有机会。
是哪两种呢？即有贪著等烦恼缠缚，以及对这些缠缚不见过患。当现前时，由于心被烦恼染污而无修习机会；即使远离时，由于乐于接受且不观察过患，心对贪著等所缘之法散乱、动摇、被寻思搅扰，因此也无修习机会。
若非如此，假使有人虽然不乐于接受却无机会，那么任何人都将无有修习四念住的机会。
总偈：精进与力修定，种类神通为最后。
四正断的建立如是，如声闻地中所说。所谓'精进是第五句'中的精进是什么呢？如前所说，从发起精进而生起，对于漏失、不调和、他人粗语、伤害所生的痛苦能够忍受，因此而不退转于正断的修习，这称为精进。
四神足的建立广如声闻地中所说应当了知。简要而言，为令心等持，以四力建立四神足。
是哪四种呢？即清净意乐力、勤勉力、心欢喜力和智慧力。
其中第一力能生起对三摩地的欲求，为获得它而精进努力。第二力能使心最初安住并等持。第三力使已安住等持的心不向外散乱。第四力能了知三摩地障碍烦恼的已断未断，并且通达了知具足等持的诸相。

།དེ་བཞིན་དུ་ཞི་གནས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་རྣམས་དང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་འདོད་ པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ནར་ཟད་དེ་འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ།།འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྒྱུ་ལྔས་བསྒོམ་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་ པ་རྣམ་པར་སྤང་བ་དང་།ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྤོང་བ་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་འདོགས་པ་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་འདོགས་པ་དང་། དེ་ གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་འདོགས་པའོ།།དེ་ལ་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ལེ་ལོ་དང་ལྡན་པ་དང་། རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་ལྡན་པའི་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ལེ་ལོ་དང་ལྡན་པའི་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་རྒོད་པ་དང་ལྡན་པའི་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་གཡེངས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྒོད་ པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་གཡེངས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ལེ་ལོ་དང་ལྡན་པའི་འདུན་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གནས་པར་འགྱུར་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཞི་གནས་ལས་ཉམས་ པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ།།རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གནས་པར་ཡང་འགྱུར་ལ་ཞི་གནས་ལས་ཀྱང་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །རྒོད་པ་དང་ལྡན་པའི་འདུན་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལྷག་མཐོང་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གནས་པར་འགྱུར་ལ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ལྷག་མཐོང་ལས་ཉམས་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །གཡེངས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གནས་པར་ཡང་འགྱུར་ལ། ལྷག་མཐོང་ལས་ཀྱང་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཕྱི་མ་དང་སྔ་མར འདུ་ཤེས་ཏེ།དེ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ནི་སྟེང་དང་འོག་ཏུ་འདུ་ཤེས་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་སྣང་བར་འདུ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་ ཀའི་ཕྱོགས་ལ་སྤྱོད་པའི་སྣང་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྒོམ་པའོ།།དེ་མ་ཡིན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ལེ་ལོ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལེ་ལོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་ལེ་ལོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་ནི་མེད་དེ། འོན་ཀྱང་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ལེགས་པར་མ་ བརྩམས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ལྷོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལེ་ལོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བསྒོམ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་ལ་ནི་ཅི་རིགས་པར་འདུན་པ་ལ་སོགས་ པའི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་དགེ་སློང་བསམ་པ་དག་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་དྲག་པོ་དང་ལྡན་པ་ཤེས་པར་འདོད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་ལས་གུས་པར་ཆོས་ཉན་ལ་མཉན་པའི་ འོག་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྟོགས་པ་ནི་འདུན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་ཇི་ལྟར་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆེད་དུ་གཏད་ནས་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་བརྩམས་པས་གཞན་དག་ལ་ཡང་དག་པར་སྟོན་ཅིང་སྐད་ཆེན་པོས་ཁ་ཏོན་དུ་བྱེད་དོ།

同样地，对于止观等相的标志，以及止观的随烦恼和随烦恼的对治，都应如实了知。想要获得禅定者，对于禅定中应当修习禅定，仅此而已，再无更上，也无超胜。
神足总的来说应当知道由五种因缘而修习：断除与止相应的随烦恼、断除与观相应的随烦恼、于观相应的所缘专注其心、于止相应的所缘专注其心、于二者相应的所缘专注其心。
其中，与止相应的随烦恼是懈怠相应和昏沉睡眠相应的欲等，应当了知懈怠相应的欲等是以昏沉睡眠相应者的所依方式而存在。掉举相应的欲等以及散乱于欲妙相应者，应当了知是与观相应的随烦恼。应当了知掉举相应者是以散乱相应者的所依方式而存在。
其中，由懈怠相应的欲等，虽住于止分随烦恼中，但并非一切时处都退失于止。由昏沉睡眠相应者，不仅住于随烦恼中，且会退失于止。由掉举相应的欲等，虽住于观分随烦恼中，但并非一切时处都退失于观。由散乱相应者，不仅住于随烦恼中，且会退失于观。
其中，与观分相应的所缘是前后想，这也如前所说，即如声闻地中所说般了知。与止分相应的是上下想，应如前了知。与二者相应的所缘是光明想，即修习与二分相应的具光明心。
若非如此，即所谓懈怠相应的欲等，称为'懈怠相应'，并非精进与懈怠相应，而是说相续中存在的未善发起的松弛精进，称为'懈怠相应'。应当了知，为成就所欲的禅定，应当以五种方式全面修习。
对于五种解脱处，应当了知随其所应有欲等所生的四种禅定。其中，比丘为证得清净意乐，具足强烈欲求及求知，恭敬听闻如来或如来声闻所说法，听闻之后证得禅定，应当了知这是欲所生的禅定。对于如所闻、如所通达的诸法，专心致志，发起大精进，为他正确宣说，并以大声诵读。

། དེའི་འོག་ཏུ་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་བཟང་པོ་ལེགས་པར་གཟུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་དེ། རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཀེང་རུས་ལ་ཐུག་པའི་བར་དུ་དེ་ལ་དམིགས་ནས ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་ཇི་ལྟར་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་གཅིག་པུ་དབེན་པར་འདུག་ནས་སེམས་ཤིང་འཇལ་ལ་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་ན། དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི་དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་སྒོ་བཞི་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་གཞན་ལས་འདུན་པ་སྐྱེས་པའི་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པའི་སྒོ་དང་། གཞན་གྱི་གདམས་ངག་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ལ་ བརྟེན་ནས།རྟག་ཏུ་གུས་པར་སྦྱོར་བས་དངོས་གཞིའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མ་ཞུགས་ཏེ། དེ་ལ་འཇུག་པའི་གདམས་ངག་གི་སྒོ་ནས། དངོས་གཞིའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཞུགས་པའི་སེམས་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྒོ་ནས། གོང་ནས་གོང་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཕར་བའམ་མང་དུ་ཐོས་པ་ཐོས་པའི་ གཞིར་གྱུར་པས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་དེ་དག་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པ་དཔྱོད་པའི་སྒོའོ།།དེ་ལ་སྒོ་དང་པོས་ནི་འདུན་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །གཉིས་པས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་གིས་བྱུང་བའོ། །གསུམ་པས་ནི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་བྱུང་བའོ། ། བཞི་པས་ནི་དཔྱོད་པའི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ལྷག་མ་དང་སྤོང་བའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་སྒོམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས། འཕགས་པའི་རྫུ འཕྲུལ་མངོན་པར་སྒྲུབ་བོ།།འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ལ་ནི་འཕགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བསྒོམ་པ་མེད་དོ། །འཕགས་པ་ནི་འཕགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་བསྒྲུབས་ནས་འདོད་ན་ཚེའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྣམ་པར་བསྐྱེད་ནས་བསྐལ་པའམ། བསྐལ་པ་ལས་ལྷག་པ་སྟེ། བསྐལ་པ་ དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་གནས་སོ།།གང་ཟག་རིགས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི་དབྱིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཆོས་འདི་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འཕགས་པའི་སྤྲུལ་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞི་ནི་སྤྲུལ་མི་ནུས་ཏེ། དབང་པོ་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ལས་དང་། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །དེ་ལ་ལས་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་ལས་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བར་གཞན་དུ་བསྒྱུར་མི་ནུས སོ།།བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བར་བསྒྱུར་བ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བར་བསྒྱུར་མི་ནུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི་གཏན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན།བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པར་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཅིག་ཅེའམ། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་མྱོང་བར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་ཡང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ པར་མི་ནུས་སོ།།ཚེ་འདི་ལ་མྱོང་བར་གྱུར་པའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་མྱོང་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བའམ། ཡང་ན་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཚེ་འདི་ལ་མྱོང་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བར་ཡང་དུས་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་ བར་མི་ནུས་སོ།

其后，由其因所生的禅定，即是由精进力所生的禅定。
于禅定的善妙相好善加摄持而作意，从观想变色等乃至白骨，缘于彼等而生起禅定，即是由心力所生的禅定。
如所闻及如所了知的诸法，独自处于寂静处而思维、衡量、遍加观察时，由其因所生的禅定，即名为观察禅定。
复次，从四门生起禅定，如前所说，从他人生起胜解而听闻正法之门，唯依他人的教诫与随顺教导，
由常时恭敬修习，尚未入根本禅定，从入彼之教诫门，从入根本禅定之心生欢喜门，从上至上增长禅定，或由多闻为基础，自己如理遍观察彼等诸法的观察门。
其中，第一门是由欲力所生的禅定，第二门是由精进力所生，第三门是由心力所生，第四门应知是由观察力所生的禅定。
其余及断想的差别分类如是，如声闻地中所说。
诸圣者依修习神足，成就圣神通。
除此之外，外道等无为成就圣神通而修习神足。
圣者成就圣神通后，若欲，则能增长寿行，住于一劫或过一劫。
于极为清净种姓补特伽罗，称为成宝，应观察唯是此法行者。
圣者的变化神通亦不能变化四种：诸根、心心所法、业及业异熟。
其中，能感乐受之业，不能以改变自性的神通转变为能感苦受。
如同不能将能感乐受转变为能感苦受一样，应知也不能将能感苦受转变为能感乐受。
对于能感非苦非乐受之业，不能以加持神通加持令其唯成非苦非乐受，或令其不感非苦非乐受。
现法受业不能以改变时间的神通转变为'愿成后法受'，或将后法受业转变为'愿成现法受'。

།སྡོམ་ནི། རྣམ་པར་གཞག་དང་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི། །ཡུལ་དང་ཤེས་རབ་དབང་པོ་གཙོ། །ཕྱི་རོལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡི། །ཕྱོགས་ལ་གནས་པ་ཐ་མ་ཡིན། །དབང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་གནས་དྲུག་གི་དབང་གིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡུལ་འཛིན་པ་དང་། རིགས་ཀྱི་རྒྱུ་གནས་པ་དང་། འཚོ་བའི་རྒྱུར་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཐ་དད་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་དང་། སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་སྔོན་གྱི་ལས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། ལས་གསར་དུ་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནས་ཡིད་ལ་ཐུག་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་ཡུལ་འཛིན་པ་ལ་དབང་བྱེད་དོ། །སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་དབང་བོ་གཉིས་ནི་རིགས་ཀྱི་རྒྱུད་གནས་པ་ལ་བུ་ དང་ཚ་བོའི་སྒོ་ནས་དབང་བྱེད་དོ།།འཚོ་བའི་དབང་པོ་ནི་འཚོ་བའི་རྒྱུར་འཚོ་བ་སྒྲུབ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཐ་དད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ལ་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པས་དབང་བྱེད་དོ། །བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་བཏང་སྙོམས་ལ་ཐུག་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་ འབྲས་བུ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་།ལས་གསར་དུ་བྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་དོ། །དད་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཤེས་རབ་ལ་ཐུག་པའི་དབང་པོ་ལྔ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་ལ་དབང་བྱེད་དོ། །ཟག་པ་མེད་པ་གསུམ་སྟེ། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་དང་།ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་གཏན་དུ་མཐར་ཐུག་པ་ལ་དབང་བྱེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་ནི་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །དོན་དེ་ཡང་དབང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཏེ། དེ་བས་ན་དབང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ། །ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། གལ་ཏེ་ནང་གི་བདག་གང་དབང་པོ་དྲུག་པོ་འདི་དག་གི་སྒོ་ནས ཡུལ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་འགའ་ཞིག་མེད་དེ།དབང་པོ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཉིད་སྤྱོད་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་དང་། ཡུལ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་གལ་ཏེ་དབང་པོ་དྲུག་པོ་རྣམས་རང་གི་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ཟད་ན། དབང་པོ་དྲུག་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཡུལ་སུས་ ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སེམས་ན།དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མངོན་པར་མི་ཤེས་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་ནང་གི་དབང་པོ་དྲུག་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ དམིགས་པ་བཅས་ནས།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་ལ་ཞུགས་ན་དེའི་ཚེ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དེ་དག་གིས་དབང་པོ་དྲུག་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་དེ་རྣམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་བསྒོམས་ནས། བདེན་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་མ་ཐག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དེ་དག་གིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཡུལ་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བར འགྱུར་རོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དེ་དག་ཀུན་དུ་བསྟེན་པའི་རྒྱུས་རིག་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཚེ་རིག་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དེ་དག་ལེགས་པར་བསྒོམས་པས་གོང་དུ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ འགྱུར་རོ།།དེས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྤངས་པས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ལ་ང་རྒྱལ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

总摄：安立和行境，境及慧根主，外道凡夫之，住于方为末。
二十二根总摄时应当了知是由六处所安立，即：执境、种姓相续、为活命而从事差别业的士夫作用、享受爱与不爱的往昔业果、新造业、获得世间离贪、获得出世间离贪。
其中从眼等乃至意根诸根主宰执境。男女二根以子孙相续的方式主宰种姓相续。命根以士夫作用主宰为活命而希求生存者从事差别业。从乐等乃至舍根诸根主宰享受爱与不爱的往昔业果及新造业。从信等乃至慧根五根主宰获得世间离贪。
三种无漏根即未知当知根、已知根、具知根主宰获得究竟的出世间离贪。诸世间的世间义仅此而已，世间于此显现。此义由二十二根圆满，因此二十二根摄一切根。
有些人这样想：'若无某个内在的我通过这六根门而享受境，而仅是六根本身具有种种行境和种种境，那么如果六根仅是体验自己的境，谁来体验这六根的行境之境呢？'应当了知这是由于不了知缘起而对诸行如是颠倒分别。
其中缘起是这样的：当瑜伽师如理缘于内六根，入修四念住时，由彼等念住而体验彼等六根的行境之境，依彼等清净而必定出离。彼由修习彼等四念住，证悟谛理后即得七觉支。
尔时由彼等觉支而如实体验彼等念住的行境之境谛理。由修习彼等觉支之因而生起明与解脱，尔时由彼明与解脱而体验由善修觉支故无有更上所修的行境之境。由彼已永断一切烦恼故，于断除一切烦恼的涅槃无有我慢。

།དེ་ང་རྒྱལ་མེད་པས་རིག་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་རིག་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ནི་ཡོད་དེ། བདག་ གིས་ཐོབ་པོ་སྙམ་དུ་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རིག་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་ཀྱང་ངེས་པར་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉི་གའི་ གདགས་པ་མེད་དེ།སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་འདུས་བྱས་ཇི་སྲིད་ཡོད་ཀྱི་བར་དུ་གོང་ནས་གོང་དུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་། འདྲི་བ་དང་ལན་གདབ་པ་ཡོད་པར་འཐད་དོ། །འདུས་མ་བྱས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་ འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་བདག་གི་ནི་མེད་ཀྱི། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཙམ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་དབང་པོ་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ཡིད་ལ་བྱས་པས་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་ལ་དྲན་པ་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡང་ དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་སྟེ།དེ་ཉིད་ཀྱིས་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོའོ། །དེ་བས་ན་དང་པོ་ནས་ཀྱང་ཤེས་རབ་དབེན་པ་ཡིན་ལ། ཐ་མར་ཡང་ཤེས་རབ་དབེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་གཙོ་བོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལས་བརྩམས་ཏེ།དད་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དང་།ཐ་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སུ་ལ་མེད་པ་དེ་ནི་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གང་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་ནི་ཡོད་ལ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་མེད་པ་དེ་ནི་འདིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྱི་རོལ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་རིག་པར་བྱའོ། །སྡོམ་ནི། སོ་སོར བརྟགས་དང་བློ་དང་ནི།།ཡུལ་འཁོར་རྒྱལ་པོར་བཅས་པ་དང་། །དགྲ་བཅོམ་པ་དང་སློབ་པ་དང་། །དྲང་པོ་ཡང་ནི་ཐ་མ་ཡིན། །མདོར་བསྡུ་ན་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མའི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་མཐོང་ནས་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། ལེགས་པར་ སྤྱོད་པ་བསྒོམས་པ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ཡིན་ནོ།།སྟོབས་དེ་ནི་དོན་གཉིས་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པའི་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ བརྟེན་ནས་ཀྱང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ངོ་ཚ་བའི་གནས་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་དེའི་གྲོགས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ན་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་།བསྟན་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་ལྷ་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དག་ཡོད་དེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་སྨད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ནི་གཞན་ལ་གནས་པ་སྟེ། གནས་དང་པོའོ། །རྐྱེན་དུ་མ་བབ་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ བདག་སྨད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་ནི་གནས་གཉིས་པའོ།།ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡོད་དེ་། ཆོས་འདི་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ནི་གནས་གསུམ་པའོ། །ངོ་ཚ་བ་དེ་རྣམས་ཀྱི་གནས་གསུམ་པ་ནི་དབང་གིས་བྱུང་བ་ གསུམ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་གྱི་དབང་གིས་བྱུང་བ་དང་། བདག་གི་དབང་གིས་བྱུང་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབང་གིས་བྱུང་བའོ།

由于无我慢，对于具有明智和解脱的那些人，他们确实具有明智和解脱，认为'我已获得'这样的境界将成为所体验的。由于必定出离一切有为法，应当了知也必定出离明智和解脱。
在涅槃中没有能取所取二者的假立，因为一切戏论已灭。因此，只要有为法存在，就合理有层层递进的能取所取以及问答。对于无为的涅槃，则完全是不如理的，因此无有我，仅仅显示染污和清净而已。
具有智慧、根性明利的补特伽罗，经过观察如理作意诸法后，将获得对涅槃的确信。依此而发起精进。依此而于身等所缘安立正念。依此而使心专注于所缘。依此而如实了知、如实见到，由此而达到究竟。
因此，从最初即是智慧寂静，最后也是智慧寂静，所以称为慧根为主。关于诸如来的菩提，从信直至智慧，乃至世间的所得，若某人皆无此等，应知彼即是处于外道凡夫之方。
若有世间而无出世间者，即是处于此处凡夫之方，但非外道。若有出世间者，应当了知决定完全不处于凡夫之方。
总偈曰：观察及智慧，以及国王等，阿罗汉与学人，正直为最后。
总之，见到现世后世恶行的过患后，经观察而远离恶行、修习善行，这是观察力。此力成就两种利益：往生善趣与现世证得涅槃。由修习力所摄的念住修习，作为所依。
依此而修习念住等菩提分法，应知即是修习力。惭愧处有三种，作为彼观察力的助伴：世间有世尊的声闻们和喜乐教法的天众他心通者，认为'我将被他们呵责'，这是依他处，为第一处。
认为'由于非时行为的缘故，我将自责'，这是第二处。有梵行于善说法律中，认为'此法是障碍梵行的'，这是第三处。
应知彼等惭愧三处是由三种力所生：由世间力所生、由自力所生、由法力所生。

།བདག་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པ་དང་། །གཞན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་སྟོབས་བཞི་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བློ་དང་བརྩོན འགྲུས་དང་།ནམ་ཐོབ་པ་མེད་པ་དང་། བསྡུ་བའི་སྟོབས་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ཚེ་འདི་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་རང་གི་དོན་ཡིན་ནོ། །མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་བ་ཡང་རང་གི་དོན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རང་གི་དོན་དང་པོའི་སྒོ་ནས་ནི་བློ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་གཉིས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཐབས་དང་བཅས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རང་གི་དོན་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་སྟོབས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། སྟོབས་འདི་གསུམ་གྱིས་རང་གི་དོན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་སོ། །གཞན་ལ་ཕན་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཞན གྱི་དོན་ལུས་ཏེ།དེའི་སྒོ་ནས་ནི་བསྡུ་བའི་སྟོབས་རྣམས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཡུལ་འཁོར་རྒྱལ་པོ་དང་བཅས་པ། སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་དང་། ཁྱེའུ་ དང་བཅས་པ།བྱིས་པ་དང་མཁས་པ་དང་བཅས་པ། ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་བཅས་པའི་སྒོ་ནས་ནི་སྟོབས་བཅུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱལ་པོ་རྣམས་ནི་དབང་ཕྱུག་གི་སྟོབས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །སྟོབས་བརྒྱད་དང ལྡན་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི།འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་མ་ལུས་པར་ཟད་པ་དང་ཉམས་སུ་མྱོང་སྟེ། སྡིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་བྱེད་ལ་དགེ་བ་ལ་ནི་བརྟེན་ཏོ། །དབེན་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སེམས་གཞོལ་བས་ན། ཡང་ སྲིད་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་མི་ཕྱོགས་སོ།།དེ་ལ་མི་ཕྱོགས་པས་ན་དེའི་རྒྱུས་སྡིག་པའི་ལས་མི་བྱེད་དོ་། །འདོད་པ་མེ་མདག་གི་དོང་ལྟ་བུར་མཐོང་བས་ན་འདོད་པ་ལ་མི་ཕྱོགས་སོ། དེ་ལ་མི་ཕྱོགས་པས་ན་དེའི་རྒྱུས་སྡིག་པ་མི་བྱེད་དོ། །དེ་སྟོབས་དེ་གཉིས་ཀྱིས་སྡིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་བྱེད་ལ་མི་ བྱེད་པས་སྒོ་དྲུག་ནས་དགེ་བ་ལ་བརྟེན་ཏེ།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། སྟོབས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ལ་ཕན་པ་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་ལ་ཞུགས་པའི་ཁྱད་པར་གླེང་བར་བཞེད་ནས།དེའི་ཕྱིར་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟོབས་ནི་ལྔ་པོ་འདི་དག་གོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་ནི་བཅུའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་སློབ་པའི་སྟོབས་ལྔ་དང་ལྡན་པ་དག་ ལ་ཕན་པ་ལ་ཞུགས་པའི་ཉན་ཐོས་ནི་འབྲས་བུའི་མཆོག་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་མ་ཐག་ཏུ་རང་གི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་སོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་བརྙེས་ནས་སྟོབས་བཅུས་གཞན་ལ་ཕན་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ལ་ཕན་པ་ཉིད་དེའི་རང་གི་དོན་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་གང་ གི་ཚེ་འདུལ་བའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དེའི་ཚེ། བྱ་བ་བྱས་པ། དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་རང་གི་དོན་ལ་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པ་ དང་།གཞན་གྱི་དོན་དེ་ཉིད་དེའི་རང་གི་དོན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་རྒྱས་པར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གང་ཟག་ བདག་ལ་ཕན་པར་འདོད་པ་གཡོ་མེད་པ་སྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དྲང་པོ་རང་གི་དོན་རྟོགས་པར་འདོད་པའི་རྒྱུ་བཞིས་ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་བསླུ་བར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ།།ལེགས་པར་གསུངས་པ་ལ་ནི་སླུ་བ་མེད་དོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན། དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་གདམས་ངག་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་། རྟོགས་པའོ།

应当了知通过利益自己和利益他人而建立四力，即：智力、精进力、无过失力和摄受力。
其中，今生证得涅槃是自利，往生天界也是自利。通过第一种自利而建立智力和精进力二者，应当了知这两者都是具有方便的精进。通过另一种自利而建立无过失力，以这三种力圆满一切自利。
对于欲利益他人者，尚余利他，应当了知由此而建立摄受力，摄受事应当如《菩萨地》中所说般了知。
应当了知通过国王等人民、男女、童子、愚智、在家出家而建立十力，如经中所说'诸王具有自在力'等。
具足八力的阿罗汉，已完全断尽贪欲、嗔恚、愚痴并现证，不造作恶业而依止善业。由于心趣向寂静、出离、涅槃，故不趣向后有。由于不趣向后有，因此不造作恶业。
由于见欲如火坑，故不趣向欲。由于不趣向欲，因此不造作恶业。由这两种力不造作恶业，由不造作而从六门依止善业：四念住、四正断、四神足、根、力、觉支、道支。
如来为宣说声闻与自身趣入自利和利他的差别，故说'诸有学的力是这五种，如来的力是十种'。
其中，具足五种有学力而趣入利益的声闻，获得最胜果阿罗汉时即圆满自利。如来得阿罗汉后以十力趣入利他，利他即是其自利。
当其一切调伏事业圆满后，于无余依涅槃界般涅槃时，应当了知已作所作、圆满义利。由于阿罗汉趣入自利，而利他即是其自利这两种因，故较声闻殊胜。
如来十力的广大分别，应当如《菩萨地》中所说般了知。
应当了知求自利、无谄诳、非狡诈、正直、欲证自利的补特伽罗，由四因而于非善说法律中受欺。于善说中则无欺诳。
何为四因？即：宣说正法、真实教诫、随顺开示、如理通达证悟。

།དེ་ལ་མོས་པའི་གནས་ནི་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་མེད་པ་དང་། རྒྱུ་མི་མཐུན་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། རིག་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡང་དག པའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་སྤོང་བའི་སྦྱོར་བ་སྟོན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཚིག་དང་དོན་གྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྔ་མའི་མོས་པའི་བཞི་དང་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ ནོ།།གལ་ཏེ་བདག་ལ་ཕན་པར་འདོད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་དེ། རྒྱུད་ལས་སུ་རུང་བ་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་ན་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་དང་ཡང་དག་པར་གདམས་ངག་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མྱུར་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ བཞི་ལ་བརྟེན་ནས།ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཐོབ་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོད་པར་འཛིན་པ་དང་མེད་པར་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་ མོ་མན་ཆད་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བླ་ན་ཡོད་པ་ལ་ཡང་བླ་ན་ཡོད་པར།བླ་ན་མེད་པ་ལ་ཡང་བླ་ན་མེད་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་འདི་ནི་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་བརྟེན་པས་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་བསྒོམས་ ནས།རིག་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་འདི་ནི་རྟོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་འཇུག་ན་ནི་དེ་གནས་འདི་དག་མ་ཐོབ་པས་བསྡུ་བར་འགྱུར་རོ། །སྡོམ་ནི། རྣམ་པར་གཞག་དང་བྱེ་བྲག་དང་། །ཟས་རྣམས་ དང་ནི་གོ་རིམས་དང་།།རེག་པར་གནས་དང་རིན་ཆེན་དབྱེ། །བསྒོམས་པ་ཡང་ནི་ཐ་མ་ཡིན། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དང་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་ འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ།།རང་བཞིན་གྱི་བྱེ་བྲག་དང་། དམིགས་པ་དང་། གཞིའི་མཚན་མའི་བྱེ་བྲག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་བཅུ་བཞིར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དམིགས་པ་དང་བཞིའི་མཚན་མ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་དང་ ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་གནས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་རིལ་པོར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་ཟས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་དང་།རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཟས་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཐོག་མ་དང་བར་དང་ཐ་མ་རྣམས་སུ་ཡན་ལག་གང་ཡང་རུང་བ་མ་ཚང་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་འཚམ་པའི་རྟེན་དང་ བརྟེན་པ་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་ནི་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བར་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་རྟེན་དེ་ལྟ་བུ་ནི་དྲན་པའོ། །བརྟེན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བསྒོམ་ པ་ལ་བརྩོན་པའི་དགེ་སློང་ནི་རྒྱུ་བཞིས་རེག་པར་གནས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།བཞི་གང་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་མ་བྲལ་བ་དང་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་བ་དང་། ལྷག་ མཐོང་གི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་དང་།མ་གོམས་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པའི་རྒྱུ་བཞིས་ནི་རིག་པར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་གཉི་ག་ལ་མཁས་པའི་དགེ་སློང་ཤེས་བཞིན་དུ་གནས་པས་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ ཏུ་ཤེས་སོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་ན་ཧ་ཅང་བརྟུན་ངས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་ནོ།

关于信解之处，即是听闻正法，这是为了远离无因和不相应因，具足智慧，以及宣说真实因义的缘故。其中，凡是包含正确教诫和随顺教导、宣说断除修行，具足法句和义理的内容，这些都将使前述四种信解和所依之法得以现前。
若有欲求自利的善男子，其心调柔，入于此调伏法中，这就是正确的教导和正确的教诫开示，他将迅速获得殊胜。他依靠四念住，将如理通达应当通达的，获得应当获得的。
通过有为法门，彻知智者们所执的有和无；通过无为法门，从有顶以下，于有上的涅槃了知为有上，于无上的涅槃了知为无上，这就是如理通达。
其中，依靠念住而心得等持，修习七觉支后，现证明和解脱，应知这是证悟。若是善男子入于邪说的调伏法中，则因未得此等境界而被摄受。
总偈曰：安立与差别，诸食及次第，安住与宝分，修习为最后。
应知以止观及二者随顺分的差别，安立诸觉支，如声闻地中所说。
应知由自性差别、所缘和事相差别，七觉支成为七十四种，其中所缘和事相二者的分类，应知如等持地和声闻地中所说。
应知觉支所依诸法有两种作意是觉支的滋养：即无颠倒作意和相续不断作意。与此相反则应知非为滋养。
若于初中后时缺少任何支分，则不能如实成就证悟。应知从适宜的能依所依趣入安立中，显示渐次生起。
其中如是所依即是念。如是能依即是择法。其余诸支也应如是随理配合。
修习觉支的比丘由四因不得安住：何为四因？即一切时未离随顺烦恼分的习气，止分随顺的近烦恼现行，观分随顺的近烦恼现行，及趣入未熟练的道路。
由与此相反的四因则得安住。于此二者皆善巧的比丘住于正知，如实了知。由具有作意造作，故是太过勤励的精进。

།མགོ་དང་མཇུག་ཏུ་ལྷག་ཆད་དུ་གྱུར་པས་ན་མ་སྙོམས་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་རྒྱུ་འདི་གཉིས་ལས་མ་གོམས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་གཉིས་ཀྱིས་ ཀྱང་གོམས་པའི་ལམ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་གླིང་བཞིའི་དབང་ཕྱུག་གི་བདག་པོ་ཐོབ་པའི་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་དང་འདྲ་བར་སེམས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་རིན་པོ་ཆེ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ དང་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་འཁོར་ཞིང་ཀུན་དུ་འཁོར་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་དོན་གྱིས་དྲན་པ་ནི་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའོ།།ཤེས་བྱ་མཐའ་ཡས་པ་ཤེས་པའི་ལུས་ཆེ་བའི་དོན་གྱིས་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་གླང་པོ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའོ། །ཇི་སྲིད་བགྲོད་པར་བྱ་བ་ དང་ཕྱིན་པར་བྱ་བ་དེར་མྱུར་དུ་འགྲོ་བ་དང་བར་མ་དོར་བར་དུ་གཅོད་པ་མེད་པའི་དོན་གྱིས་བརྩོན་འགྲུས་ནི་རྟ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའོ།།མཆོག་ཏུ་སྐྱོན་མེད་ཅིང་ཡིད་དུ་འོང་བའི་དོན་གྱིས་དགའ་བ་ནི་བུད་མེད་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའོ། །ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་དད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དོན་གྱིས་ཤིན་ཏུ་ སྦྱངས་པ་ནི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའོ།།འདོད་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པའི་དོན་གྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཁྱིམ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སྡེ་འཇོམས་པའི་དོན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་སྒྲུབ་པའི་དོན་དང་མཚན་མ་མེད་པར་གནས་པ་ལ་ ངལ་བ་མེད་པར་གནས་པ་སྒྲུབ་པའི་དོན་གྱིས་བཏང་སྙོམས་ནི་བློན་པོ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའོ།། །།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་གཞི་བསྡུ་བ།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་གཉིས་པ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་གྱི་གོས་ཀྱི་ཟ་མ་ཏོག་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྒྱལ་པོ་དང་འདྲ་བ་ནི་ཆ་གསུམ གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་གནས་པས་གནས་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་དང་། དེ་གཉིས་ཀའོ། །དེ་དག་ནི་དེའི་སྔ་དྲོ་དང་། ཉི་མའི་གུང་དང་། ཕྱེ་མ་རེད་ལྟ་བུའི་ཆ་གསུམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཆ་དང་པོ་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ཡན་ལག་བཞིས་གནས་སོ།།གཉིས་པ་ལ་ཡང་བཞིས་གནས་སོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་བདུན་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གནས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་ནམ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གཅིག་པུས་མི་གནས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མུ་སྟེགས་ཅན་གཞན་རྣམས་ལ་ཞེ་སྡང་ གི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།དགྲ་ཟླའི་ཚུལ་གྱིས་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ན་ཁོ་ན་མེད་པ་དང་། འགྲན་ཟླ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། གནོད་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་དེ་དག་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཇི་སྲིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ་གནས་པ་དང་། གང་གི་ཚེ་ལངས་ནས་འགག་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་ཤེས་བཞིན་དུ་གནས་པ དེས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་གནས་པ་དང་།རོ་མྱང་བ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཟང་ཟིང་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བསྒོམ་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པའི་དོན་དང་། དེ་མ་ ཐག་པ་དང་ལྡན་པའི་དོན་ཏོ།།མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་ནས་འཆི་བའི་འདུ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་བར་རྣམས་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་དོན་ཏོ། །མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་སོ་སོར་བརྟག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་བར་རྣམས་ ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་དོན་ཏོ།།བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་དེ་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

由于开头和结尾有增减而不均衡，因此应当了知这两种原因是不熟练。相反的两种情况则应当了知是熟练的道路。
应当了知，如同转轮王获得四大洲主权的七宝一样，获得心的大自在的七觉支也是珍宝。
其中，由于止观及二者相应分而周遍运转并从烦恼中获胜的意义，念觉支如同轮宝。由于了知无边所知的广大身义，择法觉支如同象宝。由于迅速到达所应趋至之处且中途无障碍的意义，精进觉支如同马宝。由于最为无过且悦意的意义，喜觉支如同女宝。由于身心调柔且具信心本性的意义，轻安觉支如同珠宝。由于成办一切所欲事物的意义，定觉支如同居士宝。由于摧毁烦恼军及成办无烦恼法部，以及无相住中无疲安住的意义，舍觉支如同大臣宝。
瑜伽师地论摄事分第二十二品。获得七觉支大衣钵的瑜伽师犹如国王，以三时分觉支而住：即止分、观分及二者俱分。这些即是其早晨、正午、下午三时分。
其中第一时分以四觉支而住，第二时分亦以四觉支而住，第三时分则以全部七觉支而住。瑜伽师从不仅以一觉支而住。
此七觉支由于不随顺对其他外道的嗔恨，不以敌对方式而住，以增上利益心而趣入，不具一切烦恼，故称为无诤、无竞、无害。
当瑜伽师现前彼等，乃至现前而住，以及何时起而灭时，皆如实了知一切。如是，彼以正知而住，无有过失而住，无有味著，心无散乱。
具足二十一想的觉支修习，总之应当了知有二种：相应具足义和等无间具足义。从无常想等乃至死想，是相应具足义。从不净想等乃至空性观察想，是等无间义。慈等相应亦应了知是如此相应。

།འདུ་བྱེད་ལ་འཆུམས་པ་སྟེ། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འཆུམས་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། སྙོམ་ལས་དང་། འཇིག་ ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྤངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་བག་ཆགས་དང་འབྲེལ་བས་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་རོ་ལ་སྲེད་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པས་ལྷག་མའི་བག་ལ་ཉལ་དང་། རྙེད་པའི་བསམ་པ་དང་། འཚོ་བའི་བསམ་པ་དང་། འདོད་པའི་སྲེད་པ་དང་། སྲིད་པའི་སྲེད་པ་དང་། རྟོག་པ་ངན་པ་དང་འབྲེལ་བའི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་རེག་པ་དང་བསྙེན་བཀུར་གྱི་རྣམ་པ་སྟེ། འདི་དག་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་སྐྱོན་ཡིན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱིས སེམས་ལམ་ལོག་པར་འཇུག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་དག་གི་གཉེན་པོར་ནི་འདུ་ཤེས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅི་རིགས་པར་བསྒོམ་མོ། །དེ་ལ་གཞིའི་གཉེན་པོར་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པའི་འདུ་ཤེས་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ནས་བཟུང་སྟེ་། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་མི་དགའ་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་བར་དུ་བསྒོམ་མོ། །གཅིག་གི་གཉེན་པོར་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པའི་འདུ་ཤེས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདག་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཏེ་། ཉོན་མོངས་པ་ལྷག་མའི་བག་ལ་ཉལ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནི་ཁམས་གསུམ་ལ་མཚན་མ་མེད པའི་འདུ་ཤེས་སོ།།རྙེད་པའི་བསམ་པ་དང་། འདོད་པའི་སྲེད་པའི་གཉེན་པོར་ནི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སོ། །འཚོ་བའི་བསམ་པ་དང་། སྲིད་པའི་སྲེད་པའི་གཉེན་པོར་ནི་འཆི་བའི་འདུ་ཤེས་སོ། །རྟོག་པ་ངན་པ་དང་འབྲེལ་བའི་འདོད་ཆགས་རྣམ་པ་བཞིའི་ གཉེན་པོར་ནི་མི་སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་ནས་བཟུང་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་སོ་སོར་བརྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་བར་དུ་བསྒོམ་མོ། །རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་སོ་སོར་བརྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་ཐུག་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མི་སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་ཡིན་པར་རིག་པར་ བྱའོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་བམ་པ་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་ནི་ཁ་དོག་གི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོའོ། །རྣམ་པར་ཟོས་པ་དང་། རྣམ་པར་དམར་བ་དང་། རྣམ་པར་འཐོར་བའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ནི་དབྱིབས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོའོ། །རུས་པ་དང་ཀེང་ རུས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ནི་རེག་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པས་སྟོང་པའི་ཁོག་པ་སོ་སོར་བརྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་བསྙེན་བཀུར་གྱི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོའོ། །བྱམས་པ་ཀུན་དུ་བསྟེན་པ་ནི་དགེ་བའི་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མཉམ་ པར་གཞག་པའི་ས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།སྡོམ་ནི།སྟོབས་དང་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། །རབ་ཏུ་དབྱེ་དང་རྣམ་གྲངས་དང་། །དགེ་སྦྱོང་གི་ནི་ཚུལ་རྣམས་དང་། །བྲམ་ཟེའི་ཚུལ་ནི་ཐ་མ་ཡིན། །འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་སྐྱེ་བ་ལ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་ སྟོབས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་སྟོབས་གཉིས་ཀུན་གྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།གཉིས་གང་ཞེ་ན། ཕྱི་རོལ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ནོ། །ནང་གི་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་མ་ཡིན་པའི་བར་ཆད་མེད་པ་དང་། སྔོན་བསོད་ནམས་བྱས་པ་དང་། གོས་ལ་སོགས་པས་ཕོངས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྟོབས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་མ་གཏོགས་པར་དེ་མ་ཡིན་པའི་སྤོང་བའི་ཡན་ལག་རྣམས་ནི་ནང་གི་སྟོབས་རྣམས ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཡོད་ན། དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་ཕ་རོལ་གྱི་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ནང་གི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ རོ།།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སློབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་པས་ན་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །མི་སློབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རྒྱུད་རྣམ་པར་དག་པས་ན་ཡོངས་སུ་བྱང་བ་ཞེས་བྱའོ།

对于有为法的执着，即对过去、未来、现在的有为法的执着，虽然已经断除了懈怠、懒惰和我见，但由于与习气相连，所以仍有我慢的普遍行为，对味的贪著，对世间种种的欲望贪着，烦恼的余习，对获得的想法，对生计的想法，对欲望的渴求，对生存的渴求，与恶分别相连的四种欲贪，即色、形、触、承事的形态。这些都是瑜伽行者的过失，它们使心入于邪道。
作为这些的对治，应当修习具有二十一种想的觉支。其中，作为基础的对治，应修习无愿行相的想。从无常想开始直至对一切世间不喜的想都要修习。作为一种对治，是空性行相的想，即苦中无我的想。为了断除烦恼余习，对三界修无相想。
对治获得的想法和欲望的渴求，应修习对诸欲过患的想。对治生计的想法和生存的渴求，应修习死亡想。对治与恶分别相连的四种贪欲，应从不净想开始直至空性观察想来修习。从青瘀想等直至空性观察想，应当了知这一切都是不净想。
其中从青瘀等直至膨胀想，是对治色贪的对治。被食想、血涂想、分散想是对治形状贪着的对治。骨想和骸骨想是对治触贪的对治。观察识空躯壳的想是对治承事贪着的对治。如说'亲近慈心是最胜善'等，应当如等持地中所说般了知。
总摄偈曰：力及清净性，差别与分类，沙门之行法，婆罗门行末。
关于八支圣道的生起，在一切内外力量中，两种力最为殊胜。何为两种？在外在诸力中是善知识，在内在诸力中是如理作意。除此之外的无障碍、往昔福德、衣食无缺等，也应了知是外在的力量。除了与如理作意相应的智慧外，其余的断除支分，应了知是内在的力量。
若有善知识，则会有所谓他音的听闻正法。之后会生起内在的如理作意。之后会生起正见等道。正见等有学道由于无漏故称为清净。无学道由于相续清净故称为遍净。

།འདིར་འཇིག་རྟེན་པའི་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྡིག་པ་རྣམ་པ་དུ་ མས་འདོད་དགུར་སྤྱོད་པ་འདི་ལ་ཕྱི་རོལ་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་དང་འབྲེལ་བ་རྣམས་དང་བྲལ་བས་ན་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བས་ན་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འཕགས་ པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་གནས་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱའོ།།འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཟག་པ་གསུམ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་བཞི་དང་འབྲེལ་བས་ན་སྡུག་བསྔལ་ཟད་ པར་མི་འགྱུར་རོ།།དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱས་པར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ ཀྱིས་དང་རྣམ་གྲངས་བསྡུ་བ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོ་བྱད་བདུན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་ནི་རིག་པར་གནས་པས་ན་ཆོས་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་ མོངས་པ་འདུལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ན་འདུལ་བའོ།།སྡིག་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་རིང་བ་དང་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟེན་པས་ན་འཕགས་པའོ། །བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བར་བྱེད་པས་ན་དགེ་བའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བས་ན་བསྟེན་པར་བྱ་བའོ། །དམ་ པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་བསྔགས་པས་ན་ལེགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ལོག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་པའི་མུན་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པས་ན་གནག་པའོ། །ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བས་ན་གནོད་པའོ། ། མི་དགེ་བ་ཡིན་པས་ན་ངན་པའོ། །ཚེ་འདི་ལ་འཇིག་པ་དང་འཁོན་པར་བྱེད་པས་ན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའོ། །དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤངས་ཤིང་རྣམ་པར་སྨད་པས་ན་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བའོ་། །ཡང་དག་པའི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་སྒོ་ནས་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག བརྒྱད་པ་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།དེའི་དོན་དུ་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་བརྡའི་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་དེ་ཡང་དག་པར་ལེན་ཏོ། །དེ་ནི་གཏན་དུ་མི་འཇིག་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བརྡའི་ ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་དག་པའི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་དེ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཡང་དག་པའི་དགེ་སྦྱོང་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་དེའི་འབྲས་བུ་འདོད་ཆགས་དང་།ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་མ་ལུས་པར་སྤང་བའི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་དེ་ལ་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་དོན་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་དོན་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྤྱིར་བསྡུས་ཏེ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་བྱ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། བྱ་བ་མེད་པ་དང་། ཞུགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས རྣམ་པར་གཞག་པའོ།།དེ་དག་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ན་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་དང་། དགེ་སྦྱོང་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་དོན་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུའོ། །སྡོམ་ནི།གེགས་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་དང་། །རྟོག་དང་འབྲས་བུ་གོང་ན་ ཡོད།།ཆ་ཕྲ་བ་དང་ལུས་ངལ་དང་། །སློབ་པ་གནས་དང་ཡིད་བྱེད་ཤེས། །ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཐ་མ་ཡིན། །དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་དྲན་པ་བསྒོམ་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཡོད་དེ། རྒྱས་པར་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་འབྱུང་བ་ བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

在此，世间的那些人由于远离外道邪见的关系，虽然随意造作种种罪业，但是没有烦恼。由于远离由那些烦恼所引发的导致再次投生的业的烦恼，所以称为远离随烦恼。
总之，八圣道分都由两种所摄，因此应当了知有两种：世间的和出世间的。其中世间的由于与三漏和四取相应，所以不能穷尽痛苦。由于是善法，所以会往生善趣。出世间的则与此相反，能穷尽痛苦。
正见等支分的广分别，应当如声闻地和摄事分中所说那样了知。七种三摩地资具，应当如等持地中所说那样了知。
其中，正见等道由于安住于智慧，所以称为法。由于能调伏烦恼，所以是调伏。由于远离恶法以及圣者所依止，所以是圣道。由于能往生善趣，所以是善法。由于能趣向涅槃，所以是应当依止的。由于诸圣者所称赞，所以应当了知为善妙。
与此相反的是邪见等道，由于随顺无明黑暗分，所以是黑暗的。由于会往生恶趣，所以是有害的。由于是不善，所以是恶的。由于今生造作破坏和怨恨，所以是有过失的。由于诸圣者所舍弃和诃责，所以是应当断除的。
从正确的沙门行的角度，以沙门行的意义安立八圣道分，为此在善说的法律中示现表示和正确受持沙门行。由于永不毁坏，所以称为正确的。表示则不是如此。应当了知，具足正确沙门行的即是正确的沙门。
为了断除贪欲、嗔恚、愚痴等一切烦恼的果，所以称为沙门行的意义。应当了知沙门行的意义有两种：总的安立和有作用的、无作用的、入道的、住果的差别安立。
摄集所有这些则成为四种：沙门行、沙门、沙门行的意义和沙门果。
偈颂：障碍及随烦恼，分别及上果，微细分和身疲，学处及作意智，最后是降伏。
修习入出息念有十六种行相，广说应当如声闻地中所说那样了知。

།དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་དྲན་པ་བསྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ནི་བགེགས་བྱེད་པ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ལྔ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་དུ་སེམས་གཡེང་བ་དང་། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། འབྱུང་བ་འཇུག་པར་དཀའ་བ་དང་། རྒོད་ པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་།རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འདྲེ་བར་གནས་པའོ་། །དེ་དག་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བ་དང་། མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡང་ དང་ཡང་དུ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ལ་བགེགས་བྱེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ལུས་རྨུགས་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་ཞུམ་པ་སྐྱེས་པ་ནས་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་དྲན་པའི་བསྒོམ་པའི་ལུས་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་ ཞིང་།རྨུགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་རྟོག་པ་ངན་པ་རྣམས་དང་། འདོད་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་འདུ་ཤེས་ངན་པ་རྣམས་དང་། མ་རིག་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་རྟོག་པ་ཀུན་ནས་སློང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ན་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། འབྱུང་བ་དྲན་པ་དེ་ཉིད་བསྒོམ་པའི་ནི་རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར་ལ་མ་རིག་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོས། རིག་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་འདུ་ཤེས་མ་འདྲེས་པ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་དྲན་པ་བསྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་འདི་འདས་པའི་འདུ་བྱེད་ལ་དམིགས་པའི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་བར་སྐབས་སུ་སྐྱེས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་ཆད་བྱེད་པ ནི་སྤོང་ངོ་།།མ་འོངས་པའི་འདུ་བྱེད་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ད་ལྟར་གྱི་འདུ་བྱེད་ལ་དམིགས་པ་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །མདོར་བསྡུ་ན་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་དྲུག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གཉིས་དང་། བཞི་དང་བདུན་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་ བྱ་སྟེ།མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་ཁོ་ན་བཞིན་ནོ། །དྲུག་གང་ཞེ་ན། འོག་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། གོང་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་གཉིས་དང་། མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་གཉིས་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་གཉིས་ཏེ། འདི་ རྣམས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་དྲུག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གཉིས་དང་བཞི་དང་བདུན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་འགྱུར་རོ། །དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་དྲན་པ་བསྒོམ་པ་ནི་འདི་གཉིས་ཡིན་ཏེ། གོང་ན་ཡོད་པ་དང་གོང་ན་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ གོང་ན་ཡོད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་གཅིག་པུ་དབེན་པ་ན་འདུག་སྟེ།སེམས་མཉམ་པར་གཞག་ནས་སྲོག་གི་དབང་པོའི་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་དང་འབྲེལ་བ་ཚུལ་བཞིན་དུ་མཐོང་སྟེ། གལ་ཏེ་བདག་གིས་དབུགས་རྔུབས་ནས་ཕྱིར་མ་བྱུང་ངམ། ཡང་ན་ཕྱིར་བྱུང་ནས་ནང་དུ་མ་ བརྔུབས་སུ་ཟིན་ན་ནི་བདག་གི་སྲོག་འགག་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ་སྙམ་མོ།།གཞན་ཡང་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་རྣམས་ལ་དབུགས་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ཆད་ནས། ཇི་སྲིད་དུ་དབུགས་ཕྱིར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་དེ་སྲིད་དུ་སྲོག་གི་དབང་པོ་གནས་པ་དང་། དབུགས་ཕྱིར་འབྱུང་བ་འགགས་ནས་ཇི་སྲིད་ནང་དུ་ དབུགས་རྔུབ་པ་སྐྱེ་བ་དེ་སྲིད་དུ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ངོ་མཚར་ཏོ་སྙམ་མོ།།དེ་དམིགས་པ་དེས་ཡིད་ཡང་དག་པར་སྐྱོ་བར་གྱུར་ནས། དུས་གསུམ་དུ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོའི་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་འདི་ནི་གོང་ན་ཡོད་པའོ། །རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ནི་གོང་ན་མེད་པར་རིག་ པར་བྱའོ།།རླུང་ནི་ཆ་ཕྲ་བར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་ཆ་ཕྲ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་དྲན་པའི་གནས་པའོ། །རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པས་བར་དུ་མཆོད་པས་ན་ཆོག་མི་ཤེས་པའོ།

对于精进修习出入息念的瑜伽师来说，应当了知有五种如同障碍的法：向外散乱心、呼吸困难、掉举缠缚、昏沉和睡眠缠缚、与在家出家众混杂而住。
应当了知这些是对未入定的心入定，以及对已入定的心反复修习时的障碍。
当生起与止相应的近烦恼，即身体昏沉和心的怯弱时，从修习入出息念开始，身体会变得极其轻安，远离昏沉的身体习气。
当生起与观相应的近烦恼，即欲寻思等恶寻思、欲想等恶想、与无明分相应的寻思等时，修习入出息念则能令这些寻思和观察平息，以对治无明分相应的诸想，圆满修习与明分相应的无杂想。
精进修习入出息念的瑜伽师，能断除缘过去行的寻思观察于中间生起而障碍禅定，能息灭缘未来行的寻思观察，能止息缘现在行的寻思观察。
总之，应当了知为断除六种结使而建立二种、四种、七种果德利益，如经中所说。
何为六种？即下分和上分二种结使，见断和修断二种结使，有结和生结二种结使。应当了知这些总摄为六种，依次建立为二种、四种、七种果德利益。
入出息念的修习有二种：有上和无上。
其中有上是指：如有人独处寂静，心入定后如实见到命根的出入息相续，想到'如果我吸气后不呼出，或呼气后不吸入，我的生命必定会断绝'。
又对诸无常行，从入息断灭到出息生起期间命根的存在，从出息断灭到入息生起期间的存在，觉得稀有。
由此所缘而生起真实厌离，清净三世贪嗔之心，这是有上的。
应当了知十六种是无上的。
气息因所缘微细故称为微细住，即入出息念的安住。因为被寻思观察间断故称为不知足。

།ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོས་བྱེད་པས་ན་སྐྱོ་བར་བྱ་ བ་མ་ཡིན་པའོ་།།དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་དྲན་པ་བསྒོམ་པའི་ལུས་ནི་ངལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་ཀྱང་ངལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་དང་ མཐུན་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་བདེ་བར་མཐོང་བ་ནི་བདེ་བར་རྗེས་སུ་ལྟ་བའོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གནས་པ་མ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་ཡི་འཆད་པ་མེད་དོ།།བདེ་བ་དེས་གནས་སོ། །འདི་ན་ཁ་ཅིག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ཐ་མ་དང་ཁྱད་པར་མེད་དོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་།ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་གཉིས་ཁྱད་པར་མེད་ན། ཅི་འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་ལས་དང་པོ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ཐ་མ་སློབ་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པའི་ བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྒྲིབ་པ་ལྔ་སྤངས་ནས་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་གནས་ཞེས་ཏེ།སྒྲིབ་པ་མེད་པར་གནས་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་མེད་པར་གནས་པར་ཅི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་མེད་དམ། འོན་ཏེ་ཁྱད་པར་ཡོད་སྙམ་པ་འདི་ནི་གནས་ཡོད་དོ། ། སྒྲིབ་པ་མེད་པར་གནས་པ་འདི་གཉིས་ནི་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སློབ་པ་ནི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་མཚུངས་མོད་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཡང་དང་ཡང་དུ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་སྒྲིབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདྲེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཡང་དང་ཡང་དུ་སྤངས་དགོས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་གཏན་དུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པ་དང་མི་འདྲའོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། འབྱུང་བའི་དྲན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། དྲན་པ་ཉེ་བར གཞག་པ་བཞི་སྒོམ་པ་ན་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས།ནང་གི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མ་སྤངས་པར་ཡོད་པ་ལ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ ཤེས་ནས་ཀྱང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྤངས་ནས་དེས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འབའ་ཞིག་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་ལམ་གྱི་བཞི་མདོ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བཞིའོ། །རྡུལ་གྱི་ཕུང་པོ་ལྟ་བུ་ནི་ཚུལ་བཞིན་ མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ།མི་བརྟན་པ་དང་། སྙིང་པོ་མེད་པ་དང་། སེམས་རྨོངས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་། ཤར་དང་། ལྷོ་དང་། ནུབ་དང་། བྱང་གི་ཕྱོགས་ནས་འོངས་པའི་ཁྱོགས་དང་། བཞོན་པ་དང་། ཤིང་རྟ་དང་། ཤིང་རྟ་ཕལ་པ་ལྟ་བུ་ནི་ཚུལ་ བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ་ལུས་ལ་སོགས་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས།འདི་ལྟ་སྟེ། རྡུལ་གྱི་ཕུང་པོ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུད་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་སོ། །དབུགས་རྔུབ་པ་དང་ འབྱུང་བ་དྲན་པ་ལ་བརྩོན་ཞིང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་ལ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་དང་།ལུས་འཛིན་པའི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདག་མེད་པའི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་མཉམ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ལུས་བདག་མེད་པ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་བས་ ན་ལུས་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་དེ་ནི་གང་ཡང་མི་དམིགས་སོ། །ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ།

由于身心极其广大修习的缘故，所以不应厌倦。修习入出息念时身体不会疲惫，因为已经断除了与止相应的随烦恼。眼睛也不会疲惫，因为已经断除了与观相应的随烦恼。
见涅槃为乐是随观乐。体验第三禅地之乐是体验乐。因为不住于烦恼，所以无有厌倦。安住于彼乐。
此处有人这样想：如来在解脱方面与慧解脱阿罗汉中最下者无有差别。如来的解脱与慧解脱阿罗汉的解脱这二者若无差别，那么如来的无障住与一切初业者中最下者非学位凡夫以精进力断除五障而住的无障住，这两种无障住是否如解脱一样无差别？还是有差别？这是一个问题。
应当了知这两种无障住有极大差别：学人虽然在行为方面与如来一样心无障碍，但由于未断随眠，故其相续仍会被诸障染污，需要一再断除。如来则因永断诸障而有极大差别，这与解脱无差别不同。
瑜伽师依靠入出息念，修习四念住时，依靠如理作意，对于内在尚未断除的非理作意，如实了知其为非理。了知非理作意为非理后，为了断除非理作意，唯一专一修习如理作意。
其中，如同大十字路口的是身等四法。如尘堆的是非理作意，因为其不稳固、无实质、令心迷惑。如从东南西北方来的轿、乘、车、普通车的是如理作意，即缘身等四法，为了摧毁如尘堆般的非理作意，为了完全清净相续而趣入。
于修习入出息念和四念住时，身因缘和执持身体的如理作意以无我平等性而极为平等，如同身无我一样，彼作意亦复如是。因此称为与身相似。修习身念住时不执著任何。如同身念住一般，乃至法念住也应当如是了知。

།དེ་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ ཀྱི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྟན་པ་འདི་ལྟ་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ལ་མེད་དེ།དེ་བས་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་ཅེས་བྱའོ། །སྡོམ་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་ལྷུར་ལེན་ཚུལ་ཁྲིམས་འབྱོར། ། ལྷག་སྤྱོད་བསླབ་པའི་ཕན་ཡོན་དང་། །བསླབ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། །ཆོས་ཀྱི་གནས་ནི་ཐ་མ་ཡིན། །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི རྒྱས་པར་འདི་ལྟ་སྟེ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བསླབ་པ་འདི་རྣམས་ལ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ཡང་ཡོད་ལ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ཡང་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ན་ཡང་ ཚུལ་ཁྲིམས་ལྷུར་ལེན་པ་མ་ཡིན་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ལ་སྐལ་བ་མེད་པར་གསུངས་པའི་ ལྷག་མ་མ་ལུས་པའི་ཉེས་པ་འབྱུང་བའི་སྐབས་ཡོད་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་བས་ན་འདི་ནི་གཅིག་པུ་ངེས་པར་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ ནི་སྔ་མ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་འདི་ན་ཁ་ཅིག་ཚུལ་ཁྲིམས་ལྷུར་ལེན་ཅིང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ལྷུར་མི་ལེན་ཅིང་དེའི་དབང་དུ་མི་བྱེད་དེ་དེ་ལ་ནི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པའི་ཉེས་པ་སྤྱོད་པའི་སྐབས་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་གང་ལ་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་སྐལ་བ་མེད་པར་མ་གསུངས་པའི་ཉེས་པ་ཕྲན་ཚེགས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་སྐབས་ནི་ཡོད་པ་ལྟ་བུའོ།།སྒྲུབ་པ་འབྲིང་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྷུར་ལེན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལྷུར་ ལེན་པ་བཞིན་དུ་ཉེས་པའི་རིམ་པ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་མན་ཆད་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོ་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བའི་ཡིན་ཏེ། བསླབ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ལ་གུས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ ན་དེ་ལ་ནི་སྐལ་བ་ཡོད་པ་དང་སྐལ་བ་མེད་པར་བརྟག་པ་མེད་དེ།སྒྲུབ་པ་དེ་གཉིས་ཡོད་ན་བཞིར་འགྱུར་ལ། བཞི་ཡོད་ན་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། གང་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་ཡོད་པར་ངེས་སོ། །གང་ལ་ཤེས་རབ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་ཡོད་པར་ ངེས་སོ།།གང་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོད་པར་ངེས་པ་དེ་ལ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཡོད་པར་ངེས་པ་མེད་དོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་གང་བསླབ་པ་གང་ལྷུར་ལེན་པ་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་དེ་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་དེ་ཙམ་ཞིག་ཏུ་བྱེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་ བའི་གནས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དབང་པོའི་སྒོ་བསྡམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྒྱུན་དུ་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ། འདུག་པ་ནི་དགེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བཅས་ པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་གནས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་ན་སོ་སོར་ཐར་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམས་དང་། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ལ་མཁས་པ་དང་། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་བརྡའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་གཉིས་པའོ།།བསླབ་པ་ནི་གཉིས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྤངས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཡང་དག་པར་བླང་བར་གཏོགས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླང་བའི་རྐྱེན་དུ་འཚམ་པ་ ལུས་དང་ངག་གི་ལྷག་པར་སྤྱོད་པས་བསྡུས་པའི་བསླབ་པ་དང་།སྤངས་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པས་བསྡུས་པའི་བསླབ་པའོ།

如是，诸佛所说的如此念住教法，在外道中是没有的。因此，压伏一切外道，称为念住。
偈曰：重视戒律具戒律，增上学处之利益，学处之详细分类，法住为最后一类。
增上戒、增上心、增上慧三学处的建立，详细如声闻地中所说般当知。
对于这些学处，总之应当了知有邪行和正行。
其中邪行是指：如有些人出家后不重视戒律，也不是仅为戒律而出家。如同戒律一样，对于禅定和智慧也应当如是了知。对于此等，世尊说无有分，会生起一切过失之机会。因此应当了知此唯一是对三学处的邪行。
正行有三种：小、中、大。
其中第一种与前者相反，如有些人重视戒律且以戒律为主，但不重视禅定和智慧，也不以此为主。虽然他们不会有重大过失的机会，但仍有世尊未说无缘获得沙门果的小过之机会。
中等正行应知是重视戒律和禅定。对此也应了知如同重视戒律般有过失的次第，此以下应知是凡夫。
大正行是见谛者所行，因为恭敬三种学处。由于已获得沙门果，故于此不必观察有缘无缘。
若有此二种正行则成四种，若有四种则成二种。有禅定者必定有戒律，有智慧者必定有禅定。有戒律者不一定有禅定和智慧。
应知瑜伽师重视何种学处，则圆满成就彼学处，于其他则仅做到相应程度。
由断除本性罪故，应知戒律圆满。
护诸根等经常修持有助于戒律的善法，应知是善法圆满。
由断除遮罪故，应视为别解脱圆满。
圣者所喜戒律、通达五蕴等五种、正受别解脱律仪的表示戒律，依次配合戒律圆满等，是第二种分类。
学处有二：为戒律而非断除所摄的正受，适合作为正受戒律之缘的身语增上行为所摄学处，以及断除正受所摄学处。

།རྣམ་པ་གཉིས་པོ་དེ་ཡང་འདུལ་བ་ལས་ནི་བསྟན་ལ་སོ་སོར་ཐར་པ་ལས་ནི་མ་བསྟན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡོད་དོ། །སོ་སོར་ཐར་པ་ལས་ཀྱང་བསྟན་ པ་ཡང་ཡོད་དོ།།དེ་བས་ན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ལ་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལྷག་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། ལྷག་པའི་འདུལ་བ་དང་། ལྷག་པའི་སོ་སོར་ཐར་པའོ། །བསླབ་པའི་ཕན་ཡོན་དང་ལྡན་པར་གནས་པ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བ་རྣམ་པར་ གྲོལ་བ་སྙིང་པོར་འཛིན་པ་དྲན་པ་བརྩན་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།རྒྱས་པར་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།རྣམ་པར་བཤད་པ་བསྡུ་བ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ ལྡན་པར་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པར་འདི་ལྟ་སྟེ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ཡང་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། དབང་པོའི་སྒོ་བསྡམས་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པས་ན་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དང་པོ་ནས་ལགས་པར་བཟུང་བས་ན་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།།ཕྱིས་ཀྱང་རྗེས་སུ་བསྲུངས་པས་ན་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་ཡིན་པས་ན་དགེ་བའོ། །ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པས་ན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བྱམས་པའི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་མཐུན་པས་ན་གནོད་སེམས་མེད་པའོ། ། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་དོན་དང་མཐུན་པ་ཡིན་པས་ན་མཐུན་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་དགྱེས་པ་དང་བསིལ་བའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པས་ན་འཕགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པས་ན་ཐབས་མེད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཆོས་མཐུན་པ་པ་རྣམས་དང མཚུངས་པས་ན་འཚམ་པའོ།།ལྷག་པའི་སེམས་དང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་བསྒོམ་པ་དང་མཐུན་པར་གནས་པས་ན་མཐུན་པའོ། །གཞན་དག་ལ་ཐོ་མི་འཚམས་ཤིང་ཕན་འདོགས་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་སྤྱོད་པ་དྲག་པོ་རྣམ་པར་སྤངས་པས་ན་གདུང་བ་མེད་པའོ། །དེ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ལ་འགྱོད་པ་ མེད་པས་ན་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་མེད་པའོ།།ཉེས་པ་མི་སྤྱོད་པར་ཆོས་བཞིན་དུ་བྱེད་པས་ན་འགྱོད་པ་མེད་པ་སྟེ། འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །གནས་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཚངས་པའི་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་རིག་པར་བྱའོ།།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འཕགས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་གནས་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་བཞི་ནི་ ལྷའི་གནས་པའོ།།ཚད་མེད་པ་བཞི་ནི་ཚངས་པའི་གནས་པའོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ནས། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་དང་། ལམ་བཞི་དང་། ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་དང་། ཆོས་ཀྱི་གནས་བཞིའི་བར་རྣམས་ནི་ འཕགས་པའི་གནས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བ་དང་གནས་ཤིང་འདུག་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཆོས་བཞི་ཡོད་དེ། ལངས་ནས་ཡུལ་ལ་སྤྱོད་པའམ། དམིགས་པ་ལ་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡང་རུང་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ པར་རེག་པར་གནས་པར་འགྱུར་རོ།།བཞི་གང་ཞེ་ན་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་བདེ་བ་ལས་སེམས་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་པ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བའི་གནས་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ལས་སེམས་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་པ་དང་། ལྷག་མཐོང་ གི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དང་།ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་སྟེ། རྒྱུ་ཞིང་འགྲོ་བ་དང་གནས་ཤིང་འདུག་པ་རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་རེག་པར་གནས་པའི་ཆོས་བཞི་པོ་འདི་ དག་གི་རྟེན་དང་གཞི་དང་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཀྱི་གནས་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་བཞི་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པ་དང་ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།

这两种情况，在律藏中有所阐述而在别解脱中未阐述的也有，在别解脱中也有阐述的也有。因此，将这一切归纳为一，称为三学，即增上戒学、增上心学和增上慧学。
对于具足学处功德而住，以智慧为主，以解脱为核心，坚持正念的人们，圆满修习三学，详细内容应当如《广解摄抄》中所说般了知。
所谓具足戒律而住，详细内容应当如《声闻地》中所说般了知。此戒律是对破戒的对治，是守护根门的所依，故称为律仪。从最初就善加受持，故为圆满。之后也善加守护，故为清净。具有可爱果报，故为善。无有烦恼，故为无过。
与对众生慈心的禅定相应，故为无害。与沙门行的意义相应，故为随顺。成为圣者欢喜和清凉的本性，故如圣者。不执著戒律与苦行为最上，故为非无方便。与法同行者相等，故为适宜。
安住于随顺修习增上心和增上慧，故为相应。不恼害他人而趋入利他，远离粗暴行为，故为无热恼。对正确受持无有追悔，故为无执著。如法而行不造过失，故为无悔，这是戒律的分类。
依止三处，应知是增上心和增上慧的分类。其中增上心的分类应从梵住的差别中了知。增上慧的分类应从圣者和菩提分法的安住差别中了知。
其中，四禅和四无色定是天住。四无量心是梵住。了知四圣谛、从四念处乃至道支、四道、止观、直至四法住，应知是圣住。
对于行走往来和安住停驻的瑜伽行者，有四种无烦恼法：无论是起身于境中活动，还是心专注于所缘，都能安住于无烦恼触。
何为四种？对于能生喜悦的境界所生的染污喜悦，心保持平等；对于能生不悦的境界所生的染污不悦，心保持平等；从随顺毗婆舍那（观）的随烦恼中清净其心；从随顺奢摩他（止）的随烦恼中清净其心。
应当了知，对于行走往来和安住停驻者无烦恼触而住的这四法，其所依、基础和安处的法住也相应有四种：即无贪、无害、正念和正定。

།སྡོམ་ནི། རྣམ་གཞག་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། ལྷ་ཡི་ལམ་དང་མེ་ལོང་དང་། དད་པ་ བརྗོད་པ་ཐ་མ་ཡིན།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཆོས་གཉིས་དག་པར་གྱུར་ན་ཤེས་ནས་དད་པ་བཞིར་འགྱུར་བར་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དད་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་དོན་སྟོན་པ་པོ་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་དོན་དང་ཆོས་ མཐུན་པ་པ་དེ་དག་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་འཐོབ་པར་བྱ་བའི་གྲོགས་པོ་རྣམས་ལ་དད་པ་རྩ་བ་ཟུག་པ་དང་།མི་འཕྲོགས་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་སླུ་བར་མི་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དད་པ་དང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའི་མི་དགེ་བའི་ཆོས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་ པས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམས་ནི་དང་བའི་རང་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་དད་པ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་ཞུགས་པའི་དད་པ་དེ་དང་བར་གྱུར་ན། ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་དག་ཏུ་ཡང་གཏན་དུ་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལས་ལྡོག་པར་མི་ འགྱུར་རོ།།ངན་སོང་གི་འཇིགས་པ་གང་གི་ཕྱིར་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་བྱས་ནས། དེ་དང་བར་གྱུར་པས་གཏན་ཁོ་ནར་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ཏུ་ཡང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པའི་བར་དུ་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་ལེགས་པར་ གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལས་མི་ལྡོག་པར་བྱེད་པ་དང་།ངན་འགྲོར་འགྲོ་བ་ལས་ལྡོག་པར་བྱེད་པས་ན། དད་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་གཉིས་འབའ་ཞིག་དང་བའི་རང་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གཞན་དག་ཀྱང་དང་བ་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་དད་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གནས་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་གནས་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པས་དོན་དུ་ན་བསླབ་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་གཉིས་སུ་བསྟན པར་རིག་པར་བྱའོ།།རྣམ་གྲངས་གཉིས་པ་ནི་དད་པ་དེ་རྣམས་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་དཀར་པོའི་ཆོས་རྣམས་འབྱུང་བར་བྱེད་པས་ན་བསོད་ནམས་འབྱུང་བར་བྱེད་པའོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པས་ན་དགེ་བ་འབྱུང་བར་བྱེད་པའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ལྷག་ མ་སྤོང་བ་འདྲེན་པར་བྱེད་པས་ན་བདེ་བའི་གཞི་ཞེས་བྱའོ།།བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བར་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ཤེས་ནས་དད་པ་དང་ལྡན་པའི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ནི་བདེ་འགྲོར་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་འཇིགས་པ་ཡོད་དེ། ངན་སོང་རྣམས་ ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། ན་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། རྒ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། གནད་འཆད་པའི་འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །དེ་བས་ན་འདི་སྐད་དུ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་ཡང་སྲིད་ཀྱི་ཤེས་ནས་དད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཉན་ཐོས་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ལྷ་ནི་གནོད་པ་མེད་པའི་མཆོག་ཅས་བྱ་སྟེ། གཏན་དུ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ལྷ་དེ་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་ཤེས་ནས་དད་པ་བཞི་ལ་ལྷའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས སྒོ་གསུམ་ནས་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དྲུག་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ།།ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཡང་ན་གཉིས་ཀས་ ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་མ་གྱུར་ཀྱང་།མ་འོངས་པ་ན་དེ་གཉིས་ཀའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའོ།

总纲：安立转变为他法，天道与明镜及，信解说为最后。
如来的声闻具足见解，应当了知若二法清净则成为四种信解之安立：信与戒。
对于宣说沙门法义者，与沙门义及法相应者，对于那些为获得沙门法而作助伴者，具有根本坚固、不被夺取、后世亦不欺诳的信心，即称为净信。
由于获得不造作决定趋向恶趣的不善法之律仪，故应知诸戒具有清净自性。
其中，依于信心而趋入善说法律的信心若成清净，则于后世亦永不退转此法律。
为对治恶趣怖畏而正受持戒律，由此清净故，乃至未般涅槃之间，于其他生世中永不堕恶趣。
因此，由于不退转善说法律，远离趋向恶趣，故唯说信与戒二者具有清净自性。精进、正念等其他法亦非不清净。
其中，信是增上戒之所依。戒是增上心与增上慧之所依。因此，由信与戒圆满清净，实际上显示三学圆满清净，故应知亦由此而说此二者。
第二种解释：由于彼等信能生起属于界的白法，故能生起福德。由引发殊胜圣道，故能生起善法。由引发断除烦恼余习，故称为安乐之基。
具足证信的圣声闻虽决定趋向善趣并住于善趣，然有从大种变异所生的三种苦之怖畏，而非恶趣之怖畏。
何为三种？即病苦、老苦、断命根之死苦。
因此如是说：四大种有可能转变为他，而具足证信的声闻则不可能转变为他。
真实清净天称为无害之最胜，因为永远不以身语意损害有情。
依彼等而言，由于天之自性，故称四种证信为天道。
其中，依于四种证信而从三门修习六种随念圣声闻。
为断除已成为奢摩他分所随烦恼所染污者，毗婆舍那分所随烦恼所染污者，或虽未成为二者所染污，然为断除未来二者所生随烦恼故。
其中，昏沉睡眠是奢摩他分所随烦恼。

།འདོད་པ་ལ་སྲེད་པ་དང་ལྡན་པའི་རྒོད་པ་དང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་མི་དགེ་ བ་རྣམས་དང་།འདོད་པའི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བར་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་ཤུགས་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་ཚུལ་རྗེས་སུ་དྲན་པས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དོན་གྱི་ཤུགས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཚུལ་རྗེས་སུ་དྲན་པས་ཐོབ་ པར་འགྱུར་རོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་མི་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་གདོང་ལེགས་མ་ལེགས་ཀྱི་མཚན་མ་སོ་སོར་བརྟག་པའི་ཕྱིར་མི་ལོང་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་དག་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་བརྟག་པའི་ཕྱིར་ནི་ཤེས་ནས་དད་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་ནས་དད་པ་བཞི་དང་ལྡན་པ་གང་ལ་ལ་ཤེས་ནས་དད་པ་བཞི་པོ་རྣམས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་དག་ལ་རྗོད་པར་བྱེད་ལ་གོང་མའི་དགའ་བའི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པ་ནི་རྗེད་པར་མི་བྱེད་ན་དེས་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་བརྗོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གོང་དུ་བསྒོམ་པའི་ ལམ་མ་བརྩམས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་གོང་མའི་དགའ་བའི་གནས་ཀྱི་ཆོས་ལྔ་བརྗོད་ན་ནི་དེས་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་བརྗོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྷ་རྣམས་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་བ་ལ་བརྩོན་ཞིང་དགའ་བའི་གནས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམས་ནས།དགའ་བ་ལ་བརྟེན་པས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ན། བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་ངོ་། །བདེ་བར་གྱུར་ན་སེམས་མཉམ་པར་གཞོག་པར་འགྱུར་ཏེ། མཉམ་པར་གཞག་ པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་གོང་དུ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དྲུག་རྗོད་པར་བྱེད་ན་ནི་དེས་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་བརྗོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་འབའ་ཞིག་གིས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིན་པས་ན། དེའི་ ཕྱིར་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལས་གོང་དུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་པ་མེད་དོ།།ཤེས་ནས་དད་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའི་ཚེ་ནི་དད་པ་ཉི་ཚེ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་མ་ཡིན་པའི་སློབ་པའི་འབྲས་བུའི་ཚེ་ནི་དད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཆོག་གི་འབྲས་བུའི་ཚེ་ནི་དད་པ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པའི་མཆོག་ཅེས་བྱའོ།།གཞི་བསྡུ་བ་ལས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྡུ་བ་བཞི་པ་རྫོགས་ཏེ། མདོ་སྡེའི་མ་མོ་གཞི་བསྡུ་བ་རྫོགས་སོ།། །།སྟོན་པས་བཞེད་པའི་ཤེས་བྱ་དང་། ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་མངོན་པར་ བསྒྲུབ་པ་ཡིན་པས་ན་མདོ་སྡེའི་མ་མོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པ་ནི་ཚད་མེད་པས་ན་མཐའ་མེད་པའི་ཕ་མཐའ་བགྲོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཕྱོགས་འདི་དང་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་འདི་དང་། དོན་ཤེས་པ་འདིས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་ ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་རྟོགས་ནུས་ན་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་མ་མོ་ནི་རྣམ་པར་བཤད་པ་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་མདོ་སྡེའི་གཞི་བསྡུ་བ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་པྲཛྙཱ་ཝརྨ་དང་། ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བནྡེ་ཡེ་ཤེས་སྡེ་ལ་སོགས་པས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་གཞི་བསྡུ་བ་ལས་ཤློ་ཀ་དྲུག་སྟོང་བདུན་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་རྩ་གསུམ་མཆིས་སོ།

贪著欲望而生起的放逸、贪欲等过失所生的诸不善业，以及欲望分别等令心散乱者，是属于胜观分的近随烦恼。法的力量是由忆念胜义谛的方式而获得。义的力量是由忆念世俗谛的方式而获得。
譬如，人们为了观察自己面容的好坏相，需要明镜一般，如是圣声闻为了如实观察自己相续中的烦恼和清净，这四种证信就如明镜。
任何具足四种证信者，若能以自身向他人宣说四种证信，而不放弃修习忆念上位喜处，则应知其宣说预流果，因为尚未开始修习上位道故。若宣说上位五种喜处法，则应知其宣说一来果。
由于三摩地尚未圆满故离贪未完全，以及诸天尚未现前故，为求离贪而修习喜处诸法，依止喜悦而生起轻安。身得轻安则体验安乐。得安乐则心得等持，然尚未圆满等持。
若能宣说上位六种随念，则应知其宣说不还果。阿罗汉唯由出世间道而获得，而随念是世间的，因此不还果之上不再宣说彼等。
此四种证信，在预流果时称为'唯信'。在其余有学果时称为'具足信'。在最上果时称为'最胜具足信'。
《事摄》中菩提分别品第四竟。《经藏摄事》竟。
由于是佛陀所许之所知及具智慧的诸经之体性成就，故称为'经藏摄要'。
如来所说法无量故边际无尽难以穷尽，依此方向、此成就随行及此义理了知，智者当能通达其他。若能通达，则应知遍行摄要即是广释摄。
《瑜伽师地论·经藏摄事》竟。
由印度堪布般若瓦摩、吉那弥多罗，及大译师班智达耶谢德等译校润定。《瑜伽行地摄事》共有六千七百九十三颂。

